MALİ SUÇLARLA MÜCADELEDE ULUSAL VE ULUSLARARASI HUKUKİ ÇERÇEVE
I. MALİ İSTİHBARAT BİRİMİ
21
A. Mali Suçların Önlenmesinde Mali İstihbarat Birimlerinin Önemi
21
C. MASAK’ın Görev ve Yetkisi
24
II. 5549 SAYILI SUÇ GELİRLERİNİN AKLANMASININ ÖNLENMESİ HAKKINDA KANUN
26
B. Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama Suçu, Aşamaları ve Yöntemleri
26
1. Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama Suçu
26
a. Suç Tipi Hakkında Genel Bilgiler
26
a. Yerleştirme (Placement) Aşaması
32
b. Ayrıştırma (Layering) Aşaması
33
c. Bütünleştirme (Integration) Aşaması
34
a. Şirinler (Smurfing) Yöntemi
35
b. Parçalama (Structuring) Yöntemi
37
c. Nakit Kaçakçılığı (Cash Smugling)
38
d. Paravan ve Hayali Şirketlerin Kurulması
40
e. Vergi Cennetleri ve Kıyı Bankacılığı Yöntemi
42
f. Ticaret Temelli Aklama (Trade Based Money Laundering)
44
g. Döviz Büroları Aracılığıyla Suç Gelirlerinin Aklanması
46
h. Havala veya Yeraltı Bankacılığı Sistemi Aracılığıyla Suç Gelirlerinin Aklanması
47
j. Nakit Ağırlıklı Çalışan İşyerleri Aracılığıyla Suç Gelirlerinin Aklanması (Cash–Intensive Business)
48
k. Kripto Varlıklar Aracılığıyla Suç Gelirlerinin Aklanması
50
C. 5549 Sayılı Kanun Kapsamında İkincil Mevzuat
60
III. 6415 SAYILI TERÖRİZMİN FİNANSMANININ ÖNLENMESİ HAKKINDA KANUN
63
B. Terörizmin Finansmanı Suçu ve Yöntemleri
64
1. Terörizmin Finansmanı Suçu
64
2. Terörizmin Finansmanı Yöntemleri
67
a. Devlet Destekli Terörizmin Finansmanı
68
b. Yasal Olmayan Finansman Kaynakları Kullanımı Yoluyla Terörizmin Finansmanı
70
c. Yasal Faaliyetlerin Kötüye Kullanımı Yoluyla Terörizmin Finansmanı
72
d. Halk Desteği Yoluyla Terörizmin Finansmanı
75
3. Malvarlığının Dondurulması
76
a. Malvarlığının Dondurulması Kararının Verilmesi
76
b. Dondurulan Malvarlığının İcrası ve Yönetimi
80
C. 6415 Sayılı Kanun ve İkincil Mevzuat
81
IV. 7262 SAYILI KİTLE İMHA SİLAHLARININ YAYILMASININ FİNANSMANININ ÖNLENMESİNE İLİŞKİN KANUN
83
V. ULUSLARARASI SGA/TF DÜZENLEMELERİ
85
A. Uluslararası Sözleşmeler
85
1. Uyuşturucu ve Psikotrop Maddelerin Kaçakçılığına Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (Viyana Konvansiyonu)
85
2. Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (Palermo Konvansiyonu)
86
3. Suçtan Kaynaklanan Gelirlerin Aklanması, Araştırılması, Ele Geçirilmesi ve El Konulmasına İlişkin Sözleşme (Strasbourg Konvansiyonu)
87
4. Suç Gelirlerinin Aklanması, Araştırılması, El Konulması, Müsaderesi ve Terörizmin Finansmanına İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi (Varşova Sözleşmesi)
87
5. Terörizmin Finansmanının Önlenmesine Dair Uluslararası Sözleşme
88
