AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ VE
ANAYASA BAKIMINDAN MÜLKİYET HAKKI
I. AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NDE MÜLKİYET HAKKI
25
B. Mülkiyet Hakkının Kapsamı
29
C. Hakka Yapılan Müdahaleler: Üç Kural Analizi
35
2. İkinci Kural: Mülkiyetten Yoksun Bırakma
38
a. Yoksun Bırakmanın Muhtevası
39
b. Kamulaştırma/De Facto Kamulaştırma/ De Facto Müsadere
40
c. Yoksun Bırakmanın Amaç ve Koşulları
44
(2) Yasanın ve Uluslararası Hukuk Genel İlkelerinin Öngördüğü Koşullar
46
3. Üçüncü Kural: Mülkiyetin Kullanımının Kontrolü
48
a. Kullanımın Kontrolünün Muhtevası
49
b. Kullanımın Kontrolünün Amaç ve Koşullar
52
(1) Genel Yarar Durumu
52
(2) Vergilerin, Katkıların ve Para Cezalarının Ödenmesini
53
4. Birinci Kural: Mülkiyetten Barışçıl Bir Şekilde Yararlanma
54
D. Müdahalenin Şartları (Sınırlama Rejimi)
56
b. Yasallık İlkesinin Anlamı
60
c. Yasallık İlkesinin Unsurları
61
(2) Öngörülebilirlik ve Belirlilik
64
2. Bir Meşru Amaç Olarak: Kamu Yararı/ Genel Yarar
65
3. Adil Denge/Ölçülülük/ Orantılılık
69
a. Devletin Takdir Yetkisinin Kapsamı (Takdir Marjı Doktrini)
73
b. Adil Dengeyi Sağlayan Bir Unsur Olarak Tazminat
75
II. ANAYASA’DA MÜLKİYET HAKKI
77
C. Hakka Yapılan Müdahaleler: Üç Kural Analizi
81
D. Müdahalenin Şartları (Sınırlama Rejimi)
82
CEZA MUHAKEMESİNDE MÜLKİYET HAKKINA İLİŞKİN
KORUMA TEDBİRLERİ VE DİĞER BAZI DÜZENLEMELER
I. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA KORUMA TEDBİRLERİ
89
B. Koruma Tedbirlerinin Özellikleri
90
1. Geçici Nitelikte Olması
90
2. Araç Niteliğinde Olması
91
3. Hükümden Önce Bir Hakkı Sınırlandırması
92
C. Koruma Tedbirlerinin Ön Şartları
92
1. Yasal Düzenlemeye Dayanması
93
2. Suç Şüphesinin Bulunması
93
4. Gecikmesinde Sakınca Bulunma
96
5. Orantılılık (Ölçülülük)
96
6. Yetkili Merci Kararına Dayanması
98
II. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA BASİT ELKOYMA
98
A. Elkoymanın Tanımı ve Hukuki Niteliği
98
B. Elkoymanın Kapsam ve Amacı
101
C. Elkoymanın Koşulları
102
4. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından
106
a. İspat Aracı Olarak Yararlı Görülen Malvarlığı Değerleri
109
b. Eşya veya Kazanç Müsaderesinin Konusu Olan Malvarlığı Değerleri
110
D. Elkonulması Yasak Olan Eşyalar
112
1. İçeriği Devlet Sırrı Mahiyetindeki Belgeler
113
2. Elkonulamayacak Mektup ve Belgeler
115
E. Elkoyma Tedbirinin İcrası
116
2. İstenen Eşyayı Vermekten Kaçınılması Durumu
119
3. Elkoymanın Mağdura Bildirilmesi ve Elkonulan Eşyanın İadesi
120
4. Elkonulan Eşyanın Muhafazası veya Elden Çıkarılması
122
5. Elkoymanın Sona Ermesi
123
a. Eşyanın İade Edilmesi (Tedbirin Süresi)
124
b. Eşyanın Müsaderesine Karar Verilmesi
128
F. Elkoymanın Denetimi ve Hukuka Aykırı Elkoymanın Sonuçları
128
1. Elkoymanın Denetimi
128
2. Hukuka Aykırı Elkoymanın Sonuçları
129
