HASTA HAKLARININ GELİŞİMİ VE
1. HASTA HAKLARININ GELİŞİMİ
36
2. HASTA HAKLARININ GÜNCELLİĞİ
43
3.1. Sağlık Hakkı Yaşam Hakkı İlişkisi
48
3.2. Sağlık Hakkının Devletlere Getirdiği Yükümlülükler
53
HASTA HAKLARI VE ULUSLARARASI BELGELER
1. LİZBON HASTA HAKLARI BİLDİRGESİ
58
1.1. Nitelikli Sağlık Bakımı Hakkı
60
1.2. Seçim Yapma Özgürlüğü
61
1.3. Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı
62
1.4. Bilinci Kapalı Hasta
62
1.5. Yasal Olarak Yeterliliği Bulunmayan Hasta
63
1.6. Hastanın İsteğine Karşın Yapılan Girişimler
63
1.9. Sağlık Eğitimi Hakkı
65
1.10. Onurunu Koruma Hakkı
65
1.11. Dini Destek Hakkı
66
2. AVRUPA’DA HASTA HAKLARININ GELİŞTİRİLMESİ BİLDİRGESİ
66
2.1. SAĞLIK HİZMETLERİNDE İNSAN HAKLARI VE DEĞERLERİ
67
2.4. Mahremiyet ve Özel Hayat
70
3. BİYOETİK SÖZLEŞMESİ
74
3.1. Sözleşme’nin Amacı
76
3.3. Sağlık Hizmetlerinden Adil Şekilde Yararlanma
78
3.4. Meslekî Standartlar
78
3.6. Akıl Hastalığı Olan Kişilerin Korunması
79
3.8. Önceden Açıklanmış İstek
80
3.9. Onam İle İlgili Diğer Maddeler
80
3.10. Özel Hayat ve Bilgilendirilme Hakkı.
81
3.11. Üzerinde Araştırma Yapılan Kişilerin Korunması
81
4. AVRUPA HASTA HAKLARI ŞARTI
85
4.1. Hastanın 14 Hakkı
87
4.2. Koruyucu Tedbirlerin Alınması Hakkı
89
4.6. Özgür Seçim Hakkı
93
4.7. Özel Yaşam ve Gizlilik Hakkı
93
4.8. Hastaların Vaktine Saygı
94
4.9. Kalite Standartları Hakkı
94
4.12. Gereksiz Ağrı ve Sıkıntıdan Sakınma Hakkı
95
4.13. Kişisel Tedavi Hakkı
96
5. HASTA GÜVENLİĞİ HAKLARI ŞARTI
97
5.1. Zamanında, Etkili Ve Uygun Bakıma Erişim Hakkı
103
5.2. Güvenli Sağlık Hizmeti Süreçleri ve Uygulamalarından Yararlanma Hakkı
104
5.3. Nitelikli Ve Yetkin Sağlık Çalışanlarından Bakım Alma Hakkı
105
5.4. Güvenli Tıbbi Ürünlere ve Bunların Güvenli ve Rasyonel Kullanımına İlişkin Hak
106
5.5. Güvenli ve Emniyetli Sağlık Hizmeti Tesislerine Erişim Hakkı
107
5.6. Onur, Saygı, Ayrımcılığa Uğramama, Mahremiyet ve Gizlilik Hakkı
108
5.7. Bilgiye, Eğitime ve Destekli Karar Alma Hakkı
110
5.8. Tıbbi Kayıtlara Erişim Hakkı
111
5.9. Dinlenilme ve Adil Çözüm Hakkı
112
5.10. Hasta ve Ailesinin Katılım Hakkı
113
1. 1961 ANAYASASI’NA KADAR OLAN YASAL DÜZENLEMELERDE HASTA HAKLARI
117
1.1. Tababet ve Şuabat–ı Sanatlarının Tarz–ı İcrasına Dair Kanun
118
1.2. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu
119
1.3. Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi
120
1.4. Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun
124
2. 1961 ANAYASASI VE SONRAKİ YASAL DÜZENLEMELERDE HASTA HAKLARI
125
2.1. Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun
125
3. 1982 ANAYASASI VE SONRAKİ DÜZENLEMELERDE HASTA HAKLARI
126
3.1. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Teşkilatı ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
