BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMA
I. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMA KAVRAMINA GENEL BAKIŞ
29
B. Birden Fazla İşte Çalışma Yerine Kullanılan Kavramlar
32
1. Çalışmaların Bağımsız Niteliğine Vurgu Yapan Kavramlar
32
2. Çalışmaların Bağımlı Niteliğine Vurgu Yapan Kavramlar
34
3. Çalışmaların Yan İş/Ek İş Niteliğine Vurgu Yapan Kavramlar
36
4. İkiden Fazla Çalışmayı Dışlayan Kavramlar
38
5. Belirli Sektörlerle Özdeşleşmiş Kavramlar
39
6. Ücretsiz Çalışmaları Dışlamayan Kavramlar
40
C. Çalışmada Benimsenen Kavram: Birden Fazla İşte Çalışma
41
II. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN TARİHÇESİ VE ORTAYA ÇIKIŞ
A. Tarihsel Süreçte Birden Fazla İşte Çalışma
43
B. Birden Fazla İşte Çalışmayı Ortaya Çıkaran Nedenler
50
1. Kısıtlı Çalışma Süresi Kaynaklı Model
51
2. Gelir Hedefli Model
52
3. İş Güvencesizliği Kaynaklı Model
53
III. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN UNSURLARI
57
A. Gelir Getirici Birden Fazla İşte Çalışma
57
1. Gelir Getirici Olma Kıstası
57
a. Gelir ve İş Kavramlarının Tanımlanması
58
b. Gelir Getirici Bağımlı Çalışmalar
60
aa. İş Sözleşmesine Dayanan Bağımlı Çalışma
60
bb. Statü Hukukuna Göre Bağımlı Çalışma
64
c. Gelir Getirici Bağımsız Çalışmalar
65
2. Gelir Getirici Faaliyet Sayılmayan Hâller
68
B. En Az İki Ayrı İşte Çalışmanın Varlığı
72
1. Bağımlı Çalışmada İki Ayrı İşin Tespiti
73
a. İş Sözleşmesine Dayanan Bağımlı Çalışma
73
b. Statü Hukukuna Göre Bağımlı Çalışma
76
2. Bağımsız Çalışmada İki Ayrı İşin Tespiti
78
C. Birden Fazla İşte Aynı Anda Çalışma
80
1. İş Sözleşmesine Dayanan Bağımlı Çalışma Yönünden
81
2. Statü Hukukuna Göre Bağımlı Çalışma Yönünden
85
3. Bağımsız Çalışma Yönünden
86
D. Birden Fazla İşte Çalışmanın Unsurları Arasında Yer Almayan Hususlar
88
IV. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMA TÜRLERİ VE GÖRÜNÜM ŞEKİLLERİ
91
A. Çalışmaların Gerçekleştiği Statüye Göre
91
B. Çalışmaların Asıl İş veya Yan İş Olup Olmadığına Göre
98
C. Çalışmaların Zaman Bakımından Türüne (Tam Zamanlı Olup
D. Çalışmaların Gerçekleştiği Sektöre veya Mesleklere Göre
104
E. Çalışmaların Devam Süresine Göre
106
V. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN BENZER ÇALIŞMA İLİŞKİLERİ VE
KAVRAMLARDAN FARKLARI
109
A. Güvencesiz Çalışma ile Farkları
109
B. Gig (Görev Bazlı) Çalışma ile Farkları
113
C. Birlikte İşverenlik ile Farkları
117
VI. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN ORTAYA ÇIKARDIĞI SONUÇLAR
119
B. Birden Fazla İşte Çalışmanın Çalışma Süresi Yönünden Sonuçları
121
C. Birden Fazla İşte Çalışmanın İş–Yaşam Dengesi Yönünden Sonuçları
123
D. Birden Fazla İşte Çalışmanın İş Sağlığı ve Güvenliği Yönünden
E. Birden Fazla İşte Çalışmanın Çalışma Performansı Yönünden
BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN HUKUKİ NİTELİĞİ
I. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER
KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
132
A. Çalışma Hakkı–Çalışma Özgürlüğü İlişkisi
132
B. Genel Olarak Çalışma Hakkı
133
C. Birden Fazla İşte Çalışmanın Hak ve Özgürlükler Kapsamında
D. Birden Fazla İşte Çalışmaya İlişkin Uluslararası Düzenlemeler
140
1. Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Çalışma Örgütü Mevzuatında
