Anayasa Hukukunda Pozitif Ayrımcılık Av. Hatice Cemre Akyılmaz  - Kitap

Anayasa Hukukunda Pozitif Ayrımcılık

1. Baskı, 
Temmuz 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
485
Barkod:
9786253779696
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
1.000,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Bu çalışmanın ilk bölümünde ele alınacak eşitlik kavramı, şeklî eşitlik, maddî eşitlik, hukukî eşitlik, siyasî eşitlik ve sosyal ve ekonomik eşitlik olarak beş ana başlık altında incelenecektir. Bu inceleme yapılırken eşitliğin özgürlük, demokrasi ve adalet kavramlarıyla arasındaki ilişkiye de yer verilecektir; çünkü çalışmanın ana konusu olan pozitif ayrımcılık, esasen gerçek eşitliğin hangi adalet anlayışıyla sağlanabileceği sorusuna bir yanıt aramaktadır. Bu araştırma yapılırken de eşitliğin tarihsel ve düşünsel temellerinin keşfedilmesi gerekmektedir. Zira eşitlik, farklı dönemlerde farklı şekillerde algılanmıştır. Örneğin, eşitlik tartışmasının temellerinin atıldığı Antik Yunan'da kadınların ve kölelerin vatandaşlarla eşit olmaması çok doğal görülürken, bu anlayışın günümüzde kabul edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle, ilk bölümün ikinci başlığı, eşitlik ilkesinin tarihsel temeline ayrılacaktır. Bu ayrım yapılırken Türk hukukuna ise ayrı bir başlık açılacaktır. Ayrıca eşitlik ilkesinin tarihsel süreçte farklı anlamlara sahip olması, düşün dünyasında da farklı görüşlerin filizlenmesine yol açmıştır. Bu görüşler de ilgili başlıklar altında ele alınacaktır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Eşitlik İlkesi ve Ayrımcılık Yasağı
.
Pozitif Ayrımcılığın Kavramsal, Tarihsel, Düşünsel ve Amaçsal Çerçevesi
.
Karşılaştırmalı Hukuk ve Türk Hukukunda Pozitif Ayrımcılık Uygulamaları
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
5
ÖZET 
7
İÇİNDEKİLER 
9
KISALTMALAR 
15
GİRİŞ 
17
BİRİNCİ BÖLÜM
EŞİTLİK İLKESİ ve AYRIMCILIK YASAĞI
I. EŞİTLİK KAVRAMI 
23
A. Şeklî Eşitlik 
24
B. Maddî Eşitlik 
34
C. Hukukî Eşitlik (Kanun Önünde Eşitlik) 
40
D. Siyasî Eşitlik 
43
E. Sosyal ve Ekonomik Eşitlik 
48
F. Eşitlik Kavramının Özgürlük, Adalet ve Demokrasi ile İlişkisi 
51
II. AYRIMCILIK YASAĞI KAVRAMI 
56
A. Ayrımcılık Kavramı 
57
B. Eşitlik İlkesi ve Ayrımcılık Yasağı Arasındaki İlişki 
60
C. Doğrudan Ayrımcılık ve Dolaylı Ayrımcılık Kavramları 
61
1. Doğrudan Ayrımcılık 
62
2. Dolaylı Ayrımcılık 
67
D. Ayrımcılık Yasağının Kapsamı 
72
III. EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞININ TARİHÎ VE DÜŞÜNSEL
TEMELLERİ 
74
A. Antik Yunan’da Eşitlik Kavramı 
75
B. Roma İmparatorluğu’nda Eşitlik Kavramı 
80
C. Feodal Dönemde Eşitlik Kavramı 
83
D. Devrimler Çağı’nda Eşitlik Kavramı 
85
E. 19. Yüzyılda Liberal ve Marksist Eşitlik Anlayışları 
95
F. 20. Yüzyılda Eşitlik ve Ayrımcılık Yasağı Kavramı 
98
IV. EŞİTLİK İLKESİNİN TÜRK HUKUKUNDA GELİŞİMİ 
102
A. Eski Türklerde Eşitlik Anlayışı 
103
B. Osmanlı Devleti’nde Eşitlik Anlayışı 
105
1. Tanzimat Dönemi’ne Kadar Eşitlik Anlayışı 
107
2. Tanzimat ve Islahat Fermanlarının Eşitlik Anlayışı Üzerindeki Etkisi.112
3. 1876 Kanun–ı Esasisinde Eşitlik İlkesi 
116
C. 1982 Anayasası Öncesi Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarında Eşitlik
İlkesi 
118
D. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde ve Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesi Kararlarında Ayrımcılık Yasağı 
