İŞ HUKUKUNUN GENEL ESASLARI
I. SOSYAL HUKUK DALI OLARAK İŞ HUKUKU
20
A. SOSYAL HUKUKU VE SOSYAL ADALETİ DOĞURAN TOPLUMSAL ŞARTLAR
21
B. SOSYAL HUKUKUN TEMEL ÖZELLİKLERİ
24
C. SOSYAL HAKLARIN İÇERİĞİ VE SINIRLARI
26
1. Sosyal Hakların Sınıflanması
26
2. Sosyal Haklara Sahip Olanlar ve Bu Hakkın Muhatabı
27
3. Sosyal Hakların Sınırı
29
D. SOSYAL HAKLARIN ULUSLARARASI BOYUT KAZANMASI
31
E. İŞ HUKUKU VE İŞ HUKUKUNUN KONUSU
33
F. İŞ HUKUKUNUN İLKELERİ
35
1. İşçinin Korunması İlkesi
35
2. İşçi Lehine Yorum İlkesi
36
3. Tarafların Kollektif Norm Koyma Özerkliği
37
II. İŞ HUKUKUNUN KAYNAKLARI
38
A. İŞ HUKUKUNUN GENEL KAYNAKLARI
38
B. İŞ HUKUKUNA ÖZEL KAYNAKLAR
43
1. Toplu İş Sözleşmesi
43
2. İş Sözleşmesi ve Ekleri
45
b. İşyeri uygulamaları
47
3. İşverenin Yönetim Hakkından Doğan Emir ve Talimat Verme Hakkı
48
a. Yönetim hakkından doğan emir ve talimat verme hakkının
b. Yönetim hakkına dayanan emir ve talimat verme hakkının
c. Yönetim hakkına dayanan emir ve talimat verme hakkının
d. Yönetim hakkına dayanan emir ve talimat verme hakkının
e. İşletmesel karar–yönetim hakkı ve çalışma şartlarının
f. Değişiklik kayıtları ve işverenin yönetim hakkının genişletilmesi
59
g. İşverenin iş sözleşmesi ve eklerinde esaslı olmayan değişiklik
yapma yetkisi ve değişiklik kararları
60
C. ULUSLARARASI KAYNAKLAR
62
1. Uluslararası Hukukun İş Hukukuna Etkisi
62
2. Uluslararası Hukuk ve Düzgün İş (Decent Work)
66
3. İki veya Çok Taraflı Uluslararası Antlaşmalar
71
III. İŞ İLİŞKİSİNİN TARAFLARI
72
1. Soyut–Somut İşveren
81
2. İşverenin Tespitinde Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması
82
E. BİRLİKTE İŞVERENLİK
84
2. İşin veya İşyerinin ya da İşletmenin Yönetiminde Görev Alma
87
3. İşveren Vekilinin Temsil Yetkisinin Kapsamı
88
4. Yardımcı Kişi Olarak İşveren Vekili
89
5. Temsilci Olarak İşveren Vekili
90
G. İŞ HUKUKUNDA ÜÇLÜ İLİŞKİLER
92
1. Borcun İfasına Üçüncü Kişinin Katılımı
94
2. Alacak Hakkının Devri
97
4. Borcun Yüklenilmesi (Borcun Nakli)
99
5. Sözleşmenin Yüklenilmesi (Devri)
100
6. Alt İşveren (Taşeron)
101
7. İşyerindeki Diğer İşverenler ve İşçiler
108
8. Ödünç İş İlişkisi (Geçici İş İlişkisi)
110
2. İşyerinin Açılması
119
4. İşyerinin Kapatılması
126
IV. İŞ KANUNUNUN UYGULANMA ALANI
128
A. İŞ KANUNUNUN KAPSAMINA İLİŞKİN GENEL KURAL
128
B. İŞ KANUNUNUN KAPSAMINI DARALTAN ETKENLER
128
1. Kişiler Bakımından Getirilen Sınırlamalar
128
2. Yapılan İş Bakımından Getirilen Sınırlamalar
129
3. İşyerleri Bakımından Getirilen Sınırlamalar
130
C. KAPSAM DIŞINDA KALAN İŞÇİLERİN HUKUKİ STATÜSÜ
131
D. İŞ KANUNU KAPSAMINDA OLAN İŞÇİLERE TÜRK BORÇLAR KANUNUNUN
BİREYSEL İŞ İLİŞKİSİ ve İŞİN DÜZENLENMESİ
I. İŞ SÖZLEŞMESİ VE TÜRLERİ
134
A. İŞ SÖZLEŞMESİ, UNSURLARI VE DİĞER İŞ GÖRME BORCU DOĞURAN
SÖZLEŞMELERDEN OLAN FARKLARI
134
B. İŞ SÖZLEŞMESİNİN TÜRLERİ
137
1. Borçlar Kanunu ve İş Kanunu Kapsamında Düzenlenen İş
2. Sürekli ve Süreksiz İş Sözleşmeleri
138
3. Süresi Belli Olan (Belirli Süreli) ve Süresi Belli Olmayan (Belirsiz
Süreli) İş Sözleşmeleri
139
4. Tam Süreli ve Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri
143
5. Çağrı Üzerine Çalışma
145
6. Uzaktan Çalışma Sözleşmesi
145
7. Deneme Süreli İş Sözleşmesi
146
8. Mevsimlik İş Sözleşmesi
147
10. Ödünç İş İlişkisi
149
C. İŞ SÖZLEŞMESİNİN YAPILMASI
