Anayasa Hukuku Dersleri Genel Esaslar – Türk Anayasa Hukuku Prof. Dr. Abdurrahman Eren  - Kitap

Anayasa Hukuku Dersleri

Genel Esaslar – Türk Anayasa Hukuku

3. Baskı, 
Eylül 2021
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
1256
Barkod:
9789750271052
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Kitabın Fiyatı:
1.385,00
İndirimli (%93):
95,00
24 saat içerisinde temin edilir.
Diğer Baskılar
7. baskı Yeni Baskı
Eylül 2025
1.785,00
1.606,50 (%10)
6. baskı
Eylül 2024
1.375,00
845,00 (%39)
5. baskı
Eylül 2023
1.390,00
645,00 (%54)
2. baskı
Ekim 2020
1.380,00
45,00 (%97)
Kitabın Açıklaması
Anayasa Hukuku, devletin ana teşkilat yapısını düzenleyen temel kanunları inceleyen bir hukuk bilim dalıdır. Anayasacılık, 18. yüzyılda anayasal kanunların ortaya çıkması ile kendine özgü bir hukuk dalı haline gelmiştir. Günümüzde birkaç istisna dışında, her devletin ana teşkilat yapısını düzenleyen "anayasa" adında "temel kanunu" bulunmaktadır. Anayasalar, diğer kanunlardan bazı özellikleriyle ayrılmaktadır. Normlar hiyerarşisinde anayasalar diğer kanunlardan üstündür ve diğer kanunlar anayasaya aykırı olamaz. Anayasaların yapılması ve değiştirilmesi diğer kanunlara göre katı usullere tabidir. Anayasalar hukuk düzeninin temel normlarına yer verdiğinden, diğer kanunlara göre çerçeve özelliğe sahiptir. Anayasalar ideolojik metinlerdir. Anayasaların siyasi anlamı, benimseten ideolojiye göre değişmektedir. Anayasacılık, 17. yüzyılda liberal ideolojiden doğmuş, 20. yüzyılın ilk yarısında sosyalist anayasacılık ve ikinci yarısında İslami anayasacılık ortaya çıkmıştır. İdeolojiler anayasaların maddi konusunda farklılık oluştursa da şekli anlamda anayasalar, devletin ana tekşilat yapısını düzenleyen temel bir kanundur.
Türkiye'de anayasa hukuku kitaplarında benimsenen genel yaklaşım, "Genel Esaslar-Türk Anayasa Hukuku" ayrımına dayanmaktadır. Çoğunlukla bu iki konu iki ayrı kitapta incelenmektedir. Ancak, bu durum, konuların iç içe geçmesine ve tekrarlara düşülmesine yol açmaktadır. Bu çalışmada, genel esaslar ve Türk anayasa hukuku ayrımı konu bazında uygulanarak farklı bir yöntem izlenmiştir. Altı başlıkta konuların önce genel esasları daha sonra Türk anayasa hukukuna ilişkin yönleri incelenmiştir. Ders kitabı olması nedeniyle basit bir sistematik benimsenerek; Anayasa Kavramı, Devlet, İnsan Hakları, Yasama, Yürütme ve Yargı başlıkları altında tüm konular incelenmiştir.
Üçüncü baskıda; kitabın sistematiğinde bazı değişiklikler yapılmış, böylece altı başlık altında Anayasa Hukuku Dersleri basit bir sistematik içinde aktarılmaya çalışılmıştır. Ayrıca içerikte önemli güncellemelere yer verilmiştir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Anayasa Kavramı ve Anayasacılık Hareketleri
.
Devletin Unsurları, Şekilleri ve İlkeleri
.
İnsan Hakları
.
Yasama Organı
.
Yürütme Organı
.
