A. ULUSLARARASI HUKUK VE ULUSLARARASI CEZA HUKUKU
35
B. ULUSLARARASI CEZA HUKUKU VE ULUSÖTESİ CEZA HUKUKU
38
C. DEVLET EGEMENLİĞİ VE ULUSLARARASI SUÇLAR
42
ROMA STATÜSÜNE KADAR TARİHİ GELİŞMELER
A. II. DÜNYA SAVAŞI’NA KADAR ULUSLARARASI CEZA YARGILAMALARI
B. II. DÜNYA SAVAŞI SONRASI AD HOC NİTELİKLİ MAHKEMELER
56
1. Uluslararası Nürnberg Askeri Ceza Mahkemesi (UNACM)
56
2. Tokyo Uluslararası Askeri Ceza Mahkemesi (TUACM)
62
3. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (EYUCM/International
Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia)
65
c. EYUCM’nin Çalışması
67
ç. EYUCM Yargı Yetkisi
69
e. Mahkemenin Hukuki Dayanağına ilişkin Eleştiriler
71
f. EYUCM Hukuki Niteliği
72
g. EYUCM’nde Soruşturmaların Başlatılması
73
k. Yargılamanın Yenilenmesi
75
l. EYUCM Kararlarının İnfazı
75
m. Af ve Cezada İndirim:
75
n. Ulusal Mahkemelerin Yargı Yetkisi
76
p. EYUCM Lehine Değerlendirmeler
82
4. Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi (RUCM)
82
5. EYUCM ve RUCM Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar
89
a. Doğu Timor’da Birleşmiş Milletler Geçiş Yönetimi ve Hibrit Yargı
b. Kosova’da Kurulan Hibrit Yargı Mekanizmaları: 64 Sayılı Tüzük
c. Birleşmiş Milletler ile Devlet Arasında Antlaşma ile Kurulan Hibrit
i. Kamboçya Mahkemelerindeki Olağanüstü Daireler
96
ii. Sierra Leone Özel Mahkemesi (SLÖM)
98
iii. Lübnan Özel Mahkemesi
99
ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ
C. UCM YAPISI VE GÖREVLERİ
108
2. Yargılama Konusu Suçlar
111
3. Yetki ve Hukuki Statü
112
Ç. UCM HUKUK KAYNAKLARI
113
1. UCM’nin Özel Kaynakları
114
b. Suç Unsurları (Elements of Crimes)
115
c. Usul ve Delil Kuralları (UDK)
116
ç. Mahkeme İçtihat Hukuku
121
d. Hazırlık Çalışmaları
122
2. Uluslararası Ceza Mahkemesinin Genel Kaynakları
122
a. Uygulanabilir Antlaşmalar
122
b. Uluslararası Hukukun Prensip ve Kuralları
122
c. Hukukun Genel İlkeleri
122
ç. Akademisyen Görüşleri
123
D. UCM’DE SORUŞTURMANIN BAŞLATILMASI
123
E. ELEŞTİRİLER VE KARŞI ARGÜMANLAR
124
ROMA STATÜSÜ KAPSAMINDA DÜZENLENEN SUÇLAR
B. SOYKIRIM SUÇU M. 6
126
1. Soykırımın Tarihçesi
126
a. Lemkin Soykırım Tanımlaması
126
2. Soykırım Suçunun Önlenmesine ve Cezalandırılmasına Dair Sözleşme
3. UAD 26/02/2007 günlü SSÖCS Kararları
132
4. SSÖCS Kapsamında Kasıt
133
5. Roma Statüsünde Soykırım
133
b. Roma Statüsü’nde Soykırım Suçunun Unsurları
135
i. Soykırım Suçunda Suçla Korunan Hukuki Değer
135
ii. Soykırım Suçu Faili
135
iii. Soykırım Suçunda Mağdur
137
iv. Soykırım Suçunda Suçun Maddi Unsuru/Hareket (Actus
v. Soykırım Suçunda Manevi Unsur: Özel Kasıt(Mens Rea–
c. Soykırım Suçuna Teşebbüs
144
ç. Soykırım Suçlarına İştirak
145
C. İNSANLIĞA KARŞI SUÇLAR (CRIMES AGAINST HUMANITY) M. 7
149
c. Manevi Unsur (Mens Rea)
155
ç. Suçun Maddi Unsurları/Hareket (Actus Reus)
155
i. Öldürme/Murder m. 7/1–(a)
159
ii. Toplu yok etme/Crime against humanity of extermination
iii. Esarete mahkûm etme/köleleştirme/ Crime against
humanity of enslavement Elements, m. 7/1–(c)
159
iv. Nüfusun sürgün edilmesi veya zorla nakli/ Halkın bir kısmını
tehcire ya da nakle zorlama/Crime against humanity of
deportationforcible transfer of population, m. 7/1–(d)
159
v. Uluslararası hukukun temel hükümlerini ihlâl ederek
hapsetme veya bedensel hürriyeti ağır bir şekilde ortadan
kaldırma, Uuslararası hukukun temel kurallarını ihlal ederek,
hapsetme veya fiziksel özgürlükten başka biçimlerde
mahrum etme/ Crime against humanity of imprisonment or
other severe deprivation of physical liberty, m. 7/1–(e)
160
vi. İşkence/ Crime against humanity of torture,Article 7 (1) (f)
160
vii. Irza geçme/Crime against humanity of rape Article 7 (1) (g)–
viii. Cinsel kölelik/ Crime against humanity of sexual slavery
ix. Fuhşa zorlama/ Crime against humanity of enforced
prostitution Article 7 (1) (g)–3
162
x. Hamileliğe zorlama/ Crime against humanity of forced
pregnancy Article 7 (1) (g)–4
162
xi. Zorla kısırlaştırma/ Crime against humanity of enforced
sterilization Article 7 (1) (g)–5
162
xii. Cinsel şiddet/ Crime against humanity of sexual violence
xiii. Zulüm/Crime against humanity of persecution Article 7 (1)
xiv. Zorla kişilerin kaybolması/Crime against humanity of
enforced disappearance of personsArticle 7 (1) (i)
163
xv. Irk ayrımcılığı/ Crime against humanity of apartheid Article 7
xvi. Diğer insanlık dışı hareketler/ Crime against humanity of
other inhumane acts Article 7 (1) (k)
165
Ç. SAVAŞ SUÇLARI M. 8
166
1. Genel Olarak Savaş Suçları
169
2. Kasten Öldürme/ War crime of wilful killing Article 8 (2) (a) (i)
176
3. İşkence suçu/War crime of torture Article 8 (2) (a) (ii)–1
176
4. Gayri insani davranış/War crime of inhuman treatment Article 8 (2)
5. Biyolojik deney/ War crime of biological experiments, Article 8 (2) (a)
6. Kasten büyük acılara neden olma/War crime of wilfully causing great
suffering Article 8 (2) (a) (iii)
177
7. Malvarlığını yok etme ya da ele geçirme/ War crime of destruction
and appropriation of property Article 8 (2) (a) (iv)
178
8. Zorla, düşman kuvvetlere hizmet etme/ettirme/ War crime of
compelling service in hostile forces Article 8 (2) (a) (v)
178
9. Adil yargılanma hakkının inkârı/War crime of denying a fair trial
Article 8 (2) (a) (vi)
178
10. Hukuk dışı olarak sınırdışı etme ya da nakletme/ War crime of
unlawful deportation and transfer, Article 8 (2) (a) (vii)–1
179
11. Hukuka aykırı hapsetme/ War crime of unlawful confinement Article
12. Rehine alma suçu/ War crime of taking hostages Article 8 (2) (a) (viii)
179
13. Sivillere Saldırma/War crime of attacking civilians Article 8 (2) (b) (i)
180
14. Sivil Nesnelere Saldırı Suçu/War crime of attacking civilian objects,
Article 8 (2) (b) (ii)
180
15. Bir insani yardım veya barışı koruma görevinde yer alan personele
veya nesnelere saldırmak savaş suçu/War crime of attacking
personnelobjects involved in a humanitarian assistance or
peacekeeping mission, Article 8 (2) (b) (iii)
180
16. Aşırı tesadüfi ölüm, yaralanma veya hasara yol açan savaş suçu, War
crime of excessive incidental death, injury,damage, Article 8 (2)
17. Savunmasız yerlere saldırmak savaş suçu War crime of attacking
undefended places, Article 8 (2) (b) (v)
181
18. Savaş sırasında, savaş dışı bir kişiyi öldürme veya yaralama suçu, War
crime of killingwounding a person hors de combat, Article 8 (2)
19. Ateşkes bayrağının uygunsuz kullanımı savaş suçu War crime of
improper use of a flag of truce, Article 8 (2) (b) (vii)–1
182
20. Düşman tarafın bayrağını, nişanını veya üniformasını uygunsuz
kullanma savaş suçuWar crime of improper use of a flag, insignia or
uniform of the hostile party Article 8 (2) (b) (vii)–2
183
21. Birleşmiş Milletler bayrağı, nişanı veya üniformasının uygunsuz
kullanımına ilişkin savaş suçu, War crime of improper use of a flag,
insigniauniform of the United Nations, Article 8 (2) (b) (vii)–3
183
22. Cenevre Sözleşmelerinin ayırt edici amblemlerinin uygunsuz
kullanımına ilişkin savaş suçu, War crime of improper use of the
distinctive emblems of the Geneva Conventions, Article 8 (2) (b) (vii)–
24. Korunan nesnelere saldırmak savaş suçu/War crime of attacking
protected objects Article 8 (2) (b) (ix)
185
25. Savaş Suçu Olarak Sakatlama/ War crime of mutilation, Article 8 (2)
26. Tıbbi veya bilimsel deneylere ilişkin savaş suçu/War crime of medical
or scientific experiments, Article 8 (2) (b) (x)–2
186
27. Haince öldürme veya yaralama savaş suçu/War crime of
treacherously killingwounding Article 8 (2) (b) (xi)
186
28. Bağışlanmayı dilemeyi red suçu/ War crime of denying quarter
