Türkiye'de Anayasa Yargısının Gelişimi ve Anayasa Mahkemesi'nin Yeniden Yapılandırılması

Anayasacılık, anayasaya uygunluğun yargısal denetiminin yaygınlaşmasıyla birlikte günümüzdeki anlamına kavuşmuştur. Anayasal kurumları farklı açılardan yorumlayan anayasa yargıçları, bu kurumlara içerik ve anlam kazandırmaktadır. Yorumlanan kurumların devletin temel kuruluşuna ilişkin olması, anayasa yargıçlarının yorumunu/sözünü de temel bir konuma yükseltmektedir. Bu nitelik, anayasa yargısının siyasetle olan yakın ilişkisi sebebiyle, aynı zamanda onu sürekli bir tartışma alanı haline getirmiştir. Türkiye'de de anayasa yargısının gelişimi ve Anayasa Mahkemesi'nin yapılandırılması yönündeki tartışmalar bu bağlamda anlaşılmalıdır.

Anayasa Mahkemesi, anayasal demokrasinin varoluşsal bir kurumudur. Demokrasi, temel haklar ve hukuk devleti ilkesi, Anayasa Mahkemesi tarafından kurumsallaştırılmakta ve korunmaktadır. Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkilerinin kapsamı, bu kurumsallaştırmanın başlıca araçlarını oluşturmaktadır. Bununla birlikte söz konusu görev ve yetkilerin kullanımında Anayasa Mahkemesi'nin yorumu zaman zaman Mahkeme'nin varlığının tartışılmasına kadar ileri giden eleştirilere konu olabilmektedir. Ayrıca Mahkeme'nin çalışma ve yargılama usulüyle ilgili olarak da bazı iyileştirme önerileri ileri sürülmektedir.

Bu çerçevede çalışmada, anayasa yargısının Türkiye'deki gelişimi ile Anayasa Mahkemesi'nin yeniden yapılandırılması meselesi ele alınmıştır. Anayasa yargısının genel gelişimine ve kavramsal çerçevesine ise Türk anayasa yargısı detaylandırılırken, gerekli olduğu ölçüde değinilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın birinci bölümünde anayasa yargısının Türkiye'deki gelişimi, ikinci bölümünde ise Türk anayasa yargısının yeniden yapılandırılması konusu incelenmektedir. Anayasacılığın çeşitli yönlerden aşındığı günümüzde, anayasa yargısının Türkiye'deki gelişimini ve Anayasa Mahkemesi'nin konumunu yeniden düşünmek bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır.