İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay Kararları Işığında Ceza Hukuku'nda Temel Haklara Müdahaleler ve Hukuka Aykırı Müdahalelere Karşı Korunma Çareleri (Önleme ve Koruma Tedbirleri) Prof. Dr. Veli Özer Özbek  - Kitap
İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay Kararları Işığında

Ceza Hukuku'nda Temel Haklara Müdahaleler ve Hukuka Aykırı Müdahalelere Karşı Korunma Çareleri

(Önleme ve Koruma Tedbirleri)

3. Baskı, 
Kasım 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
636
Barkod:
9786253613426
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
1.650,00₺
24 saat içerisinde temin edilir.
Diğer Baskılar
2. baskı
Ekim 2023
1.645,00₺
895,00₺ (%46)
1. baskı
Eylül 2021
905,00₺
905,00₺ (%0)
Kitabın Açıklaması
Temel hak ve özgürlükler soluduğumuz hava gibidir. Önemi yokluğunda hissedilir. Bütün hukuk kurallarının ana hedefi temel hak ve özgürlükleri koruyup sağlamaktır. Ceza ve ceza muhakemesi hukukunda bu hedef daha belirginleşip, keskinleşir. Özellikle ceza muhakemesinin bir suçun işlenip işlenmediğinin belirlenmesi yönündeki amacına ulaşılabilmesi için delil toplama ihtiyacı, bu delillerin toplanması aşamasında temel hak ve özgürlüklere müdahale zorunluluğu özgürlükler ile suçun cezalandırılmasıyla elde edilmek istenen güvenlik arasındaki dengenin sağlanmasını zorlaştırmaktadır.
İşte bu kitap özgürlük ve güvenlik arasındaki "çatışmanın" "işbirliğine" dönüşmesi yönündeki idealin hayata geçirilmesi için verilen çabanın bir ürünü olarak kabul edilmelidir. Demokratik hukuk devleti ilkesi ancak özgürlük ve güvenlik dengesinin sağlandığı bir ülkede hayata geçirilebilir.
Kitabın bu baskısında tüm kitap gözden geçirilmiş, yeni kaynaklar eklenmiş, mevzuat değişiklikleri ilgili yerlerde ele alınıp geçen süre içinde çıkan yeni kararlar ele alınıp değerlendirilmiştir. Bu çerçevede 24.12.2025 tarih ve 7571 sayılı Kanun ile CMK'ya eklenen "Bilişim suçlarının işlenmesi suretiyle elde edilen menfaatin bulunduğu hesabın askıya alınması ve elkoyma" başlıklı m.128/A ele alınıp değerlendirilmiş ayrıca ön alan soruşturmaları-önleyici tedbirler ana başlığı altına "İnternet Ortamının İzlenmesi (Sanal Devriye)" yeni bir başlık daha eklenmiştir. Öte yandan kişilik haklarının ihlal edilmesi nedeniyle içeriğin yayından çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi tedbirini düzenleyen 5651 sayılı Kanun m.9, Anayasa Mahkemesi'nin 11/10/2023 tarih ve 2020/76 E. ve 2023/172 K. sayılı kararıyla iptal edildiği ve yerine yeni bir hüküm ihdas edilmediği için kitabın bu baskısından çıkarılmıştır. Yine son zamanlarda gittikçe daha sık uygulama alanı bulan ve drone olarak ifade edilen insansız hava araçlarının (İHA) önleme ve koruma tedbirleri içindeki yeri de incelenmiştir. Nihayet internet hukukunda temel haklara müdahalenin kapsamı, 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu ile genişlediğinden, getirilen tedbirler de ayrıca ele alınmıştır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Polis Hukukunda Temel Haklara Müdahaleler: Ön Alan Soruşturmaları – Önleyici Tedbirler
.
İnternet Hukukunda Temel Haklara Müdahaleler (5651 ve 7545 Sayılı Kanun)
.
