Uluslararası Bildirgeler ve Tıp Etiği Açısından Hasta Hakları Prof. Dr. Gürkan Sert  - Kitap
Uluslararası Bildirgeler ve Tıp Etiği Açısından

Hasta Hakları

4. Baskı, 
Ekim 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
13x19
Sayfa:
372
Barkod:
9786253612931
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
600,00₺
24 saat içerisinde temin edilir.
Kitabın Açıklaması
Bu kitapta, hasta haklarının gelişimi ve gelişim nedenleri ile ilgili bilgilerin yanında gelişimde önemli etkiye sahip olan uluslararası hasta hakları belgeleri ve içeriklerine yer verilmiştir. Hasta haklarının Türkiye'deki gelişimi de incelenmiş, mevzuatta yer verilen hasta hakları sayılmış ve bu haklar ile ilgili bilgi sunulmuştur.
Ülkemiz gündeminde önemli bir yer tutan; aydınlatılmış onam, tedaviyi reddetme, onuru ile ölme, sağlık hizmetlerinden yararlanma, özel hayata saygı, şikayet ve tazminat hakları ile insan üzerinde araştırmada hasta haklarının ülkemizdeki yasal temelleri ve kapsamı ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Bu hakların ülkemizdeki kapsamı, uluslararası belgelerdeki kapsamları ile karşılaştırılmıştır.
Kitapta hasta haklarının kapsamı ile ilgili yalın bilgilerin yanında, hakların sınırları ve kapsamı ile ilgili tartışmalar, tıp etiği, tıp hukuku ve yargı kararları çerçevesinde incelenmiştir. Bu bağlamda okuyucunun her hakkın ülkemiz mevzuatındaki ve uluslararası belgelerdeki kapsamı hakkında bilgi edinmesi, fiili ve olası hak ihlallerini fark edebilmesi, hakların düzenlenme şekli nedeniyle getirdiği etik ve yasal sorunlara duyarlılık göstermesi, amaçlanmıştır.
Hasta haklarının insan haklarının sağlık alanındaki yansıması olması nedeniyle kitabın içeriği hasta hakları ile ilgili tüm paydaşların (hastalar, hukukçular, sağlık çalışanları, sağlık çalışanı adayları, konu ile ilgili akademik çalışma yürütenler, sağlık yöneticileri gibi) yararlanacağı şekilde yazılmıştır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Aydınlatılmış Onam Hakkı
.
Tedaviyi Reddetme Hakkı
.
Onuru ile Ölme Hakkı
.
Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma Hakkı
.
Özel Hayata Saygı Hakkı
.
Tıp Etiği
.
Şikayet ve Tazminat Hakkı
.
Sağlık Personelini ve Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme Hakkı
.
Kişisel Verilere ve Kayıtlara Erişim Hakkı
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
3. Baskıya Önsöz 
7
Önsöz 
9
Teşekkür 
13
Özgeçmiş 
15
Kısaltmalar 
27
GİRİŞ 
29
1. BÖLÜM:
HASTA HAKLARININ GELİŞİMİ VE
SAĞLIK HAKKI
GİRİŞ 
35
1. HASTA HAKLARININ GELİŞİMİ 
36
2. HASTA HAKLARININ GÜNCELLİĞİ 
43
3. SAĞLIK HAKKI 
46
3.1. Sağlık Hakkı Yaşam Hakkı İlişkisi 
48
3.2. Sağlık Hakkının Devletlere Getirdiği Yükümlülükler 
53
2. BÖLÜM:
HASTA HAKLARI VE ULUSLARARASI BELGELER
GİRİŞ 
57
1. LİZBON HASTA HAKLARI BİLDİRGESİ 
58
1.1. Nitelikli Sağlık Bakımı Hakkı 
60
1.2. Seçim Yapma Özgürlüğü 
61
1.3. Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı 
62
1.4. Bilinci Kapalı Hasta 
62
1.5. Yasal Olarak Yeterliliği Bulunmayan Hasta 
63
1.6. Hastanın İsteğine Karşın Yapılan Girişimler 
63
1.7. Bilgilenme Hakkı 
64
1.8. Gizlilik Hakkı 
64
1.9. Sağlık Eğitimi Hakkı 
65
1.10. Onurunu Koruma Hakkı 
65
1.11. Dini Destek Hakkı 
66
2. AVRUPA’DA HASTA HAKLARININ GELİŞTİRİLMESİ BİLDİRGESİ 
66
2.1. SAĞLIK HİZMETLERİNDE İNSAN HAKLARI VE DEĞERLERİ 
67
2.2. Bilgilendirme 
67
2.3. Onam 
69
2.4. Mahremiyet ve Özel Hayat 
70
2.5. Bakım ve Tedavi 
72
2.6. Başvuru 
73
3. BİYOETİK SÖZLEŞMESİ 
74
3.1. Sözleşme’nin Amacı 
76
3.2. İnsanın Önceliği 
77
3.3. Sağlık Hizmetlerinden Adil Şekilde Yararlanma 
78
3.4. Meslekî Standartlar 
78
3.5. Onam 
78
3.6. Akıl Hastalığı Olan Kişilerin Korunması 
79
3.7. Acil Durum 
80
3.8. Önceden Açıklanmış İstek 
80
3.9. Onam İle İlgili Diğer Maddeler 
80
3.10. Özel Hayat ve Bilgilendirilme Hakkı. 