Yargı Organı
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
Önsöz 
7
Kısaltmalar 
27
BİRİNCİ BÖLÜM
ANAYASA KAVRAMI VE ANAYASACILIK HAREKETLERİ
I. ANAYASA KAVRAMI VE ANAYASANIN YAPILMASI 
33
A. Anayasa Kavramı 
33
1. Terminoloji 
33
2. Tanımı 
36
a. Şekli – Maddi Anayasa 
36
b. Yazılı–Yazısız Anayasa 
38
3. Özellikleri 
41
a. Anayasanın Üstünlüğü 
41
b. Anayasanın Katılığı 
45
c. Anayasanın Çerçeve Olması 
47
d. Anayasanın İdeolojisi 
50
B. Anayasanın Yapılması ve Değiştirilmesi 
52
1. Anayasa Yapımı 
53
a. Anayasa Yapma Yetkisinin Niteliği 
54
aa. Kurucu İktidar Yetkisi 
54
ab. Kurucu İktidar Yetkisinin Sınırı 
58
ac. Kurucu İktidar Yetkisinin Hukukiliği 
61
b. Anayasa Yapım Yöntemleri 
67
ba. Kurucu Meclis Yöntemi 
67
bb. Olağan Meclis Yöntemi 
71
bc. Referandum Yöntemi 
72
2. Anayasa Değişikliği 
74
a. Anayasa Değiştirme Yetkisinin Sınırları 
74
aa. Maddi Sınırlar 
74
aaa. Açık Maddi Sınırlar 
75
aab. Örtülü Maddi Sınırlar 
78
ab. Şekli Sınırlar 
80
b. Anayasayı Değiştirme Yöntemi 
81
ba. Teklif Aşaması 
82
baa. Halkın Teklifi 
82
bab. Milletvekillerinin Teklifi 
83
bb. Karar Aşaması 
84
bba. Görüşmeler 
84
bbb. Oylamalar 
85
bc. Yayımlanma Aşaması 
88
bd. Onaylama Aşaması 
93
c. Anayasa Değişikliklerinin Denetimi 
96
ca. Esas Denetimi 
97
cb. Şekil Denetimi 
100
II. ANAYASACILIK HAREKETLERİ 
105
A. Anayasacılık Kavramı 
105
B. Temel Anayasacılık Akımları 
106
1. Liberal Anayasacılık 
107
a. Genel Olarak Liberalizm 
107
b. Liberal Anayasacılığın Unsurları 
115
ba. Milli Egemenlik 
115
bb. Kuvvetler Ayrılığı 
117
bc. Bireycilik 
120
bd. Liberal Demokrasi 
121
be. Serbest Piyasa Ekonomisi 
122
2. Sosyalist Anayasacılık 
124
a. Genel Olarak Sosyalizm 
124
b. Sosyalist Anayasacılığın Unsurları 
130
ba. Halk Egemenliği 
130
bb. Demokratik Merkeziyetçilik 
131
bc. Kolektivizm 
133
bd. Sosyalist Demokrasi 
134
be. Sosyalist Ekonomik Sistem 
137
3. İslami Anayasacılık 
138
a. Genel Olarak İslami Anayasacılık 
139
b. İslami Anayasacılığın Unsurları 
144
ba. Allah’ın Egemenliği 
144
bb. Kuvvetler Ayrılığı 
146
bc. Ümmetçilik 
148
bd. İslami Demokrasi 
149
be. İslam Ekonomik Sistemi 
152
III. OSMANLI–TÜRK ANAYASAL GELİŞMELERİ 
154
A. Mutlak Monarşi Dönemi: Maddi Anayasal Gelişmeler 
155
1. Osmanlı Devleti’nin Ana Teşkilat Yapısı 
156
a. Osmanlı Merkez Teşkilatı 
156
aa. Padişah 
156
ab. Divan–ı Hümayun 
158
b. Osmanlı Taşra Teşkilatı 
161
c. Osmanlı Yargı Teşkilatı 
162
d. Osmanlı Millet Sistemi 
166
e. Osmanlı Arazi Sistemi 
168
2. İlk Anayasal Nitelikte Belgeler 
169
a. 1808 Sened–i İttifak 
170
b. 1839 Tanzimat Fermanı 
175
c. 1856 Islahat Fermanı 
180
B. Meşruti Monarşi Dönemi: 1876 Kanun–u Esasi 
182
1. Hazırlanışı 
183
a. Yapım Koşulları 
183
b. Yapım Yöntemi 
186
2. Kanun–u Esasi’nin Temel Özellikleri 
187
a. Teokratik Meşruti Monarşi 
188
b. Çift Meclisli Yasama Organı 
190
c. Parlamenter Sistem 
192
d. Yargı Ayrılığı Sistemi 
193
e. Osmanlı Devleti Vatandaşlarının Temel Hakları 
194
3. 1909 Değişiklikleri 
194
C. Cumhuriyet Dönemi: 1921, 1924, 1961 ve 1982 Anayasaları 
203
1. 1921 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu 
204
a. Hazırlanışı 
204
aa. Yapım Koşulları 
204
ab. Yapım Yöntemi 
216
b. 1921 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu’nun Temel Özellikleri 
219
ba. Yumuşak ve Çerçeve Anayasa 
220
bb. Millet Egemenliği 
220
bc. Meclis Hükümet Sistemi 
221
bd. İstiklal Mahkemeleri 
225
c. Cumhuriyetin İlanı 
225
2. 1924 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu 
230
a. Hazırlanışı 