B. Mali Eylem Görev Gücü (FATF)
88
2. FATF’nin 40 Tavsiyesi
89
3. 11 Immediate Outcome–IO (Kısa Vadeli Sonuç)
93
4. FATF’nin Yapısı ve Karşılıklı Değerlendirme Raporları (Mutualuation Report–MER)
96
C. Avrupa Birliği Direktifleri
99
1. 91/308/EEC Direktifi (Birinci AML Direktifi)
99
2. 2001/97/EC Direktifi (İkinci AML Direktifi)
100
3. 2005/60/EC Direktifi (Üçüncü AML/CFT Direktifi)
101
4. Directive (EU) 2015/849 (Dördüncü AML/CFT Direktifi)
102
5. Directive (EU) 2018/843 Direktifi (Beşinci AML/CFT Direktifi)
103
6. Directive (EU) 2024/1640 Direktifi
104
5549 SAYILI KANUN KAPSAMINDA YÜKÜMLÜLER
II. FİNANSAL KURULUŞLAR
112
III. FİNANSAL OLMAYAN BELİRLİ İŞ VE MESLEKLER (FOBİM)
113
V. 2025 ULUSAL RİSK DEĞERLENDİRMESİ KAPSAMINDA YÜKÜMLÜLÜLERİN RİSKLERİ
119
A. URD Kapsamında SGA/TF Riskleri ve Riskli Sektörler
119
1. URD Kapsamında SGA/TF Riskleri
119
2. Yüksek Riskli Sektörler
121
3. Orta–Yüksek Riskli Sektörler
121
4. Orta Riskli Sektörler
122
5. Orta–Düşük Riskli Sektörler
123
6. Düşük Riskli Sektörler
123
B. URD Kapsamında KİSYF Riskleri ve Riskli Sektörleri
123
5549 SAYILI KANUN KAPSAMINDA YÜKÜMLÜLÜKLER
I. 5549 SAYILI KANUN KAPSAMINDA GENEL OLARAK YÜKÜMLÜLÜKLER
127
II. MÜŞTERİNİN TANINMASI YÜKÜMLÜLÜĞÜ (CUSTOMER DUE DILIGENCE)
131
A. Kimlik Tespiti Yükümlülüğü (Know Your Customer–KYC)
133
1. Gerçek Kişilerde Kimlik Tespiti
135
a. Müşteriden Alınması Gereken Bilgiler ve Teyit Belgeleri
135
b. Kimlik Teyidinde Kullanılan Resmi Kimlik Hükmündeki Kimlik Belgeleri
138
c. Kimlik Teyidinde Kullanılan Bakanlıkça Uygun Görülen Kimlik Belgeleri
139
d. Adres Teyidinde Kullanılan Başkanlıkça Uygun Görülen Diğer Belge ve Yöntemler
140
e. Teyide Esas Belgelerin İbrazı ve Saklanması
141
2. Ticaret Siciline Kayıtlı Tüzel Kişilerde Kimlik Tespiti
143
a. Müşteriden Alınması Gereken Bilgiler ve Teyit Belgeleri
143
b. Yurt Dışında Yerleşik Tüzel Kişilerde Kimlik Tespiti
146
c. Teyide Esas Belgelerin İbrazı ve Saklanması
147
3. Diğer Kişilerde Kimlik Tespiti
147
b. Başkası Adına Hareket Edenlerde Kimlik Tespiti
148
B. Uzaktan Kimlik Tespiti
150
1. Genel Olarak Uzaktan Kimlik Tespiti
150
2. Uzaktan Kimlik Tespitine İlişkin Usul ve Esaslar
151
3. Yükümlüler İtibarıyla Uzaktan Kimlik Tespiti
154
4. Uzaktan Kimlik Tespitinde Alınması Gereken Bilgiler ve Teyit Usulleri
154
C. Basitleştirilmiş Tedbirler (Simplified Measures/Simplified Due Diligence–SDD)
157
1. Genel Olarak Basitleştirilmiş Tedbirler
157
2. Basitleştirilmiş Tedbirlerin Uygulanabileceği Durumlar
159
D. Başkası Hesabına Hareket Edenlerde Kimlik Tespiti
165
1. Duyuru Asma Yükümlülüğü
166
2. Yazılı Beyan Alma Yükümlülüğü
