Kira Hukukunda Takas, Mahsup ve Bedelden İndirim Doç. Dr. Emre Cumalıoğlu  - Kitap

Kira Hukukunda Takas, Mahsup ve Bedelden İndirim

1. Baskı, 
Ekim 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
17x25
Sayfa:
368
Barkod:
9786253231033
Kapak Türü:
Ciltli
Fiyatı:
1.300,00₺
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Kira sözleşmesi; başta barınma olmak üzere çeşitli ihtiyaçların giderilmesinde, gelir-ürün elde edilmesinde, mal ve hakların ihtiyaç sahiplerince kullanılmasında ve genel ekonomiye kazandırılmasında önemi olan tipik bir sözleşmedir. Ülkemizde; bu sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlık sayısı her zaman yüksek olmuştur, hatta son yıllarda bu uyuşmazlıklarda sıklıkla şiddete başvurulmuştur. Bunun sosyolojik, ekonomik, politik ve yargısal nedenleri çok tartışılmıştır. Biz de profesörlük takdim tezimizde bu önemli soruna odaklanmak istedik ve uygulamada sık rastlanan; takas, mahsup ve kira bedelinden indirim konularını ele aldık. Nitekim bunlar farklı kavramlar olsa da, birlikte ele alındıklarında, resmin tamamını görmenin ve çözüm önerilerinde bulunmanın mümkün olabileceğini düşündük.
Çalışmamızda; takas, mahsup ve kira bedelinden indirim kavramlarının teorik açıklamalarıyla beraber, uygulamadaki sorunları aktarmaya, kira hukukuyla hedeflenen sözleşme adaletinin sağlanabilmesi için bu kavramların uygulamasında değiştirilmesi gereken hususlara ilişkin görüşlerimizi aktarmaya çalıştık. Üç kavramın kesiştiği ve temel sorunlara temas edilebilecek tatbikat noktası; kiracının, kirayı veya yan gideri ödemede gecikmesi üzerine kiraya verenin; alacağın tahsili, sözleşmenin feshi ve kiralananın iadesi talepleriyle başlattığı, Türk Borçlar Kanunu'nun 315 ve 362. maddelerine dayanan süreçtir. Bu süreci elverişli kılan bir husus da İcra İflas Kanunu'nun 269. ve devamındaki hükümlerin uygulama alanı bulmasıdır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Kira Hukukunda Takas
.
Kira Hukukunda Mahsup Ve Bedelden İndirim
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
5
İÇİNDEKİLER 
7
KISALTMALAR 
15
GİRİŞ 
17
BİRİNCİ BÖLÜM
KİRA HUKUKUNDA TAKAS
§ I. KİRA SÖZLEŞMESİNİN TÜRLERİ 
21
A. GENEL OLARAK 
21
B. KİRALANANIN NİTELİĞİNE VE KULLANIM AMACINA GÖRE KİRA
SÖZLEŞMESİNİN TÜRLERİ 
23
1. Adi (Genel–Olağan) Kira 
23
2. Konut ve Çatılı İşyeri Kirası 
24
a. Genel Olarak Konut ve Çatılı İş Yeri Kiralarına İlişkin
Hükümlerin Uygulama Alanı (TBK. 339) 
24
b. Konut Kavramı 
27
c. Çatılı İşyeri Kavramı 
30
3. Ürün (Hasılat) Kirası 
33
C. SÖZLEŞMENİN SÜRESİNE GÖRE KİRA SÖZLEŞMESİNİN TÜRLERİ : BELİRLİ