Ceza Muhakemesi Hukukunda Temel Haklara Müdahaleler: Açık ve Gizli Koruma Tedbirleri
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
Üçüncü Basıya Önsöz 
7
Kısaltmalar 
29
Giriş 
31
Birinci Bölüm
POLİS HUKUKUNDA TEMEL HAKLARA MÜDAHALELER:
ÖN ALAN SORUŞTURMALARI – ÖNLEYİCİ TEDBİRLER
I. ÖN ALAN SORUŞTURMASI KAVRAMI 
34
II. ÖN ALAN SORUŞTURMALARININ SINIRLARI 
39
A. Genel Olarak 
39
B. Belirlilik ve Oranlılık İlkesi 
40
1. Belirlilik İlkesi 
40
2. Oranlılık İlkesi 
43
C. İnsan Haysiyetinin Dokunulmazlığı İlkesi ve Özgürlüklerin Özü Garantisi 
45
1. İnsan Haysiyetinin Dokunulmazlığı İlkesi 
45
2. Öz Garantisi 
46
III. ÖN ALAN SORUŞTURMALARININ ORTAYA ÇIKARDIĞI SONUÇLAR 
48
A. Adliyenin, Özellikle de Savcının Polis Üzerinde Hâkimiyetini Kaybetmesi 
48
B. Delil Elde Etmenin İdari Nitelik Kazanması 
48
C. Polis Teşkilatının “Gizli Polis” Teşkilatına Dönüşmesi Riski 
49
D. Maddi Ceza Hukukundaki Etkisi 
49
E. Ceza Muhakemesinin Yürüyüşüne Etkileri 
50
IV. PVSK’DA YER ALAN ÖN ALAN SORUŞTURMASI YAPMA OLANAKLARI (ÖNLEYİCİ TEDBİRLER) 
51
A. Durdurma ve Kimlik Sorma (PVSK m.4/A) 
52
1. Kaynakça 
52
a. Kavram ve Hukuki Nitelik 
52
b. Amaç 
59
c. Uygulama ve Kapsam 
60
aa. Genel Olarak 
60
bb. Durdurma ve Kimlik Sorma 
61
cc. Durdurma ve Arama 
63
d. Koşulları 
67
aa. Tedbirin Sebebi Bakımından 
67
bb. Kararı Verecek/Uygulayacak Kişi Bakımından 
71
B. Parmak İzi ve Fotoğrafların Kayda Alınması (PVSK m.5) 
73
1. Kaynakça 
73
2. Açıklamalar 
73
a. Kavram–Kapsam 
73
b. Uygulaması 
76
c. Hükmün Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile İlişkisi 
77
C. Önleme araması (PVSK m.9) 
80
1. Kaynakça 
80
2. Açıklamalar 
81
a. Tanım–Kavram 
81
b. Hukuki Nitelik 
82
c. Amacı 
83
d. Aramanın Konusu 
83
e. Koşulları 
84
aa. Makul Sebep 
84
bb. Kararı Verecek Kişi 
86
cc. Aramanın Yapılacağı Yer 
91
dd. Arama Kararının İçeriği 
95
f. Aramanın İcrası 
96
D. Önleme Yakalaması ve Muhafaza Altına Alma (m.13) 
98
1. Kaynakça 
98
2. Açıklamalar 
99
a. Terim–Tanım–Kavram 
99
b. Koşulları 
105
aa. Yakalama (Koruma Altına Alma, Uzaklaştırma) Sebebi 
105
bb. Kararı Veren Bakımından 
107
c. İcrası 
107
d. Sona Ermesi 
110
E. Kayıp Çocukların Araştırılması (PVSK m.13/A) 
110
1. Kaynakça 
110
2. Açıklama 
110
a. Kavram 
110
b. Tedbirin Konusu 
111
c. Tedbire Karar Verecek Makam 
112
d. Tedbirin Süresi 
112
F. Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin veya İnternet Bağlantı Adresleriyle İnternet Kaynakları Arasındaki Veri Trafiği ile İletilen Verilerin Önleme Amacıyla Tespiti, Dinlenmesi, Sinyal Bilgilerinin Değerlendirilmesi ve Kayda Alınması (PVSK ek m.7) 
113
1. Kaynakça 
113
2. Açıklamalar 
113
a. Kapsam 
114
aa. Suç Bakımından 
114
bb. Uygulanacak Tedbir Bakımından 
117
b. Kararı Verecek Makam 
119
c. Kararın İçeriği 
121
d. Süresi 
123
e. Kararların Yerine Getirilmesi 
123
f. Sona Ermesi–Kayıtların Yok Edilmesi– İlgilinin Bilgilendirilmesi 
125
g. Faaliyetlerin Denetimi 
125
h. Tesadüfen Elde Edilen Delil ve Hukuka Aykırı Dinleme 
126
ı. Önleme Amacıyla Başvurulan Tedbirin Koruma Tedbirine Dönüşmesi 
126
G. Teknik Araçlarla Önleme Amacıyla İzleme (PVSK ek m.7/6) 
127
1. Kaynakça 
127
2. Açıklamalar 
127
a. Amaç–Kapsam 
127
b. Kararı Verecek Makam 
129
c. Kararın İçeriği 