230
aa. Yapım Koşulları 
230
ab. Yapım Yöntemi 
231
b. 1924 Teşkilat–ı Esasiye Kanunu’nun Temel Özellikleri 
232
ba. Atatürk İlkeleri 
232
bb. Kuvvetler Birliği Görevler Ayrılığı Sistemi 
236
bc. Yargılama Kuvveti 
238
bd. Türklerin Temel Hakları 
239
c. Çok Partili Dönem 
240
3. 1961 Anayasası 
244
a. Hazırlanışı 
244
aa. Yapım Koşulları 
245
ab. Yapım Yöntemi 
248
b. 1961 Anayasası’nın Temel Özellikleri 
250
ba. Liberal Anayasal İlkeler 
250
bb. Sosyal Haklar 
252
bc. Parlamenter Sistem 
253
bd. Anayasa Mahkemesinin Kurulması 
254
c. 1971–1973 Anayasa Değişiklikleri 
255
4. 1982 Anayasası 
257
a. Hazırlanışı 
258
aa. Yapım Koşulları 
258
ab. Yapım Yöntemi 
259
b. 1982 Anayasası’nın Temel Özellikleri 
260
ba. Atatürk Milliyetçiliği 
260
bb. İnsan Haklarına Saygılı Devlet 
263
bc. Devlet Başkanını Güçlendirme 
264
bd. Askeri – Sivil Yargı Ayrılığı 
266
c. 1982 Anayasası’nda Yapılan Değişiklikler 
266
İKİNCİ BÖLÜM
DEVLETİN UNSURLARI, ŞEKİLLERİ VE İLKELERİ
I. DEVLET KAVRAMI VE DEVLETİN UNSURLARI 
271
A. Devlet Kavramı 
271
1. Devlet Terimi 
271
2. Devletin Tanımı 
272
a. Üç Unsur Teorisi 
272
b. Tüzel Kişilik Teorisi 
273
B. Devletin Kökeni 
274
1. Tabi Hukukçu Teoriler 
275
2. Pozitivist Teoriler 
277
C. Devletin Unsurları 
280
1. Millet 
280
a. Objektif Millet Anlayışı 
282
b. Sübjektif Millet Anlayışı 
284
c. Vatandaşlık 
285
d. Osmanlı– Türk Anayasalarında Millet Anlayışı 
289
2. Ülke 
294
a. Ülkenin Sınırları 
294
b. Ülkenin Bölünmez Bütünlüğü 
296
3. Egemenlik 
299
a. Egemenlik Kavramı 
299
b. Egemenliğin İki Boyutu 
301
ba. İç Egemenlik 
301
bb. Dış Egemenlik 
303
c. Egemenlik Türleri 
303
ba. Dini Egemenlik 
305
baa. Egemenlik Doğrudan Tanrıdan Gelir Görüşü 
306
bab. Egemenlik Halk Aracılığı İle Tanrıdan Gelir Görüşü 
308
bb. Dünyevi Egemenlik 
310
bba. Milli Egemenlik 
310
bbb. Halk Egemenliği 
312
d. Egemenliğin Sınırlanması 
314
da. İlahi Yasa Görüşü 
314
db. Doğal Yasa Görüşü 
315
dc. Pozitif Yasa Görüşü 
316
II. DEVLET ŞEKİLLERİ 
317
A. Egemenlik Yetkilerini Kullanan Organların Seçimi Bakımından Devlet Şekilleri 
318
1. Cumhuriyet 
319
2. Monarşi 
320
B. Egemenlik Yetkilerinin Paylaşımı Bakımından Devlet Şekilleri 
322
1. Üniter Devlet 
322
a. Tanımı 
322
b. Üniter Devletin Özellikleri 
324
ba. Egemenlik Yetkilerinin Yatay Paylaşımı 
324
bb. İdari Özerklik 
326
bc. Yerinden Yönetim 
328
2. Federal Devlet 
329
a. Tanımı 
330
b. Federal Devletin Özellikleri 
332
ba. Egemenlik Yetkilerinin Dikey Paylaşımı 
332
bb. Siyasi Özerklik 
333
bc. Federal Hukukun Üstünlüğü 
335
bd. Federal Yönetime Katılım 
336
3. Bölgeli Devlet 
337
a. Tanımı 
337
b. Bölgeli Devletin Özellikleri 
338
ba. Yasama Yetkisinin Bölge Düzeyinde Paylaşımı 
338
bb. Bölgesel Siyasi Özerklik 
340
bc. Merkezi Hukukun Üstünlüğü 
341
bd. Merkezi Yönetime Katılım 
342
III. DEVLETİN TEMEL İLKELERİ 
343
A. Demokratik Devlet İlkesi 
344
1. Demokrasi Kavramı 
345
2. Demokratik Devletin Temel Özellikleri 
346
a. Halkın Yönetime Katılımı 
347
aa. Katılımcı Demokrasi 
347
ab. Doğrudan Demokrasi 
349
ac. Temsili Demokrasi 
351
b. Siyasi Partiler 
353
ba. Siyasi Partilerin Tanımı 
356
bb. Siyasi Partilerin Hukuki Niteliği 
359
bc. Siyasi Partilerin Kuruluşu 
360
bd. Siyasi Parti Sistemleri 
361
bda. Çok Parti Sistemi 
362
bdb. Tek Parti Sistemi 
363
c. Serbest Seçimler 
364
ca. Seçme Hakkı 
365
caa. Olumlu Koşullar 
366
cab. Olumsuz Koşullar 
366
cb. Seçimin Temel İlkeleri 
370
cc. Seçim Sistemleri 
374
cca. Çoğunluk Sistemi 
375
ccb. Nispi Temsil Sistemi 
376
