DENİZ HUKKUNDA TEMEL KAVRAMLAR, DENİZ YOLUYLA EŞYA (YÜK/MAL) TAŞIMA
TÜRLERİ, DENİZ YOLUYLA EŞYA (YÜK/MAL) TAŞIMA SÖZLEŞMESİ
II. DENİZ TAŞIMACILIĞI TÜRLERİ
30
C. Türkiye Limanlarına Uğrayarak Yapılan Geçiş (Transit) Taşımacılık
31
D. Yabancı Limanlar Arası Taşımacılık
31
E. Düzenli Hat Taşımacılığı
31
F. Düzensiz Hat Taşımacılığı
31
A. La Haye Kuralları (30/8/1921 ve 25/8/1924)
32
B. Visby Kuralları ve SDR (Special Drawing Right) Protokolü (Brüksel
Protokolleri (1968 ve 1979)
33
C. Hamburg Kuralları (31/3/1978)
35
D. Rotterdam Kuralları (2009)
35
IV. DENİZ YOLUYLA EŞYA (YÜK/MAL) TAŞIMA SÖZLEŞMESİ
36
A. Sözleşme ile İlgili Emredici Hükümler
36
B. Eşya Taşıma Sözleşmesi ve Navlun Sözleşmesi İfadeleri Arasındaki
C. Deniz Yoluyla Eşya Taşımacılığında Sözleşme Türleri
38
2. Kırkambar Sözleşmesi
40
3. Asıl Taşıma Sözleşmesi
41
4. Alt Taşıma Sözleşmesi
41
5. Karma (Multimodel) Taşıma Sözleşmeleri
43
D. Deniz Yoluyla Eşya/Yük/Mal Taşıma Sözleşmesinin Hukuki Niteliği
44
E. Deniz Yoluyla Eşya/Yük/Mal Taşıma Sözleşmesinin Sözleşmenin Konusu
44
F. Deniz Yoluyla Eşya/Yük/Mal Taşıma Sözleşmesinin Tanımı
45
G. Deniz Yoluyla Eşya/Yük/Mal Taşıma Sözleşmesinin Sözleşmenin Şekli
45
İ. Deniz Yoluyla Eşya/Yük/Mal Taşıma Sözleşmesinin Unsurları
46
J. Sözleşmenin Tarafları
49
a. Taşıyan ve Donatan Arasındaki İlişki
50
3. Taşıtan Dışında Kalan ve Fakat Taşıma ile Birebir İlgili Olan Kişiler
(Yük ile İlgili Kişiler)
57
K. Sözleşmenin Taraflarının Hakları ve Yükümlülükleri
58
1. Taşıtanın Hakları ve Yükümlülükleri
58
b. Taşıtanın Yükümlülükleri
60
(1) Taşınacak Eşya ile İlgili Yükümlülük
60
(2) Ücret Ödeme Yükümlülüğü
63
2. Taşıyanın Hakları ve Yükümlülükleri
64
(1) Ücret (Navlun) İsteme Hakkı
64
b. Taşıyanın Yükümlülükleri
65
(1) Eşyanın Taşınacağı Gemi Bakımından
65
(2) Taşınacak Eşya Bakımından
70
(a) Taşınan Eşyanın Boşaltılmasında Özen Yükümlülüğü
79
TAŞIYANIN SORUMLULUK VE SORUMSUZLUK DURUMLARI
I. TAŞIYANIN SORUMLULUK DURUMLARI
101
A. Taşıyanın Uluslararası Hukuk (Sözleşme Hükümleri) Kurallarına Göre
B. Taşıyanın Ulusal Hukuka Göre Sorumluluk Durumları ve Koşulları
101
1. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Hükümlerine göre Taşıyanın
2. 6102 Sayılı Ticaret Kanunu Hükümlerine göre Taşıyanın Kendi
Kusuru ve Sorumluluk Durumları
108
b. Kanundan ve Sözleşmeden Kaynaklanan Yükümlülüklerin
Yerine Getirilmemesi veya Yükümlülüklere Aykırı Hareket
(1) Geminin Başlangıçta Denize, Yüke ve Yola/Sefere
Elverişsizliği (TTK m. 1141)
116
(2) Geminin Yola Çıktıktan (Denize Açıldıktan) Sonra Denize,
Yola ve Yüke Elverişsiz Hale Gelmesi (TTK m. 1178/1)
127
(a) Eşyanın Yüklenmesi Aşamasında Yapılan Dikkatsizlik
(b) Eşyanın İstiflenmesi Aşamasında Yapılan Dikkatsizlik
(c) Eşyanın Taşınması (Taşınırken Muhafazasında)
Aşamasında Yapılan Dikkatsizlik ve Özensizlikler
135
(d) Eşyanın Boşaltılması Aşamasında Yapılan Dikkatsizlik
(3) Eşyanın Geç Teslim Edilmesi
139
(4) Konişmentonun Yanlış Düzenlenmesinden Kaynaklanan
(5) Eşyanın İzinsiz Olarak Başka Bir Gemiye Yüklenmesi veya