Birden Fazla İşte Çalışma
141
a. Birleşmiş Milletler Mevzuatında Birden Fazla İşte Çalışma
141
b. Uluslararası Çalışma Örgütü Mevzuatında Birden Fazla İşte
2. Avrupa Konseyi Mevzuatında Birden Fazla İşte Çalışma
145
3. Avrupa Birliği Mevzuatında Birden Fazla İşte Çalışma
147
b. Birden Fazla İşte Çalışmadan Açıkça Söz Eden Düzenleme:
2019/1152 Sayılı AB Direktifi
150
E. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Sınırlanabilirliği
153
1. Genel Olarak Sınırlama Rejimi
154
2. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Sınırlanmasında Sınırlar
159
3. Çalışma Hakkının Asgari Standartları Kapsamında Sınırlama Rejimi
162
a. Çalışma Hakkının Asgari Standartlarının Belirlenmesi
162
b. Çalışma ve Dinlenme Süreleri Yönünden Sınırlamalar
165
bb. Çalışma ve Dinlenme Sürelerine İlişkin Uluslararası
cc. Çalışma ve Dinlenme Sürelerinin Tanımlanması
171
aaa. Çalışma Süresi Kavramı
171
aaaa. Bağımlı Çalışmada Çalışma Süresi
171
bbbb. Bağımsız Çalışmada Çalışma Süresi
177
bbb. Dinlenme Süresi Kavramı
181
aaaa. Bağımlı Çalışmada Dinlenme Süresi
181
bbbb. Bağımsız Çalışmada Dinlenme Süresi
186
dd. Çalışma ve Dinlenme Süresine İlişkin Sınırlamaların
Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Kullanılmasına Etkisi
187
bbb. Bağımlı Çalışmada Çalışma ve Dinlenme
Sürelerine İlişkin Sınırlamaların İş İlişkisi
Yönünden Mi Çalışan Yönünden Mi Dikkate
ccc. Dinlenme Süresinin Bağımlı Çalışan Tarafından
Dilediği Gibi Değerlendirilebilip
Değerlendirilemeyeceği Problemi
197
ddd. Çalışma Süresi Yönünden Esnek Bağımlı
Çalışmalarda Çalışma ve Dinlenme Sürelerine
İlişkin Sınırlamaların Belirlenmesi
200
eee. Bağımlı Çalışmada Çalışma ve Dinlenme Süresi
Sınırlamalarına Getirilen İstisnaların Birden Fazla
İşte Çalışma Yönünden Uygulanabilirliği
204
fff. Birden Fazla Bağımlı ve Bağımsız Çalışmanın
Varlığı Hâlinde Çalışma ve Dinlenme Sürelerine
İlişkin Sınırlamaların Uygulanıp
4. Temel Hak ve Özgürlüklerin Çatışması Sonucunda Sınırlama
a. Hak Çatışması Kavramı ve Çatışmaların Çözüm Yöntemleri
211
b. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Girişim Özgürlüğü ile
bb. Birden Fazla İşte Çalışmanın Sadakat Borcuna Aykırılık
aaa. Sadakat Borcu Kavramı ve Kapsamı
219
bbb. Sadakat Borcunun Sınırları
226
c. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Sözleşme Özgürlüğü ile
bb. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Kullanımını Şarta
Bağlayan Sözleşme Kayıtları
230
cc. Birden Fazla İşte Çalışmayı Tamamen Ortadan Kaldıran
5. Anayasal Değerlerle Çatışma Sonucunda Sınırlama Rejimi
236
II. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMAYA İLİŞKİN HUKUKİ REJİMİN GENEL
A. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkına İlişkin Uluslararası Düzenlemelere
B. Birden Fazla İşte Çalışmanın Geleneksel Çalışma Düzeni ile
Örtüşmemesinden Doğan Problemler
245
TÜRK İŞ HUKUKUNDA BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN TESPİTİ
VE MEVCUT YASAL DÜZENLEMELER
I. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN 1982 ANAYASASI KAPSAMINDA
II. TÜRK İŞ HUKUKU ÖĞRETİSİNDE BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN
TESPİTİ VE TANIMLANMASI
259
A. Birden Fazla İşte Çalışma Benzeri Kavramların Öğretide Tanımlanması
259
