İstanbul Ceza Hukuku ve Kriminoloji Arşivi AİHS Bağlamında Ceza Muhakemesinde Mülkiyet Hakkına İlişkin Koruma Tedbirleri Av. Dr. Muharrem Çelik  - Kitap
İstanbul Ceza Hukuku ve Kriminoloji Arşivi

AİHS Bağlamında Ceza Muhakemesinde Mülkiyet Hakkına İlişkin Koruma Tedbirleri

1. Baskı, 
Temmuz 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
374
Barkod:
9786253819781
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
920,00
24 saat içerisinde temin edilir.
Kitabın Açıklaması
Elkoyma koruma tedbiri yapısı itibariyle mülkiyet hakkına müdahale etmekte ve bu müdahaleler hukuka aykırılık riski taşımaktadır. Bu eserde, elkoyma yoluyla mülkiyet hakkına yapılan müdahaleler ile bu müdahalelerin hangi durumlarda hak ihlali teşkil ettiğinin belirlenmesi üzerine odaklanılmaktadır. Ülkemizdeki uygulamada, bu tedbirin tatbiki sırasında birçok ihlal meydana gelmektedir. Eserde, elkoyma kararından tedbirin sona ermesine kadar geçen süre içinde hak ihlali teşkil edebilecek işlem ve uygulamalar ortaya konulmuştur. Bu hukuka aykırılıkların artık olağan uygulamalar haline geldiği vurgulanmış ve bunun önüne geçme noktasında da çözüm önerileri sunulmuştur. Bu doğrultuda tedbirin uygulanması noktasında suç ile elkonulan eşya arasındaki ilişki, ispat yükünün yer değiştirmesi, elkoymanın kapsamı ve müsadere edilecek tutar arasındaki orantısızlık, tedbirin süresi ve tazminat mekanizması gibi hususlar uygulamadaki sorunlara cevap bulacak şekilde ele alınmıştır.
Mülkiyet hakkının elkoyma ile yasal olarak kısıtlanmasını sağlamak için hem yasal düzenlemeler hem de yargı kararları yoluyla belirli ölçütler oluşturulmuştur. Bu ölçütleri ortaya çıkarmak için, ilgili yasal düzenlemeler ile yüksek yargı kararları incelenmiş ve analiz edilmiştir. Ayrıca, AİHM, AYM ve Yargıtay kararlarının kendi aralarındaki benzerlikleri ve farklılıkları da ele alınmıştır. İlgili yerlerde bir güvenlik tedbiri olan ve mülkiyet hakkına müdahale eden, genellikle elkoymanın bir sonucu olarak karşılaşılan müsadere ile ilgili konular da incelenmiştir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Mülkiyet Hakkının Elkoyma Tedbiri ile İhlali
.
AİHM, AYM ve Yargıtay'ın Ortaya Koyduğu Kriterler
.
Suç ile Elkonulan Eşya Arasındaki İlişki
.
Elkoymanın Kapsamı ve Müsadere Edilecek Tutar Arasındaki Orantı Sorunu
.
Tedbirin Süresi ve İspat Yükünün Yer Değiştirmesi Tartışmaları
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
Danışmanın Önsözü 
7
Önsöz 
9
Kısaltmalar Listesi 
19
Giriş 
21
Birinci Bölüm
AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ VE
ANAYASA BAKIMINDAN MÜLKİYET HAKKI
I. AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NDE MÜLKİYET HAKKI 
25
A. Genel Olarak 
25
B. Mülkiyet Hakkının Kapsamı 
29
1. Kişi Bakımından 
29
a. Gerçek Kişiler 
29
b. Tüzel Kişiler 
30
2. Konu Bakımından 
32
C. Hakka Yapılan Müdahaleler: Üç Kural Analizi 
35
1. Genel Olarak 
35
2. İkinci Kural: Mülkiyetten Yoksun Bırakma 
38
a. Yoksun Bırakmanın Muhtevası 
39
b. Kamulaştırma/De Facto Kamulaştırma/ De Facto Müsadere 
40
c. Yoksun Bırakmanın Amaç ve Koşulları 
44
(1) Kamu Yararı Amacı 
45