167
E. Gerçek Faydalanıcının Tanınması (Beneficial Ownership)
167
1. Müşterinin Ticaret Siciline Kayıtlı Tüzel Kişi Olması Halinde Gerçek Faydalanıcının Tespiti
168
2. Müşterinin Diğer Tüzel Kişiler ile Tüzel Kişiliği Olmayan Teşekküller Olması Halinde Gerçek Faydalanıcının Tespiti
171
F. Özel Dikkat Gerektiren İşlemler
172
G. Teknolojik Risklere Karşı Tedbir Alınması
173
H. Riskli Ülkelerle İlişkiler (Higher Risk Countries)
174
J. Müşteri Durumunun ve İşlemlerin İzlenmesi
174
K. Üçüncü Tarafa Güven (Reliance on Third Parties)
175
1. Genel Olarak Üçüncü Tarafa Güven İlkesi
175
2. Üçüncü Tarafa Güven İlkesinin Şartları
177
L. Muhabirlik İlişkisi (Correspondent Relationship)
177
1. Genel Olarak Muhabirlik İlişkisi
177
2. Yurt Dışı Muhabirlik İlişkisi Şartları
180
M. Elektronik Transferler (Wire Transfers)
181
N. Kripto Varlık Transferleri (Virtual Asset Transfers)
186
O. Sıkılaştırılmış Tedbirler (Enhanced Measures/Enhanced Customer Due Diligence Measures (EDD))
190
1. Genel Olarak Sıkılaştırılmış Tedbirler
190
2. Kamusal Nüfuz Sahibi Kişilere (Politically Exposed Person–PEP) Yönelik Getirilen Sıkılaştırılmış Tedbirler
191
3. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılara Yönelik Getirilen Sıkılaştırılmış Tedbirler
194
a. Uyum Yönetmeliği Kapsamında KVHS’lere Yönelik Alınması Gereken Sıkılaştırılmış Tedbirler
194
aa. Finansal Kuruluşların Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarla İş İlişkisi Tesisinde Alması Gereken Sıkılaştırılmış Tedbirler
194
bb. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Müşterileriyle İş İlişkisi Tesisinde Alması Gereken Sıkılaştırılmış Tedbirler
195
b. 29 No.lu Tebliğ Kapsamında Alınması Gereken Sıkılaştırılmış Tedbirler
195
bb. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarında Bekleme Kuralı
197
cc. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarında Limit Kuralı
198
dd. Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarının Alması Gereken Diğer Tedbirler
200
4. Terminal Hizmetine (Point of Sale–POS Hizmeti) Yönelik Getirilen Sıkılaştırılmış Tedbirler
201
5. Uzaktan Kimlik Tespitine Yönelik Getirilen Sıkılaştırılmış Tedbirler
204
Ö. Müteakip İşlemlerde Kimlik Tespiti
206
P. İşlemin Reddi ve İş İlişkisinin Sona Erdirilmesi
207
III. ŞÜPHELİ İŞLEM BİLDİRİMİ YÜKÜMLÜLÜĞÜ (SUSPICIOUS TRANSACTION REPORT)
207
A. Genel Olarak Şüpheli İşlem Bildirimi
207
1. Şüpheli İşlem Bildirimi Nedir?
208
2. Şüpheli İşlemleri Kim Bildirir?
211
a. Uyum Görevlisi Atanması Zorunlu Olan Yükümlülerde Bildirim
211
b. Diğer Yükümlülerde Bildirim
212
3. Şüpheli İşlem Bildirimi Ne Zaman ve Nasıl Bildirilir?
