Türk Hukukunda Suçsuzluk Karinesinin Hukuki Sonuçları Dr. Seyfi Han  - Kitap
Türk Hukukunda

Suçsuzluk Karinesinin Hukuki Sonuçları

1. Baskı, 
Mart 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
487
Barkod:
9786253777302
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
1.000,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Bu çalışmada, suçsuzluk karinesinin hukuk sisteminin tümü içindeki önem ve işlevine dikkat çekmek amacıyla karinenin dar anlamda bir ceza muhakemesi ilkesi olarak değil; çok boyutlu ve bütüncül bir anayasal ilke olarak ele alınması yoluna gidilmiştir.
Bu doğrultuda suçsuzluk karinesi iki boyutlu bir yapı içinde incelenmiştir. Birinci boyut, ceza muhakemesi sürecinde karinenin sağladığı klasik usuli güvenceleri; ikinci boyut ise ceza yargılamasının sınırlarını aşan, bağlantılı hukuk, idari ve disiplin yargılamalarında ortaya çıkan etkileri kapsamaktadır. Anılan yaklaşım, suçsuzluk karinesinin yalnızca "suçlu sayılmama" ilkesi değil, aynı zamanda "suçlu muamelesi görmeme" hakkı olduğunu da görünür kılmayı amaçlamaktadır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Suçsuzluk Karinesinin Kavramsal Analizi Gelişimi ve Uygulama Alanı
.
Suçsuzluk Karinesinin Birinci Boyutu
.
Suçsuzluk Karinesinin İkinci Boyutu
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
7
ÖZET 
9
İÇİNDEKİLER 
11
KISALTMALAR 
19
GİRİŞ 
21
BİRİNCİ BÖLÜM
SUÇSUZLUK KARİNESİNİN KAVRAMSAL ANALİZİ GELİŞİMİ VE UYGULAMA ALANI
A. KARİNENİN KAVRAMSAL İÇERİĞİ 
27
1. Genel Olarak 
27
2. Terim Sorunu 
30
3. Suçsuzluk Karinesinin Tanımı ve Anlamı 
35
4. Kavramı Tanımlayan Teoriler 
41
a. Psikolojik Olay Teorisi 
41
b. Normatif Kavram Olarak Suçsuzluk Karinesi 
43
B. SUÇSUZLUK KARİNESİNİN GELİŞİMİ 
45
1. Avrupa Kıtasındaki Gelişmeler 
45
2. Karinenin Amerika’da Ortaya Çıkışı 
47
3. Sair Uluslararası Gelişmeler 
48
a. Birleşmiş Milletler Belgelerinde Suçsuzluk Karinesi 
48
b. Afrika Birliği Örgütlerinde Suçsuzluk Karinesinin izleri 
50
4. Suçsuzluk Karinesinin Ülkemizdeki Gelişimi 
51
a. 1924 Öncesi Durum 
51
b. 1921–1924–1961 Anayasalarında Suçsuzluk Karinesi 
54
c. 1982 Anayasasında Suçsuzluk Karinesi 
56
d. Sair İç Hukuk Düzenlemelerimizde Suçsuzluk Karinesi 
60
C. SUÇSUZLUK KARİNESİNİN UYGULAMA ALANI 
64
1. Genel Olarak 
64
2. Suç Kavramı 
65
a. Suç ve Suç İsnadının Özerk Bir Kavram Olması 
65
b. Suç Kavramını Belirleme Ölçütleri 
68
(1) Suçun Ulusal Hukuktaki Yeri 
68
(2) Fiilin Niteliği/Eylemin Doğası 
69
(3) Cezanın Niteliği ve Ağırlığı 
76
3. Bir Suçla İtham Edilme (İsnadın Şekli ve Zamanı) 
79
4. Karinenin Koruma Sağladığı Yargılama Süreçleri 
82
D. SUÇSUZLUK KARİNESİNİN BOYUTLARI 
85
1. Suçsuzluk Karinesinin Boyutları Kavramına Genel Bir Bakış 