(2) Yasanın ve Uluslararası Hukuk Genel İlkelerinin Öngördüğü Koşullar 
46
3. Üçüncü Kural: Mülkiyetin Kullanımının Kontrolü 
48
a. Kullanımın Kontrolünün Muhtevası 
49
b. Kullanımın Kontrolünün Amaç ve Koşullar 
52
(1) Genel Yarar Durumu 
52
(2) Vergilerin, Katkıların ve Para Cezalarının Ödenmesini 
53
4. Birinci Kural: Mülkiyetten Barışçıl Bir Şekilde Yararlanma 
54
D. Müdahalenin Şartları (Sınırlama Rejimi) 
56
1. Yasallık Koşulu 
57
a. Genel Olarak 
57
b. Yasallık İlkesinin Anlamı 
60
c. Yasallık İlkesinin Unsurları 
61
(1) Erişilebilirlik 
62
(2) Öngörülebilirlik ve Belirlilik 
64
2. Bir Meşru Amaç Olarak: Kamu Yararı/ Genel Yarar 
65
3. Adil Denge/Ölçülülük/ Orantılılık 
69
a. Devletin Takdir Yetkisinin Kapsamı (Takdir Marjı Doktrini) 
73
b. Adil Dengeyi Sağlayan Bir Unsur Olarak Tazminat 
75
II. ANAYASA’DA MÜLKİYET HAKKI 
77
A. Genel Olarak 
77
B. Hakkın Kapsamı 
78
1. Kişi Bakımından 
78
2. Konu Bakımından 
79
C. Hakka Yapılan Müdahaleler: Üç Kural Analizi 
81
D. Müdahalenin Şartları (Sınırlama Rejimi) 
82
1. Kanunilik 
83
2. Meşru Amaç 
84
3. Ölçülülük 
86
İkinci Bölüm
CEZA MUHAKEMESİNDE MÜLKİYET HAKKINA İLİŞKİN
KORUMA TEDBİRLERİ VE DİĞER BAZI DÜZENLEMELER
I. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA KORUMA TEDBİRLERİ 
89
A. Tanım 
89
B. Koruma Tedbirlerinin Özellikleri 
90
1. Geçici Nitelikte Olması 
90
2. Araç Niteliğinde Olması 
91
3. Hükümden Önce Bir Hakkı Sınırlandırması 
92
4. Zorlayıcı Olması 
92
C. Koruma Tedbirlerinin Ön Şartları 
92
1. Yasal Düzenlemeye Dayanması 
93
2. Suç Şüphesinin Bulunması 
93
3. Görünüşte Haklılık 
95
4. Gecikmesinde Sakınca Bulunma 
96
5. Orantılılık (Ölçülülük) 
96
6. Yetkili Merci Kararına Dayanması 
98
II. CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA BASİT ELKOYMA 
98
A. Elkoymanın Tanımı ve Hukuki Niteliği 
98
B. Elkoymanın Kapsam ve Amacı 
101
C. Elkoymanın Koşulları 
102
1. Şüphe Bakımından 
102
2. Suç Bakımından 
104
3. Kişi Bakımından 
105
4. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından 
106
5. Konu Bakımından 
108
a. İspat Aracı Olarak Yararlı Görülen Malvarlığı Değerleri 
109
b. Eşya veya Kazanç Müsaderesinin Konusu Olan Malvarlığı Değerleri 
110
D. Elkonulması Yasak Olan Eşyalar 
112
1. İçeriği Devlet Sırrı Mahiyetindeki Belgeler 
113
2. Elkonulamayacak Mektup ve Belgeler 
115
3. Basın Araçları 
116
E. Elkoyma Tedbirinin İcrası 
116
1. Genel Olarak 
116
2. İstenen Eşyayı Vermekten Kaçınılması Durumu 
119
3. Elkoymanın Mağdura Bildirilmesi ve Elkonulan Eşyanın İadesi 
120
4. Elkonulan Eşyanın Muhafazası veya Elden Çıkarılması 
122
5. Elkoymanın Sona Ermesi 
123
a. Eşyanın İade Edilmesi (Tedbirin Süresi) 
124
b. Eşyanın Müsaderesine Karar Verilmesi 
128
F. Elkoymanın Denetimi ve Hukuka Aykırı Elkoymanın Sonuçları 
128
1. Elkoymanın Denetimi 
128
2. Hukuka Aykırı Elkoymanın Sonuçları 
129
a. Genel Olarak 
129
b. Ceza Muhakemesi Hukuku Açısından Sonuçları 
130
c. Ceza Hukuku Açısından Sonuçları 
130
d. Tazminat Hukuku Açısından Sonuçları 
130
(1) CMK m.141/1–j Bakımından 
130
(i) Şartları Oluşmamasına Rağmen Elkoyma Kararı Verilmesi 
131
(ii) Elkonulan Eşyanın Korunması/Muhafazası İçin Gerekli Tedbirlerin Alınmaması 