213
a. Şüpheli İşlemin Bildirim Zamanı
213
b. ŞİB Formu ve Gönderimi
214
aa. ŞİB Formunun İçeriği
214
bb. ŞİB Formunun Elektronik ve Posta Yoluyla Gönderimi
217
B. İşlemlerin Ertelenmesi
218
1. Şüpheli İşlem Bildirimlerine İstinaden İşlemin Ertelenmesi
220
2. Başkanlıkça Tespit Edilen Malvarlıklarına İlişkin İşlemin Ertelenmesi
222
3. Yurtdışı Muadil Kurumlardan Alınan Talepler Neticesinde İşlem Ertelenmesi
222
C. Şüpheli İşlem Bildiriminin Gizliliği
223
D. Yükümlüler İtibarıyla Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberleri
223
IV. EĞİTİM, İÇ DENETİM, KONTROL VE RİSK YÖNETİM SİSTEMLERİ İLE DİĞER TEDBİRLER
229
A. Uyum Programının Kapsamı (Compliance Program)
229
1. Uyum Programı Oluşturacak Yükümlüler
231
2. Kurum Politikası ve Prosedürleri
232
a. Kurum Politikası ve Prosedürlerinin Oluşturulması
232
b. Kurum Politikası ve Prosedürlerinin İçeriği
233
3. Risk Yönetimi Faaliyetlerinin Yürütülmesi
236
a. Risk Yönetim Politikasının Oluşturulması
236
b. Risk Temelli Yaklaşım (Risk–Based Approach–RBA)
239
c. Müşteri, Ürün/Hizmet/İşlem ve Coğrafi/Ülke Riskleri
240
bb. Ürün/Hizmet/İşlem Riski
243
cc. Coğrafi/Ülke Riski
245
e. Yüksek Derecede Riskli Gruplara Yönelik İlave Tedbirler
246
4. İzleme ve Kontrol Faaliyetlerinin Yürütülmesi (Ongoing Monitoring)
248
a. İzleme ve Kontrol Faaliyetlerinin Önemi
248
b. Uyum Yönetmeliği Kapsamında İzleme ve Kontrol Faaliyetleri
249
c. İzleme ve Kontrol Faaliyetlerinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
250
5. Uyum Görevlisi ve Uyum Birimi (Compliance Officer and Compliance Unit)
251
a. Uyum Görevlisi ve Uyum Görevlisi Yardımcısının Atanması
251
b. Uyum Görevlisinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
255
c. Uyum Görevlisinin ve Uyum Görevlisi Yardımcısının Görevinden Ayrılması
257
d. Uyum Birimi/Departmanı
258
6. Eğitim Faaliyetlerinin Yürütülmesi
258
a. Eğitim Politikası ve Eğitim Faaliyetleri
258
b. Eğitim Konuları ve Eğitim Sonuçlarının Bildirimi
260
7. İç Denetim Faaliyetlerinin Yürütülmesi
262
8. Uyum Programı Kapsamında Yönetim Kurulunun Yetki ve Sorumluluğu
264
1. Finansal Grubun Mahiyeti
266
2. Finansal Grubun Uyum Programı
269
3. Finansal Grubun Uyum Görevlisi ve Uyum Birimi
270
4. Grup İçi Bilgi Paylaşımı
272
C. Münhasıran Uyum Görevlisi Atayacak Yükümlüler
274
1. Münhasıran Uyum Görevlisinin Atanması ve Görevinden Ayrılması
275
2. Münhasıran Uyum Görevlisinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları
277
D. FOBİM’lerin Sorumlulukları
277
V. DEVAMLI BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ
278
VI. BİLGİ VE BELGE VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ
279
VII. MUHAFAZA VE İBRAZ YÜKÜMLÜLÜĞÜ
280
VIII. ELEKTRONİK TEBLİGAT YÜKÜMLÜLÜĞÜ
281
YÜKÜMLÜLÜK DENETİMİ VE YAPTIRIMLAR
I. YÜKÜMLÜLÜK DENETİMİ
283
B. Denetim Elemanının Görevlendirilmesi ve Yetkileri
287
1. Müşterinin Tanınması, Şüpheli İşlem Bildirimi ve Devamlı Bilgi Verme Yükümlülüklerinin İhlalinde İdari Para Cezası
293
2. Elektronik Tebligat Yükümlülüğünün İhlalinde İdari Para Cezası
297
3. Eğitim, İç Denetim, Kontrol ve Risk Yönetim Sistemleri ile Diğer Tedbirlerin İhlali Halinde İdari Para Cezası
297
1. Şüpheli İşlem Bildirimi Gizliliğinin İhlali Halinde Adli Ceza
305
a. 5549 Sayılı Kanun Kapsamında Şüpheli İşlem Bildiriminin Gizliliği
307
b. Yükümlülerin Korunması
308
c. ŞİB Gizliliğinin İhlali Halinde Adli Ceza
309
2. Bilgi ve Belge Verme Yükümlülüğünün İhlali Halinde Adli Ceza
309
3. Muhafaza ve İbraz Yükümlülüğünün İhlali Halinde Adli Ceza
310
4. Başkası Hesabına İşlem Yapıldığının Beyan Edilmemesi Halinde Adli Ceza
310
5. Sırrın İfşaı Halinde Adli Ceza
312