122
V. TÜRK ANAYASA HUKUKUNDA EŞİTLİK İLKESİ VE AYRIMCILIK YASAĞI 
131
VI. TÜRK ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARINDA EŞİTLİK İLKESİ VE
AYRIMCILIK YASAĞI 
135
A. Norm Denetimi Kararlarında Eşitlik İlkesi 
136
1. Şeklî Hukukî Anlayış ve Maddî Hukukî Anlayış 
136
2. Haklı Neden Kavramı 
139
3. Norm Denetiminde Eşitlik İlkesinin İncelenme Usulü 
141
4. Eksik Düzenleme Kavramı 
142
B. Bireysel Başvuru Kararlarında Eşitlik İlkesi ve Ayrımcılık Yasağı 
146
1. Eşitlik İlkesi ve Ayrımcılık Yasağının Bireysel Başvurudaki Niteliği
ve Kapsamı 
147
2. Eşitlik İlkesi ve Ayrımcılık Yasağının Bireysel Başvuruda İncelenme
Usulü 
150
a. Karşılaştırılabilir Durumun Varlığı 
151
b. Farklı Muamelenin Varlığı 
152
c. Farklı Muamelenin Nesnel ve Makul Bir Nedene Dayanması 
157
d. Ölçülülük İncelemesi 
159
İKİNCİ BÖLÜM
POZİTİF AYRIMCILIĞIN KAVRAMSAL, TARİHSEL, DÜŞÜNSEL ve AMAÇSAL ÇERÇEVESİ
I. POZİTİF AYRIMCILIK KAVRAMI 
163
A. Doktrinde Pozitif Ayrımcılık Kavramı 
163
1. Uluslararası Literatürde Pozitif Ayrımcılık 
164
2. Türk Hukuk Doktrininde Pozitif Ayrımcılık 
173
B. Kavramsal Değerlendirme ve Kabul Ettiğimiz Pozitif Ayrımcılık Tanımı 
177
C. Dezavantajlı Kişi ve Grup Kavramı 
183
D. Pozitif Ayrımcılığın Zamansal Sınırı 
189
II. POZİTİF AYRIMCILIĞIN EŞİTLİK İLKESİ, MAKUL UYUMLAŞTIRMA VE
DEVLETİN POZİTİF YÜKÜMLÜLÜKLERİ İLE İLİŞKİSİ 
192
A. Pozitif Ayrımcılığın Eşitlik İlkesi ve Ayrımcılık Yasağı ile İlişkisi 
192
1. Pozitif Ayrımcılığın Şeklî Eşitlik ve Maddî Eşitlik Anlayışları ile
İlişkisi 
193
2. Pozitif Ayrımcılığın Fırsat Eşitliği ve Sonuç Eşitliği ile İlişkisi 
196
3. Pozitif Ayrımcılığın Doğrudan Ayrımcılık ve Dolaylı Ayrımcılık ile
İlişkisi 
202
B. Pozitif Ayrımcılığın Makul Uyumlaştırma ile İlişkisi 
204
C. Pozitif Ayrımcılığın Devletin Pozitif Yükümlülükleri ile İlişkisi 
210
III. POZİTİF AYRIMCILIK TÜRLERİ 
214
A. Zayıf Pozitif Ayrımcılık 
215
B. Güçlü Pozitif Ayrımcılık 
217
IV. POZİTİF AYRIMCILIK YÖNTEMLERİ 
218
A. Kota Uygulamaları 
219
1. Kota Uygulamalarının Genel Esasları 
219
2. İş Hayatında Kota Uygulamaları 
220
3. Siyasal Hayatta Kota Uygulamaları 
225
4. Kota Uygulamalarına İlişkin Genel Değerlendirme ve Eleştiriler 
230
B. Tercihli Muamele 
233
C. Sayısal Hedefler ve Zaman Çizelgeleri 
237
D. Teşvik ve Danışmanlık Hizmetleri 
240
V. POZİTİF AYRIMCILIĞIN GEREKÇELENDİRİLMESİ 
245
A. Pozitif Ayrımcılığın Ortaya Çıkışı 
245
1. Amerika Birleşik Devletleri’nde Pozitif Ayrımcılığın Gelişimi 
246
a. Pozitif Ayrımcılığın Doğuşu 
246
b. Pozitif Ayrımcılığın Kurumsallaşması ve Sınırlandırılması 
252
c. Pozitif Ayrımcılıkta Denge Arayışı ve Geriye Dönüş Süreci 
254
2. Avrupa Birliği’nde Pozitif Ayrımcılığın Gelişimi 
256
B. Pozitif Ayrımcılığın Düşünsel Temelleri 
263
1. Klasik Liberalizm 
263
2. Modern Liberalizm 
266
a. Siyasî Liberalizm 
266
b. Eşitlikçi Liberalizm 
270
3. Sosyal Devlet Anlayışı 
275
C. Pozitif Ayrımcılığın Amaçları 
279
1. Ayrımcılığın Telafisi 
281
a. Telafinin Öznesi 
282
b. Telafinin Sorumlusu 
288
c. “Masum” Üçüncü Kişi Eleştirisi 
290
d. Telafi Ediciliğin Zamansal ve Coğrafî Sınırı 
293
2. Ayrımcılığa ve Etkilerine Son Verilmesi 
294
3. Çeşitliliğin Sağlanması 
298
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