B. Laik Devlet İlkesi 
378
1. Din ve Devlet İlişkileri 
378
a. Teokratik Devlet Modeli 
378
b. Marksist Devlet Modeli 
379
c. Seküler/Laik Devlet Modeli 
380
ca. Resmi Dine Yerverme 
381
cb. Bir Dine Özel Statü Tanıma 
383
cc. Dine Hiç Yer Vermeme 
384
2. Laik Devletin Temel Özellikleri 
386
a. Din ve Vicdan Özgürlüğü 
387
b. Hukuk Düzeninin Dine Dayanmaması 
395
c. Dini Kurumların Bağımsız Olması 
399
C. Hukuk Devleti İlkesi 
403
1. Hukuk Devleti Kavramı 
403
2. Hukuk Devletinin Temel Özellikleri 
406
a. Hukukun Üstünlüğü 
407
b. Hukuk Önünde Hesap Verebilirlik 
408
c. Hukuk Güvenliği 
412
D. Sosyal Devlet İlkesi 
415
1. Sosyal Devlet Kavramı 
416
2. Sosyal Devletin Temel Özellikleri 
419
a. Asgari Yaşam Standardı 
419
b. Sosyal Adalet 
421
c. Sosyal Güvenlik 
423
d. Planlama 
424
e. Devletin İktisadî ve Sosyal Ödevlerinin Sınırları 
426
E. Eşitlik İlkesi 
427
1. Eşitlik Kavramı 
429
a. Şekli Eşitlik 
431
b. Maddi Eşitlik 
432
2. Eşitlik İlkesine Aykırılığın Unsurları 
435
a. Durumlarda Benzerlik 
438
b. Farklı Muamele 
439
c. Objektif ve Makul Neden 
442
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İNSAN HAKLARI
I. GENEL OLARAK İNSAN HAKLARI 
445
A. İnsan Hakları Kavramı 
446
1. İnsan Haklarına Dair Terminoloji 
447
2. İnsan Hakları Kavramını Açıklayan Görüşler 
449
a. Doğal Haklar Görüşü 
450
b. Pozitif Haklar Görüşü 
454
3. İnsan Haklarının Özellikleri 
456
a. Doğumla Kazanılma 
456
b. İnsan Doğasından Kaynaklanma 
457
c. Devredilmez ve Vazgeçilmez Olma 
458
d. Evrensel Olma 
458
B. İnsan Haklarının Sınıflandırılması 
461
1. Kişisel ve Siyasal Haklar 
462
2. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar 
463
3. Haklar ve Ödevler 
465
C. İnsan Hakları Hukukunun Kaynakları 
465
1. Asıl Kaynaklar 
466
a. Anayasalar 
466
b. İnsan Hakları Sözleşmeleri 
466
c. Örf ve Adet Hukuku 
468
d. Hukukun Genel İlkeleri 
470
2. Yardımcı Kaynaklar 
471
a. İnsan Hakları Bildirileri ve Tavsiye Kararları 
471
b. İçtihatlar 
472
c. Öğreti 
474
D. İnsan Haklarının Normatif Yapısı 
474
1. İnsan Haklarının Konusu 
474
2. İnsan Haklarının Öznesi 
475
a. Gerçek Kişiler 
477
b. Tüzel Kişiler 
479
c. Kişi Toplulukları 
482
3. İnsan Haklarının Yükümlüsü 
483
a. Devletin Genel Yükümlülükleri 
485
aa. İnsan Haklarına Saygı 
485
ab. Uygulama 
487
ac. Koruma 
487
b. Negatif – Pozitif Yükümlülük 
488
c. Dikey – Yatay Yükümlülük 
491
II. İNSAN HAKLARININ KORUNMASI 
493
A. Evrensel Koruma: Birleşmiş Milletler Koruma Sistemi 
494
1. Sözleşme Dışı Denetim Mekanizmaları 
498
a. Sözleşme Dışı Denetim Organı: İnsan Hakları Konseyi 
499
b. Sözleşme Dışı Denetim Yöntemleri 
501
ba. Şikâyet Yöntemi 
501
bb. Özel Yöntemler 
503
bc. Evrensel Periyodik İzleme Yöntemi 
506
2. Sözleşme İçi Denetim Mekanizmaları 
509
a. Sözleşme İçi Denetim Organları: İnsan Hakları Komiteleri 
512
b. Sözleşme İçi Denetim Yöntemleri 
514
ba. Rapor Yöntemi 
514
bb. Şikâyet Yöntemi 
517
bc. Soruşturma Yöntemi 
518
bd. Ziyaret Yöntemi 
519
B. Bölgesel Koruma: Avrupa Konseyi Koruma Sistemi 
521
1. Avrupa Konseyi İnsan Hakları Yardımcı Organları 
525
a. İnsan Hakları Komisyonerliği 
525
b. Hukuk İşleri ve İnsan Hakları Komitesi 
526
c. Irkçılık ve Hoşgörüsüzlüğe Karşı Avrupa Komisyonu 
527
d. Eşitlik ve Ayrımcılık Komitesi 
529
2. Avrupa Konseyi Sözleşme İçi Denetim Mekanizmaları 
530
a. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 
531
aa. Denetim Organı: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 
535
ab. Denetim Yöntemi 
539
aba. Devlet Başvurusu 
539
