ZAMANIN ÖRGÜTLENMESİNİN İNCELENMESİNDE ELEŞTİREL BİR PERSPEKTİF: KRONOPOLİTİK YAKLAŞIM
I. ZAMAN KAVRAMINA GİRİŞ
35
A. Zamana Felsefi Bir Bakış
38
1. Öznel, Nesnel ve İlişkisel Zaman
38
2. Zamanın Ölçülmesi ve Kurgusal Gerçekliği
42
B. Toplumsal Bir Olgu Olarak Zaman
45
1. Zamanın Toplumsal İşlevi: Örgütlenme, Koordinasyon ve
2. Doğal, Toplumsal ve Bireysel Zamansallık
47
3. Toplumsal Zamanın Disiplin ve Dışlama Gücü
49
C. İktidar Alanı Olarak Zaman
52
1. İktidar Alanının Belirlenmesinde Zaman
54
2. Statükonun Korunmasında Zaman
58
II. KRONOPOLİTİK YAKLAŞIM
63
A. Kronopolitiğin Kavramsal Analizi
64
1. Kronos: Tarihsel ve Mitolojik Bir Kavram
64
2. Zamana Eleştirel Bakış: Uranos ve Gaia’ya Karşı Kronos
67
3. Literatürde Kronopolitik Çalışmalara Bakış
72
B. Kronopolitik Yaklaşımın Boyutları
75
1. Zamanın Politikası: Araçsallaştırılmış Zaman
77
2. Politikanın Zamanı: Ritimler, Döngüler ve Krizler
81
3. Politikleştirilmiş Zaman: İdeolojik Zaman Kurguları
84
III. KRONOPOLİTİĞİN İNSAN HAKLARINA UYGULANMASI: İNSAN
HAKLARININ ZAMANSAL MİMARİSİ
90
A. Hakların Ortaya Çıkış Zamanı: Normatif Diziler, Aşamalar ve
1. İnsan Haklarının Zamansallığı ve İlerlemeci Tarih Anlatısı
97
2. Normatif Sıralamalar ve Tarihsel Dışlamalar
100
B. Hakların İşleyiş Zamanı: Süreler, Beklemeler ve İşlem Döngüleri
105
1. Haklara Erişimin Zamansal Eşikleri
106
2. Kurumsal Gecikme ve Hız Rejimleri
111
3. Kurumsal Ritimler, Planlama ve Denetim Döngüleri
118
C. Hakların Askıya Alınma Zamanı: Olağanüstü Hâl, Kriz ve Duraklama
123
1. Hukuki Güvenceler ile Pratik Arasındaki Zamansal Sapma
124
2. Askıya Almanın Kronopolitiği: Kesinti, Uzama ve Kalıcılaşma
127
BOŞ ZAMAN HAKKI: İNSAN HAKLARI BAKIMINDAN KONUSU VE TARİHSEL GELİŞİMİ
I. ÇALIŞMA VE BOŞ ZAMAN AYRIMININ KAVRAMSAL KURULUŞU
134
C. Boş Zamanın Üç Görünümü: Dinlenme, Tembellik ve Oyun
145
1. Dinlenme zamanı olarak boş zaman
146
2. Tembellik Alanı Olarak Boş Zaman
147
3. Oyun Alanı Olarak Boş Zaman
149
II. BOŞ ZAMANIN TARİHSEL SERÜVENİ
151
A. Ayrışmamış Zaman Rejimleri: Çalışma ve Boş Zamanın Beraberliği
152
1. Tabakalaşmamış Başlangıç Toplumlarında Emek, Üretim ve
Toplumsal Örgütlenmeye Bir Bakış
153
2. Zamanın Bütünlüğü ve Boş Zaman Kavramının Yokluğu
156
B. Boş Zamanın Ayrışması: Zamanın Dilimlenmesi ve Eşitsizleşen Boş
1. Zorunlu Çalışma, Artı Ürün ve İktidarın Ortaya Çıkışı
160
2. Şefliklerde Zamanın Bölünmesi ve Angaryanın Ritüel Biçimleri
161
3. Erken Devletlerde Zamanın Sınıfsallaşması
163
C. Boş Zamanın Değer Kazanması: Ayrıcalıklı ve Nitelikli Bir Zaman
1. Antik Yunan’da Scholē: Boş Zamanın Yüceltilmesi ve Fiziksel
