RAPHAEL LEMKİN VE SOYKIRIM KAVRAMININ DOĞUŞU, GELİŞİMİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ
I. RAPHAEL LEMKİN VE SOYKIRIM KAVRAMININ DOĞUŞU
21
A. Lemkin’in “Genel Tehlike Oluşturan Fiillerin Uluslararası Suç Olarak
Kabul Edilmesi” Raporu
24
B. Lemkin’in “Mihver Devletlerinin İşgali Altındaki Avrupa’da İşgal
Devletlerinin Yönetimi: İşgal Hukuku, Hükümetin Analizi ve Çözüm
1. Lemkin’in Soykırım Tanımı
29
2. Lemkin’e Göre Soykırımın Türleri
30
(1) Beslenmede Irk Ayrımcılığı
34
(2) Sağlığın Tehlikeye Atılması
35
3. Lemkin’in Geleceğe Yönelik Önerileri
37
II. LEMKİN’İN GÖRÜŞLERİNE YÖNELİK ELEŞTİRİLER VE
1948 TARİHLİ SOYKIRIM SÖZLEŞMESİ VE ULUSLARARASI CEZA MAHKEMELERİNDE SOYKIRIM YARGILAMALARI
I. 1948 TARİHLİ SOYKIRIM SÖZLEŞMESİ ÖNCESİ AD HOC
ULUSLARARASI CEZA MAHKEMELERİ
43
A. Birinci Dünya Savaşı Öncesi Gelişmeler
45
B. Birinci Dünya Savaşı Sonrası Gelişmeler (1919–1945)
46
C. İkinci Dünya Savaşı Sonrasındaki Ceza Yargılamaları: Nürnberg ve Tokyo
Mahkemeleri (1945–1947)
49
1. Nürnberg Uluslararası Askeri Ceza Mahkemesi ve Yargılamaları
50
a. Mahkeme’nin Kuruluş Süreci
51
(1) 1943 tarihli Moskova Deklarasyonu
51
(2) 1945 tarihli Londra Antlaşması
52
b. Nürnberg Şartı’nın Temel Özellikleri ve Yargılamalar
55
(2) Mahkeme’nin Konu Bakımından Yetkisi
57
(i) Barışa Karşı Suçlar
57
(iii)İnsanlığa Karşı Suçlar
58
(iv) Suç İşlemek için Komplo Kurma (Conspiracy)
59
2. Tokyo Uluslararası Askeri Ceza Mahkemesi ve Yargılamaları
60
3. Mahkemelerin Karşılaştırılması
62
4. Mahkemelerin Hukuki Niteliklerinin Değerlendirilmesi
63
5. Mahkemelere Yönelik Eleştiriler
65
II. 1948 TARİHLİ SOYKIRIM SÖZLEŞMESİ
68
1. Talep Yazısının Sunulması
69
2. Altıncı Komite’deki Tartışmalar ve Konunun Alt Komisyon’a Tevdi
3. Alt Komisyon’un Çalışmaları ve Taslak Metnin Altıncı Komite’ye
4. Altıncı Komite Aşaması
73
5. BM Genel Kurulu’nun 96(1) Sayılı Kararı
73
6. Ekonomik ve Sosyal Konsey ile Genel Sekreter Aşamalarının
Ardından Sözleşme’nin Kabul Edilmesi
74
B. Sözleşme’nin Temel Özellikleri
78
C. Sözleşme’nin Güçlü Yönleri
80
D. Sözleşme’nin Eksik Yönleri
81
III. 1948 TARİHLİ SOYKIRIM SÖZLEŞMESİ SONRASI ULUSLARARASI CEZA
A. Uluslararası Hukuk Komisyonu Tarafından Daimi Bir Mahkeme
Statüsünün Hazırlanması
82
B. Soğuk Savaş Sonrası Ad hoc Mahkemelerin Gelişimi (1993–1994)
84
1. Eski Yugoslavya ve Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemeleri
85
a. Mahkemelerin Meşruiyetine İlişkin İtirazlar
86
b. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi
90
(1) Mahkeme’nin Kuruluş Süreci
90
(2) EYUCM Statüsü’nün Temel Özellikleri ve Soykırım
c. Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi
96
(1) Mahkeme’nin Kuruluş Süreci
96
(2) RUCM Statüsü’nün Temel Özellikleri ve Soykırım
C. Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni Kuran Roma Statüsü’nün
Hazırlanması (1994–1998)
102
2. Hazırlık Komitesi (Prepatory Committee) (1995–1998) ve Roma
Diplomatik Konferansı
103
D. Diğer Uluslararası Ceza Mahkemeleri
106
1. Soykırım Yargılamaları Bağlamında Karma Uluslararası Ceza
Mahkemelerinin Kurulması
106
2. Karma Uluslararası Ceza Mahkemelerinin Hukuki Niteliği
112
3. Karma Uluslararası Ceza Mahkemelerinin Kurulmasının Gerekçeleri
114
4. Karma Uluslararası Ceza Mahkemelerinin Sorunları
115