Article 8 (2) (b) (xii)
186
29. Düşman mallarını tahrip etme veya ele geçirme savaş suçu/War
crime of destroyingseizing the enemy’s property Article 8 (2) (b)
30. Düşman gücün vatandaşlarını haklarından veya eylemlerinden
yoksun bırakma savaş suçu/War crime of depriving the nationals of
the hostile power of rightsactions Article 8 (2) (b) (xiv)
187
31. Askeri operasyonlara katılmaya zorlama savaş suçu /War crime of
compelling participation in military operations, Article 8 (2) (b) (xv)
187
32. Yağma savaş suçu/War crime of pillaging, Article 8 (2) (b) (xvi)
188
33. Zehir veya zehirli silah kullanma savaş suçu/War crime of employing
poisonpoisoned weapons, Article 8 (2) (b) (xvii)
188
34. Yasaklanmış gazlar, sıvılar, malzemeler veya cihazlar kullanarak savaş
suçu işlemek/War crime of employing prohibited gases, liquids,
materialsdevices, Article 8 (2) (b) (xviii)
188
35. Yasaklanmış mermi kullanmak savaş suçu/War crime of employing
prohibited bullets, Article 8 (2) (b) (xix)
189
36. Yasak silah, mühimmat ve yöntem kullanımı
189
37. Kişisel saygınlığa saldırı suçu/War crime of outrages upon personal
dignity, Article 8 (2) (b) (xxi)
189
38. Tecavüz Savaş Suçu/War crime of rape Article 8 (2) (b) (xxii)–1
189
39. Cinsel kölelik/War crime of sexual slavery, Article 8 (2) (b) (xxii)–2
190
40. Zorla fuhuş yaptırma suçu/War crime of enforced prostitution,
Article 8 (2) (b) (xxii)–3
190
41. Zorla hamile bırakma suçu/War crime of forced pregnancy Article 8
42. Zorla kısırlaştırma savaş suçu/War crime of enforced sterilization,
Article 8 (2) (b) (xxii)–5
191
43. Cinsel şiddet savaş suçu/War crime of sexual violence Article 8 (2) (b)
44. Korunan kişileri kalkan olarak kullanma suçu/War crime of using
protected persons as shields, Article 8 (2) (b) (xxiii)
192
45. Cenevre Sözleşmelerinin ayırt edici amblemlerini kullanarak
nesnelere veya kişilere saldırma savaş suçu/ War crime of attacking
objectspersons using the distinctive emblems of the Geneva
Conventions, Article 8 (2) (b) (xxiv)
192
46. Bir savaş yöntemi olarak aç bırakma/ War crime of starvation as a
method of warfare, Article 8 (2) (b) (xxv)
193
47. Çocukları kullanma, askere alma veya askere gönderme savaş
suçu/War crime of using, conscriptingenlisting children, Article 8
48. Savaşta adam öldürme/War crime of murder, Article 8 (2) (c) (i)–1
193
49. Savaşta sakatlama suçu/ War crime of mutilation Article 8 (2) (c) (i)–2
194
50. Zalimce davranma suçu/ War crime of cruel treatment Article 8 (2)
51. İşkence savaş suçu/War crime of torture, Article 8 (2) (c) (i)–4
194
52. Kişisel haysiyete saldırı savaş suçu/ War crime of outrages upon
personal dignity, Article 8 (2) (c) (ii)
195
53. Rehine alma savaş suçu/War crime of taking hostages, Article 8 (2)
54. Adil yargılama olmaksızın hüküm verme veya infaz etme savaş
suçu/War crime of sentencingexecution without due process
Article 8 (2) (c) (iv)
196
55. Sivilllere karşı saldırı savaş suçu/ War crime of attacking civilians,
Article 8 (2) (e) (i)
196
56. Cenevre Sözleşmelerinin ayırt edici amblemlerini kullanarak
nesnelere veya kişilere saldırma savaş suçu/War crime of attacking
objectspersons using the distinctive emblems of the Geneva
Conventions Article 8 (2) (e) (ii)
197
57. Bir insani yardım veya barışı koruma görevinde yer alan personele
veya nesnelere saldırmak savaş suçu/ War crime of attacking
personnelobjects involved in a humanitarian assistance or
peacekeeping mission, Article 8 (2) (e) (iii)
197
58. Korunan nesnelere saldırmak savaş suçu/ War crime of attacking
protected objects, Article 8 (2) (e) (iv)
197
59. Yağma savaş suçu/War crime of pillaging, Article 8 (2) (e) (v)
198
60. Tecavüz savaş suçu/War crime of rape, Article 8 (2) (e) (vi)–1
198