SÜRELİ – BELİRSİZ SÜRELİ KİRA SÖZLEŞMELERİ 
35
§ II. TAKASIN TANIMI, NİTELİĞİ, İŞLEVLERİ ve ÖNEMLİ KAVRAMLAR 
37
§ III. KİRA HUKUKU ÖZELİNDE TAKASIN KOŞULLARI 
42
A. İKİ ALACAK OLMASI ve BU ALACAKLARIN HUKUKİ SEBEPLERİNİN
ÖNEMLİ OLMAMASI 
42
1. Kiraya Verenin Konusu Para Olan Alacakları 
43
a. Kira Bedeli 
43
b. Diğer Alacaklar 
47
2. Kiracının Konusu Para Olan Alacakları 
49
B. ALACAKLARIN GEÇERLİ OLMASI 
50
1. Dar Anlamda Kiracı Aleyhine Düzenleme Yasağı (Kiracı Aleyhine
Muacceliyet Kaydı, Ceza Koşulu vb. Ödeme Yükümlülükleri
Belirlenmesi Yasağı –TBK. 346–) 
51
2. Tazminat Düzenlemesi Yasağı (TBK. 334/II) 
57
3. Konut ve Çatılı İşyeri Kiralarında Kira Bedelinin Belirlenmesi Dışında
Kiracı Aleyhine Değişiklik Yasağı (TBK. 343) 
57
4. Bağlantılı Sözleşme Yasağı (TBK. 340) 
58
C. ALACAKLARIN KARŞILIKLI OLMASI 
60
1. Genel Olarak 
60
2. Alacağın Devrinde Karşılıklılık 
61
D. ALACAKLARIN ÖZDEŞ EDİMLER veya PARA OLMASI 
63
E. AKTİF ALACAĞIN TALEP EDİLEBİLİR (MUACCEL), PASİF ALACAĞIN İFA
EDİLEBİLİR OLMASI 
67
1. Ön Açıklamalar 
67
a. Genel Olarak 
67
b. İflas ve Konkordatoda Özel Düzenlemeler 
68
c. Aktif Alacağa Karşı Def’i İleri Sürülmesinin ve Sözleşmeyi İptal
Hakkının Etkisi 
70
2. Kiraya Verenin Alacaklarının Doğum ve Muacceliyet Anları 
72
a. Kira Bedeli 
72
(1) Doğumu 
72
(2) Muacceliyeti 
74
(3) Zamanaşımı 
81
(4) Faiz 
81
b. Yan Giderler 
83
c. Sözleşme Süresince Doğan ve Muaccel Olan Tazminat
Alacakları 
83
d. Sözleşmenin Feshi veya Kiralananın İadesi ile Doğan ve
Muaccel Olan Tazminat Alacakları 
86
(1) Sözleşmenin Feshi Nedeniyle Tazminat 
86
(2) Kiralananın İadesinde Temerrüt Nedeniyle Doğan
Alacaklar 
86
(a) Genel Olarak Kiralananın İadesi 
86
(b) Kiralananın İadesinde Temerrüt Nedeniyle Tazminat 
90
(3) Kiralananın İadesinde Sözleşmeye Aykırı Kullanım Sonucu
Eksilme, Bozulma ve Ayıp Nedeniyle Tazminat (Hor Kullanma
Tazminatı) 
91
(4) Kiracının Kiralananı Sözleşmenin Bitiminden Önce (Erken)
Geri Vermesi Nedeniyle Tazminat (TBK. 325/I) 
94
e. Ecrimisil ve Sebepsiz Zenginleşmeden Doğan Alacaklar 
98
(1) Malın Ürün Getirme Niteliğine Göre Ecrimisil ve Sebepsiz
Zenginleşme 
98
(2) Kiracının Kiralananı Alan ve Süre Bakımından Taşkın
Kullanması Nedeniyle Doğan Alacak 
102
(3) Kiracının İade Borcunda Temerrüdü Nedeniyle Ecrimisil 
103
f. Caiz Olmayan Alt Kira ve Kullanım Hakkının Devri Nedeniyle
Elde Edilen Menfaatlerin Devrine İlişkin Alacak 
104
3. Kiracının Alacaklarının Doğum ve Muacceliyet Anları 
107
a. Tazminat Alacakları 
108
(1) Genel Olarak 
108