2. Roma’da Otium/Negotium: Sınıf, Statü ve Cinsiyet Ekseninde
D. Boş Zamanın Sorunsallaştırılması: Ahlaki ve İdeolojik İnşası
175
1. Kilise ve Feodal Düzen: Çalışmanın Kefaret, Boş Zamanın
Denetim Nesnesi Oluşu
175
2. Zaman Disiplini ve Çalışma Ahlakının Modernleşmesi: Manastır
Ritminden Protestan Etiğine
181
3. Çalışma İdeolojisinin Hukuki İnşası: Üretken Öznenin Kurulması
ve Aylaklığın Suçlaştırılması
187
III. BOŞ ZAMAN HAKKININ İNSAN HAKLARI HUKUKUNDA TANINMASI VE
A. Boş Zamanın Hak Talebi Olarak Ortaya Çıkışı
192
1. Hak Talebinin Ortaya Çıkış Nedenleri
192
2. Boş Zaman Mücadelesi
198
B. Boş Zamanın Hukuka İlk Yansımaları: Çalışma Standardı ve Sosyal
C. Boş Zaman Hakkının Anayasal Kuruluşu: Siyasi İdeolojiler
Bağlamında Bir Değerlendirme
207
1. Boş Zamanın Farklı İdeolojiler Çerçevesinde Kavranışı
208
2. Boş Zamana İlişkin Farklı İdeolojilerin Anayasalara Yansıması
215
a. Sosyalist Anayasalcılık: Boş Zaman Hakkının Anayasa
b. Liberal Anayasalcılık Geleneğinde Boş Zaman Hakkının
c. Diğer İdeolojilerin Anayasaya Yansıması
221
D. Boş Zaman Hakkının Uluslararası İnsan Hakları Hukukunda
1. Evrensel Düzeyde Boş Zaman Hakkının Düzenlenmesi
223
2. Bölgesel Düzeyde Boş Zaman Hakkının Düzenlenmesi
226
3. İnsan Hakları Mekanizmalarının Yorumları ve Kararları
Üzerinden Boş Zaman Hakkının Değerlendirilmesi
231
4. WLO Boş Zaman Şartı
233
E. Boş Zaman Hakkının Normatif Yapısı
237
1. Hakkın Negatif Kuruluşu: Çalışma Zamanının Artığı Olarak Boş
2. Boş Zamanın Kronometreye İndirgenmesi: Zamanın Niceliğe
3. Boş Zaman Hakkının Nispi Niteliği: Sınırlandırma, Askıya Alma
ve İstisna Rejiminin Kronopolitik Mantığı
246
F. Boş Zaman Hakkının İlişkili Olduğu İnsan Hakları
251
1. Çalışma Standardı Yaratma Noktasında Diğer Haklarla İlişkisi
251
2. Zamansal Dağıtım İşlevi Üzerinden Eşitsizliğin Giderilmesine
İlişkin Haklarla İlişkisi
254
3. Boş Zaman Hakkının Kurucu İşlevi Bakımından Diğer Haklarla
BOŞ ZAMAN HAKKININ KRONOPOLİTİĞİ
I. SERMAYENİN TAHAKKÜM ARACI OLARAK BOŞ ZAMAN HAKKI
268
A. Sermaye İlişkisi İçinde Boş Zaman Hakkının Konumu
272
1. Geleceğin Zamansal Tahsisi: İş Sözleşmesi ve Borç İlişkisi
275
2. Emeğin Restorasyon Alanı Olarak Dinlenme ve Boş Zaman
280
3. Sermayenin Gerçekleştirilme Yeri Olarak Boş Zaman: Tüketimin
Yönlendirilmesine Karşı Boş Zaman Hakkı
285
a. Artı Değerin Gerçekleştirilmesi
285
b. Tüketimin Alanı Olarak Boş Zaman Hakkının Sınırlılığı
289
4. Arzunun Yönlendirilmesine ve Kültür Endüstrisine Karşı Boş
B. Zamanın Zamansızlaşması: Esnekleşme ve Emeğin Her Yerdeliği
298