85
2. Suçsuzluk Karinesinin İki Farklı Boyutu 
89
İKİNCİ BÖLÜM
SUÇSUZLUK KARİNESİNİN BİRİNCİ BOYUTU
A. KARİNENİN BİRİNCİ BOYUTU KAVRAMININ TANIMI VE KAPSAMI 
95
B. SORUŞTURMA AŞAMASINDA BİRİNCİ BOYUT 
98
1. Suçsuzluk Karinesinin Soruşturma Aşamasında Geçerliliği Sorunu 
98
2. Tutuklama Kararı ve Suçsuzluk Karinesi 
101
a. Tutuklama Koruma Tedbirinin Niteliği ve Suçsuzluk Karinesi ile
İlişkisi 
101
b. Suçsuzluk Karinesini İhlal Etmeyen Tutuklama Kararı 
105
(1) Farklı Suç Tiplerine Yönelik Özel Düzenlemeler ve Hâkimin
Takdir Hakkı 
105
(2) Tutukluluk Süresine Yönelik Üst Sınır İçeren Düzenlemeler 
110
(3) Tutuklamada Ölçülülük İlkesine Dair Düzenlemeler 
116
c. Suçsuzluk Karinesini İhlal Eden Tutuklama Kararı 
121
(1) Genel Olarak Tutuklama Tedbirinin Hukuki Sınırları 
121
(2) Tutuklama Tedbirine Hükmedilmesinin Zorunlu Olmaması 
122
(3) Tutuklama İçin Kuvvetli Şüphe Bulunmaması 
125
(4) Tutuklama Kararının Gerekçeli Olmaması 
128
(5) Adli Kontrolün Yetersiz Kalması 
130
(6) Tutuklulukta Makul Sürenin Aşılması 
133
(7) Haksız Tutuklama ve Tazminat Ödenmesi 
136
(8) Tutukluların Tabi Olacakları İnfaz Rejimi 
137
3. Yakalama ve Gözaltı 
140
4. Diğer Koruma Tedbirleri 
145
5. Soruşturma Aşamasındaki Bazı Muhakeme İşlemleri Bakımından
Suçsuzluk Karinesinin Birinci Boyutu 
147
a. İletişimin Tespiti 
147
b. Beden Muayenesi ve Vücuttan Örnek Alınması 
151
c. Uzlaştırma 
155
d. Önödeme 
158
6. Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığı (Syok) Kararı ve Suçsuzluk
Karinesi 
160
a. SYOK Kararının Hukuki Niteliği 
160
b. İhbar ve Şikâyet Konusu Fiilin Suç Oluşturmadığının Herhangi Bir
Araştırma Yapılmasını Gerektirmeksizin Açıkça Anlaşılması 
162
c. İhbar veya Şikâyetin Genel ve Soyut Nitelikte Olması 
162
d. Soruşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararın Bizatihi Soruşturma
Gerektirip Gerektirmediği Sorunu 
166
C. KOVUŞTURMA AŞAMASINDA BİRİNCİ BOYUT 
167
1. Genel Olarak 
167
2. Ceza Muhakemesinde İspat ve Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi 
168
a. Ceza Muhakemesinde İspat 
168
b. İspat Külfeti 
170
c. İspat İçin Şüphenin Yenilmesi Zorunluluğu 
175
(1) Şüphenin Yenilmesi Zorunluluğuna İlişkin Yasal Düzenlemeler 
176
(2) İspat İçin Yenilmesi Gereken Şüphe Kavramı 
177
d. Şüpheyi Yenmede Vicdani Kanaat Ölçütü 
179
e. Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi 
180
(1) Kavramın İçeriği 
180
(2) Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesinin Tarihi Gelişimi 
184
(3) Şüpheden Sanık Yararlanır Kavramının Dayanakları 
185
(4) Şüphenin Maddi Vakıaya İlişkin Olması 
186
i. Suçun Unsurları İtibariyle Oluşup Oluşmadığına İlişkin
Şüphe 187
ii. Suçun Ağırlaştırıcı ve Hafifletici Hallerinde Şüphe 