(2) Kiralananı Teslimde Temerrüt Nedeniyle Tazminat 
109
(3) Kiraya Verenin Yaptığı Yenilik ve Değişiklik Nedeniyle
Tazminat 
110
(4) Kiralanandaki Ayıp Nedeniyle Tazminat 
111
(5) Kiralananın Zaptı Nedeniyle Tazminat 
115
b. Ayıpların Kiracı Tarafından Giderilmesi Nedeniyle Doğan
Alacak (TBK. 306/I) 
116
c. Kiracının Kiralananda Yenilik ve Değişiklik Yapması Nedeniyle
Değer Artışı Alacağı 
121
(1) Kiraya Verenin İzni Olmadan veya İzin Kapsamı Aşılarak
Yapılan Yenilik ve Değişikliklerin Sonuçları: Sözleşmenin
Feshi, Tazminat ve Eski Hale İade 
122
(2) Değer Artışı Alacağının Doğumu İçin Gerekli Ön Koşullar 
124
(a) Olumlu Ön Koşullar 
124
a.1. Yenilik ve Değişiklik Yapılması 
124
a.2. Değer Artışı 
124
(b) Olumsuz Ön Koşullar 
125
(c) Olumsuz Koşulların İstisnaları : Sözleşmenin Kiracıdan
Kaynaklanmayan Bir Nedenle Erken Feshi veya
Sözleşmenin Baştan Geçersizliği Nedeniyle
Kiralananın Erken İadesi 
126
(3) Değer Artışının Talebinin Hukuki Dayanağı 
128
(a) Kiraya Verenin Yenilik–Değişikliğe Rıza Göstermesi ve
Değer Artışı İstenebileceğinin Kararlaştırılması
Halinde Değer Artış Talebinin Hukuki Dayanağı 
128
(b) Kiraya Verenin Yenilik–Değişikliğe Rızasının
Bulunmaması veya Değer Artışı İstenebileceğinin
Kararlaştırılmamış Olması Halinde Değer Artış
Talebinin Hukuki Dayanağı 
129
(4) Değer Artışı Alacağının Doğum ve Muacceliyet Anları ve
Zamanaşımı 
134
d. Yeniden Kiralama Yasağına Aykırılık Nedeniyle Doğan Alacak
(TBK. 355) 
138
e. Peşin Ödenen Kira Bedellerinin İadesine İlişkin Alacak 
139
f. Kat Malikinin Payına Düşen Gider ve Avans Borcunun
Ödenmesinden Doğan Alacak (KMK. 22/I) 
153
4. Yan Giderler 
157
a. Genel Olarak 
157
b. Yan Giderlerin İadesi 
162
c. Zamanaşımı 
163
5. Vergi ve Benzeri Yükümlülükler (TBK. 302) 
164
6. Depozito (Güvence Bedeli/Parası) (TBK. 342) 
167
a. Sözleşmenin Başında Verilmesi Gereken Bir Miktar Para Olarak
Depozito 
167
b. Sözleşme Sonunda Kiracının İade Alacağı ve Kiraya Verenin
Teminatı Olarak Depozito 
169
F. AKTİF ALACAĞIN DAVA EDİLEBİLİR OLMASI: ZAMANAŞIMINA UĞRAMIŞ
ALACAKLARIN VE EKSİK BORÇLARIN TAKASI 
173
G. TAKAS HAKKINDAN FERAGAT EDİLMEMİŞ OLMASI 
176
1. Takas Hakkından Feragat 
176
2. Kira Hukukunda Takastan Feragat Yasağı 
177
H. ALACAKLARIN TAKASA ELVERİŞLİ BULUNMASI (YASADA TAKAS
HAKKININ YASAKLANMAMIŞ OLMASI) 
180
§ IV. TAKAS HAKKININ KULLANILMASI 
182
A. GENEL OLARAK 
182
B. TAKAS SÖZLEŞMESİ 
184
C. TARAFLAR 
185
D. TAKAS HAKKININ DAVADA KULLANILMASI 
189
1. Takas Savunmasının Niteliği, Savunmanın Hakim Tarafından
Dikkate Alınması 
189