1. Uzaktan Çalışma ve Zamanın Mekânsal Çözülmesi
303
2. Platform ve Gig Ekonomisi ile Parçalı Emeğin Boş Zamanı
a. Platform ve Gig Ekonomisinde Zamanın Parçalanması
310
b. Platform Çalışmasının Hukuki Statüsü ve Kolektif Korunma
3. Sürekli Bağlantının ve Veri Emeğinin Boş Zamanı
4. Zamanın Yeniden Sınırlandırılması: Ulaşılabilir Olmama Hakkı
320
II. DEVLETİN TAHAKKÜM ARACI OLARAK BOŞ ZAMAN HAKKI
328
A. Mekânsal Düzenleme: Kamusal Alanın Zamanı ve Boş Zamanın
1. Kamusal Alanın Hukuken Kurulması ve Kullanım Rejimleri
332
2. Kent Mekânlarının Düzenlenmesi ve Boş Zamanın Dağıtımı
335
3. Yasak, Sınırlama ve Dışlama: Mekânsal Denetimin Hukuki
4. Erişilebilirlik Sorunu: Engelliler ve Yaşlılar Bakımından Boş
Zamanın Eşitsiz Zamansallığı
347
B. Rekreasyon Alanlarının Yönetilmesi ve Boş Zamanın Siyasi İçeriğinin
1. Rekreasyon Kavramının Politik İşlevi
353
2. Spor, Kültürel Etkinlikler ve Eğlence Yoluyla Yönlendirme
357
a. İktidarın Mikrofiziği: Sporun Yönlendirilmesi
357
b. Kültürel Etkinlikler ve Eğlence Politikaları Yoluyla Boş
Zamanın Yönlendirilmesi
360
3. Depolitizasyon: Boş Zamanın Politik İçeriğinin Tasfiyesi
364
C. İdeolojik Bir Zaman Rejimi Olarak Boş Zaman Hakkı
368
1. İdeolojik Bir Tercih Olarak Resmî Tatiller ve Haftalık Dinlenme
2. Makbul Yurttaşlığın Üretimi
373
III. ERİL İKTİDARIN ARACI OLARAK BOŞ ZAMAN HAKKI
379
1. Zamanın Cinsiyetlendirilmiş Dağılımı
382
2. Zaman Yoksulluğu ve Kesintiye Uğrayan Boş Zaman
385
3. Boş Zamanın Görünmez Koşulu Olarak Kadın Emeği
388
B. Boş Zaman Hakkının Cinsiyeti: Hukuki Eşitlik ile Zamansal Gerçeklik
1. Normatif Alanda Soyut Öznenin Cinsiyeti
391
2. Yapabilirlikler Yaklaşımı ve Boş Zaman Hakkının Fiili Kullanımı
394
3. İnsan Hakları Mekanizmalarının Yorumu: Biçimsel Eşitlikten
C. Eril İktidarın Mekânsal Kronopolitiği: Boş Zamanın Erişim Koşulları
402
1. Kamusal Alanın Cinsiyetlendirilmiş Zamanı
403
2. Kamusal Zamanın Eril Hegemonyasına Karşı Boş Zaman Hakkı:
Güvenlik, Hareketlilik ve Devletin Pozitif Yükümlülükleri
407
D. Eril İktidarın İdeolojik Kronopolitiği: Boş Zamanın Cinsiyetlendirilmiş
1. Makbul Boş Zaman: Toplumsal Cinsiyet Normları ve Zamanın
2. Boş Zaman Hakkının Hegemonik İdeolojiye Karşı İmkânı
418
IV. KENDİNE AİT BİR ZAMAN: BOŞ ZAMAN HAKKININ YENİDEN KURULUŞU
422
A. Hakkın Normatif Özü: Zamansal Özerklik Hakkı
427
B. Uluslararası Hukuk Düzeyi
430
C. Bölgesel Mekanizmalar Düzeyi: Yaşamın Zamansal Boyutu ve Sosyal
Hakların Genişletilmesi
432
D. Ulusal Hukuk Düzeyi: Yapısal Güvenceler ve Standartlar
434
E. Yerel Dayanışma Mekanizması Olarak “Zaman Bankaları”
438