b. Ceza Muhakemesi Hukuku Açısından Sonuçları
130
c. Ceza Hukuku Açısından Sonuçları
130
d. Tazminat Hukuku Açısından Sonuçları
130
(1) CMK m.141/1–j Bakımından
130
(i) Şartları Oluşmamasına Rağmen Elkoyma Kararı Verilmesi
131
(ii) Elkonulan Eşyanın Korunması/Muhafazası İçin Gerekli Tedbirlerin Alınmaması
132
(iii) Elkonulan Malvarlığının Amaç Dışı Kullanılması
133
(iv) Zamanında Geri Verilmemesi (Makul Sürede İade Edilmemesi)
133
(2) Üçüncü Kişiler Bakımından
136
(3) Manevi Tazminat Bakımından
139
(4) Tazminat Davasının Süresi ve Derdest Asıl Dava ile İlişkisi
140
III. CEZA MUHAKEMESİ KANUNDA ÖZEL ELKOYMA ÇEŞİTLERİ
144
B. Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma
144
1. Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoymanın Hukuki Niteliği ve Amacı
144
2. Taşınmazlara, Hak ve Alacakları Elkoymanın Kapsamı
145
3. Taşınmazlara, Hak ve Alacakları Elkoymanın Koşulları
146
e. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından
152
4. Tedbirin Uygulanması
153
1. Postada Elkoymanın Hukuki Niteliği ve Amacı
156
2. Postada Elkoymanın Kapsamı
157
3. Postada Elkoymanın Koşulları
157
e. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından
160
4. Tedbirin Uygulanması
160
D. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini
161
1. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Hukuki Niteliği ve Amacı
161
2. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Kapsamı
163
3. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Koşulları
163
c. Maddi Gerçeğin Ortaya Çıkartılması İçin Gerekli Olması
165
d. Kararı Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından
166
4. Tedbirin Uygulanması
167
E. Bilişim Sistemlerinde Elkoyma
169
1. Hukuki Niteliği ve Amacı
169
2. CMK m.134’ün Tatbiki Noktasında Genel Koşullar
172
d. Başka Suretle Delil Elde Etme Olanağının Bulunmaması
174
f. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından
175
3. Elkoyma Tedbiri Açısından Koşullar
177
a. Şifrenin Çözülememesinden Dolayı Bilişim Sistemine Girilememesi veya Gizlenmiş Bilgilere Ulaşılamamış Olması
178
b. İşlemin Uzun Sürecek Olması
178
4. Tedbirin Uygulanması
179
a. Arama ve Kopyalama Yönünden
179
IV. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU DIŞINDAKİ BAZI ÖZEL DÜZENLEMELERDE ELKOYMA
183
A. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu
183
C. Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun
187
D. Terörizmin Finansmanın Önlenmesi Bağlamında Malvarlığının Dondurulması
188
E. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun
190
MÜLKİYET HAKKINA İLİŞKİN KORUMA TEDBİRLERİNİN
AİHM VE AYM KARARLARI BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
I. AİHM VE AYM’NİN BAŞVURULARI İNCELEME YÖNTEMİ
193
A. Mülkiyet Hakkının Tatbik Edilebilirliği Bağlamında Mülkün Varlığı
193
B. Müdahalenin Varlığı ve Elkoyma ve Müsadere Bakımından Yapılan Müdahalelerin Türü