149
1. Sözleşmenin Yapılmasına İlişkin Genel Kurallar
150
b. Sözleşme serbestisi
150
2. Sözleşme Görüşmeleri ve İşverenin Soru Sorma Hakkı
151
D. İŞ YASALARININ ÖZEL SINIRLAMALARI
153
1. Taraf Ehliyetine Getirilen Sınırlamalar
153
a. Yaş bakımından getirilen sınırlamalar
153
b. Cinsiyet bakımından getirilen sınırlamalar
155
2. Sözleşme Serbestisine Getirilen Sınırlandırmalar
159
a. Sözleşme yapma zorunluluğu halleri
159
b. Sözleşmenin şeklini belirleme serbestisinin sınırları
163
c. Sözleşmenin muhtevasını belirleme serbestisinin sınırları
164
d. İş sözleşmesini sona erdirme serbestisinin sınırları
164
E. İŞ SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ
164
II. İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN TARAF BORÇLARI
165
3. İşverenin Talimatına Uyma Borcu
169
4. Rekabet Etmeme Borcu
171
5. İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemlerine Uyma Borcu
174
B. İŞVERENİN BORÇLARI
174
c. Ücrete ilişkin düzenlemeler
178
(1) Ücretin ödenme şekli ve yeri
178
(2) Ücretin ödenme zamanı
179
(4) Ücretin korunması
180
2. İşçiyi Gözetme (Koruma) Borcu
184
3. İşçinin Kişiliğinin Korunması
185
4. Eşit İşlem Yapma Borcu
187
5. İşverenin Buluş Yapan İşçiye Bedel Ödeme Borcu
191
C. İŞ SÖZLEŞMESİNİN ASKIYA ALINMASI
193
2. Askıya Alınmanın Şartları
195
3. Askıya Alınmanın Sonuçları
197
4. Sözleşmeden Doğan Askı: Ücretsiz İzin
198
5. Kanundan Doğan Askı Hâlleri
198
III. İŞİN DÜZENLENMESİ
200
2. Haftalık ve Günlük Çalışma Süreleri
201
a. Haftalık çalışma süresi
201
b. Günlük çalışma süresi
203
4. Haftalık İş Günlerine Bölünemeyen Çalışma Süreleri
206
5. Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme İşlerinde Çalışma Süreleri
206
B. NORMAL ÇALIŞMA SÜRESİNİ AŞAN ÇALIŞMA
208
1. Fazla Çalışma ya da Fazla Süreli Çalışma ve Ücreti
208
2. Denkleştirme Süresinde Fazla Çalışma
212
3. Normal Çalışma Sürelerinin Üzerinde Çalışma Türleri
213
a. Normal fazla çalışma
213
b. Zorunlu fazla çalışma
213
c. Olağanüstü fazla çalışma
213
D. HAFTA TATİLİ VE HAFTA TATİLİ ÜCRETİ
214
E. ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL GÜNLERİ
216
F. YILLIK ÜCRETLİ İZİN
217
IV. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ
222
A. İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESİH DIŞINDA SONA ERMESİ
222
B. İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESİH BİLDİRİMİ İLE SONA ERDİRİLMESİ
226
2. Feshi İhbar Sürelerine Bağlı Fesih/Süreli Fesih Bildirimi (İK m. 17)
227
3. İş Güvencesi ve Feshin “Geçerli Bir Nedene” Dayanma Zorunluluğu
233
4. Haklı Nedenle Derhal Fesih/İhbar Sürelerine Bağlı Olmayan Fesih
a. İşçi tarafından iş sözleşmesinin haklı nedenle fesih nedenleri
237
b. İşveren tarafından iş sözleşmesinin haklı nedenle fesih
5. Değişiklik Feshi (İK m. 22)
255
6. Toplu İşçi Çıkarma (İK m. 29)
255
C. FESİH HAKKININ KULLANILMASININ YARGISAL DENETİMİ
256
D. İŞVERENİN FESİH HAKKININ SINIRLANMASI
260
1. Bir Disiplin Cezası Olarak İşten Çıkarma Nedenleri
262
2. İşyeri Disiplin Kurulu ve Soruşturma Usulü
263
a. İşyeri disiplin kurulunun yapısı
263
V. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİNİN SONUÇLARI
266
A. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİNİN GENEL SONUÇLARI
266
B. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİNİN ÖZEL SONUÇLARI