61. Cinsel kölelik savaş suçu/War crime of sexual slavery, Article 8 (2) (e)
62. Zorla fuhuş yaptırma savaş suçu/War crime of enforced prostitution
Article 8 (2) (e) (vi)–3
199
63. Zorla hamile bırakma savaş suçu/War crime of forced pregnancy
Article 8 (2) (e) (vi)–4
199
64. Zorla kısırlaştırma savaş suçu/War crime of enforced sterilization,
Article 8 (2) (e) (vi)–5
200
65. Cinsel şiddet savaş suçu/War crime of sexual violence, Article 8 (2)
66. Çocukları kullanma, askere alma ve askere gönderme savaş suçu/War
crime of using, conscripting and enlisting children, Article 8 (2) (e)
67. Sivillerin yerini değiştirme savaş suçu/ War crime of displacing
civilians Article 8 (2) (e) (viii)
201
68. Haince yaralama ya da öldürme savaş suçu/War crime of
treacherously killingwounding, Article 8 (2) (e) (ix)
201
69. Bağışlanmayı dilemeyi inkâr suçu/War crime of denying quarter,
Article 8 (2) (e) (x)
201
70. Sakatlama savaş suçu/War crime of mutilation, Article 8 (2) (e) (xi)–1
202
71. Tıbbi veya bilimsel deneylere tabi tutma savaş suçu/War crime of
medicalscientific experiments, Article 8 (2) (e) (xi)–2
202
72. Düşman mallarını tahrip etme veya ele geçirme savaş suçu/ War
crime of destroyingseizing the enemy’s property, Article 8 (2) (e)
73. Zehir veya zehirli silah kullanma savaş suçu/War crime of employing
poisonpoisoned weapons Article 8 (2) (e) (xiii)
203
74. Yasaklanmış gazlar, sıvılar, malzemeler veya cihazlar kullanarak savaş
suçu işlemek/War crime of employing prohibited gases, liquids,
materialsdevices, Article 8 (2) (e) (xiv)
203
75. Yasaklanmış mermi kullanmak savaş suçu/War crime of employing
prohibited bullets Article 8 (2) (e) (xv)
204
D. SALDIRGANLIK SUÇU M. 8 BİS
204
a. Tanımlama ve Tarihçe
205
b. Roma Statüsünde Saldırganlık Suçu
207
ç. Suçun Manevi Unsuru (Mens rea)
218
ROMA STATÜSÜNDE CEZA HUKUKU İLKELERİ
B. AYNI EYLEM NEDENİYLE BİRDEN FAZLA YARGILAMA YAPILAMAMASI
2. UCM’nin, Yargı Yetkisini Kullanamadığı Haller
224
3. Gerçek ve Uzlaşı Komisyonları
225
4. UCM Yargılaması Sonrası Ulusal Mahkemelerde Yargılama
226
C. UYGULANACAK HUKUK M. 21
226
Ç. KANUNDA DÜZENLENMEYEN FİİLİN SUÇ SAYILMAMASI/NULLUM CRİMEN
5. Mağdur Odaklı Yorum
236
6. Mahkeme Yönetmeliğinde Kanunilik İlkesine Aykırılık
237
D. KANUNSUZ CEZA OLMAMASI İLKESİ/NULLA POENA SİNE LEGE, M. 23
238
2. Devam Eden Fiiller
241
E. CEZALARIN ŞAHSİLİĞİ M. 25
242
a. Birinci Dünya Savaşı’na Kadar
243
b. Birinci Dünya Savaşı Sonrası
245
c. İkinci Dünya Savaşı Sonrası Dönem
247
2. UCM’de Kişisel Sorumluluk
248
F. 18 YAŞINDAN KÜÇÜKLERİN YARGILAMA DIŞINDA BIRAKILMASI M. 26
256
G. RESMİ UNVAN İLE İLİŞKİ KURULMAMASI M. 27
259
H. KOMUTANLARIN VEYA DİĞER ÜST RÜTBELİLERİN SORUMLULUĞU M. 28
261
2. Üst Sorumluluğu Doktrini
264
3. Üst Sorumluluğu Suçları
266
4. m. 28 Bağımsız Suç Olmadığı
267
5. Teşebbüs ve Komutan Sorumluluğu
268
6. Modern Savaşlarda Gevşek Sorumluluk Yeterli
269
7. Bilginin Gerekliliği
269
8. 5. Paragraf (a) Askerî komutan veya fiilen askerî komutan olarak
a. Atanmış Komutanlar
270
c. Komutanlar ve Astlar
270
9. Manevi unsur: kast ve bilgi
272
I. YASA SINIRLAMALARININ UYGULANAMAZLIĞI M. 29
274
İ. MANEVİ UNSUR M. 30/MENS REA
275
3. Kastın Yargısal Tespiti
278
4. Aksi Öngörülmedikçe
278
7. Yargısal İdareye Karşı Suçlarda Manevi Unsur
279
8. Davranışı Gerçekleştirmeyi İsteme
279
J. CEZA SORUMLULUĞUNDAN KURTULMA M. 31
280
2. m. 31 Dışında Cezai Sorumluluğu Ortadan Kaldıran Hâller
281
3. Açıkça Reddedilen Savunmalar
282
4. Statüde Açıkça Düzenlenmemiş Savunmalar
282
5. “Cezai sorumluluğu ortadan kaldıran nedenler” kavramı
282
6. “Fiilin işlendiği sırada” şartı
282
7. Akıl Yetersizliği ve Sarhoşluk
283
8. Meşru Savunma ve Zorlayıcı Durum
283
K. MADDİ HATA VEYA KANUN HATASI M. 32
283
L. ÜST MAKAM EMİRLERİ VE KANUNUN TANIMI M. 33
284
A. DEMOKRATİK KONGO CUMHURİYETİ