132
(iii) Elkonulan Malvarlığının Amaç Dışı Kullanılması 
133
(iv) Zamanında Geri Verilmemesi (Makul Sürede İade Edilmemesi) 
133
(v) Değerlendirme 
135
(2) Üçüncü Kişiler Bakımından 
136
(3) Manevi Tazminat Bakımından 
139
(4) Tazminat Davasının Süresi ve Derdest Asıl Dava ile İlişkisi 
140
III. CEZA MUHAKEMESİ KANUNDA ÖZEL ELKOYMA ÇEŞİTLERİ 
144
A. Genel Olarak 
144
B. Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma 
144
1. Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoymanın Hukuki Niteliği ve Amacı 
144
2. Taşınmazlara, Hak ve Alacakları Elkoymanın Kapsamı 
145
3. Taşınmazlara, Hak ve Alacakları Elkoymanın Koşulları 
146
a. Şüphe Bakımından 
146
b. Suç Bakımından 
147
c. Kişi Bakımından 
150
d. Konu Bakımından 
151
e. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından 
152
4. Tedbirin Uygulanması 
153
C. Postada Elkoyma 
156
1. Postada Elkoymanın Hukuki Niteliği ve Amacı 
156
2. Postada Elkoymanın Kapsamı 
157
3. Postada Elkoymanın Koşulları 
157
a. Şüphe Bakımından 
157
b. Suç Bakımından 
158
c. Kişi Bakımından 
158
d. Konu Bakımından 
159
e. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından 
160
4. Tedbirin Uygulanması 
160
D. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini 
161
1. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Hukuki Niteliği ve Amacı 
161
2. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Kapsamı 
163
3. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayininin Koşulları 
163
a. Şüphe Bakımından 
163
b. Suç Bakımından 
163
c. Maddi Gerçeğin Ortaya Çıkartılması İçin Gerekli Olması 
165
d. Kararı Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından 
166
4. Tedbirin Uygulanması 
167
E. Bilişim Sistemlerinde Elkoyma 
169
1. Hukuki Niteliği ve Amacı 
169
2. CMK m.134’ün Tatbiki Noktasında Genel Koşullar 
172
a. Şüphe Bakımından 
172
b. Suç Bakımından 
173
c. Kişi Bakımından 
173
d. Başka Suretle Delil Elde Etme Olanağının Bulunmaması 
174
e. Konu Bakımından 
175
f. Karar Verecek Merci ve Kararın İçeriği Bakımından 
175
3. Elkoyma Tedbiri Açısından Koşullar 
177
a. Şifrenin Çözülememesinden Dolayı Bilişim Sistemine Girilememesi veya Gizlenmiş Bilgilere Ulaşılamamış Olması 
178
b. İşlemin Uzun Sürecek Olması 
178
4. Tedbirin Uygulanması 
179
a. Arama ve Kopyalama Yönünden 
179
b. Elkoyma Yönünden 
181
IV. CEZA MUHAKEMESİ KANUNU DIŞINDAKİ BAZI ÖZEL DÜZENLEMELERDE ELKOYMA 
183
A. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu 
183
B. Bankacılık Kanunu 
186
C. Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun 
187
D. Terörizmin Finansmanın Önlenmesi Bağlamında Malvarlığının Dondurulması 
188
E. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun 
190
Üçüncü Bölüm
MÜLKİYET HAKKINA İLİŞKİN KORUMA TEDBİRLERİNİN
AİHM VE AYM KARARLARI BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
I. AİHM VE AYM’NİN BAŞVURULARI İNCELEME YÖNTEMİ 
193
A. Mülkiyet Hakkının Tatbik Edilebilirliği Bağlamında Mülkün Varlığı 
193
B. Müdahalenin Varlığı ve Elkoyma ve Müsadere Bakımından Yapılan Müdahalelerin Türü 
194
II. AİHM VE AYM’NİN İNCELEDİĞİ TEMEL ÖLÇÜTLER BAĞLAMINDA ELKOYMA VE MÜSADEREYE İLİŞKİN HUSUSLAR 