267
1. Çalışma Belgesi Verilmesi
267
2. İşin Yasalara Uygun Olarak Bırakılması
267
3. İbraname Verilmesi
268
5. Kıdem Tazminatı Ödenmesi (İK Geçici madde 6 dolayısıyla 1475
a. Kıdem tazminatının koşulları
272
(1) Sözleşmenin en az bir yıl sürmesi
272
(2) Belirli fesih halleri veya işçinin ölümü
273
b. Kıdem tazminatının hesaplanması
275
(1) Kıdemin hesaplanması
275
(a) Aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde sürekli
veya aralıklı çalışma
276
(b) İşverenin değişmesi, özelleştirme
278
(c) Değişik kamu kuruluşlarında geçen sürelerin
(2) Kıdem tazminatının miktarı
279
c. Zamanaşımı ve gecikme faizi
280
d. Edinilmiş Mallara Katılma Rejiminde Kıdem Tazminatı ve Diğer
İşçilik Haklarının Durumu
281
I. SENDİKAL ÖRGÜTLENME
284
A. SENDİKANIN TANIMI VE UNSURLARI
287
1. Çalışma İlişkilerinden Doğan Ortak Ekonomik ve Sosyal Hak ve
Menfaatlerini Korumak ve Geliştirmek (Ortak Amaç Unsuru)
289
4. Özel Hukuk Tüzel Kişisi Olması
291
2. Sendika Özgürlüğünün Korunması
293
a. Sendikalı–sendikasız işçi ayrımı yasağı
293
b. İşçi kuruluşu yöneticiliğinin korunması
297
c. İşyeri sendika temsilcilerinin atanması ve güvencesi
300
d. Sendika tüzel kişiliğinin korunması
304
e. Sendika özgürlüğünün Ceza Hukukunda korunması
304
C. SENDİKALARIN KURULUŞ VE FAALİYET İLKELERİ
305
D. KURUCULUK ŞARTLARI
313
E. SENDİKALARIN ORGANLARI
315
2. Sendika Organlarına İlişkin Genel İlkeler
317
a. Sendika tüzüğünün ve organların iradesine üstünlük tanınması
317
b. Kurul üyelerine ilişkin ilkeler
318
c. İşleyişinde demokratik esaslara bağlılık
319
d. Sendika içi itiraz yollarının tüketilmesi ilkesi
321
e. Sendika–şube ilişkisi
321
3. Bir Organ Olarak Genel Kurul ve İşleyişi
326
a. Toplantı zamanı ve toplantı yeri
326
b. Genel kurulun görev ve yetkileri
330
c. Genel kurul kararlarının hukuki niteliği ve özellikleri
333
d. Genel kurulun delege ile oluşması
336
(2) Seçimle kazanılan delegelik
339
(a) Delege sayısının şubelere dağılımı
340
(b) Delegelik sıfatının süresi
343
e. Delegelik sıfatının tespitinde hukuka aykırılık ve genel kurula etkisi
345
f. Genel kurul toplantı usul ve esasları
351
4. Genel Kurulun Yargısal Denetimi
354
G. SENDİKALARIN GELİRLERİ
368
H. SENDİKALARIN FAALİYETLERİ
371
İ. ÜST KURULUŞLARA ÜYELİK
376
J. SENDİKA TÜZEL KİŞİLİĞİNİN SONA ERMESİ VE MALVARLIĞININ AKIBETİ
378
II. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ
381
A. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ ÖZERKLİĞİ VE HAKKI
381
B. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE MUHTEVASI
382
1. Objektif–Normatif Hükümler
382
2. Borç Doğurucu Hükümler
384
3. Toplu İş Sözleşmesinin Hükümlerinin İş Sözleşmeleri Üzerinde Etkisi
385
a. Toplu iş sözleşmesinin emredici ve tamamlayıcı etkisi
385
b. İşçiye yararlılık ilkesi
385
C. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ TÜRLERİ
386
1. İşyeri Toplu İş Sözleşmesi
386
2. İşletme Toplu İş Sözleşmesi
387
3. Grup Toplu İş Sözleşmesi
388
4. Toplu İş Sözleşmesi Niteliği Tartışmalı Olan Çerçeve Sözleşme ve
D. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN YAPILMASI
390
1. Toplu İş Sözleşmesi Yapma Ehliyeti
390
2. Toplu İş Sözleşmesi Yapma Yetkisi
391
a. İşkolu barajını geçmek
391
b. Toplu iş sözleşmesi yapılmak istenen işyeri ya da işletmede