287
Ç. ORTA AFRİKA CUMHURİYETİ
290
D. DİĞER UCM DOSYALARI
291
UCM’YE KARŞI BAZI DEVLETLERİN YAKLAŞIMLARI
1. Statü Öncesi Süreç ve Statü Onay Süreci
293
2. ABD Askeri Personelini Koruma Kanunu
295
4. ABD’nin UCM’ye karşı olma nedenleri:
298
a. UCM’nin uluslararası bir antlaşma ile kurulması
298
b. Mülkilik ilkesi gereğince UCM’nin yargı yetkisinin oluşması
açısından, o ülkede suçun işlenmesinin yeterli olması
299
c. BM Güvenlik Konseyi’nin kontrolü dışında oluşum
299
ç. İnsan Hakları İhlalcilerinin Cezasızlığının Artma Tehlikesi
d. Devlet Egemenliğinin Tehlikede Olduğu
300
e. ABD Vatandaşlarının Yargılanması
300
5. Roma Statüsünün ABD Tarafından Desteklendiği Olaylar
301
6. ABD İçin UCM’nin Önemi
302
2. Ukrayna–Rusya Savaşı
305
3. Putin Tutuklama Kararı
309
8. Ukrayna İçin Özel Mahkeme Kurulması Çağrısı
315
3. Kültürel Farklılık
322
B. MAVİ MARMARA OLAYI
325
2. AFFIN, STATÜ SUÇLARINA ETKİSİNİN BELİRSİZLİĞİ
333
a. Ağır İnsan Hakları İhlallerinde Af
337
b. Soykırım ve İşkencenin Kovuşturulması Yükümlülüğü
337
c. İnsanlığa Karşı Suçlar
338
ç. İnsan Hakları Komisyonu Raporu
338
d. Affın Sınırlanması ya da Ortadan Kaldırılması
339
i. Meşruiyet tartışması
339
ii. Yabancı yargı mercilerine taşıma:
339
iii. Yeniden tanımlama
340
iv. Alternatif çözüm yolları
340
3. AFRİKA ÜLKELERİNE ODAKLI ÇALIŞMA
340
c. Burundi’nin Uluslararası Ceza Mahkemesinden Çekilmesi
354
ç. Güney Afrika Cumhuriyeti’nin UCM’den Ayrılması
361
d. Gambia’nın UCM Statüsü’nden Ayrılması
363
e. Sahil Ülkeleri Çekilme Bildirisi
363
f. Eleştirilere Karşı Argümanlar
364
g. Afrika Ceza Mahkemesi
371
4. AHLAKİ YÜKÜMLÜLÜKLERİN ULUSLARARASI KURAL HALİNE
6. BAZI SUÇLARIN KAPSAM DIŞI BIRAKILMIŞ OLMASI
375
7. BAZI CEZALARIN KAPSAM DIŞI BIRAKILMIŞ OLMASI
379
8. BAZI TEDBİRLERİN ÖNGÖRÜLMEMİŞ OLMASI
380
9. BM GÜDÜMÜNDE YÜRÜTÜLEN GÖREV
382
b. Güvenlik Konseyi İnsiyatifi
383
c. Güvenlik Konseyi ile Çatışma
388
e. Yargı Bağımsızlığı
396
10. CAYDIRICI OLMADIĞI
397
a. Etkililik ve Verimlilik
403
b. Uganda’da Yakalama Emirleri’nin Etkisi
404
c. Meşruiyet ve Caydırıcılık
405
d. Caydırıcılık Hedefinin Hatalı Olduğu
406
11. CEZALANDIRMADA İSTİKRARSIZLIK
406
12. CEZALANDIRMADA BELİRSİZLİKLER
409
c. Orantılılık İlkesinin Dikkate Alınmaması
411
h. Ulusal Mahkemelerle Oluşan Orantısızlık
419
13. CİNSİYET ESASLI SUÇLARDA YETERSİZLİK
419
c. Evrensellik ve Alan Genişlemesi
422
e. Sıradanlaşma–Rehabilitasyon
424
h. Alternatif Delil Türleri
427
14. ÇALIŞAN KAYNAKLI SORUNLAR
428
15. ÇEKİLME SONRASI SORUNLAR
430
16. DELİLLERİN TOPLANMASINDA GÜÇLÜK
431
a. Roma Statüsü m. 16 hükmü gereğince Güvenlik Konseyi kararıyla 12
b. Taraf Olmayan Devletler Sorunu
438
c. Devam Eden Çatışmalar
438
ç. Hakikat Komisyonları
439
d. Olay Esaslı Delil Toplama Güçlüğü
439
17. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİNDE TUTARSIZLIKLAR
440
a. Makul Şüpheye Yer Bırakmayacak Şekilde Kanıtlama Standardı:
443
b. Bemba Davası Örneği
443
c. Tanık Güvenilirliği Sorunu
443
d. Yargılama Sırasında Kabul Edilebilirlik
444
g. Duyuma Dayalı Kayıtların Değerlendirilmesi
447
18. DELİL STANDARTLARININ DÜŞÜKLÜĞÜ
448
19. DEVLET BAŞKANI DOKUNULMAZLIĞININ İHLAL EDİLDİĞİ
449
a. Devlet Başkanı Sorumluluğu
449
b. Kişisel Dokunulmazlık/İşlevsel Dokunulmazlık
450
c. UCM m. 27 ve m. 98
451
ç. El Beşir Hakkındaki İlk Tutuklama Kararı
454
d. Putin Hakkında Tutuklama Kararı
455
20. DEVLET EGEMENLİĞİNİN SINIRLANMASI
456
b. Güvenlik Konseyi Yetkisi
460
c. Egemenlik Yetkisinin Kötüye Kullanıldığı
461
d. Taraf Devlet Başvurusu
463
21. DEVLETLERİN KATILIM KONUSUNDA İSTEKSİZLİĞİ
463
22. DÜŞÜK MAHKÛMİYET ORANLARI
467
23. EKONOMİK YETERSİZLİKLER
468
24. ELEŞTİRİLERİN DİKKATE ALINMAMASI
476
25. EŞİTSİZLİK/SEÇİCİLİK
477
a. Soruşturma ve Yargılamaların Yürütülmesinde Eşitlik
479
b. Güvenlik Konseyi Yetkisi