B. Yan İş Kavramına Yönelik Eleştirilerimiz
263
C. Birden Fazla İşte Çalışma Kavramının Tanımlanması
266
1. Gelir Getirici Faaliyet Koşulu
266
2. En Az İki Ayrı İş Koşulu
270
3. Birden Fazla İşte Aynı Anda Çalışma Koşulu
272
III. İŞ HUKUKU BAKIMINDAN BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN
B. Aynı Anda Birden Fazla İş Sözleşmesiyle Çalışma
275
C. İş Sözleşmesiyle Çalışırken Aynı Zamanda Bağımsız Çalışma
281
D. İş Sözleşmesiyle Çalışırken Aynı Zamanda Statü Hukukuna Göre
IV. BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMAYA İLİŞKİN YASAL DÜZENLEMELER
287
A. İş Sözleşmeleriyle Çalışanlar Yönünden Düzenlemeler
287
2. İş Sözleşmesiyle Çalışanlara Yönelik Ortak Düzenlemeler
289
a. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Hükümleri
289
bb. İşçinin Sadakat Borcu Kapsamındaki Sınırlamalar
291
aaa. Birden Fazla İşte Çalışma Yönünden Sadakat
Borcunun Kapsamı ve Sadakat Borcuna
bbb. Birden Fazla İşte Çalışmanın Sadakat Borcu
Kapsamında Sınırlandırılmasının Sınırları
298
ccc. Sadakat Borcuna Aykırı Çalışmaların Akıbeti
302
cc. İşverenin Temerrüdü Hâlinde Birden Fazla İşte Çalışma
304
b. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Hükümleri
307
bb. İş Sağlığı ve Güvenliği Profesyonelleri Yönünden Özel
c. 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu
bb. Birden Fazla İşte Çalışmada Sendika Üyeliği
314
cc. Kanuni Grev ve Kanuni Lokavt Sırasında Birden Fazla
İşte Çalışmanın Sınırlanması
318
3. 4857 Sayılı İş Kanunu Kapsamındaki İşçilere Yönelik Özel
b. Çalışma Süresi Yönünden Sınırlamalar
324
aa. Genel Olarak Çalışma Süresi Rejimi
324
bb. Çalışma Süresi Rejimi Karşısında Birden Fazla İşte
aaa. İş Sözleşmesi Dışında Yürütülen Çalışmalarda
Çalışma Sürelerine İlişkin Sınırlamaların Etkisizliği
329
bbb. Birden Fazla İş Sözleşmesiyle Çalışma
331
aaaa. İşçinin Çalışabileceği Azami Haftalık
Çalışma Süresinin Tespiti
331
bbbb. Azami Haftalık Çalışma Süresinin
Aşılmasının Sonuçları
335
cc. Mevcut Çalışma Süresi Rejiminin Birden Fazla İşte
Çalışma Yönünden Güncellenmesi İhtiyacı
341
c. Dinlenme Süresi Yönünden Sınırlamalar
345
bb. Yıllık Ücretli İzin Dönemine Yönelik Sınırlamalar
348
d. Pazarlamacılık Sözleşmesiyle Çalışanlara Yönelik Özel
4. Basın İş Kanunu Kapsamındaki İşçilere Yönelik Özel Düzenlemeler
357
b. Gazetecinin Birden Fazla İşte Çalışma Serbestisi ve Sınırları
360
aa. Çalışmanın Türü Bakımından Kapsam
360
bb. Azami Çalışma Süreleri Karşısında Gazetecinin Birden
Fazla İşte Çalışma Serbestisi
362
cc. Sadakat Borcu Yönünden Gazetecinin Birden Fazla İşte
dd. Gazetecinin Birden Fazla İşte Çalışmasının Sözleşmeyle
Sınırlandırılması veya Kapsamının Genişletilmesi
367
ee. Basın Kartı Sahipliği Karşısında Gazetecinin Birden Fazla
İşte Çalışma Serbestisi
368
5. Deniz İş Kanunu Kapsamındaki İşçilere Yönelik Düzenlemeler
370
b. Azami Çalışma Süreleri Karşısında Gemi Adamının Birden
6. Türk Borçlar Kanunu Kapsamındaki İşçilere Yönelik Düzenlemeler
375
b. TBK’ya Tabi İşçinin Birden Fazla İşte Çalışmasının Çalışma
Süresi Yönünden Sınırlandırılabilirliği
376
B. Bağımsız Çalışanlar Yönünden Düzenlemeler
377
2. Tacir Yardımcıları Yönünden
379
a. Bağlı Tacir Yardımcılarına Yönelik Düzenlemeler
380
b. Bağımsız Tacir Yardımcılarına Yönelik Düzenlemeler