abb. Bireysel Başvuru 
540
b. Avrupa Sosyal Şartı 
546
ba. Denetim Organı: Avrupa Sosyal Haklar Komitesi 
547
bb. Denetim Yöntemleri 
548
bba. Rapor Yöntemi 
548
bbb. Toplu Şikâyet Yöntemi 
549
c. Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi 
551
ca. Denetim Organı: Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi 
552
cb. Denetim Usulü: Ziyaretlere Dayalı Denetim 
553
C. Ulusal Koruma Mekanizmaları 
555
1. Yargısal Mekanizmalar 
555
2. Yargı Dışı Mekanizmalar 
556
a. Kamu Denetçiliği Kurumu 
560
aa. Oluşumu 
563
ab. Görev ve Yetkileri 
566
ac. Kararları 
567
b. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu 
568
ba. Oluşumu 
570
bb. Görev ve Yetkileri 
573
bc. Kararları 
575
III. TÜRKİYE’DE TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN GENEL REJİMİ 
577
A. Temel Hak ve Hürriyetlerin Niteliği 
578
B. Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması 
579
1. Kanunilik İlkesi 
582
a. Şekli Kanun–Maddi Kanun Anlayışı 
583
b. Sınırlama–Düzenleme Ayrımı 
586
2. Sebebe Bağlılık İlkesi 
591
a. Hakkın Doğasından Kaynaklı Sebepler 
591
b. Kamu Yararı İlkesinden Kaynaklı Sebepler 
591
c. Anayasada Belirlenen Sebepler 
593
ca. Genel Sınırlama Sebepleri 
593
cb. Özel Sınırlama Sebepleri 
595
d. Gizli Amaç Gütme Yasağı 
598
3. Öz İlkesi 
599
4. Ölçülülük İlkesi 
602
5. Demokratik Toplum Düzeninin Gerekleri İlkesi 
604
a. Müdahalenin Gerekliliği 
606
b. Zorlayıcı Toplumsal İhtiyaç 
608
c. Orantılılık 
611
6. Anayasanın Sözüne ve Ruhuna Uygunluk İlkesi 
613
7. Laik Cumhuriyetin Gerekleri İlkesi 
615
C. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye Kullanılması Yasağı 
623
1. Hakkın Kötüye Kullanılması Kavramı 
626
2. Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye Kullanılması Yasağının Unsurları 
627
a. Bir Temel Hakka Dayanılmalı 
627
b. Hak Amacı Dışında Kullanılmalı 
630
c. Kötüye Kullanma Faaliyetle Olmalı 
631
3. Hakkın Kötüye Kullanılmasının Sonuçları 
632
D. Olağanüstü Hal Yönetiminde Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması 
634
1. Hürriyetlerin Sınırlanması – Durdurulması – Askıya Alınması Kavramları 
635
2. Olağanüstü Yönetimde Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanmasının Koşulları 
639
a. Olağanüstü Hal Yönetiminin Resmen İlanı 
640
b. Milletlerarası Hukuktan Doğan Yükümlülüklerin İhlâl Edilmemesi 
642
c. Sınırlamaların Durumun Gerektirdiği Ölçüde Olması 
643
d. Mutlak Olarak Korunması Gereken Haklar 
645
E. Temel Hakların Sınırlanmasında Yabancıların Durumu 
648
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
YASAMA ORGANI
I. GENEL OLARAK YASAMA ORGANI 
653
A. Yasama Organının Yapısı 
654
1. Tek veya Çift Meclislilik 
654
2. Birinci Meclis ile İkinci Meclis Arasındaki Farklar 
656
B. Yasama Organının İşlevleri 
657
1. Temsil 
657
2. Müzakere 
661
3. Denetim 
662
4. Yasama Yetkisi 
664
a. Yasama İşlemleri 
664
aa. Kanunlar 
665
ab. Meclis Kararları 
668
b. Yasama Yetkisinin Özellikleri 
670
ba. Genellik 
670
bb. Aslilik 
671
bc. Devredilmezlik 
671
II. TÜRKİYE’DE YASAMA ORGANI 
674
A. Türkiye Büyük Millet Meclisinin Kuruluşu 
674
1. Milletvekili Sayısı 
674
2. Seçilme Yeterliliği 
675
a. Vatandaşlık 
677
b. Seçilme Yaşı 
680
c. Eğitim 
680
d. Askerlik 
681
e. Kısıtlılık 
682
f. Hükümlülük 
683
g. Kamu Görevinden Çekilme 
688
3. Seçim Dönemi 
691
4. Seçimlerin Geriye Bırakılması 
693
5. Ara Seçimler 
695
6. Seçimlerin Genel Yönetim ve Denetimi 
699
a. Yüksek Seçim Kurulunun Oluşumu 
701
b. Yüksek Seçim Kurulunun Görev ve Yetkileri 
702
