VASİYETNAMENİN TANIMI VE TÜRLERİ
I. ÖLÜME BAĞLI TASARRUF KAVRAMI VE ÖZELLİKLERİ
2
II. VASİYETNAMENİN TANIMI
3
III. VASİYETNAMENİN TÜRLERİ
4
1. Resmî Vasiyetnamenin Koşulları
6
a) Yetkilendirilmiş Görevli Tarafından Düzenlenme Zorunluluğu
6
b) Resmî Vasiyetnamenin Düzenleme Şeklinde Yapılma Zorunluluğu
8
c) Tanıkların Katılma Zorunluluğu
10
2. Türkçe Bilmeyenlerin Resmî Vasiyetname Düzenlemesinin Koşulları
11
3. Görme Engellilerin Resmî Vasiyetname Düzenleyebilmesinin Koşulları
12
4. Sağır ve Dilsizlerin Resmî Vasiyetname Düzenleyebilmesinin Koşulları
13
5. Karma Şekilde Düzenlenen Resmî Vasiyetnameler
15
a) Okuma Yazma Bilmeyen Ancak İmza Atabilen Kişiler Tarafından Düzenlenen Resmî Vasiyetname
15
b) Okuma Bilen Fakat İmza Atamayan Kişiler Tarafından Düzenlenen Karma Resmî Vasiyetname
16
B. El Yazılı Vasiyetname
17
1. El Yazılı Vasiyetnamenin Şekil Koşulları
17
a) Elle Yazılma Zorunluluğu
17
2. El Yazılı Vasiyetnamenin Resmî Vasiyetname ile Karşılaştırılması
21
IV. KANUN KOYUCU TARAFINDAN VASİYETNAME TÜRÜ OLARAK DÜZENLENMEYEN ELEKTRONİK VE VİDEO VASİYETNAME
26
VASİYETNAMENİN İPTAL SEBEPLERİ
I. VASİYETİN YAPILDIĞI SIRADA EHLİYETİN BULUNMAMASI
34
A. Vasiyetnamede Ehliyetin Hukukî Niteliği
34
B. Vasiyetname Yapma Ehliyetinin Koşulları
35
C. Ayırt Etme Gücünü Kaldıran Sebeplerin Vasiyetname Açısından Değerlendirilmesi
38
D. Ayırt Etme Gücünün Nisbîliğinin Vasiyetname Açısından Değerlendirilmesi
43
E. Vasiyetname Yaparken Mirasbırakanın Tasarruf Ehliyetinin Bulunmaması
45
II. VASİYETİ DÜZENLEYENİN İRADESİNİN SAKATLANMIŞ OLMASI
49
B. Beyanın Arzuya Uyamaması
49
C. İrade Beyanındaki Sakatlığın İradenin Oluşumundaki Herhangi Bir Etkenden Kaynaklanması
52
c) Beyanın İçeriğinde Yanılma
61
f) Esaslı Olmayan Beyanda Yanılma
62
(1) Sübjektif Olarak Esaslı Sayılma
64
(2) Objektif Olarak Esaslı Sayılma
66
3. Yanılmada Nedensellik Bağı
68
1. Aldatmaya Yönelik Davranış
70
3. Korkutma Eylemi ile Vasiyetname Yapılması Arasında Nedensellik Bağının Olması Gerekir
82
III. TASARRUFUN İÇERİĞİ, BAĞLANDIĞI KOŞULLAR VEYA YÜKLEMELERİN HUKUKA VEYA AHLAKA AYKIRI OLMASI
82
A. Koşulun ve Yüklemenin Hukuka ve Ahlaka Aykırı Olması
82
(1) Emredici Hukuk Kuralına Aykırılık
84
(2) Kamu Düzenine Aykırılık
85
(3) Kişilik Haklarına Aykırılık
86
(1) Ahlaka Aykırılık Kavramı
88
(2) Ahlaka Aykırılığın Değerlendirilmesinde Zaman Ölçütü
90
(3) Ahlaka Aykırı Saikin Tek Başına İptal Sebebi Olmaması
90
B. Koşulun Hukuka veya Ahlaka Aykırı Olması
93
1. Koşul Kavramı ve Türleri
93
2. Miras Hukukunda Hukuka veya Ahlaka Aykırılık Teşkil Edebilecek Nitelikte Bulunan Koşullar
95
a) Evlenme veya Evlenmeme Koşulunun Hukuka Aykırılık Yönünden Değerlendirilmesi
95
b) Din Seçme ve Değiştirme Koşulunun Hukuka Aykırılık Yönünden Değerlendirilmesi
97
c) Metres Vasiyetnamesi
97
3. Anlamsız ve Rahatsız Edici Koşulların Hukuka veya Ahlaka Aykırı Koşullardan Farkı