2. Davada Takas Beyanında Bulunulmasının Niteliği ve Sonuçları
Hakkında Teoriler 
197
a. Maddi (Medeni) Hukuk Teorisi 
197
b. Usul Hukuku Teorisi 
199
c. Karma Teori 
201
3. Takasın Terditli Olarak İleri Sürülmesi, Kesin Hükmün Kapsamına
Girmesi, Dava Masrafları ve Görüşümüz 
201
§ V. TAKASIN SONUÇLARI 
206
A. KİRACININ KİRA BEDELİ veya YAN GİDER ÖDEMEDE GECİKMESİ
NEDENİYLE SÖZLEŞMESİNİN FESHİNE İLİŞKİN SONUÇLARI 
206
1. Genel Olarak 
206
2. Kiracının Kira Bedeli veya Yan Gideri Ödemede Gecikmesi
Nedeniyle Sözleşmenin Feshinin, Fesih Beyanı Dışındaki Koşulları 
209
a. Kira Bedeli veya Yan Gideri Ödemede Gecikme 
209
b. İhtar/Ödeme Emri 
212
(1) Genel Olarak 
212
(2) Taraflar 
214
(a) Kiraya Veren 
214
(b) Kiracı 
219
c. Kiracının Borca İtiraz Etmemesi ve Verilen Sürede Borcu
Ödememesi 
221
3. Fesih Anına İlişkin Görüşler ve Değerlendirme 
222
4. Takasın Feshi Önlemesi ve Etkisiz Kılması 
227
a. İcra Sürecinde 
227
b. Davada 
233
B. ALACAKLAR ile BORÇLU ve ALACAKLI TEMERRÜDÜNÜN SONA ERMESİ 
238
1. Genel Olarak 
238
2. Birden Fazla Alacak 
240
3. Çekişmeli Alacaklar 
241
4. Sona Ermenin Geçmişe Etkili Olması 
242
a. Geçmişe Etkinin Anlamı ve Kapsamı 
242
b. Yabancı Para Alacağında Geçmişe Etki 
245
c. Geçmişe Etki Kuralının Sözleşmenin Feshine ve Sözleşmeden
Dönmeye Etkisi 
246
C. ZAMANAŞIMININ KESİLMESİ 
247
İKİNCİ BÖLÜM
KİRA HUKUKUNDA MAHSUP VE BEDELDEN İNDİRİM
§ VI. MAHSUP 
249
A. MAHSUP KAVRAMI ve TAKASTAN FARKI 
249
B. MAHSUP NEDENLERİ 
255
1. Ödemelerin Mahsubu 
255
a. Erken Ödemenin Mahsubu 
255
b. Geç Ödemenin Mahsubu 
256
c. Kısmi Ödemenin Mahsubu 
257
d. Birden Çok Borçta Ödemenin Mahsubu 
257
e. TBK. 315 Uyarınca Süre Verilmesinden Sonra Yapılan
Ödemenin Mahsubu 
260
2. Kiralananın Kullanılmaması Nedeniyle Mahsup (TBK. 324) 
260
3. Kiralananın Sözleşmenin Bitiminden Önce (Erken) İadesi Nedeniyle
Mahsup (TBK. 325/II) 
263
a. Genel Olarak 
263
b. Mahsup Kalemleri 
266
(1) Kiraya Verenin Yapmaktan Kurtulduğu Giderler 
267
(2) Kiraya Verenin Kiralananı Başka Biçimde Kullanmakla Elde
Ettiği Yararlar 
267
(3) Kiraya Verenin Kiralananı Başka Biçimde Kullanmakla Elde
Etmekten Kasten Kaçındığı Yararlar 
269
4. Caiz Olmayan Alt Kira ve Kullanım Hakkının Devrinde Mahsup 
269
5. Hapis Hakkının Kullanılması Sonucu Elde Edilen Miktarın Mahsubu 
270
C. MAHSUBUN UYGULANMASI 
271
§VII. KİRA BEDELİNDEN İNDİRİM 
273
A. BEDELDEN İNDİRİM HAKKININ TANIMI, HUKUKİ NİTELİĞİ, AMACI 
273
1. Genel Olarak Bedelden İndirim ve Benzer Kavramlarla
Karşılaştırılması 
273
2. Kira Hukukunda Bedelden İndirim Hakkının Hukuki Niteliği 
275