129
d. Süresi 
130
e. Kararların Yerine Getirilmesi 
131
f. Sona Ermesi ve Elde Edilen Verilerin Akıbeti 
131
g. Faaliyetlerin Denetimi 
131
h. Hukuka Aykırı İzleme 
132
H. Kamu Kurum ve Kuruluşları ile Kamu Hizmeti Veren Kuruluşların İhtiyaç Duyulan Bilgi ve Belgelerinden Yararlanabilmek İçin Talepte Bulunmak (PVSK ek m.7/6, c.2–3) 
133
1. Kaynakça 
133
2. Açıklamalar 
133
V. PVSK’DA YER ALMAYAN ÖN ALAN SORUŞTURMASI YAPMA OLANAKLARI (ÖNLEYİCİ TEDBİRLER) 
136
A. Verilerin Genel Bilgi Toplama Sistemine (GBT) Kaydedilmesi 
136
1. Kaynakça 
136
2. Açıklamalar 
136
a. Tanım–Kavram 
136
b. Amaç 
137
c. Bilgi Toplama Birimi 
138
d. Kapsam 
138
aa. Kişi Bakımından 
138
bb. Konu Bakımından 
142
e. Uygulanması 
143
f. Yönergenin Hukuka Aykırılığı Sorunu 
145
g. GBT Sistemindeki Bilgilerin İlgilisine Bildirilmesi 
149
B. MOBESE, DRONE (İHA) vb. ile Yapılan İzleme ve Kayıt (Önleyici Amaçla Optik ve Akustik Araçlarla Veri Toplama) 
149
1. Kaynakça 
149
2. Açıklamalar 
150
a. Terim–Kavram 
150
b. MOBESE, DRONE (İHA) ile İzleme, Teknik Araçlarla İzleme Koruma Tedbiri (CMK m.140) İçinde Değerlendirilemez 
153
c. Konunun Anayasal Boyutu 
154
aa. İnsan Haysiyetinin Dokunulmazlığı İlkesi 
154
bb. Oranlılık İlkesi 
155
aaa. Amaca Uygunluk 
155
bbb. Gereklilik 
155
ccc. Ölçülülük 
155
cc. Belirlilik İlkesi 
157
d. MOBESE, DRONE (İHA) Sisteminin ve Bu Çerçevede Önleyici Amaçla Optik ve Akustik Araçlarla Veri Toplama Tedbirinin Şekli ve Kapsamı 
157
aa. Tedbirin Uygulama Şekli 
157
bb. Kapsamı 
158
e. MOBESE, DRONE (İHA) Sisteminin ve Bu Çerçevede Önleyici Amaçla Optik ve Akustik Araçlarla Veri Toplama Tedbrinin Uygulama Koşulları 
159
aa. Tedbirin Uygulanacağı Yer Bakımından 
159
bb. Tedbirin Uygulanacağı Süre ve Sürenin Tespiti Bakımında Koşulların Mevcut Olduğunun Belgelendirilmesi Zorunluluğu 
160
cc. Tedbirin Uygulanmasına Karar Verecek Kişi Bakımından 
160
f. Özel Kişiler Tarafından Yapılan Kayıtlar 
160
g. Özel Kişiler Tarafından Bir Suça İlişkin Tesadüfen Yapılan Kayıtlar 
164
h. Tedbirin Plaka ya da Yüz Tanıma Programlarıyla Bütünleşmesi 
165
ı. Değerlendirme 
169
VI. ÖNLEYİCİ TEDBİRLERLE ELDE EDİLEN VERİLERİN DELİL OLARAK KULLANILABİLİP KULLANILAMAYACAĞI SORUNU 
170
VII. ÖNLEYİCİ TEDBİRLER NEDENİYLE TAZMİNAT 
171
İkinci Bölüm
İNTERNET HUKUKUNDA TEMEL HAKLARA MÜDAHALELER
(5651 ve 7545 sayılı Kanun)
I. GENEL OLARAK 
173
II. İÇERİĞİN ÇIKARILMASI VE ERİŞİMİN ENGELLENMESİ (5651 s.K. m.8) 
175
A. Koruma Tedbiri Niteliği Taşıyan İçeriğin Çıkarılması ve Erişimin Engellenmesi Tedbiri 
175
1. Uygulama Koşulları 
176
a. Şüphe Bakımından 
176
b. Suç Bakımından 
176
c. Karar Veren Bakımından 
177
2. İcrası 
178
3. Sona Ermesi 
179
4. Denetimi 
179
5. Yaptırım 
180
6. Tazminat 
181
B. Önleyici (İdari) Tedbir Niteliği Taşıyan Erişimin Engellenmesi Tedbiri 
181
1. Kararı Veren Makam 
181
2. İcrası 
183
3. Denetimi 
183
4. Yaptırım 
183
5. Tazminat 
184
III. GECİKMESİNDE SAKINCA BULUNAN HALLERDE İÇERİĞİN ÇIKARILMASI VE/VEYA ERİŞİMİN ENGELLENMESİ (5651 s.K. m.8/A) 
184
A. Nitelik ve Kapsam 
184
B. Kararı Veren Makam 
185
C. İcrası 
185
D. Yaptırım 
186
IV. KİŞİLİK HAKLARININ İHLAL EDİLMESİ NEDENİYLE İÇERİĞİN YAYINDAN ÇIKARILMASI VE/VEYA ERİŞİMİN ENGELLENMESİ (5651 s.K. m.9) 