190
iii. Kusurluluğu Azaltan–Ortadan Kaldıran Hallerde Şüphe 
191
iv. Suçun Özel Görünüş Şekillerinde Şüphe 
192
(5) İlkenin Uygulanmayacağı Durumlar 
193
a. Uygulanacak Hukuk Kuralı Konusundaki Şüphe Sanık
Lehine Yorumlanamaz 
193
b. Eksik Soruşturmanın Bulunduğu Durumlarda Sanık Lehine
Yorum İlkesi Uygulanmaz 
193
c. Soyut ve Gerekçeye Dayanmayan Şüphe Sanık Lehine
Yorumlanamaz 
194
d. Ceza Muhakemesi İşlemlerinin Hukuka Uygun Olup
Olmadığı Konusundaki Şüphe Sanık Lehine Yorumlanamaz 
194
(6) Soruşturma Aşamasında Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi 
195
3. Fiili veya Hukuki Sorumluluk Karinelerinin Suçsuzluk Karinesine Etkisi 
196
a. Yüksek Mahkeme Kararlarında Sorumluluk Karineleri 
198
b. Fiili veya Hukuki Sorumluluk Karinelerinin Uygulamadaki Örnekleri 
203
4. Hukuka Aykırı Elde Edilen Delilin Hükme Esas Alınamaması 
204
a. Hukuka Aykırı Delil Kavramı ve Suçsuzluk Karinesi 
204
b. Delil Elde Etme Yasakları 
205
(1) Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesi 
206
(2) İfade Alma ve Sorguda Yasak Usuller 
207
(3) Delil Aracı Yasakları 
208
c. Hukuka Aykırı Olarak Elde Edilen Delillerin Değerlendirilmesi
Sorunu 
209
(1) Genel Olarak 
209
(2) Hukuka Aykırı Delillere İlişkin Teoriler 
211
(3) Hukuka Aykırı Delillere Dayanma Yasağının Mevzuatımızdaki
Yansımaları 
213
(4) Yüksek Mahkemelerin Hukuka Aykırı Delil Konusundaki
Değerlendirmeleri 
219
i. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Hukuka Aykırı
Delillere Yaklaşımı 
219
ii. Anayasa Mahkemesinin Hukuka Aykırı Delillere Yaklaşımı 
222
iii. Yargıtay’ın Hukuka Aykırı Delillere Yaklaşımı 
224
5. Susma Hakkı 
225
(1) Suçsuzluk Karinesi ve Susma Hakkı 
225
(2) Susma Hakkının Dayanakları 
226
(3) Susma Hakkının Kapsamı 
227
(4) Susma Hakkının Sınırları 
229
i. Sanığın Kimliği Hakkındaki Sorulara Suskun Kalması 
229
ii. Şüpheli veya Sanığın Hakkındaki Bazı Tedbirlere Katlanma
Yükümlülüğü 
230
iii. Gerçeği Söyleme Yükümlülüğü 
233
iv. Suskun Kalmanın Sonuçları 
234
6. Silahların Eşitliği ve Çelişmeli Yargı Faaliyetinin Benimsenmesi 
236
7. Sanığa Önyargısız Yaklaşım 
238
D. BAZI CEZA MUHAKEMESİ UYGULAMALARI BAKIMINDAN BİRİNCİ BOYUT 
241
1. Seri Yargılama Uygulaması ve Suçsuzluk Karinesi 
241
2. Basit Yargılama Usulüyle Görülen Davalarda Suçsuzluk Karinesi 
248
E. SUÇSUZLUK KARİNESİNİN BİRİNCİ BOYUTUNUN BAĞLANTILI İDARİ
UYUŞMAZLIKLARLA İLİŞKİSİ 
255
1. İdari Suç İthamının Bulunduğu Durumlarda Suçsuzluk Karinesi 
256
2. Görülmekte Olan Bağlantılı Bir Ceza Davası ile Eş Zamanlı Yürüyen İdari
Uyuşmazlıklarda Suçsuzluk Karinesi 
258
3. Mahkûmiyet Dışında Bir Hükümle Sonuçlanan Bağlantılı Ceza
Davalarını Takip Eden İdari Uyuşmazlıklarda Suçsuzluk Karinesi 
260