(6) Yükün İzinsiz Olarak Güvertede Taşınması
150
(7) Haklı Bir Sebep Olmaksızın Geminin Rotasından
(Güzergâhından/Sefer Yolundan) Sapılması
152
c. Zarar Meydana Gelmesi
156
d. Nedensellik Bağının Varlığı
162
f. Sorumluluğun Geçerli Olduğu Zaman Dilimi (Sorumluluğun
Başlangıcı ve Bitişi)
175
3. Fiili Taşıyanın Sorumluluğu
177
a. Fiili Taşıyanın Sorumluluğunun Hukuki Niteliği
178
b. Fiili Taşıyanın Kusura Dayalı Sorumluluğu
179
4. Taşıyanın Adamları ve Bu Kişilerin Kusurlu Hareketleri Sonucu Zarar
Meydana Gelmesi ve Bu Zararlardan Taşıyanın Sorumluluğu
179
b. Taşıyanın Taşıma İşletmesinde Çalışan Kişiler (Taşıyanın
c. Kendisini Temsile Yetkili Kıldığı Kişiler ve Taşıma İşletmesinde
Çalışmasa Bile Navlun Sözleşmesinin İfasında Kullandığı Diğer
5. Taşıyanın, Muavin Şahsın (Yardımcı Kişinin) Kusurlu Fiillerinden
6. Taşıtan ve Yükletenin Sorumluluğu
198
7. Yükleyenin Sorumluluğu
198
II. TAŞIYANIN SORUMLULUKTAN KURTULMA HÂLLERİ
199
A. Taşıyanın veya Adamlarının Kastının veya İhmalinin (Kusurunun)
Bulunmaması (TTK m. 1179/1)
199
B. Geminin Sevkine veya Başkaca Teknik Yönetimine İlişkin Bir Hareketten
Kaynaklanan Hasar/Zarar veya Ziya (TTK m. 1180/1)
199
1. Geminin Sevkindeki Kusurdan Kaynaklanan Zararlarda
Sorumsuzluk ve Sorumluluk Durumu
200
B. Yangın (TTK m. 1180/1)
215
C. Tedbirli Bir Taşıyanın Göstereceği Dikkat ve Özen Yükümlülüğüne
Uyulmuş Olsaydı Yine Meydana Gelebilecekti Denilebilen Zararlar
D. Haklı Bir Sebep Nedeniyle Geminin Gideceği Yoldan
(Rotadan/Güzergâhtan) Sapma
221
III. TAŞIYANIN KUSURSUZLUK HALLERİ VE UYGUN İLLİYET BAĞI
KARİNELERİNDEN YARARLANDIĞI HÂLLER (MUHTEMEL SORUMSUZLUK
DURUMLARI/SORUMSUZLUK KARİNESİ DOĞURAN HALLER)
223
1. Denizin veya Geminin İşletilmesine Elverişli Diğer Suların Tehlike ve
Kazaları (TTK m. 1182/1–a)
224
2. Harp Olayları, Karışıklık ve Ayaklanmalar, Kamu Düşmanlarının
Hareketleri, Yetkili Makamların Emirleri veya Karantina
Sınırlamaları (TTK m. 1182/1–b)
229
3. Mahkemelerin El Koyma Kararları
239
4. Grev, Lokavt veya Diğer Çalışma Engelleri
239
5. Yükleten, Taşıtan ve Eşyanın Maliki ile Bunların Temsilcilerinin ve
Adamlarının Fiil veya İhmalleri
241
6. Hacim veya Tartı İtibarıyla Kendiliğinden Eksilme veya Eşyanın Gizli
Ayıpları ya da Eşyanın Kendisine Özgü Doğal Cins ve Niteliği
245
7. Ambalajın Yetersizliği
247
8. İşaretlerin (Markaların) Yetersizliği
248
9. Denizde Can veya Mal Kurtarma Faaliyetleri
249
B. TTK m. 1181 ve 1182’de Düzenlenmemiş Olan Sorumsuzluk Halleri
251
C. Taşıyanın Sorumluluktan Kurtulması Hâlleri ile Sorumluluk
Sınırlandırılmasına İlişkin Hükümlerin Navlun Sözleşmesine Konu Olan
Eşyanın Zıya, Hasar veya Geç Teslimi Yüzünden, Taşıyan Aleyhine
Açılacak Davalarda Uygulanabilmesi (TTK m. 1190)
254
IV. SORUMSUZLUK SÖZLEŞMESİ, SORUMLULUĞU KISITLAYAN (DARALTAN)
SÖZLEŞME VE SORUMLULUĞUN KANUNİ SINIRLARI
255
B. TTK’da Emredici Hüküm Bulunan ve Bu Nedenle Sorumsuzluk Kaydının
Geçerli Olmayacağı Durumlar (TTK m. 1243)
259
1. TTK m. 1243’te Düzenlenen Durumlar
259