186
V. ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ NEDENİYLE İÇERİĞE ERİŞİMİN ENGELLENMESİ (5651 s.K. m.9/A) 
186
A. Kapsam ve Hukuki Nitelik 
186
B. Kararı Veren Makam 
187
C. İcrası 
188
VI. SİBER UZAYDA ARAMA, KOPYALAMA VE ELKOYMA (7545 s.K. m. 8/5) 
188
A. Genel Olarak 
188
B. Nitelik ve Kapsam 
190
C. Kararı Verecek Makam 
190
D. İcrası 
191
VII. İNTERNET ORTAMININ İZLENMESİ (SANAL DEVRİYE) 
191
A. Siber Güvenlik Başkanlığı Tarafından Yapılan İzleme 
191
B. Polis Tarafından Yapılan İzleme 
194
Üçüncü Bölüm
CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA TEMEL HAKLARA MÜDAHALELER: AÇIK VE GİZLİ KORUMA TEDBİRLERİ
I. TERİM – TANIM – KAVRAM 
198
A. Terim 
198
B. Tanım ve Kavram 
200
II. ORTAK ÖZELLİKLERİ VE TEMEL KOŞULLARI 
200
III. ÇEŞİTLERİ 
202
A. Yakalama–Gözaltı (CMK m.90 vd.) 
202
1. Kaynakça 
202
2. Açıklamalar 
203
a. Tanım–Kavram 
203
b. Amacı 
204
c. Yakalama ve Gözaltına Almaya Yetkili Olanlar 
204
aa. Herkesin Yakalama Yapabildiği Haller 
205
bb. Kolluğun Yakalama Yapabildiği Haller 
206
aaa. Yakalama Emrine Dayanan Yakalama (Müzekkereli Yakalama) 
206
bbb. Yakalama Emrine Dayanmayan (Müzekkeresiz) Yakalama (CMK m.90/2) 
207
d. Yakalama Sonrası Yapılacak İşlem 
208
e. Soruşturması ve Kovuşturması Şikayete Bağlı Suçlarda Yakalama 
208
f. Yakalananın Hakları 
209
aa. Yakalanana Haklarının Bildirilmesi 
209
bb. Yakalanan veya Gözaltına Alınanın Durumunun Yakınlarına Bildirilmesi (m.95) 
211
cc. Yakalamanın İlgililere Bildirilmesi (m.96) 
211
g. Yakalama Koruma Tedbirinin Özellik Gösterdiği Kişiler 
212
aa. Çocuklar 
212
bb. Diplomasi Dokunulmazlığından Yararlananlar 
213
cc. Milletvekilleri 
214
h. Yakalamanın Zamanı 
215
ı. Tutuklama Kararı Verilemeyen Hallerde Yakalama ve Gözaltı 
215
i. Tutuklama Kararı Üzerine Yakalama 
215
j. Kabahatlerde Yakalama 
216
k. Gözaltı Kararı 
216
aa. Kararı Verecek Makam 
217
bb. Gözaltı Kararı Verilebilecek Haller 
217
cc. Gözaltı Süresi 
219
dd. Gözaltı Kararı Üzerine Yapılacak İşlemler 
222
ee. Yakalama ve Gözaltı İşlemine İtiraz 
224
ff. Hâkim Önüne Çıkma (Habeas Corpus) Hakkı (CMK m.91/son; AY m.19/5) 