382
3. Adi Şirket Ortakları Yönünden
384
4. Ticaret Şirketi Ortakları, Müdürleri ve Yönetim Kurulu Üyeleri
a. Kolektif Şirket Ortaklarına Yönelik Düzenlemeler
386
b. Adi Komandit Şirket ve Sermayesi Paylara Bölünmüş
Komandit Şirket Ortaklarına Yönelik Düzenlemeler
387
c. Anonim Şirket Ortakları ve Yönetim Kurulu Üyelerine Yönelik
d. Limited Şirket Ortakları ve Müdürlerine Yönelik
e. Kooperatif Ortakları ve Yönetim Kurulu Üyelerine Yönelik
5. Diğer Bağımsız Çalışanlar Yönünden Çeşitli Düzenlemeler
394
a. Avukatlık Kanunu’nda Yer Alan Düzenlemeler
394
b. Noterlik Kanunu’nda Yer Alan Düzenlemeler
398
c. Sigortacılık Kanunu’nda Yer Alan Düzenlemeler
399
C. Statü Hukukuna Tabi Çalışanlar Yönünden Düzenlemeler
402
2. Devlet Memurları Kanunu’na Tabi Çalışanlar Yönünden
3. Özel Kanunlarda Yer Alan Düzenlemeler
407
b. Hâkim ve Savcılara Yönelik Düzenlemeler
408
c. Akademik Personele Yönelik Düzenlemeler
409
d. Sözleşmeli Personele Yönelik Düzenlemeler
413
D. Yasal Düzenlemelerin İşçinin Birden Fazla İşte Çalışması Bakımından
Genel Değerlendirmesi
415
V. İŞ SÖZLEŞMESİ TARAFLARININ BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMA HAKKINA
MÜDAHALE YETKİSİ VE BUNUN SINIRLARI
418
A. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Kullanımını Genişleten Anlaşmalar
ve Tek Taraflı İşlemler
418
B. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Tarafların Anlaşmasıyla
2. Hakkın Anlaşma Yoluyla Sınırlandırılmasında Kullanılan Yöntemler
ve Genel İşlem Koşulları Yönünden Geçerlilik Denetimi
425
3. Hakkın Anlaşma Yoluyla Sınırlandırılmasının İçerik Yönünden
C. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının İşverenin Yönetim Hakkı
Kapsamında Sınırlandırılabilirliği
437
D. Birden Fazla İşte Çalışma Hakkının Toplu İş Sözleşmeleriyle
VI. İŞ SÖZLEŞMESİ TARAFLARININ BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMA
BAĞLAMINDA HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
444
B. Birden Fazla İşte Çalışan İşçinin Hak ve Yükümlülükleri
446
1. İşvereni Bilgilendirme Yükümlülüğünün Olup Olmadığının
2. İşçinin Çalışma Düzenine İlişkin Taleplerinin Değerlendirilmesi
453
b. İşçinin Kısmi Süreli Çalışmaya Geçmek İstemesi
455
c. İşçinin Çalışma Sürelerinin Azaltılmasını İstemesi
458
d. İşçinin Vermiş Olduğu Fazla Çalışma Onayını Geri Almak
e. İşçinin Çalışma Sürelerinin Konumunda Değişiklik İstemesi
463
f. İşçinin Uzaktan Çalışmaya Geçmek İstemesi
466
3. İş Sözleşmesini Fesih Hakkının Değerlendirilmesi
469
C. Birden Fazla İşte Çalışan İşçinin İşvereninin Hak ve Yükümlülükleri
476
1. İşverenin Kanuni Yükümlülüklerinin Genel Değerlendirmesi
476
2. İşverenin İş Sözleşmesini Fesih Hakkının Değerlendirilmesi
481
b. Çalışma Sürelerine Aykırılık Oluşturan Çalışmalar
486
c. Sadakat Borcuna Aykırılık Oluşturan Çalışmalar
488
aa. Rekabet Etmeme Borcuna Aykırılık
489
bb. İşin Yürütümünde Sadakat Borcuna Aykırılık
497
d. Sözleşme Kayıtlarına Aykırılık Oluşturan Çalışmalar
505
e. Diğer Kanun Hükümlerine Aykırılık Oluşturan Çalışmalar
516
aa. Yıllık Ücretli İzin Sırasında Çalışma Hâli
516
bb. Kanuni Grev/Lokavt Sırasında Çalışma Hâli
519
3. İşverenin Birden Fazla İşte Çalışan İşçiye Yöneltebileceği Diğer
VII. TÜRK İŞ HUKUKUNDA BİRDEN FAZLA İŞTE ÇALIŞMANIN GENEL