194
II. AİHM VE AYM’NİN İNCELEDİĞİ TEMEL ÖLÇÜTLER BAĞLAMINDA ELKOYMA VE MÜSADEREYE İLİŞKİN HUSUSLAR
199
1. AİHM Kararları Bakımından
201
a. İç Hukukta Bir Dayanağı Olması
201
b. İç Hukuktaki Yasal Düzenlemelere Aykırı Müdahaleler
203
c. Mahkemenin Yasallık Bakımından İhlal Kararı Vermediği Ancak Yasallık Yaklaşımı Açısından Önem Arz Eden Bazı Kararlar
204
2. AYM Kararları Bakımından
211
a. Yasal Bir Düzenlemeye Dayanması
211
b. Yasal Düzenleme ile Somut Olayın Bağlantısının Sağlanmış Olması
214
C. Ölçülülük/ Adil Denge
219
1. Müdahalenin Bireysel ve Aşırı Yük Getirmesi
220
a. AİHM Kararları Bakımından
221
b. AYM Kararları Bakımından
225
2. Usule İlişkin Güvenceler
227
a. AİHM Kararları Bakımından
227
b. AYM Kararları Bakımından
230
3. Malik ile Fiil Arasındaki İlişki (İyi Niyetli Üçüncü Kişinin Mülküne Elkonulması/ Müsadere Edilmesi)
233
a. AİHM Kararları Bakımından
233
b. AYM Kararları Bakımından
238
III. ÖLÇÜLÜLÜK/ ADİL DENGE KAPSAMINDA ELE ALINAN ELKOYMA VE MÜSADEREYE İLİŞKİN DİĞER HUSUSLAR
242
A. Elkoyma Tedbirinin ve Müsaderenin Uygulanmasında Güdülen Amaç
243
1. AİHM Kararları Bakımından
243
2. AYM Kararları Bakımından
245
B. Elkonulan/ Müsadere Edilen Malvarlığının Yasal Kaynağı Noktasında İspat Standardı: Makul Şüphenin Ötesinde İspat Yerine Olasılıklar Dengesine Dayalı İspat
246
1. AİHM Kararları Bakımından
247
2. AYM Kararları Bakımından
251
C. Soruşturma ya da Kovuşturma Olmaksızın Elkoymanın Uygulanması/ Mahkûmiyet Kararı Olmaksızın Müsaderenin Uygulanması
258
1. AİHM Kararları Bakımından
259
2. AYM Kararları Bakımından
266
3. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kurumu ve Müsadere
270
D. Suç ile Elkonulan/Müsadere Edilen Eşya Arasındaki İlişki: Nedensellik Bağı
276
1. AİHM Kararları Bakımından
276
2. AYM Kararları Bakımından
280
E. İspat Yükünün Yer Değiştirmesi
283
1. AİHM Kararları Bakımından
284
a. Malvarlığının Kaynağının Yasallığının İspatı
284
b. Üçüncü Kişinin İyi Niyetli Olduğunun İspatı
287
2. AYM Kararları Bakımından
288
a. Malvarlığının Kaynağının Yasallığının İspatı
288
b. Üçüncü Kişinin İyi Niyetli Olduğunun İspatı
289
F. Elkoymanın Kapsamı ve Müsaderesi Muhtemel Miktar Arasındaki Orantısızlık Sorunu / Müsaderede Orantılılık
292
1. AİHM Kararları Bakımından
293
2. AYM Kararları Bakımından
296
G. Elkoyma Tedbirinin Süresi (Zamanında İade Edilmemesi/Gereği Gibi Muhafaza Edilmemesi)
301
1. AİHM Kararları Bakımından
302
a. Malvarlığının Tedbir Süresinde Zarara Uğraması (Katlanılmış Olan Zararın Kaçınılmaz Olan Zarardan Daha Fazla Olması Durumu)
309
2. AYM Kararları Bakımından
311
H. Tazminat Mekanizmasının Öngörülmüş Olması
316
1. AİHM Kararları Bakımından
317
2. AYM Kararları Bakımından
322
a. AYM’nin CMK m.141/1–j Hükmüne İlişkin Yaklaşımı
322
b. AYM’nin Tazminata İlişkin Genel Yaklaşımı
327