81
3.11. Üzerinde Araştırma Yapılan Kişilerin Korunması 
81
4. AVRUPA HASTA HAKLARI ŞARTI 
85
4.1. Hastanın 14 Hakkı 
87
4.2. Koruyucu Tedbirlerin Alınması Hakkı 
89
4.3. Erişim Hakkı 
90
4.4. Bilgi Hakkı 
91
4.5. Onam Hakkı 
92
4.6. Özgür Seçim Hakkı 
93
4.7. Özel Yaşam ve Gizlilik Hakkı 
93
4.8. Hastaların Vaktine Saygı 
94
4.9. Kalite Standartları Hakkı 
94
4.10. Güvenlik Hakkı 
95
4.11. Yenilik Hakkı 
95
4.12. Gereksiz Ağrı ve Sıkıntıdan Sakınma Hakkı 
95
4.13. Kişisel Tedavi Hakkı 
96
4.14. Şikâyet Hakkı 
96
4.15. Tazminat 
96
5. HASTA GÜVENLİĞİ HAKLARI ŞARTI 
97
5.1. Zamanında, Etkili Ve Uygun Bakıma Erişim Hakkı 
103
5.2. Güvenli Sağlık Hizmeti Süreçleri ve Uygulamalarından Yararlanma Hakkı 
104
5.3. Nitelikli Ve Yetkin Sağlık Çalışanlarından Bakım Alma Hakkı 
105
5.4. Güvenli Tıbbi Ürünlere ve Bunların Güvenli ve Rasyonel Kullanımına İlişkin Hak 
106
5.5. Güvenli ve Emniyetli Sağlık Hizmeti Tesislerine Erişim Hakkı 
107
5.6. Onur, Saygı, Ayrımcılığa Uğramama, Mahremiyet ve Gizlilik Hakkı 
108
5.7. Bilgiye, Eğitime ve Destekli Karar Alma Hakkı 
110
5.8. Tıbbi Kayıtlara Erişim Hakkı 
111
5.9. Dinlenilme ve Adil Çözüm Hakkı 
112
5.10. Hasta ve Ailesinin Katılım Hakkı 
113
3. BÖLÜM:
TÜRKİYE’DE HASTA HAKLARI
Giriş 
117
1. 1961 ANAYASASI’NA KADAR OLAN YASAL DÜZENLEMELERDE HASTA HAKLARI 
117
1.1. Tababet ve Şuabat–ı Sanatlarının Tarz–ı İcrasına Dair Kanun 
118
1.2. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu 
119
1.3. Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi 
120
1.4. Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun 
124
2. 1961 ANAYASASI VE SONRAKİ YASAL DÜZENLEMELERDE HASTA HAKLARI 
125
2.1. Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun 
125
3. 1982 ANAYASASI VE SONRAKİ DÜZENLEMELERDE HASTA HAKLARI 
126
3.1. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Teşkilatı ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname 
127
3.2. Nüfus Planlaması Hakkında Kanun 
128
3.3. Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu 
129
4. HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİ 
129
4.1. Dayanak ve Amaç 
130
4.2. Kapsam 
131
4.3. Tanımlar 
131
4.3.1. HHY’de Hasta Tanımı 
132
4.3.2. HHY’de Hasta Haklarının Tanımı 
132
4.3.3. HHY’de Sağlık Kurumu ve Personeli Tanımları 
132
4.3.4. Temel İlkeler 
133
4. BÖLÜM:
SAĞLIK HİZMETLERİNDEN YARARLANMA HAKKI
Giriş 
137
1. Sağlık Hizmetlerinden Adalete ve Hakkaniyete Uygun Yararlanma 
137
2. Hizmet Konusunda Bilgi İsteme Hakkı 
138
3. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme Hakkı 
141
4. Sağlık Personelini Seçme ve Değiştirme Hakkı 
142
5. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme Hakkı 
148
6. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım Alma Hakkı 
148
7. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Edilememesi 
149
8. Tıbbi Özenle Hizmet Alma Hakkı 
150
5. BÖLÜM:
HASTANIN AYDINLATILMA VE ONAM VERME HAKKI
Giriş 
163
1. AYDINLATILMIŞ ONAMIN TIP ETİĞİ VE HUKUKU AÇISINDAN TAŞIDIĞI ÖNEM 
165
2. TÜRKİYE’DE AYDINLATILMIŞ ONAM İLE İLGİLİ HUKUKİ DURUM 
168
3. HASTANIN TIBBİ GİRİŞİME ONAM VEREBİLMESİ İÇİN GEREKEN ŞARTLAR 
174
3.1. Ayırt Etme Gücüne Sahip Olmak 
175
3.1.1. Biyolojik Öğe 
177
3.1.2. Yaş Küçüklüğü 
177
3.1.3. Akıl Hastalığı 
177
3.1.4. Akıl Zayıflığı 
178
3.1.5. Sarhoşluk 
178
3.2. Ergin (Reşit) Olmak 
179
3.3. Kısıtlı Olmamak 
181
3.4. Hastanın Aydınlatılması 
182
3.4.1. Aydınlatmanın İçeriği 
182
3.4.1.1. Tanı ve Tedavi Hakkında Bilgilendirme 
185
3.4.1.2. Risk Aydınlatması 
186
3.4.2. Aydınlatma Kapsamının Genişlemesi 
188
3.4.3. Kapsamın Daralması veya Aydınlatmanın Hiç Yapılmaması 
190
3.4.3.1. Hastanın Serbest İradesi ile Aydınlatılmak İstememesi 
190
3.4.3.2. Hastanın Uygulanması Düşünülen Tıbbi Girişim Hakkında Bilgi Sahibi Olması 
192
3.4.3.3. Acil Haller 
193
3.4.3.4. Aydınlatmanın Hasta İçin Öneminin Kalmaması 
195
3.4.3.5. Tedavi Ayrıcalığı 
195
3.4.4. Aydınlatmanın Verilme Tarzı 
197
3.4.5. Aydınlatma Kime Yapılmalıdır? 
198
3.4.6. Bilgilendirme Kim Tarafından Yapılmalıdır? 
201
3.4.7. Aydınlatmada Şekil 
201
3.4.8. Bilgilendirme Ne Zaman Yapılmalıdır? 
206
4. ÇOCUK ADINA TIBBİ GİRİŞİMLERE KARAR VERİLMESİNDE ETİK VE YASAL TARTIŞMALAR 
207
4.1. Ayırt Etme Gücü Bulunmayan Çocuklar Adına Tıbbi Girişime Karar Verilmesi 
209
4.2. Ayırt Etme Gücü Bulunan Çocuklardan Tıbbi Girişimler İçin Aydınlatılmış Onam Alınması 
210
6. BÖLÜM:
HASTANIN TEDAVİYİ REDDETME HAKKI
Giriş 
217
1. TEDAVİYİ REDDETME HAKKI VE ETİK TARTIŞMALAR 
218
2. KARAR VERME YETERLİLİĞİ OLAN HASTANIN TEDAVİYİ REDDETME HAKKI VE TÜRK HUKUKU 
220
2.1. Anayasa ve Karar Verme Yeterliliği Olan Hastanın Tedaviyi Reddetme Hakkı 
221
2.2. Özel Hukuk ve Karar Verme Yeterliliği Olan Hastanın Tedaviyi Reddetme Hakkı 
223
2.3. Ceza Hukuku ve Karar Verme Yeterliliği Olan Hastanın Tedaviyi Reddetme Hakkı 
226
2.3.1. Tedaviyi Ret Hakkı ve Yaşam Hakkından Vazgeçmeye Onam Vermek 
226
2.3.2. Tedaviyi Ret Hakkı ve Zorunluluk Hali 
228
2.3.3. Hekimin Tıbbi Uygulama Gerçekleştirme Yükümlülüğü ve Tedaviyi Ret Hakkı 
230
3. HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİ VE TEDAVİYİ RET HAKKININ SINIRLARI 
231
7. BÖLÜM:
ONURU İLE ÖLME HAKKI
Giriş 
241
1. ÖLÜMÜN TANIMI 
243
2. ONURU İLE ÖLME HAKKI BAĞLAMINDA ÖTANAZİ 