480
c. Afrika Esaslı Seçicilik (Jeopolitik Seçicilik–Batı Dokunulmazlığı)
483
ç. Ülke Esaslı Seçicilik
485
d. İşbirliği Zorunluluğunun Eşitsizliğe Neden Olması
488
e. Eşitsizlik İddialarının Temelden Yoksunluğu
490
f. Eşitsizliğe Karşı Argümanlar
490
h. İşbirliğinin Reddedilmesinin Yaptırımsızlığı
492
ı. Eşitsizliğin Etkisi
492
i. Geçiş Dönemi Savcılık Yetkilendirmeleri
492
j. Süje Esaslı Eşitsizlik
493
k. Eşitsizliğin Olağanlığı
493
l. Savcılık Seçiciliği
494
m. Hâkim Takdir Hakkı
494
26. EVRENSEL YARGI YETKİSİNİN OLMAMASI
495
a. Ulusal Mahkemelerin Evrensel Yetkisi
495
b. UCM’nin Evrensel Yetkisi/Taraf Olmayan Ülkelerde de Yetkisini
c. Roma Statüsünün Amacı ve Evrensel Yetki
499
ç. Coğrafi Evrensellik Kavramı
501
d. Katılım ve Uluslararası İşbirliği
501
27. GERÇEĞİ ÖĞRENME HAKKI/HAKİKATE ULAŞMA HAKKI–RİGHT TO TRUTH
502
b. İnsan Hakları Hukuku
502
c. Onarıcı Adalet Yaklaşımı
504
ç. UCM’de Hakikatın Ortaya Çıkarılması
505
28. GERÇEKÇİ OLMAYAN BEKLENTİLER
506
a. Ceza Yargılamasının Amaçları Bakımından
507
b. Uluslararası Kurum ve Kuruluşlar Açısından
511
c. Taraf Devlet Beklentileri
512
ç. Çalışan Beklentileri
513
d. Kaynak Sınırlılığı
513
e. Abartılmış Toplumsal Algı
513
f. Mağdur Beklentileri
515
g. Sanık Odaklı Beklentiler
516
29. GIYAPTA SUÇLAMALARIN DOĞRULANMASI YARGILAMASI
517
30. GIYAPTA YARGILAMA İMKANSIZLIĞI
518
31. GİZLİ İDDİANAME (SEALED INDİCTMENT) SİSTEMİNİN YOKLUĞU
520
32. GÜVENİLİRLİK VE ETKİLİLİK
522
a. UCM Hâkimi Chang–ho Chung’un Değerlendirmeleri
524
33. HÂKİMLERİN SEÇİMİ
525
34. HAPİS CEZASININ DÖNÜŞTÜRÜCÜ ADALETİN TEK YOLU OLARAK
35. HUKUKİ YETERSİZLİKLER
531
b. Suç Unsurları Belgesi
543
c. Usul ve Delil Kuralları (UDK)
565
ç. Mahkeme İçtihat Hukuku
569
d. Genel Uygulanabilir Hukuk Kaynakları Bakımından Sorunlar
570
e. Ön İnceleme Dairesi
573
g. Alternatif Çözüm Yolları Konusunda Yetersizlikler
576
h. Yapıcı Belirsizliklerde Hâkimin Rolu–Yorum
577
ı. Statü’nün Hazırlanmasında Siber Suçların Dikkate Alınmaması
578
36. HUKUKİ SAVAŞ ARACI OLMASI/KÖTÜCÜL HUKUKİ OPERASYONLAR
580
37. İNFAZ KURUMU YOKLUĞU
585
38. İŞBİRLİĞİ SORUNLARI
586
a. Soykırım Sözleşmesi Kaynaklı İşbirliği Yükümlülüğü
588
b. Strateji ve Diplomasi Nedenli İşbirliği Yapmama
588
c. İşbirliği Yapılmamasının Yaptırımsızlığı
589
ç. Kelle Avcıları Önerisi
592
39. KARARLARDA MUHALEFET ŞERHİ BULUNABİLMESİ
593
40. KAYDEDİLMİŞ TANIK BEYANLARININ KULLANILABİLMESİ
595
41. KRİZLERİN ODAĞI HALİNE GELME
597
42. KÜLTÜREL FARKLILIK SORUNLARI
603
43. MAĞDUR HAKLARININ YETERİNCE GÖZETİLMEMESİ
605
g. Haklar Hiyerarşisi
620
ı. Mağdurlar için Pozitif Tamamlayıcılık Önerisi
621
i. Geleneksel Yöntemler ve Af
622
k. Engelli Mağdur Haklarının Gözetilmemesi
627
m. Orantılılık İlkesi
628
aa. Sanık ve Mağdur Hakları Arasında Denge
634
bb. Sanık Haklarının Önceliği–Mağdur Haklarının Belirsizliği
635
cc. Mağdur Seçiciliği
635
çç. Kavramların Belirsizliği
636
dd. Hangi Aşamada Katılımın Gerçekleşeceği Konusunda Belirsizlik
636
ee. Tazminatın Çeşitlenmesi
637
44. MAĞDURLARA KATILIM HAKKI TANINMASI
637
c. Yargılamaları Uzatma Riski
643
d. Mağdur İçtihatlarında İstikrarsızlık ve Eşitsiz Uygulama
644
e. Soruşturma Aşamasında UCM Savcısı Takdiri
644
f. Mağdurların Sanık Lehine Delil Sunma Zorunluluğu
644
g. Gerçek Sorunları Saptırma
645
h. Sanık Mahkumiyeti Yönünde Baskı Oluşturma
646
ı. Mağdur Beklentilerinin Hatalı Olarak Artırılması
646
i. Saha Çalışmalarının Sınırlı Olması
646
j. Mağdur Güvenliği için Risk Oluşturma
646
l. Esaslı Bir Fayda Sağlamama
647
45. MAĞDURLAR İÇİN GÜVEN FONU ELEŞTİRİLERİ
647
c. Tazminat Eşiğinin Yüksekliği
652
ç. Katılma Eşitsizliği
653
d. Ceza Yargılamalarına Bağlılık
653
46. MAKUL SÜREDE YARGILANMA HAKKI
653
b. 2011 tarihli Savaş Suçları Araştırma Ofisi Raporu
655
c. 2014 Uzman Girişim
655