a. TTK m. 1243/1–a’da Düzenlenen Emredici Hükmün Kapsamına
b. TTK m. 1243/1–b’de Düzenlenen Emredici Hükmün Kapsamına
c. TTK m. 1243/1–c’de Düzenlenen Emredici Hükmün Kapsamına
d. TTK m. 1243/2’de düzenlenen emredici hükümlerin kapsamına
C. TTK’da Emredici Hüküm Bulunmayan ve Bu Nedenle Sözleşmede
Sorumsuzluk Kaydının Geçerli Olduğu Durumlar (TTK m. 1244)
267
1. TTK m. 1244/1–a’da Düzenlene Durumlar
268
2. TTK m. 1244/1–b’de Düzenlenen Durumlar
270
3. TTK m. 1244/1–c’de Düzenlenen Durumlar
270
4. Taşıyanın Borçlarını ve Sorumluluğunu Genişleten veya Ağırlaştıran
Kayıt ve Şartlar (TTK m. 1243/4)
271
5. Taşıma Faaliyetinin Belirli Bir Kısmının Fiili Taşıyan Tarafından
Gerçekleştirildiği Durumlarda Sorumsuzluk Kaydı (TTK m. 1192/1)
273
6. TTK m. 1244, 1243/4 ve 1292/1 Dışında Kalıp Emredici Hüküm
İçermeyen Durumlarda Taşıyanın Sorumluluğunu Kaldıran veya
D. Taşıyanın Sorumluluğunun Miktar Bakımından Kanun ile Sınırlanması
E. Sorumluluğu Sınırlandırma Hakkının Kaybı
295
İDDİA VE İSPAT YÜKÜMLÜLÜĞÜ, HASAR, ZIYA BİLDİRİMİ ve TAZMİNAT
I. İDDİA VE İSPAT YÜKÜ/KÜLFETİ
297
1. Common Law Hukuk Sisteminde İspat
297
2. Türk Hukuk Sisteminde İspat
298
a. Taşıyanın İspat Yükümlülüğü Altında Olduğu Durumlar
298
b. Yük ile İlgili Olan Kişilerin (Yükleten, Gönderen, Taşıtan ve
Gönderilen= Konişmentonun Haklı ve Yetkili Hamili) İspat
Yükümlülüğü Altında Olduğu Durumlar
315
II. EŞYANIN/YÜKÜN/MALIN İNCELENMESİ (MUAYENESİ) VE HASAR VEYA
ZİYA BİLDİRİMİ (İHBARI)
326
A. Eşyanın/Yükün/Malın Muayenesi (İncelenmesi/ İncelettirilmesi)
326
B. Hasar veya Zıya İhbarı
330
III. TAZMİNAT DAVASINDA TARAFLAR, TARAFLARIN TALEP VE HAKLARI,
TAZMİNAT İSTEMİ SÜRESİ VE TAZMİNATIN KAPSAMI
350
C. Davacının Talebi ve Hakkı
353
1. Davacının Taşıyan Olmayan Donatana Karşı Talebi
353
D. Taşıyanın Talebi ve Hakkı
355
1. Navlun Ödenmesini İstem Hakkı
355
2. Zaman Üzerine Navlun
355
3. Navlun Kararlaştırılmamışsa
355
4. Navlun Dışında Kalan Prim ve Giderler
356
5. Eşyanın Navlun Yerine Bırakılması
356
E. Tazminat İstemi İçin Süre (Dava Açma Süresi)
356
2. Hak Düşürücü Süre İtirazından Yararlanma Hakkının Kaybedilmesi
359
F. Tazminatın Miktar/Değer Bakımından Kapsamı
360
1. Yükün/eşyanın Zıyaa Uğraması Durumunda Tazmin Şekli
364
a. Eşyanın Tamamının Zayi Olması
364
b. Eşyanın Bir Kısmının Zayi Olması
364
2. Eşyanın Hasara Uğraması Durumunda Tazmin Şekli
364
G. Taşıyanın Sorumluluğunun Malvarlığı Bakımından Sınırı
365
H. Sözleşmenin Feshi Durumlarında Tazminat
368
DENİZ YOLUYLA EŞYA/YÜK/MAL TAŞIMA İLE İLGİLİ YARGITAY KARARLARI VE ULUSLARASI SÖZLEŞME METİNLERİ
I. YARGITAY KARARLARI
371
A. GEMİNİN SEFERE BAŞLANGICINDAKİ ELVERİŞSİZLİK (TTK m. 1141)
371
B. TAŞIYANIN ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜNE UYMAMASI (TTK m. 1178)
394
C. TEKNİK KUSUR VE YANGIN (TTK M. 1180)
408
D. TAŞIYANIN KUSURSUZLUK VE UYGUN İLLİYET BAĞI KARİNELERİNDEN
YARARLANDIĞI HÂLLER (TTK M. 1182)
412
II. 1924 LA HAYE (BAŞKA BİR ADLANDIRMAYA GÖRE BRÜKSEL) KURALLARI
421
III. HAMBURG KURALLARI (1978)
427
V. ROTTERDAM KURALLARI (2009)
433