199
A. Yasal Dayanak 
200
1. AİHM Kararları Bakımından 
201
a. İç Hukukta Bir Dayanağı Olması 
201
b. İç Hukuktaki Yasal Düzenlemelere Aykırı Müdahaleler 
203
c. Mahkemenin Yasallık Bakımından İhlal Kararı Vermediği Ancak Yasallık Yaklaşımı Açısından Önem Arz Eden Bazı Kararlar 
204
2. AYM Kararları Bakımından 
211
a. Yasal Bir Düzenlemeye Dayanması 
211
b. Yasal Düzenleme ile Somut Olayın Bağlantısının Sağlanmış Olması 
214
3. Değerlendirme 
216
B. Meşru Amaç 
218
C. Ölçülülük/ Adil Denge 
219
1. Müdahalenin Bireysel ve Aşırı Yük Getirmesi 
220
a. AİHM Kararları Bakımından 
221
b. AYM Kararları Bakımından 
225
c. Değerlendirme 
227
2. Usule İlişkin Güvenceler 
227
a. AİHM Kararları Bakımından 
227
b. AYM Kararları Bakımından 
230
c. Değerlendirme 
232
3. Malik ile Fiil Arasındaki İlişki (İyi Niyetli Üçüncü Kişinin Mülküne Elkonulması/ Müsadere Edilmesi) 
233
a. AİHM Kararları Bakımından 
233
b. AYM Kararları Bakımından 
238
c. Değerlendirme 
241
III. ÖLÇÜLÜLÜK/ ADİL DENGE KAPSAMINDA ELE ALINAN ELKOYMA VE MÜSADEREYE İLİŞKİN DİĞER HUSUSLAR 
242
A. Elkoyma Tedbirinin ve Müsaderenin Uygulanmasında Güdülen Amaç 
243
1. AİHM Kararları Bakımından 
243
2. AYM Kararları Bakımından 
245
3. Değerlendirme 
246
B. Elkonulan/ Müsadere Edilen Malvarlığının Yasal Kaynağı Noktasında İspat Standardı: Makul Şüphenin Ötesinde İspat Yerine Olasılıklar Dengesine Dayalı İspat 
246
1. AİHM Kararları Bakımından 
247
2. AYM Kararları Bakımından 
251
3. Değerlendirme 
255
C. Soruşturma ya da Kovuşturma Olmaksızın Elkoymanın Uygulanması/ Mahkûmiyet Kararı Olmaksızın Müsaderenin Uygulanması 
258
1. AİHM Kararları Bakımından 
259
2. AYM Kararları Bakımından 
266
3. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kurumu ve Müsadere 
270
4. Değerlendirme 
273
D. Suç ile Elkonulan/Müsadere Edilen Eşya Arasındaki İlişki: Nedensellik Bağı 
276
1. AİHM Kararları Bakımından 
276
2. AYM Kararları Bakımından 
280
3. Değerlendirme 
282
E. İspat Yükünün Yer Değiştirmesi 
283
1. AİHM Kararları Bakımından 
284
a. Malvarlığının Kaynağının Yasallığının İspatı 
284
b. Üçüncü Kişinin İyi Niyetli Olduğunun İspatı 
287
2. AYM Kararları Bakımından 
288
a. Malvarlığının Kaynağının Yasallığının İspatı 
288
b. Üçüncü Kişinin İyi Niyetli Olduğunun İspatı 
289
3. Değerlendirme 
290
F. Elkoymanın Kapsamı ve Müsaderesi Muhtemel Miktar Arasındaki Orantısızlık Sorunu / Müsaderede Orantılılık 
292
1. AİHM Kararları Bakımından 
293
2. AYM Kararları Bakımından 
296
3. Değerlendirme 
299
G. Elkoyma Tedbirinin Süresi (Zamanında İade Edilmemesi/Gereği Gibi Muhafaza Edilmemesi) 
301
1. AİHM Kararları Bakımından 
302
a. Malvarlığının Tedbir Süresinde Zarara Uğraması (Katlanılmış Olan Zararın Kaçınılmaz Olan Zarardan Daha Fazla Olması Durumu) 
309
2. AYM Kararları Bakımından 
311
3. Değerlendirme 
314
H. Tazminat Mekanizmasının Öngörülmüş Olması 
316
1. AİHM Kararları Bakımından 
317
2. AYM Kararları Bakımından 
322
a. AYM’nin CMK m.141/1–j Hükmüne İlişkin Yaklaşımı 
322
b. AYM’nin Tazminata İlişkin Genel Yaklaşımı 
327
3. Değerlendirme 
330
Sonuç 
333
Kaynakça 
351
Kavramlar Dizini 
373