KARŞILAŞTIRMALI HUKUK VE TÜRK HUKUKUNDA POZİTİF AYRIMCILIK UYGULAMALARI
I. KARŞILAŞTIRMALI HUKUK BAĞLAMINDA POZİTİF AYRIMCILIK
MODELLERİ 
303
A. Şeklî Yaklaşım: Birleşik Krallık 
304
1. Birleşik Krallık’ta Pozitif Ayrımcılığın Kavramsal ve Tarihsel
Çerçevesi 
304
2. Eşitlik Kanunuyla Değişen “Pozitif Eylem” Anlayışı 
306
3. Kuzey İrlanda’nın Özellikli Durumu 
310
B. İstisna Yaklaşımı: Avrupa Birliği 
311
1. Avrupa Birliği Hukukunda Pozitif Ayrımcılığa Bakış 
312
2. Avrupa Birliği Adalet Divanı Kararlarında “Pozitif Eylem” 
315
a. Otomatik Tercih Yasağı 
315
b. Eşit Nitelik ve Objektif Değerlendirme Şartı 
316
c. Ölçülülük Değerlendirmesi 
319
d. Pozitif Eylemin ve Dolaylı Ayrımcılığın Kesişimi 
322
C. İkircikli Yaklaşım: Amerika Birleşik Devletleri 
324
1. Amerika Birleşik Devletleri Hukukunda Pozitif Ayrımcılığa Bakış 
325
2. Pozitif Ayrımcılığa İlişkin İlk Federal Yüksek Mahkeme İçtihadı:
Bakke Kararı 
328
3. İstihdamda Pozitif Ayrımcılığa İlişkin Federal Yüksek Mahkeme
Kararları 
333
a. Weber Kararı 
333
b. Fullilove Kararı 
336
c. Wygant Kararı 
337
d. Paradise Kararı 
339
e. Croson Kararı ve Adarand Kararı 
341
f. Ricci Kararı 
344
4. Oy Hakkının Kullanımında Pozitif Ayrımcılığa İlişkin Federal
Yüksek Mahkeme Kararları 
345
5. Eğitimde Pozitif Ayrımcılığa İlişkin Federal Yüksek Mahkeme
Kararları 
348
a. Grutter Kararı 
348
b. Gratz Kararı 
350
c. Fisher Kararları 
351
d. Parents Involved in Community Schools Kararı 
352
e. Students for Fair Admissions Kararı 
353
6. Kadınlara Yönelik Pozitif Ayrımcılığa İlişkin Federal Yüksek
Mahkeme Kararları 
356
7. Federal Yüksek Mahkeme Kararlarının Genel Değerlendirmesi 
358
D. Maddî Yaklaşım: Güney Afrika 
361
1. Güney Afrika Hukukunda Pozitif Ayrımcılığa Bakış 
362
2. Güney Afrika Anayasa Mahkemesi Kararlarında Pozitif Ayrımcılık 
365
3. Güney Afrika Hukukunda Pozitif Ayrımcılık Yaklaşımının Genel
Değerlendirmesi 
369
II. ULUSLARARASI HUKUKTA POZİTİF AYRIMCILIK 
370
A. Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi 
371
B. Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Sözleşme 
377
C. Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme 
382
D. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 
384
III. TÜRK HUKUKUNDA POZİTİF AYRIMCILIK UYGULAMALARI 
394
A. 1982 Anayasasında Pozitif Ayrımcılık 
394
1. 2004 Yılındaki Anayasa Değişikliğinin Pozitif Ayrımcılık Açısından
Önemi 
395
2. 2010 Yılındaki Anayasa Değişikliği Sonrası Pozitif Ayrımcılık
Yaklaşımı 
400
B. 1982 Anayasasında Pozitif Ayrımcılığın Yatay Etkisi 
402
C. 1982 Anayasasında Pozitif Ayrımcılıkla İlişkilendirilebilecek Diğer
Hükümler 
407
D. Anayasa Mahkemesi Kararlarında Pozitif Ayrımcılık 
411
1. 2010 Yılı Öncesi Norm Denetimi Kararlarında Pozitif Ayrımcılık 
412
2. 2010 Yılı Sonrası Norm Denetimi Kararlarında Pozitif Ayrımcılık 
420
3. Bireysel Başvuruda Pozitif Ayrımcılık 
424
E. Türk Hukukunda Pozitif Ayrımcılığa İlişkin Düzenlemeler 
425
1. İstihdam Alanında Kadınlara Yönelik Kanunî Düzenlemeler 
426
2. İstihdam Alanında Engellilere ve Diğer Özel Statülü Gruplara
Yönelik Kanunî Düzenlemeler 
430
3. İstihdam, Eğitim ve Hizmet Alanlarında Diğer Düzenleyici
İşlemler 
434
4. Siyasal Hayata İlişkin Düzenlemeler 
437
F. Türk Hukukunda Benimsenen Pozitif Ayrımcılık Modeli 
439
SONUÇ 
447
KAYNAKÇA 
455