99
C. Yüklemenin Hukuka ve Ahlaka Aykırı Olması
99
2. Yüklemenin İlgilisi
102
3. Yüklemenin Geçersizliğine Neden Olan Sebepler
103
IV. MİRAS HUKUKUNDA HAKSIZ ETKİLEME
105
A. Haksız Etkileme Kavramı
105
B. Haksız Etkileme Kavramının Ortaya Çıkışı
106
C. Haksız Etkilemenin Unsurları
107
D. Haksız Etkiyi Açıklayan İradenin Bastırılmasını Esas Alan Model
108
E. Haksız Etkilemenin Korkutma ile Karşılaştırılması
110
F. Haksız Etkileme Hâlinde Uygulanacak Yaptırım
112
V. TASARRUFUN KANUNDA ÖNGÖRÜLEN ŞEKİLLERE UYULMADAN YAPILMIŞ OLMASI
113
A. El Yazılı Vasiyetnamede Şekle Aykırılık
114
(1) Elle Yazılma Zorunluluğunun Kapsamı
114
(a) Elle Yazma Kavramı ve Kapsamı
114
(i) Mirasbırakanın Elini Kullanabilmesine Rağmen Farklı Uzvuyla Vasiyetname Yapması
114
(ii) Mirasbırakan Tarafından Aynı Vasiyetnamede Farklı Renkteki Kalemlerin Kullanılmış Olması
116
(iii) Mirasbırakan Tarafından Kalem Dışında Farklı Bir Aracın Kullanılması
117
(iv) Vasiyetnamenin Tamamının Mirasbırakan Tarafından Yazılmamış Olması
117
(v) Mirasbırakan Tarafından Vasiyetnamede Eklemeler Yapılması veya Yazılanların Üstünün Çizilmesi
119
(vi) Vasiyetnamenin Bir Kısmının Üçüncü Kişi Tarafından Hazırlanması veya Üçüncü Kişinin Müdahalesi
120
(vii) Vasiyetnamenin Hazırlanmasında Üçüncü Kişiden veya Destekleyici Araçlardan Yararlanılması
122
(viii) Birden Fazla Sayfadan Oluşan Vasiyetname Metni Arasında Dahili Bağlılığın Sağlanamaması
124
(a) Tarihin Alternatifli Zorunlu Unsur Niteliğine Aykırılık
127
(b) Tarihin Elle Yazılması Zorunluluğuna Aykırılık
127
(c) Tarihin Kasten Yanlış Ya Da Maddi Hata Sonucu Yanlış Yazılması
128
(d) Tarihin Eksik Yazılmış Olması
130
(e) Tarihin Hiç Belirtilmemiş Olması
131
(f) Aynı Vasiyetnamede Birden Fazla Tarihin Olması
131
(b) Birden Fazla İmzanın Bulunması
134
(c) İmzanın Bulunmaması
135
(d) İmzanın Sahte Olması
135
(e) İmzanın Dijital Kalemle Atılması
136
B. Resmî Vasiyetnamede Şekle Aykırılık
138
1. Yetkilendirilmiş Görevli Tarafından Düzenleme Zorunluluğuna Aykırılık
139
2. Resmî Vasiyetnamenin Düzenleme Şeklinde Yapılma Zorunluluğuna Aykırılık
141
3. Resmî Vasiyetnamenin Türüne Göre Öngörülen Şekil Kurallarına Aykırılık
142
4. Tanıkların Katılması Zorunluluğuna Aykırılık
146
5. İşlemde Birlik Prensibine Aykırılık Teşkil Etmemek
147
a) İşlemde Birlik İlkesi Tanımı
147
b) İşlemde Birlik İlkesinin Amacı ve Unsurları
147
c) Tanık Şerhinin İşlemde Birlik İlkesi Kapsamında Değerlendirilmesi
149
6. Düzenlemeye Katılma Yasağını İhlal Etmemiş Olmak
150
a) Mutlak Katılma Yasağının Amacı
150
b) Mutlak Katılma Yasağının Kapsamına Girenler
151
(1) Fiil Ehliyeti Olmayan Kişiler
151
(2) Bir Ceza Mahkemesi Kararıyla Kamu Hizmetinden Yasaklılar
152
(3) Okuryazar Olmayanlar
153
7. Nisbi Katılma Yasağı
154
(1) Mirasbırakanın Eşi ve Katılma Yasağı Kapsamındaki Hısımların Eşleri
155