c. Yüksek Seçim Kurulunun Kararlarının Hukuki Niteliği 
703
7. Milletvekili Seçimleri 
707
a. Seçim Çevreleri 
708
b. Milletvekili Adaylığı 
709
c. Seçim İttifakı 
713
d. Seçim Sistemi 
715
B. TBMM Üyelerinin Hukuki Statüsü 
717
1. Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması 
718
2. Milletvekili Andı 
720
3. Üyelikle Bağdaşmayan İşler 
726
4. Yasama Bağışıklığı 
731
a. Yasama Sorumsuzluğu 
735
aa. Sorumsuzluğun Amacı 
735
ab. Sorumsuzluğun Kapsamı 
736
aba. Sağladığı Koruma Bakımından Kapsam 
736
abb. Kişi Bakımından Kapsam 
740
abc. Konu Bakımından Kapsam 
741
abd. Yer Bakımından Kapsam 
742
b. Yasama Dokunulmazlığı 
744
ba. Dokunulmazlığın Amacı 
745
bb. Dokunulmazlığın Kapsamı 
745
bba. Kişi Bakımından Kapsam 
746
bbb. Konu Bakımından Kapsam 
747
bbc. Zaman Bakımından Kapsam 
748
bc. Dokunulmazlığın İstisnaları 
749
bca. Suçüstü Hali 
749
bcb. Anayasanın 14’üncü Maddesindeki Durumlar 
750
bd. Dokunulmazlığın Kaldırılması 
751
5. Milletvekilliğinin Düşmesi 
753
a. Milletvekilliğini Sona Erdiren Genel Sebepler 
754
aa. Ölüm 
755
ab. Seçimlerin Yenilenmesi 
755
ac. Seçilme Yeterliliğinin Olmaması 
755
ad. Yürütme Organına Seçilme 
759
b. Milletvekilliğinin Düşme Sebepleri 
760
ba. İstifa 
762
bb. Kesin Hüküm Giyme ve Kısıtlanma 
764
bc. Bağdaşmaz Görevi Sürdürme 
764
bd. Devamsızlık 
765
6. Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşmesine Dayalı İptal İstemi 
768
7. Milletvekilliği Ödenek ve Yollukları 
771
C. TBMM’nin İç Yapısı ve Çalışma Düzeni 
772
1. İçtüzük 
773
a. İçtüzüğün Yapılması 
773
b. İçtüzüğün Denetlenmesi 
774
2. Başkanlık Divanı 
777
3. Siyasi Parti Grupları 
779
4. Komisyonlar 
780
5. Danışma Kurulu 
782
6. Meclisin Toplanması ve Tatili 
783
a. Olağan Toplantılar 
783
b. Olağanüstü Toplantı 
785
7. Toplantı ve Karar Yeter Sayısı 
787
D. TBMM’nin Görev ve Yetkileri 
789
1. Kanun Yapmak 
790
a. Teklif 
790
b. Görüşme 
793
c. Kabul 
794
d. Yayımlanma 
795
2. Özel Nitelikli Kanunlar 
797
a. Bütçe ve Kesinhesap Kanunu 
797
aa. Bütçe Kanunu 
798
ab. Kesinhesap Kanunu 
803
b. Milletlerarası Andlaşmaların Uygun Bulunması Kanunu 
805
ba. Andlaşmaların Onaylanması 
806
baa. Onaylamanın Uygun Bulunması Gereken Andlaşmalar 
814
bab. Onaylamanın Uygun Bulunması Gerekmeyen Andlaşmalar 
814
bb. Andlaşmaların İç Hukuktaki Yeri 
816
bba. Andlaşmaların İç Hukutaki Yerine İlişkin Genel Kural 
816
bbb. İnsan Hakları Andlaşmalarının İç Hukuktaki Yerine İlişkin Özel Kural 
819
cc. Andlaşmaların Anayasaya Uygunluk Denetimi 
821
c. Genel ve Özel Af Kanunları 
824
ca. Af Yetkisinin Hukuki Niteliği 
827
cb. Genel ve Özel Af Ayrımı 
831
d. Para Basılmasına Karar Vermek 
833
3. Savaş İlanına Karar Vermek 
833
4. Bilgi Edinme ve Denetim 
835
a. Yazılı Soru 
837
b. Genel Görüşme 
839
c. Meclis Araştırması 
840
d. Meclis Soruşturması 
841
da. Meclis Soruşturması Açılması 
842
db. Meclis Soruşturması Komisyonunun Kuruluşu 
844
dc. Yüce Divana Sevk Kararı 
845
BEŞİNCİ BÖLÜM
YÜRÜTME ORGANI
I. GENEL OLARAK YÜRÜTME ORGANININ YAPISI 
849
A. Tek Yapılı Yürütme: Başkanlık Sistemi 
850
1. Yürütme Yetkisi Devlet Başkanına Aittir 
852
2. Devlet Başkanı Halk Tarafından Seçilir 
853
3. Devlet Başkanı Halka Karşı Sorumludur 
856
B. İki Yapılı Yürütme 
857
1. Parlamenter Sistem 
858
a. Yürütme Yetkisini Devlet Başkanı ve Bakanlar Kurulu Birlikte Kullanır 
860
b. Hükümet Yasama Organı İçinden Belirlenir 
862
c. Hükümet Yasama Organına Karşı Sorumludur 
864
2. Yarı Başkanlık Sistemi 
865
a. Yürütmede Cumhurbaşkanı Yetkilidir 
866