ç. UCM Daireleri Uygulama Kılavuzu
655
d. Paris Bildirgesi 2017
656
e. UCM Bağımsız Uzman Değerlendirmesi 2020
656
f. Alman Parlamentosu Kitapçığı
657
g. Yargılama Süreleri
658
h. UCM’de Yargılamanın Aşamaları
659
ı. Davada yargılama süresini uzatan hususlar:
662
47. MANEVİ UNSUR SORUNLARI
665
a. Meşruiyet Tartışmalarının Doğallığı
668
b. Sanık ve Savunmanın Rolü
669
c. Güvenlik Konseyi Yetkisi
670
ç. Yargılama Bölgesine Uzaklık
671
d. Eşitsizlik Nedeniyle Meşruiyet Sorunları
671
e. Yapısal Sorunlar Nedeniyle Meşruiyet Sorunu
673
f. İşbirliği Sorunları
673
g. Eleştirilerin Çokluğunun Meşruiyet Algısını Zayıflatması
675
ı. Mesleki Uyumsuzluk Sorunu
676
i. Mağdur Beklentilerinin Karşılanmaması
676
j. Meşruiyet Bunalımı
677
l. Farklı Meşruiyet Anlayışları
678
m. Bölgesel Mahkemeler Önerisi
679
n. Afrika Mahkemesi ile UCM Arasında Yargı Yetkisi Çakışması
680
o. Pedagojik Amaçların Yerine Getirilememesi
682
ö. Prosedürel Meşruiyet
682
p. Toplumsal İçselleşmeme
682
r. Performans–Meşruiyet İlişkisi
683
s. Kararlara Uyma ve Meşruiyet İlişkisi
683
49. MÜŞTEREK SORUMLULUK KONUSUNDA BELİRSİZLİKLER
684
a. Kollektif Sorumluluk
684
b. Ortak Suç Girişimi
685
c. EYUCM’nde Tadic Kararı
687
ç. Statü’de Kolleektif Sorumluluk
687
d. Hiyerarşik Sorumluluk
689
h. Suçun Beyni, Planlayanı Sorumluluğu
693
50. OLAY ESASLI SINIRLANDIRILMAMIŞ OLMA
694
51. ÖRGÜTSEL SORUMLULUĞUN DOĞRUDAN DÜZENLENMEMİŞ OLMASI
695
a. Tüzel Kişilerin Sorumluluğu
695
c. Bölgesel İnsan Hakları Mahkemeleri ile İşbiliği
698
ç. Örgütsel Sorumluluk
698
52. PAZARLIK USULÜYLE YARGILAMA YOKLUĞU
698
a. Kültürel farklılık sorunu
701
b. Elverişlilik Sorunu
702
c. Cezaların orantılı olmaması sorunu
702
ç. Yargılama Pazarlığı Avantajları
703
d. Tehlikeye uğrayan usul güvenceleri
703
53. REHABİLİTASYON SORUNLARI
704
b. Entegrasyon Sorunları
706
c. Mevzuatta Rehabilitasyonun Öngörülmemesi
706
b. Esaslı Meseleleri Çözüme Kavuşturan Diğer Kararlar
709
c. Fransızca Kullanılmamasına Yönelik Eleştiriler
710
ç. Çalışanlarla Yapılan Görüşmeler
711
e. Çeviri Nedeniyle Gecikmeler
712
f. Anadilin İngilizce Olmasının Avantajları
712
g. Avukat Seçiminde İngilizce Bilenlerin Avantajı
712
ı. Yazı İşleri Müdürlüğü
713
j. Diğer Dillerin Kullanımı
713
55. SAVCININ GENİŞ TAKDİR YETKİSİ
714
b. UCM Savcılığının Soruşturma Başlatması
716
ii. Güvenlik Konseyi Havalesi
717
iii. Savcının Resen Soruşturma Başlatması
717
c. Savcılık Değerlendirmesi
718
ç. Savcılık İşlemlerinde Gözetilmesi Gereken İlkeler
719
d. Savcının Kendiliğinden (Proprio Motu) Soruşturma Başlatma Yetkisi
719
e. Takdir Yetkisinin Sınırları
721
i. Uluslararası Kamu Düzeni
725
iii. Güvenlik Konseyi Müdalesi
727
iv. Makul Temel Testi
727
vi. Taraf Devletler Meclisi (TDM)
729
f. Siyasi Saiklerle Soruşturma Başlatılabileceği İtirazı
730
g. UCM Savcısının Bağımsızlığı
732
h. Afrika Odaklı Çalışma
734
ı. Belli Soruşturmaların Uzun Sürmesi
735
i. Savcılık Seçiciliğinin Meşruiyet Algısını Zayıflatması
735
l. UCM Savcısı Karim A.A. Khan KC döneminde Savcılık Bürosu Siyaset
56. SAVUNMA HAKKININ İHLALİ
739
a. Adli Yardım Sistemi
741
c. Tazminata Hükmedilmesi
742
ç. Savunma Propogandası
742
d. Delil Açıklama Usulü (Disclosure of evidence)
743
57. SERBEST DELİL İLKESİNİN BENİMSENMESİ
745
59. SİVİL TOPLUM KURULUŞLARINA AŞIRI BAĞIMLILIK
747
60. SORUNLARIN ÇÖZÜMÜNE OLUMSUZ ETKİDE BULUNMASI
750
61. SORUŞTURMA ÖNCESİ DENETİM EKSİKLİĞİ
753
62. SUÇLAMANIN DOĞRULANMASI AŞAMASI SORUNLARI
753
64. TAMAMLAYCILIK İLKESİ SORUNLARI
756
c. Etkisi ve Şartları
761
ii. İsteksizlik veya Yetersizlik
763
iii. Ön Yargılama Dairesi
768
ç. Tamamlayıcılık İlkesinin Kötüye Kullanılması/Göstermelik Yargılama
769
d. Yargısal Aktivizm/Kapsam Genişlemesi
771
e. Hangi Fiillerden, Kimin Sorumlu Olduğu
771
f. Alternatif Çözüm Mekanizmaları/Uzlaşma ve Gerçek Komisyonları