(2) Mirasbırakanın Üstsoy ve Altsoy Kan Hısımları
156
(3) Mirasbırakanın Kardeşleri
157
8. Düzenlemeye Katılma Yasağına Aykırılığın Yaptırımı
158
9. Kazandırma Yasağını İhlal Etmek
158
b) Kazandırma Kavramı
159
c) Yasağın Kapsamına Giren Kişiler
159
d) Yasağa Aykırılığın Yaptırımı
162
C. Sözlü Vasiyetnamede Şekle Aykırılık
163
1. Sözlü Vasiyetnamenin Sebepleri ve Gerçekleşme Koşulları
163
b) Ulaşımın Kesilmesi
165
e) Diğer Olağanüstü Hâller
168
2. Sözlü Vasiyetnamede Sebeplerin Yokluğu
169
3. Sözlü Vasiyetnamede Tanıklığa İlişkin Yasal Sınırlamalara Aykırılık
169
4. Sözlü Vasiyetnamede Belgelendirme Görevine Aykırılık
170
VI. ARA DEĞERLENDİRME
173
VASİYETNAMENİN İPTALİ İLE
BENZER MÜESSESELERİN KARŞILAŞTIRILMASI
I. VASİYETNAMENİN İPTALİ İLE KANUN GEREĞİ KENDİLİĞİNDEN SONRADAN HÜKÜMSÜZ HÂLE GELMESİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
178
A. Lehine Vasiyet Yapılan Kişi ya da Kişilerin Mirasbırakandan Önce Ölmesi
179
C. Evliliğin Butlanına Karar Verilmesi
183
1. Evliliğin Mutlak Butlanına Karar Verilmesi
183
2. Evliliğin Nisbî Butlanına Karar Verilmesi
185
3. Mirastan Yoksunluk Sebeplerinin Varlığı
186
D. Kararlaştırılan Koşul Nedeniyle
187
E. Sözlü Vasiyetname Sonrası Bir Ay İçinde Diğer Vasiyetname Yapma İmkânının Varlığına Rağmen Yapılmaması
188
II. VASİYETNAMENİN İPTALİ İLE VASİYETNAMENİN GERİ ALINMASININ KARŞILAŞTIRILMASI
188
A. Vasiyetnamenin İptali ile Yeni Vasiyetname Yapılarak Vasiyetnamenin Geri Alınmasının Karşılaştırılması
189
B. Vasiyetnamenin İptali ile Vasiyetnamenin Yok Etme ile Geri Alınmasının Karşılaştırılması
191
C. Vasiyetnamenin İptali ile Vasiyetnamenin Sonraki Tasarruflarla Geri Alınmasının Karşılaştırılması
195
III. Vasiyetnamenin İptali ile Vasiyetnamenin Yorumuyla Karşılaştırılması
197
A. Vasiyetnamenin Yorumu ve Vasiyetnamenin Yorumunda Esas Alınması Gereken Teori
198
B. Vasiyetnamenin Yorumlanmasının Gerekliliği
202
C. Vasiyetnamenin Yorumlanırken Düzenlendiği Andaki İradenin Esas Alınması
203
D. Vasiyetname İçin Yapılacak Yorumun Sınırları
204
E. Vasiyetnamenin Yorumunun Usul Hukuku Açısından Değerlendirilmesi
205
F. Vasiyetnamenin Yorumu ile Geçersizliği Arasındaki İlişki
206
G. Vasiyetnamenin Yorum Türleri
207
H. Vasiyetnamelere İlişkin Genel ve Özel Yorum Kuralları
213
1. Vasiyetnamelere İlişkin Genel Yorum Kuralları
213
a. Favor Negotii Kuralı
213
b. Goldene Regel Kuralı
213
2. Vasiyetnamelere İlişkin Özel Yorum Kuralları
214
a. Türk Medeni Kanunu m. 504/II – Kişinin veya Şeyin Belirtilmesinde Açık Yanılma
214
b. Türk Medeni Kanunu m. 516/II – Malvarlığının Belirli Bir Oranının Bırakılması
215
c. Türk Medeni Kanunu m. 517/III – Vasiyet Konusu Malın Terekede Bulunmaması
216
d. Türk Medeni Kanunu m. 519/III – Mirasın Reddi Hâlinde Vasiyet Alacağının Korunması
217
e. Türk Medeni Kanunu m. 544 – Sonraki Vasiyetnamenin Öncekini Tamamlaması
217