248
3. ONURU İLE ÖLME HAKKI 
249
3.1. Gerçeği Bilme ve Gizlilik Hakkı 
256
3.2. Yaşamının Son Döneminde Olan Hastanın Tedaviyi Reddetme ve Karara Katılma Hakkı 
258
3.3. Ölmekte Olan Hastanın Tıbbi Deneme ve Uygulamalara Katılmama Hakkı Vardır 
260
3.4. Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma Hakkı 
262
3.5. Diğer Haklar 
263
8. BÖLÜM:
HASTANIN ÖZEL HAYATINA SAYGI HAKKI
Giriş 
265
1. ÖZEL HAYAT KAVRAMI 
266
1.1. Özel Hayatın Sınırları 
266
2. ÖZEL HAYATA SAYGI HAKKI VE ULUSLARASI BELGELER 
268
3. TÜRK HUKUK SİSTEMİNDE ÖZEL HAYATA SAYGI HAKKI 
271
3.1. T.C. 1982 Anayasası’nda Özel Hayata Saygı Hakkı 
272
3.2. Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu Kapsamında Özel Hayata Saygı Hakkı 
273
3.3. Türk Ceza Kanunu ve Özel Hayata Saygı Hakkı 
274
3.4. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu 
275
4. SAĞLIK HİZMETLERİNDE ÖZEL HAYATA SAYGI HAKKI 
281
4.1. Türkiye’de Sağlık Hizmetlerinde Özel Hayata Saygı Hakkının Kapsamı 
283
4.2. Sağlık Hizmetlerinde Özel Hayata Saygı Hakkının İnsan Hakları ve Tıp Etiği Açısından Önemi 
293
4.3. Sağlık Hizmetlerinde Özel Hayata Saygı Hakkının Temel Sorunları 
296
4.4. Hastalara Ait Bilgilerin Gizliliği ve Sağlık Hizmetlerinin Sunumunda Karşılaşılan Etik ve Yasal Sorunlar 
298
4.4.1. Sağlık Hizmetlerinde Meslek Sırrı ve Karşılaşılan Etik/Yasal Sorunlar 
298
4.4.1.1. Sağlık Hizmetlerinde Meslek Sırrı Yükümlüğü Olan Kişiler 
300
4.4.1.2. Sağlık Hizmetlerinde Meslek Sırrının Sınırları ve Karşılaşılan Etik /Yasal Sorunlar 
301
4.4.2. Türk Hukukunda Sağlık Hizmetlerinde Meslek Sırrı 
304
4.4.2.1. Bir Kanun Hükmünü Yerine Getirme 
305
4.4.2.1.1. Bulaşıcı Hastalıklarda Bildirim 
305
4.4.2.1.2. Suçun Bildirimi 
312
4.4.2.2. Yetkili Makamın Emrini Yerine Getirme 
313
4.4.2.3. Tanıklıktan Çekinme 
314
4.4.2.4. Meşru Savunma ve Zorunluluk Hali 
315
4.4.2.5. Hastanın Rızası 
316
4.5. Sağlık Hizmetlerinde Arşiv / Kayıtların Gizliliğinde Karşılaşılan Etik ve Yasal Sorunlar 
317
4.5.1. Türk Hukukunda Durum 
322
4.6. Hastaların Beden Mahremiyeti ve Sağlık Hizmetlerinde Etik / Yasal Sorunlar 
325
4.6.1. Sağlık Eğitimi Sürecinde Beden Mahremiyeti 
326
9. BÖLÜM:
ŞİKÂYET HAKKI
GİRİŞ 
331
1. SORUMLULUK VE HUKUKİ KORUNMA YOLLARI 
334
1.1. Sağlık Tesislerinde Hasta Hakları Uygulamalarına Dair Yönerge (2003) 
336
1.2. Hasta Hakları Uygulama Yönergesi (2005) 
340
1.3. HHY 2014 Değişikliği ve 2014 Genelgesi 
343
1.3.1. Hasta Hakları Kurulları 
344
1.3.2. Karar ve Karara İtiraz 
347
1.3.3. Hasta Hakları İl Koordinatörlüğü 
347
1.3.4. Hasta Hakları Birimi 
349
Kaynaklar 
351
Kavram Dizini 
369