b. Cumhurbaşkanı Halk Tarafından Seçilir 
867
c. Bakanlar Kurulu Yasama Organına Karşı Sorumludur 
867
C. Ortaklaşa Yürütme: Meclis Hükümeti Sistemi 
868
1. Yasama ve Yürütme Yetkisi Mecliste Toplanır 
869
2. Yürütme Kurulu Meclis Tarafından Seçilir 
870
3. Yürütme Kurulu Yasama Organına Karşı Sorumludur 
872
II. YÜRÜTME ORGANININ İŞLEVLERİ 
873
A. Devleti Temsil 
873
B. Genel Politikayı Belirlemek 
875
C. Kamu Görevlilerini Seçmek ve Atamak 
876
D. Düzenleme Yetkisi 
877
1. Kararnameler 
879
2. Düzenleyici İdari İşlemler 
884
3. Düzenleyici İşlemlerin Özellikleri 
885
a. Kanuna Aykırı Olmama 
885
b. Kanuna Dayanma 
886
III. TÜRKİYE’DE YÜRÜTME ORGANI 
886
A. Cumhurbaşkanının Hukuki Statüsü 
887
1. Cumhurbaşkanının Nitelikleri ve Seçimi 
887
a. Cumhurbaşkanının Nitelikleri 
887
b. Cumhurbaşkanının Seçimi 
890
2. Seçimlerin Yenilenmesi 
895
a. Genel Olarak Fesih Yetkisi 
896
b. Birlikte Seçim Usulü 
899
3. Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri 
903
a. Devlet Başkanlığı Yetkileri 
903
b. Hükümet Yetkileri 
906
4. Cumhurbaşkanının Sorumluluğu 
907
a. Siyasi Sorumluk 
907
b. Cezai Sorumluluk 
911
5. Cumhurbaşkanına Vekâlet 
919
6. Cumhurbaşkanına Bağlı Kurumlar 
922
a. Milli Güvenlik Kurulu 
923
b. Devlet Denetleme Kurulu 
925
c. Diyanet İşleri Başkanlığı 
926
B. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar 
927
1. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Belirlenmesi 
927
2. Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Sorumluluğu 
933
a. Siyasi Sorumluluk 
933
b. Cezai Sorumluluk 
935
C. Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri 
937
1. Kararnamelerin Tarihsel Gelişimi 
937
2. Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri 
943
a. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Niteliği 
943
b. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Normlar Hiyerarşisindeki Yeri 
953
c. Münhasır Alan Bakımından Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri 
957
ca. Münhasır Kanun Alanı 
960
cb. Münhasır Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi Alanı 
965
d. Yasama Yetkisinin Devredilmezliği Kuralı Bağlamında Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri 
974
e. Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetimi 
981
3. Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri 
988
a. Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yapılması 
989
b. Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Yargısal Denetimi 
993
D. Olağanüstü Hal Yönetimi 
998
1. Olağanüstü Hal İlan Yetkisi 
1001
2. Olağanüstü Hal İlan Sebepleri ve Sonuçları 
1004
3. Olağanüstü Halin Yargısal Denetimi 
1006
E. İdare 
1007
1. İdarenin Kuruluş Esasları 
1007
a. İdarenin Bütünlüğü İlkesi 
1007
b. İdarenin Kanuniliği İlkesi 
1011
2. İdarenin Teşkilat Yapısı 
1013
a. Merkezi İdare 
1014
b. Mahalli İdareler 
1015
3. İdarenin Yargısal Denetimi 
1016
4. Kamu Hizmeti Görevlilerinin Statüsü 
1020
5. Kamu Görevlilerinin Görev ve Sorumlulukları ile Kanunsuz Emir 
1022
6. Anayasal Hizmet Yönünden Yerinden Yönetim Kuruluşları 
1025
a. Yükseköğretim Kurumları ve Üst Kuruluşları 
1025
b. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu 
1030
c. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 
1031
d. Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları 
1032
ALTINCI BÖLÜM
YARGI ORGANI
I. GENEL OLARAK YARGI ORGANI 
1037
A. Yargı Organının Yapısı 
1037
1. Yargı Birliği Sistemi 
1038
2. Yargı Ayrılığı Sistemi 
1039
B. Yargı Yetkisi ve Özellikleri 
1040