127
3.2. Nüfus Planlaması Hakkında Kanun
128
3.3. Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu
129
4. HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİ
129
4.3.1. HHY’de Hasta Tanımı
132
4.3.2. HHY’de Hasta Haklarının Tanımı
132
4.3.3. HHY’de Sağlık Kurumu ve Personeli Tanımları
132
SAĞLIK HİZMETLERİNDEN YARARLANMA HAKKI
1. Sağlık Hizmetlerinden Adalete ve Hakkaniyete Uygun Yararlanma
137
2. Hizmet Konusunda Bilgi İsteme Hakkı
138
3. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme Hakkı
141
4. Sağlık Personelini Seçme ve Değiştirme Hakkı
142
5. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme Hakkı
148
6. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım Alma Hakkı
148
7. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Edilememesi
149
8. Tıbbi Özenle Hizmet Alma Hakkı
150
HASTANIN AYDINLATILMA VE ONAM VERME HAKKI
1. AYDINLATILMIŞ ONAMIN TIP ETİĞİ VE HUKUKU AÇISINDAN TAŞIDIĞI ÖNEM
165
2. TÜRKİYE’DE AYDINLATILMIŞ ONAM İLE İLGİLİ HUKUKİ DURUM
168
3. HASTANIN TIBBİ GİRİŞİME ONAM VEREBİLMESİ İÇİN GEREKEN ŞARTLAR
174
3.1. Ayırt Etme Gücüne Sahip Olmak
175
3.1.3. Akıl Hastalığı
177
3.1.4. Akıl Zayıflığı
178
3.2. Ergin (Reşit) Olmak
179
3.4. Hastanın Aydınlatılması
182
3.4.1. Aydınlatmanın İçeriği
182
3.4.1.1. Tanı ve Tedavi Hakkında Bilgilendirme
185
3.4.1.2. Risk Aydınlatması
186
3.4.2. Aydınlatma Kapsamının Genişlemesi
188
3.4.3. Kapsamın Daralması veya Aydınlatmanın Hiç Yapılmaması
190
3.4.3.1. Hastanın Serbest İradesi ile Aydınlatılmak İstememesi
190
3.4.3.2. Hastanın Uygulanması Düşünülen Tıbbi Girişim Hakkında Bilgi Sahibi Olması
192
3.4.3.4. Aydınlatmanın Hasta İçin Öneminin Kalmaması
195
3.4.3.5. Tedavi Ayrıcalığı
195
3.4.4. Aydınlatmanın Verilme Tarzı
197
3.4.5. Aydınlatma Kime Yapılmalıdır?
198
3.4.6. Bilgilendirme Kim Tarafından Yapılmalıdır?
201
3.4.7. Aydınlatmada Şekil
201
3.4.8. Bilgilendirme Ne Zaman Yapılmalıdır?
206
4. ÇOCUK ADINA TIBBİ GİRİŞİMLERE KARAR VERİLMESİNDE ETİK VE YASAL TARTIŞMALAR
207
4.1. Ayırt Etme Gücü Bulunmayan Çocuklar Adına Tıbbi Girişime Karar Verilmesi
209
4.2. Ayırt Etme Gücü Bulunan Çocuklardan Tıbbi Girişimler İçin Aydınlatılmış Onam Alınması
210
HASTANIN TEDAVİYİ REDDETME HAKKI
1. TEDAVİYİ REDDETME HAKKI VE ETİK TARTIŞMALAR
218
2. KARAR VERME YETERLİLİĞİ OLAN HASTANIN TEDAVİYİ REDDETME HAKKI VE TÜRK HUKUKU
220
2.1. Anayasa ve Karar Verme Yeterliliği Olan Hastanın Tedaviyi Reddetme Hakkı
221
2.2. Özel Hukuk ve Karar Verme Yeterliliği Olan Hastanın Tedaviyi Reddetme Hakkı
223
2.3. Ceza Hukuku ve Karar Verme Yeterliliği Olan Hastanın Tedaviyi Reddetme Hakkı
226
2.3.1. Tedaviyi Ret Hakkı ve Yaşam Hakkından Vazgeçmeye Onam Vermek
226
2.3.2. Tedaviyi Ret Hakkı ve Zorunluluk Hali