F. SUÇSUZLUK KARİNESİNİN BİRİNCİ BOYUTUNUN BAĞLANTILI HUKUK
YARGILAMALARI İLE İLİŞKİSİ 
260
1. Suçsuzluk Karinesinin Eş Zamanlı Olarak Yürüyen Bağlantılı Hukuk
Davalarına Etkisi 
261
2. Ceza Yargılamasıyla Eşzamanlı Yürüyen Hukuk Davaları 
262
3. Ceza Davasının Mahkûmiyet Dışında Bir Hükümle Sonuçlanmasını
İzleyen Hukuk Davaları 
262
G. SUÇSUZLUK KARİNESİNİN BİRİNCİ BOYUTUNUN DİSİPLİN
SORUŞTURMALARINDA UYGULANMASI 
263
1. Ceza Yargılaması ile Eş Zamanlı Yürüyen Disiplin Soruşturmalarında
Suçsuzluk Karinesi 
263
2. Ceza Davasının Mahkûmiyet Dışında Bir Hükümle Sonuçlanmasını
İzleyen Disiplin Soruşturmaları 
267
H. SUÇLULUĞUN İMA EDİLMESİ 
269
1. Genel Olarak 
269
2. Kamu Görevlileri Bakımından 
270
3. Kişinin Suçlu Olarak İfşa Edilmesi–Fail Yürüyüşü/Perp Walk 
274
4. Suç Soruşturması ve Medya 
276
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SUÇSUZLUK KARİNESİNİN İKİNCİ BOYUTU
A. SUÇSUZLUK KARİNESİNİN İKİNCİ BOYUTUNUN TARİHİ GELİŞİMİ, TANIMI
VE ANLAMI 
279
1. Suçsuzluk Karinesinin İkinci Boyutu Kavramının Tarihi Gelişimi 
279
a. Tarihsel Süreçte Karineye Bakış 
279
b. Karineyi İkinci Boyuta Taşıyan Basamaklar 
280
2. İkinci Boyut Kavramının Tanımı ve Anlamı 
283
3. Karinenin İkinci Boyutunun Ortaya Çıkış Şekli 
286
4. Yüksek Mahkeme Kararlarında İkinci Boyut 
290
a. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında İkinci Boyut 
290
b. Anayasa Mahkemesi Kararlarında İkinci Boyut 
296
B. SUÇSUZLUK KARİNESİNİN İKİNCİ BOYUTUNUN KAPSAMI VE UYGULAMA
ALANI 
304
1. Suçsuzluk Karinesinin İkinci Boyutununun Geçerli Olduğu Durumlarda
“Bağlantı” Kavramı 
305
2. Ceza Yargılamasındaki Sonucun İrdelenmesi ve Değerlendirilmesi 
307
3. Ceza Muhakemesindeki Delillerin Değerlendirilmesi 
315
4. İlgilinin Muhtemel Suçluluğu Hakkında Yorum Yapılması 
320
C. SUÇSUZLUK KARİNESİNİN İKİNCİ BOYUTUNUNUN GEÇERLİ OLDUĞU
DURUMLARDA “SUÇ İSNADI” KAVRAMINDAN NE ANLAŞILMASI
GEREKTİĞİ 
324
1. Suç İsnadı Kavramının Karinenin İkinci Boyutu ile İlişkisi 
324
2. Suçsuzluk Karinesinin İkinci Boyutu Bakımından “Suç İsnadı”
Kavramının Zamanı 
334
a. Ceza Mahkemesinin Sonuçlanmasından Sonra Başlayan Medeni
Yargılamalar 
334
b. Ceza Yargılaması Henüz Sonuçlanmadan Başlasa Bile Ceza
Yargılamasının Kesinleşmesinden Sonra da Devam Eden Medeni
Yargılamalar 
335
D. “MAHKÛMİYET DIŞINDAKİ HÜKÜM” KAVRAMI 
336
1. Mahkûmiyet Dışındaki Hüküm Kavramının Genel İçeriği 
336
2. Beraat Kararı 
337
a. Genel Olarak Beraat Kararı 
337
b. Ceza Yargılamasından “Beraat” Hükmü Alan Kişinin Suçsuzluk
Karinesini İkinci Boyutu Kapsamında Korunması 
339
3. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı 
350
a. Genel Olarak HAGB Kararı 
350
b. HAGB Kararı Bir Ceza Mahkûmiyeti Hükmü Sayılabilir mi? 