771
g. Yasama Faaliyetleri
775
h. İstikrar ve Etkinlik
775
i. Bölgesel Tamamlayıcılık
776
j. Konu Bakımından Otomatik Yetki Olmaması
778
k. Tahmini Analizle Adil Yargılanma Hakkının İhlali İhtimali
778
65. TANIK HAZIRLIĞI USULÜNÜN GEREKSİZLİĞİ
779
66. TANIK VE DELİL KORUNMASINDA YETERSİZLİK
781
a. Tanıklık ve Tanık Türleri
781
b. Koruma Nedenleri ve Tedbirler
782
e. Gizli Tanıklığın Adil Yargılanma Hakkına Etkisi
787
g. İşbirliği Sorunları
791
h. Kenya ve Ruanda Tanıkları
791
ı. Tanık Güvenilirliği
792
67. TARAF DEVLETLER MECLİSİ YETKİ SINIRLARININ BELİRLENMESİ SORUNU
794
68. TARAF OLMAYAN DEVLETLER SORUNU
795
d. Orta Afrika Cumhuriyeti
801
g. Ömer El Beşir Tutuklama Kararı
803
69. TAZMİNAT YÜKÜMLÜLÜĞÜNDE DEVLET YA DA TÜZEL KİŞİLİK
SORUMLULUĞUNUN BENİMSENMEMESİ
805
70. TUTUKLAMA SORUNLARI
805
a. Savcılık Seçiciliği
807
b. İşbirliği Sorunları
807
c. Siyasileşme İddiaları
808
ç. Gizli Tutuklama Emirleri
808
d. Yerine Getirilemeyen Tutuklamalar
809
71. UCM’NİN BAĞIMSIZ OLMADIĞI
811
a. Ulusal Düzeyde Bağımsızlık
812
b. Uluslararası Mahkemelerde Bağımsızlık
812
c. İşbirliğine Bağımlılık
813
72. UCM’NİN DAİMÎ OLMASINI GEREKTİRECEK NEDENLER BULUNMAMASI
814
c. Beklenen Faydanın Sağlanamaması, Bağımlı Hale Gelme
815
d. Rusya–Ukrayna için Ad Hoc Mahkeme Kurulması Önerisi
816
73. UCM’NİN KURULUŞ DÖNEMİNDEKİ ŞARTLARIN FARKLI OLMASI
817
74. UCM’NİN ÖN YARGILI OLDUĞU
817
75. UCM’NİN SAVUNMASIZLIĞI
822
76. UCM’NİN SİYASİLEŞMESİ
824
a. Uluslararası Örgütlerin Siyasileşmesi
824
b. UCM’nin Siyasileşmesi
825
c. Olay Odaklı Siyasileşme İddiaları
830
ç. Devletlerin Farklı Amaçlarla UCM’yi Kullanması
831
77. UCM’YE YÖNELİK BASKILAR
834
78. ULUSLARARASI HUKUKUN PARÇALANMASINA NEDEN OLDUĞU
837
a. Uzmanlık Alanlarının Genişlemesi
838
79. ULUSAL GÜVENLİK NEDENİYLE OLUŞAN SORUŞTURMA SORUNLARI
841
80. UYGULAMA GÜCÜ EKSİKLİĞİ
845
a. Anayasal Sorun Alanları
850
d. Bölgesel Kurumlarla İş birliği
854
81. YARGISAL DAYANIŞMA YOKLUĞU
855
82. YEREL MAHKEMELERİN İŞLEYİŞİNİN UCM’YE ETKİSİ
857
83. YETERSİZ GEREKÇELENDİRME
859
b. Zaman Bakımından Yetki
862
c. Yeni Suçlarda Yetki
863
ç. Taraf Olmayan Devletler Yönünden Yetki
864
d. İşbirliği Sorunları Nedeniyle Yetki Sınırlılığı
868
e. Yargı Süreci Karmaşıklığı
868
f. Saldırganlık Suçunda Yetki Sorunu
868
g. Bağımsız Yetki Sorunu
869
h. Yaş Yönünden Yetki
869
ı. Pasif Şahsilik İlkesinin Yokluğu
869
85. YÖNETİM SORUNLARI
870
a. Güçlü bir Sistem Oluşturma İradesi Yokluğu
870
b. Personel Eksikliği
871
c. Hukuki Yetersizlikler
872
ç. Tutuklamalar ve Suçluların Teslimi
872
e. Faillerin Seçilmesi
873
h. Verimlilik Sorunları
876
i. Bağımsız Denetim Mekanizması (BDM)
878
86. YÜKÜMLÜLÜKLERİN DEĞİŞMESİ TEHLİKESİ
881
87. ZOR DAVALAR İÇİN TASARLANMADIĞI
882
ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİNİ DEVREDEN ÇIKARMA KONUSUNDA ÇALIŞMALAR
a. Amerikan Askeri Personelini Koruma Yasası
889
b. İsrail’e Amerika Desteği
890
c. 6 Şubat 2025 Bildirisi
891
ç. ABD Yönetimi Ceza Sorumluluğu
895
d. ABD’ye Karşı Çalışmalar
897
FİLİSTİN–İSRAİL SAVAŞI VE UCM
A. FİLİSTİN’İN UCM ÜYELİĞİ
901
B. OLAYLARIN GELİŞİMİ VE İSRAİL SALDIRGANLIĞI
901
C. UCM SORUŞTURMALARI
902
Ç. ASKERİ GÜÇ KULLANIMI
903
2. BM Şartı ve Meşru Müdafaa
903
a. İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
904
b. Soykırımı Önleme Sözleşmesi
904
c. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi
904
ç. UAD ve Soykırım Yasağı
904
d. Uluslararası İnsancıl Hukuk
904
e. Lahey Konvansiyonları
905
f. Cenevre Konvansiyonları
905
g. Uluslararası İnsan Hukuk
906
h. Uluslararası Kızılhaç Komitesi Kuralları
907
ı. Roma Statüsü ve Uluslararası Ceza Mahkemesi
907
3. İsrail Savaş ve İnsanlığa Karşı Suçları
908
a. İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) Raporu
b. Birleşmiş Milletler
910