B. KİRA BEDELİNDEN İNDİRİM HAKKIYLA İLGİLİ YASAKLAR 
282
1. Kiraya Verenin Sözleşmeye Uygun Teslim ve Bulundurma Borcunda
Değişiklik Yasağı (TBK. 301, 360) 
282
2. Tarımsal Taşınmazlara İlişkin Ürün Kirasında Öngörülemeyen
Olaylar Nedeniyle Kira Bedelinden İndirim Hakkından Feragat
Yasağı (TBK. 363/II) 
287
C. KİRA BEDELİNDEN İNDİRİM NEDENLERİ 
287
1. Genel Olarak 
287
2. Kısmi Temerrüt 
289
3. Ayıp Nedeniyle Kira Bedelinin İndirilmesi 
291
a. Ayıptan Sorumluluğun Genel Koşulları 
291
(1) Kiralananda Kullanımı Etkileyen Nitelikte Bir Ayıp Var
Olmalıdır 
291
(2) Kiraya Verenin Kusuru ve Ayıbı Giderme İmkanına Sahip
Olması Aranmaz 
294
(3) Kiracı Ayıbı Kabul Etmemiş Olmalıdır 
295
(4) Ayıptan Sorumluluk Kaldırılmamış Olmalıdır 
296
(5) Ayıp Kiracıdan Kaynaklanan Bir Sebeple Ortaya Çıkmamış
Olmalıdır 
297
(6) Muayene ve Bildirim Külfetlerinin Olup Olmadığı 
297
b. Kira Bedelinden İndirim Hakkının Özel Koşulları 
300
(1) Kiraya Verenin Ayıptan Haberdar Olması 
300
(2) Ayıbın Giderilmesinin İstenmesine ve Ayıpların Giderilmesi
İçin Süre Tanınmasına Gerek Olmaması 
302
(3) Ayıbı Giderilmemiş veya Kiralananın Ayıpsız Benzerinin
Hemen Verilmemiş Olması 
302
(4) Kiracının Talebi ya da Hakim Kararı 
303
4. Kısmi ve Geçici İmkansızlık 
303
5. Kısmi Zapt Nedeniyle Kira Bedelinden İndirim 
305
6. Kiracının Katlanma Yükümlülüklerinin İfası Nedeniyle Kira
Bedelinden İndirim 
306
a. Genel Olarak 
306
b. Katlanma Yükümlülükleri 
307
(1) Ayıpların Giderilmesine ve Zararın Önlenmesine Yönelik
Çalışmalara Katlanma Yükümlülüğü (TBK. 319/I) 
307
(2) Kiralananın Gezilip Görülmesine Katlanma Yükümlülüğü
(TBK. 319/II) 
308
(3) Kiraya Verenin Kiralananda Yenilik–Değişiklik Yapmasına
Katlanma Yükümlülüğü (TBK. 320) 
308
c. Kiracının Bedelden İndirim Hakkı ve Tazminat Hakkıyla İlişkisi 
310
7. Tarımsal Bir Taşınmazın Her Zamanki Veriminin Olağanüstü Felaket
veya Doğal Olaylar Yüzünden Önemli Ölçüde Azalması 
312
D. İNDİRİM HAKKININ KULLANILMASI 
316
1. Genel Olarak 
316
2. Bedelden İndirime Dayanan İade Alacağı 
320
3. İndirim Miktarının Hesaplanması 
322
4. İspat 
325
5. İsviçre’de Kiracının Kira Bedelini Depo Etme Hakkı ve Uzlaştırma
Makamı 
326
6. İndirim Oranının Uygulanacağı Kira Miktarının Belirlenmesi 
330
a. Kira Sözleşmesinin ve Kira Miktarının Tarafların Açık veya
Örtülü İradeleriyle Belirlenmesi ve Değiştirilmesi 
330
b. Konut ve Çatılı İşyeri Kiralarında Kira Miktarının Hakim
Kararıyla Değiştirilmesi (Kira Bedelinin Belirlenmesi Davası)
(TBK. 344/II, III ve IV) ve Uyarlama Davası 
335
SONUÇ 
343
KAYNAKLAR 
357