352
c. HAGB Kararının Suçsuzluk Karinesi ile İlişkisi 
355
4. Düşme Kararıyla Sonuçlanan Ceza Davalarında Suçsuzluk Karinesinin
İkinci Boyutu 
368
5. Erteleme Kararıyla Sonuçlanan Ceza Davalarında Suçsuzluk Karinesinin
İkinci Boyutu 
374
a. 28.8.1999 Tarihli ve 4454 sayılı Basın ve Yayın yoluyla İşlenen
Suçlara İlişkin Dava ve Cezaların Ertelenmesine Dair Kanun 
376
b. 21.12.2000 Tarihli ve 4616 Sayılı 23 Nisan 1999 Tarihine Kadar
İşlenen Suçlardan Dolayı Şartla Salıverilmeye, Dava ve Cezaların
Ertelenmesine Dair Kanun 
377
c. 07.12.2012 Tarihli ve 6352 Sayılı Yargı Hizmetlerinin
Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve
Basın Yayın yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava ve Cezaların
Ertelenmesine Dair Kanun 
379
d. Soruşturma ve Kovuşturmanın Ertelenmesi Kararlarının Yüksek
Mahkeme Kararlarında Görünümü 
381
6. Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı (KYOK) Verilen Hallerde Suçsuzluk
Karinesinin İkinci Boyutu 
386
7. Soruşturmaya Yer Olmadığı Kararı (SYOK) Verilen Hallerde Suçsuzluk
Karinesinin İkinci Boyutu 
391
8. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararı Verilen Hallerde
Suçsuzluk Karinesinin İkinci Boyutu 
394
a. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararına Genel Bir Bakış 
394
b. Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararının Suçsuzluk
Karinesiyle İlişkisi 
397
9. Davanın Reddi Halinde Suçsuzluk Karinesinin İkinci Boyutu 
398
E. MAHKÛMİYET HÜKMÜ OLMAMALARINA RAĞMEN SUÇSUZLUK
KARİNESİNİN İKİNCİ BOYUTUNUN DEVREYE GİRMESİNE ENGEL OLAN
HÜKÜMLER 
400
1. Mahkûmiyet Dışındaki Hüküm Türlerine Genel Bir Bakış 
400
2. Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı 
402
3. Güvenlik Tedbirine Hükmedilmesi 
412
F. SUÇSUZLUK KARİNESİNİN UYGULANMASI BAKIMINDAN ÖZELLİK ARZ
EDEN DURUMLAR 
417
1. Yargılamanın Yenilenmesi Halinde Suçsuzluk Karinesi 
417
a. Yargılamanın Yenilenmesi Kanun Yolunun Hukuki Niteliği 
417
b. Yargılamanın Yenilenmesi ve Suçsuzluk Karinesi İlişkisi 
419
c. AİHM ve AYM’nin Yargılamanın Yenilenmesi Kararı Sonrasında
Suçsuzluk Karinesine Bakışları 
430
2. Etkin Pişmanlık Halinde Suçsuzluk Karinesi 
432
a. Genel Olarak Etkin Pişmanlık 
432
b. Etkin Pişmanlık ve Suçsuzluk Karinesi İlişkisi 
433
(1) Etkin Pişmanlığın Ceza İndirimi Sağladığı Durumlar 
433
(2) Etkin Pişmanlığın Sanık Hakkında Ceza Verilmesine Yer
Olmadığı Kararı Verilmesini Gerektirdiği Durumlar 
434
(3) Etkin Pişmanlık Nedeniyle Kişi Hakkında Kovuşturmaya Yer
Olmadığı Kararı Verilen Durumlar 
434
3. Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair (6284
Sayılı) Kanun Ve Suçsuzluk Karinesi 
437
a. 6284 Sayılı Kanun’a Genel Bir Bakış 
437
b. 6284 Sayılı Kanun Suçsuzluk Karinesinin Birinci Boyutunun Geçerli
Olduğu Durumlarda Uygulaması 
441
c. 6284 Sayılı Kanun Suçsuzluk Karinesinin İkinci Boyutunun Geçerli
Olduğu Durumlarda Uygulaması 
444
G. MAHKÛMİYET DIŞINDA BİR HÜKÜMLE SONUÇLANAN CEZA DAVALARI
SONRASINDA SUÇLULUĞUN İMA EDİLMESİ 
450
SONUÇ 
461
KAYNAKÇA 
469