f. Türk Medeni Kanunu m. 581/II – Vasiyet Alacaklısının Mirasbırakandan Önce Ölmesi
218
g. Türk Medeni Kanunu m. 647/III – Tereke Malının Bir Mirasçıya Özgülenmesi
219
IV. VASİYETNAMENİN İPTALİ İLE VASİYETNAMENİN TAHVİLİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
219
A. Vasiyetnamenin Tahvilinin Koşulları
219
B. Vasiyetnamenin Tahviliyle Vasiyetnamenin Yorumunun Karşılaştırılması
220
C. Vasiyetnamede Tahvilin Uygulanması
221
1. Türk Medeni Kanunu’nun 577. Maddesinin II. Fıkrası Gereğince Tahvilin Uygulanması
221
2. Ortak Vasiyetnamede Şekle Aykırılığın Tahvil Yoluyla Aşılması
222
a. Ortak Vasiyetnamede Şekle Aykırılık
222
b. Tahvil Yoluyla Ortak Vasiyetnamede Şekle Aykırılığın Aşılması
224
c. Tahvil Yoluyla Resmî Vasiyetname Şeklinde Yapılan Ortak Vasiyetnamenin Miras Sözleşmesine Çevrilmesi
225
d. Yargıtay'ın Görüşü
226
VASİYETNAMENİN İPTALİ DAVASI
I. İPTAL DAVASI İLE YOKLUK VEYA KESİN HÜKÜMSÜZLÜĞÜN TESPİTİ İÇİN AÇILAN DAVANIN KARŞILAŞTIRILMASI
232
A. İptal Davası ile Yokluğun Tespiti İçin Açılan Davayla Karşılaştırılması
233
B. İptal Davasıyla Kesin Hükümsüzlüğün Tespiti Davasının Karşılaştırılması
235
1. Vasiyetnamenin İçeriğinin Objektif Olarak Belirlenememesi
236
2. Vasiyetnamede Ağır Şekil Eksikliklerinin Bulunması
237
3. Vasiyetnamede Lehdarın Kim Olduğunun Tespit Edilebilmesinin Mümkün Olmaması
237
4. Vasiyetnameye Konu Tasarrufun İmkânsız Olması
238
II. İPTAL SEBEPLERİNİN SINIRLI SAYIDA OLMASI
239
III. İPTAL SEBEPLERİNİN DAVA YOLUYLA KULLANILMASI
239
IV. İPTAL DAVASININ YENİLİK DOĞURAN BİR DAVA OLMASI
240
V. İPTAL DAVASINDA İPTAL SEBEPLERİYLE BAĞLILIK
240
VI. İPTAL DAVASININ TARAFLARI
242
1. Hukukî Menfaati Bulunan Mirasçı
242
2. Hukukî Menfaati Özellik Arz Eden Mirasçılar
245
a) Yedek Mirasçı Yönünden Menfaat Kavramının Değerlendirilmesi
245
b) Artmirasçı Yönünden Menfaat Kavramının Değerlendirilmesi
247
c) Miras Payını Devreden Mirasçı Yönünden Menfaat Kavramının Değerlendirilmesi
249
d) Vasiyet Alacaklısı Yönünden Menfaat Kavramının Değerlendirilmesi
249
A. Ehliyetsizliğin İspatı
251
B. İrade bozukluğu Hâllerinde İspat
253
C. Vasiyetname Üzerinden İnceleme Yapma Gerekliliği
254
D. Şekle Aykırılık İncelemesi Özel ve Teknik Bilgi Gerektirmez
255
VIII. GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME
257
IX. İPTAL DAVASININ KABULÜ VEYA REDDİ
257
A. İptal Davasının Kabulü
257
a) Bir Kısım Tasarruf ya da Tasarruflar Yönünden İptal Kararı Verilebilmesi
258
b) Belirli Mal Bırakma
261
a) Roma Hukukunda İptal Kararının Davacı ve Dava Dışı Kalan Kişiler Bakımından Etkisi
262
b) İngiliz Hukukunda İptal Kararının Davacı ve Dava Dışı Kalan Kişiler Bakımından Etkisi
264
c) Türk Hukukunda İptal Kararının Davacı ve Dava Dışı Kalan Kişiler Bakımından Etkisi
264
(2) Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Atama
267
B. İptal Davasının Reddedilmesi
268
XI. ARA DEĞERLENDİRME
283