C. Yargıya İlişkin Temel İlkeler 
1042
1. Adil Yargılanma 
1042
2. Kanunî Hâkim Güvencesi 
1048
3. Suç ve Cezalara İlişkin İlkeler 
1051
4. Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı 
1052
II. TÜRKİYE’DE YARGI TEŞKİLATI 
1057
A. Yüksek Mahkemeler 
1058
1. Anayasa Mahkemesi 
1059
2. Yargıtay 
1059
3. Danıştay 
1060
4. Uyuşmazlık Mahkemesi 
1061
B. Sayıştay 
1062
1. Sayıştayın Oluşumu 
1062
2. Sayıştayın Görev ve Yetkileri 
1064
3. Sayıştay Kararlarının Hukuki Niteliği 
1066
C. Hâkimler ve Savcılar Kurulu 
1068
1. Hâkimler ve Savcılar Kurulunun Oluşumu 
1071
2. Hâkimler ve Savcılar Kurulunun Görev ve Yetkileri 
1076
III. GENEL OLARAK ANAYASA YARGISI 
1078
A. Anayasa Yargısı Sistemleri 
1079
1. Genel Mahkeme Sistemi 
1079
2. Özel Mahkeme Sistemi 
1080
B. Denetim Türleri 
1082
1. Denetimin Niteliği Bakımından 
1082
a. Siyasal Denetim 
1082
b. Yargısal Denetim 
1083
2. Denetimin Zamanı Bakımından 
1083
a. Ön Denetim 
1084
b. Sonradan Denetim 
1085
C. Anayasaya Uygunluk Denetiminin Kapsamı 
1085
1. Norm Denetimi 
1086
2. Yetki İhtilaflarının Çözümü 
1086
3. Bireysel Başvuru 
1087
4. Yüce Divan 
1088
5. Siyasi Partilerin Denetimi 
1088
6. Seçimlerin Denetimi 
1088
D. Anayasaya Uygunluk Denetiminde Ölçü Normlar 
1088
1. Doğrudan Ölçü Norm 
1089
2. Destek Ölçü Norm 
1090
IV. TÜRKİYE’DE ANAYASA YARGISI 
1094
A. Anayasa Yargısının Tarihsel Gelişimi 
1094
B. Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu 
1096
1. Üyelerin Seçimi ve Nitelikleri 
1097
2. Görev Süresi ve Teminatı 
1099
3. Teşkilat Yapısı 
1100
C. Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri 
1101
1. Norm Denetimi 
1102
a. Denetime Tabi Normlar 
1103
b. Dava Türleri 
1103
ba. İptal Davası 
1103
bb. İtiraz Yolu 
1106
bba. Mahkemede Görülmekte Olan Dava 
1106
bbb. Davada Uygulanacak Hüküm 
1110
bbc. Anayasaya Aykırılık İddiasının Ciddî Görülmesi 
1111
bbd. Beş Aylık Karar Süresi 
1112
bbe. Red Kararından Sonra On Yıllık Tekrar Başvuru Yasağı 
1113
c. Denetimin Kapsamı 
1120
ca. Şekil Yönünden Denetim 
1120
cb. Esas Yönünden Denetim 
1123
d. Anayasa Mahkemesi Kararlarının Özellikleri 
1127
da. Kararların Kesinliği ve Bağlayıcılığı 
1129
db. İptal Kararlarının Gerekçesi Yazılmadan Açıklanmaması 
1132
dc. Kanun Koyucu Gibi Hareket Etmeme 
1136
dd. İptal Kararlarının Yürürlüğü 
1137
dda. İptal Kararının Yürürlük Tarihini Erteleme 
1138
ddb. İptal Kararları Geriye Yürümez 
1140
ddc. Yürürlüğü Durdurma Kararı 
1141
2. Siyasi Partilerin Denetimi 
1146
a. Siyasi Parti Yasakları ve Kapatılması 
1146
aa. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadı 
1147
ab. Venedik Kriterleri 
1149
ac. 1982 Anayasası’nda Kapatma Rejimi 
1155
aca. Kapatma Nedenleri 
1156
acb. Kapatma Davası Açılması 
1158
b. Siyasi Partilerin Mali Denetimi 
1159
ba. Siyasi Partilerin Gelirleri ve Giderleri 
1159
bb. Mali Denetim Usulü 
1161
3. Yüce Divan Yargılaması 
1163
a. Yüce Divanda Yargılanacak Kişiler 
1165
b. Yüce Divan Yargılamasının Konusu 
1169
c. Yargılama Usulü 
1169
4. Bireysel Başvuru 
1171
a. Bireysel Başvurunun Hukuki Niteliği 
1172
b. Bireysel Başvuru Usulü 
1173
c. Başvuruların Ön İncelemesi 
1175
d. Kabul Edilebilirlik İncelemesi 
1176
da. Zaman ve Süre Bakımından Yetki 
1176
db. Kişi Bakımından Yetki 
1180
dc. Konu Bakımından Yetki 
1189
dd. Başvuru Yollarının Tüketilmesi 
1198
de. Açıkça Dayanaktan Yoksunluk 
1202
e. Bireysel Başvuru Kararları 
1203
ea. Esas Kararı 
1203
eb. Düşme Kararı 
1211
ec. Tedbir Kararı 
1211
ed. Pilot Kararı 
1213
Kaynakça 
1217
Kavram Dizini 
1245