ULUSLARARASI CEZA HUKUKUNDA SOYKIRIM SUÇU VE BİREYSEL CEZA SORUMLULUĞUNUN TÜRLERİ
I. SUÇLA KORUNAN HUKUKİ DEĞER
120
II. SUÇUN MADDİ UNSURLARI (Actus Reus/Material Elements)
123
B. Mağdur: Korunan Gruplar
123
1. Grup Kavramı ve Grupların Tespit Edilmesi
125
2. Siyasi Gruplar Meselesi
132
3. Suç Tanımında Yer Alan Gruplar
138
a. Grup Üyelerini Öldürme
150
b. Grup Üyelerine Ciddi Bedensel Ya Da Zihinsel Zarar Verme
153
c. Grup Üyelerini Grubun Fiziki Varlığını Tamamen veya Kısmen
Yok Edeceği Hesaplanan Yaşam Koşullarına Kasten Maruz
d. Grup İçinde Doğumları Bilinçli Olarak Önlemeye Yönelik
e. Gruba Ait Çocukları Bir Başka Gruba Zorla Nakletme
159
2. Cinsel Şiddet Fiillerinin Seçimlik Fiiller Kapsamında
III. SUÇUN MANEVİ UNSURLARI (Mens Rea/Mental Elements)
169
A. Genel Kast: Roma Statüsü’nün 30. Maddesi
170
2. Seçimlik Fiillerin Genel Kast Unsuru Bağlamında Değerlendirilmesi
173
B. Özel Kast: Soykırım Kastı
176
1. Yok Etme (Destroy) Kavramı ve Yok Etmenin Alt Unsurları
177
a. “Tamamen veya Kısmen” Yok Etme (in Wholein Part)
178
b. “Gruba Mensup Olması Nedeniyle” Yok Etme (as such) ve Saik
(Motive) ile Olan İlişkisi
186
c. Yok Etmenin İspatı
188
(1) Soykırım Plan veya Politikasının Önemi
192
(2) Sanığın Hiyerarşik Konumunun Soykırım Kastının
2. Özel Kastın Kapsamına İlişkin Farklı Yaklaşımlar
195
a. İsteme Temelli (Purpose–based) Yaklaşım
196
b. Bilme Temelli (Knowledge–based) Yaklaşım
199
c. Failleri Sınıflandırma (Top–Mid–Low Level Perpetrators)
Temelli Karma Yaklaşım
200
IV. SOYKIRIM SUÇUNDA BİREYSEL CEZA SORUMLULUĞUNUN
A. Soykırım Sözleşmesi’nin 3. Maddesinde Düzenlenen Eksik Suçlar
1. Soykırım Suçunu İşlemek için Komplo Kurma (Conspiracy)
207
2. Soykırım Suçunu İşlemeye Doğrudan ve Alenen Kışkırtma (Direct
and Public Incitement)
214
3. Soykırım Suçuna Teşebbüs (Attempt) ve Gönüllü Vazgeçme
(Abandonment) ile Olan İlişkisi
218
B. Suçluların Çokluğu: Faillik, Şeriklik ve Müşterek Suç Girişimi
222
1. Faillik (Perpetration)
223
a. Doğrudan Faillik (Direct Perpetration)
225
b. Müşterek Faillik (Co–perpetration)
225
c. Dolaylı Faillik (Indirect Perpetration)
227
d. Dolaylı Müşterek Faillik (Indirect Co–perpetration) ve Birlikte
Dolaylı Faillik (Joint Indirect Perpetration)
229
a. Soykırım Suçunu İşlemek için İşbirliği Yapma (Complicity)
230
b. Suç İşlemeye Yönlendirme (Instigation)
235
c. Suç İşlemeye Yönelik Emir Verme (Ordering)
240
d. Suça Yardım ve Yataklık Etme (Aiding and Abetting)
243
e. Suçu Planlama (Planning)
247
3. Müşterek Suç Girişimi (Joint Criminal Enterprise) Doktrini
248
(1) Birden Fazla Kişinin Varlığı
253
(2) Ortak Bir Plan, Tasarı veya Amacın Varlığı
253
(3) Sanığın Bu Ortak Plan, Tasarı veya Amaca Katılımı
254
(1) Basit Kategori: Müşterek Suç Girişimi–I (JCE–I)
255
(2) Sistematik Kategori: Müşterek Suç Girişimi–II (JCE–II)
255
(3) Genişletilmiş Kategori: Müşterek Suç Girişimi–III (JCE–III)
256
c. Doktrine Yönelik Eleştiriler, Roma Statüsü’nün 25/3–(d)
Maddesi ve Değerlendirmemiz
259
C. Üstün Sorumluluğu (Superior Responsibility) Doktrini
262
1. Doktrinin Normatif Kaynakları ve Kısa Tarihçesi
262
2. Doktrinin Unsurları
268
a. Üst–Ast İlişkisinin Varlığı
270
b. Üstün Önleme veya Cezalandırma için Gerekli ve Makul
Tedbirleri Almamış Olması
273
d. Roma Statüsü’nde Getirilen Ek Unsur: Nedensellik Bağı