228
2.3.3. Hekimin Tıbbi Uygulama Gerçekleştirme Yükümlülüğü ve Tedaviyi Ret Hakkı
230
3. HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİ VE TEDAVİYİ RET HAKKININ SINIRLARI
231
2. ONURU İLE ÖLME HAKKI BAĞLAMINDA ÖTANAZİ
248
3. ONURU İLE ÖLME HAKKI
249
3.1. Gerçeği Bilme ve Gizlilik Hakkı
256
3.2. Yaşamının Son Döneminde Olan Hastanın Tedaviyi Reddetme ve Karara Katılma Hakkı
258
3.3. Ölmekte Olan Hastanın Tıbbi Deneme ve Uygulamalara Katılmama Hakkı Vardır
260
3.4. Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma Hakkı
262
HASTANIN ÖZEL HAYATINA SAYGI HAKKI
1. ÖZEL HAYAT KAVRAMI
266
1.1. Özel Hayatın Sınırları
266
2. ÖZEL HAYATA SAYGI HAKKI VE ULUSLARASI BELGELER
268
3. TÜRK HUKUK SİSTEMİNDE ÖZEL HAYATA SAYGI HAKKI
271
3.1. T.C. 1982 Anayasası’nda Özel Hayata Saygı Hakkı
272
3.2. Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu Kapsamında Özel Hayata Saygı Hakkı
273
3.3. Türk Ceza Kanunu ve Özel Hayata Saygı Hakkı
274
3.4. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
275
4. SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÖZEL HAYATA SAYGI HAKKI
281
4.1. Türkiye’de Sağlık Hizmetlerinde Özel Hayata Saygı Hakkının Kapsamı
283
4.2. Sağlık Hizmetlerinde Özel Hayata Saygı Hakkının İnsan Hakları ve Tıp Etiği Açısından Önemi
293
4.3. Sağlık Hizmetlerinde Özel Hayata Saygı Hakkının Temel Sorunları
296
4.4. Hastalara Ait Bilgilerin Gizliliği ve Sağlık Hizmetlerinin Sunumunda Karşılaşılan Etik ve Yasal Sorunlar
298
4.4.1. Sağlık Hizmetlerinde Meslek Sırrı ve Karşılaşılan Etik/Yasal Sorunlar
298
4.4.1.1. Sağlık Hizmetlerinde Meslek Sırrı Yükümlüğü Olan Kişiler
300
4.4.1.2. Sağlık Hizmetlerinde Meslek Sırrının Sınırları ve Karşılaşılan Etik /Yasal Sorunlar
301
4.4.2. Türk Hukukunda Sağlık Hizmetlerinde Meslek Sırrı
304
4.4.2.1. Bir Kanun Hükmünü Yerine Getirme
305
4.4.2.1.1. Bulaşıcı Hastalıklarda Bildirim
305
4.4.2.1.2. Suçun Bildirimi
312
4.4.2.2. Yetkili Makamın Emrini Yerine Getirme
313
4.4.2.3. Tanıklıktan Çekinme
314
4.4.2.4. Meşru Savunma ve Zorunluluk Hali
315
4.4.2.5. Hastanın Rızası
316
4.5. Sağlık Hizmetlerinde Arşiv / Kayıtların Gizliliğinde Karşılaşılan Etik ve Yasal Sorunlar
317
4.5.1. Türk Hukukunda Durum
322
4.6. Hastaların Beden Mahremiyeti ve Sağlık Hizmetlerinde Etik / Yasal Sorunlar
325
4.6.1. Sağlık Eğitimi Sürecinde Beden Mahremiyeti
326
1. SORUMLULUK VE HUKUKİ KORUNMA YOLLARI
334
1.1. Sağlık Tesislerinde Hasta Hakları Uygulamalarına Dair Yönerge (2003)
336
1.2. Hasta Hakları Uygulama Yönergesi (2005)
340
1.3. HHY 2014 Değişikliği ve 2014 Genelgesi
343
1.3.1. Hasta Hakları Kurulları
344
1.3.2. Karar ve Karara İtiraz
347
1.3.3. Hasta Hakları İl Koordinatörlüğü
347
1.3.4. Hasta Hakları Birimi
349