işçilerin çoğunluğunu üye olarak kaydetmek
392
c. Yetki belgesinin alınması
394
E. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ YAPMA YETKİSİ KONUSUNDA UYGULAMADA
KARŞILAŞILAN SORUNLAR
400
F. TOPLU GÖRÜŞMEYE ÇAĞRI VE TOPLU GÖRÜŞME
403
G. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN KAPSAMI
404
1. Toplu İş Sözleşmesinin Yer Bakımından Kapsamı
404
2. Toplu İş Sözleşmesinin Kişiler Bakımından Kapsamı
405
3. Toplu İş Sözleşmesinin Zaman Bakımından Kapsamı
407
H. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARINDA DEĞİŞİKLİK
411
İ. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN TEŞMİLİ
424
J. TOPLU İŞ SÖZLEŞMELERİNİN UYARLANMASI
425
K. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN TARAFI SENDİKA İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLE
TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN HAKLARIN DEĞİŞTİRİLMESİ YA DA
L. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN HAKTAN İŞ SÖZLEŞMESİ İLE
M. TOPLU İŞ SÖZLEŞMELERİNİN YORUMU VE EDA DAVASI
430
N. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜ
432
III. TOPLU İŞ UYUŞMAZLIKLARI
434
A. İŞ UYUŞMAZLIKLARI VE TOPLU İŞ UYUŞMAZLIĞI KAVRAMI
434
B. TOPLU MENFAAT UYUŞMAZLIKLARININ ÇÖZÜMÜ
435
1. Toplu İş Sözleşmesi Görüşmeleri Dönemi
435
2. Arabuluculuk Dönemi
436
a. Grevin tanımı ve hukuki niteliği
437
b. Grev kararının alınması ve karşı tarafa tebliği
438
c. Grev yasağı olan yerler ve işler
440
e. Grevin uygulanması
442
5. Grev ve Lokavtın Ertelenmesi
447
6. Grev ve Lokavtın Sona Ermesi
447
7. Kanun Dışı Grev ve Lokavtın Sonuçları
447
C. TOPLU EYLEM HAKKI VE ATİPİK EYLEM TÜRLERİ
449
D. YETKİNİN DÜŞTÜĞÜ DURUMLAR
451
1. Yetki Belgesinin Alınmasından Uyuşmazlık Sürecine Kadar
451
2. Uyuşmazlık Aşamasında Yetkinin Kaybedilmesi
451
E. YÜKSEK HAKEM KURULU
453
I. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HAKKI
456
A. ÇALIŞANIN BEDEN VE RUH BÜTÜNLÜĞÜNÜN KORUNMASI HAKKI VE İŞ
1. Mutlak Hak ve Kişinin Korunması
457
2. Borç İlişkisi ve Kişinin Korunması
459
3. Sosyal Haklar ve Kişinin Korunması
463
4. Sosyal Haklar ve Çalışma Ortamında İnsan Varlığının Korunması ve
B. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KAVRAMI
469
C. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HAKKININ TARAFLARININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ
471
1. Sosyal Devlet ve İş Sağlığı Güvenliği Yükümlülükleri
472
a. İş denetimine ilişkin yasal düzenlemeler
476
b. İş denetiminin yeterliliği
477
2. Çalışanların Yükümlülükleri
478
3. İşverenin Yükümlülükleri
480
a. Gerekli olanın objektifleştirilmesi
480
b. Gerekli olanı yapma yükümlülüğü ve borç ilişkisi
482
II. İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
487
A. TEKNİK ARAÇ VE GEREÇLERİ KULLANMA
487
B. ÇALIŞAN TEMSİLCİSİ İLE İŞBİRLİĞİ YAPMA
489
2. Çalışan Temsilcisinin Seçilmesi ve Göreve Başlaması
493
3. Çalışan Temsilcisinin Görevleri
494
4. Çalışan Temsilciliğinin Sona Ermesi
496
C. ÇALIŞANI EĞİTME VE BİLGİLENDİRME, KAYIT TUTMA YÜKÜMLÜLÜKLERİ
497
1. Eğitim Verme Yükümlülüğü
497
2. Bilgilendirme Yükümlülüğü
499
3. Sağlık ve Güvenlik Kayıtları İle Onaylı Deftere İlişkin Yükümlülükler
503
4. İş Kazalarını Araştırma ve Kayıt Tutma
503
D. ÇALIŞANI DENETLEME
504
E. RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE ACİL EYLEM PLANI YAPMA
505
2. Risk Değerlendirmesi Ekibi
507
3. Risk Değerlendirmesi Aşamaları
508
5. Risk Değerlendirmesinin Yenilenmesi
511
6. Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi veya Güvenlik Raporu
Hazırlanması Gereken İşyerlerinde Risk Değerlendirmesi
512
7. Acil Durum ve Tahliye Planları Hazırlama
512
F. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ORGANİZASYONU KURMA
514
1. İş Sağlığı ve Güvenliği Birimi veya Ortak Sağlık İş Sağlığı ve Güvenliği
2. Ortak veya İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimlerinin Çalışma Esasları
517
3. İşyeri Hekimi ve İşyeri Sağlık Birimi
518
a. İşyeri hekiminin yükümlülükleri ve hukuki sorumluluğu
519
b. İşyeri hekiminin iş sağlığı ve güvenliği görevi ve yükümlülükleri
520
c. Hekimin hukuki sorumluluğu
522
4. İş Güvenliği Uzmanı
523
5. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu
528
b. Kurulun kurulacağı işyerleri
528
c. Alt işverenlerin kurul kurma ve asıl işveren ve diğer işverenlerle
işbirliği yapma yükümlülüğü
528
d. Diğer işverenler arası koordinasyon
530
f. Kurul üyelerinin eğitimi
531
g. Kurulun görev ve yetkileri
532
h. Kurulun çalışma usulleri
534
6. İşyeri Sağlık Biriminin Donanımı
535
III. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİNİN ALINMAMASININ HUKUKİ
A. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ DENETİMİ
538
B. İŞ DENETİMİNİN YETERLİLİĞİ
540
C. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE AYKIRI DAVRANIŞLAR VE İDARİ
1. İşyerinde İşin Durdurulması
542
2. İşçilerin Çalışmaktan Alıkonması
543
3. İdari Para Cezaları
543
D. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDEN DOĞAN HUKUKİ SORUMLULUK
544
1. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Kavramı
544
2. Sosyal Güvenlik Kurumunun Sorumluluğu
551
3. İşverenin Sorumluluğu ve Bu Sorumluluğun Hukuki Niteliği
553
4. Sosyal Güvenlik Kurumunun İşverene Rücu Hakkı
556
a. Sigortalının bildirilmemesi nedeniyle rücu hakkı
556
b. İş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle rücu hakkı
556
c. İşverenin genel sağlık sigortalısının ve üçüncü kişilerin
d. Uzun vadeli sigorta kolları bakımından üçüncü kişinin
e. Rücu hakkının hukuki niteliği
561
f. Kurumun rücu hakkı karşısında işverenin sorumluluğunun
g. Kurumun rücu hakkının kapsamı ve denkleştirme sorunu
Borçlar Kanununun 55. maddesi,
563
h. Tazminata ve yardımlara hak kazanmada üst sınır
565
i. Zararın ve peşin sermaye değeri hesabının aynı esasa
j. İşverenin maddi tazminat sorumluluğu
567
5. İşverenin veya Çalışanın Ceza Hukuku Sorumluluğu
568
a. Taksirle adam öldürme
569
b. Taksirle adam yaralama
569
I. GENEL OLARAK İŞ YARGILAMASI
572
A. İŞ YARGILAMASINA HAKİM OLAN İLKELER
572
1. Kolaylık (Basitlik) İlkesi
573
4. Emredicilik (Kendiliğinden Araştırma) İlkesi
576
B. İŞ YARGILAMASINDA ARABULUCULUK
579
C. İŞ MAHKEMELERİNİN KURULUŞU
582
D. İŞ MAHKEMELERİNDE GÖREV
582
1. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’na göre görev tayininde esas
c. Diğer Kanunlar Bakımından İş Mahkemelerinin Görevi
587
E. İŞ YARGILAMASINDA YETKİ
589
F. İŞ YARGILAMASINDA İSPAT VE DELİLLER
591
G. İŞÇİ ALACAKLARI İÇİN AÇILAN DAVALARDA BELİRLİ ALACAK–BELİRSİZ
ALACAK DAVASI TARTIŞMASI
594
H. İŞ MAHKEMELERİNDE UYGULANAN YARGILAMA USULÜ
596