224
gg. Serbest Bırakma 
225
l. Yeniden Yakalama Yasağı 
226
m. Gözaltı İşlemlerinin Denetimi 
226
n. Yakalamada Zor Kullanma Yetkisi 
226
o. Yakalama Emri Üzerine Tutuklama (Sevk Tutuklaması) 
227
B. Tutuklama 
230
1. Kaynakça 
230
2. Açıklamalar 
231
a. Tanım–Kavram 
231
b. Hukuki Nitelik 
231
c. Amacı 
231
d. Tutuklamanın Şartları 
232
aa. Kuvvetli Suç Şüphesi Bulunmalıdır 
232
bb. Bir Tutuklama Nedeni Mevcut Olmalıdır 
233
aaa. Kaçma Şüphesinin Varlığı 
234
bbb. Delillerin Karartılması Şüphesinin Varlığı 
235
ccc. Katalog Suçların İşlenmiş Olduğu Hususunda Kuvvetli Şüphe Sebeplerinin Varlığı 
235
cc. Tedbire Ölçülü Olarak Başvurulmalıdır (Oranlılık İlkesi) 
238
dd. Tutuklamaya Şüpheli ve Sanık Hakkında Karar Verilebilir 
238
ee. Tutuklamaya Ancak Hakim Karar Verebilir 
239
aaa. Genel Olarak 
239
bbb. Tutuklama Kararının İçeriği 
239
ccc. Tutuklama Duruşması 
241
ddd. Verilen Kararların Denetimi (İtiraz) 
242
ff. Tutuklama Yasağı Bulunmamalıdır 
245
e. Tutuklama Kararının Yüze Karşı Verilmesi Kuralı 
246
f. Tutuklama Kararının Yerine Getirilmesi 
247
g. Özel Tutuklama Halleri 
248
aa. Tanığın, Bilirkişinin ve Zilyedin Tutuklanması 
248
bb. Duruşma Düzenini Bozanın Hapsi 
248
cc. İade Tutuklaması 
249
dd. Duruşma Sırasında Suç İşlenmesi Halinde Tutuklama (CMK m. 205) 
249
ee. Kabahatler Kanunu m. 40 Çerçevesinde Tutuklama 
250
h. Tutuklulukta Geçecek Süre (CMK m.102) 
250
ı. Tutuklama Kararının Geri Alınması 
258
i. Tutuklunun Salıverilme İstemi (CMK m.104) 
259
j. Salıverilenin Yükümlülükleri (CMK m.106) 
261
k. Tutuklunun Hakları (CMK m.107) 
262
l. Tutukluluğun Gözden Geçirilmesi (CMK m.108) 
262
m. Hükmen Tutukluluk 
264
C. Adli Kontrol (CMK m.109–115) 
265
1. Kaynakça 
265
2. Açıklamalar 
265
a. Genel Olarak 
265
b. Adli Kontrol Tedbirinin Tanımı ve Hukuki Niteliği 
266
c. Adli Kontrol Tedbirinin Amacı 
266
d. Uygulama Koşulları 
267
aa. CMK m.100’de Belirtilen Tutuklama Sebepleri Bulunmalıdır 
267
bb. Oranlılık İlkesi Gerçekleşmiş Olmalıdır 
269
e. Hakkında Adli Kontrol Kararı Verilen Şüphelinin Tabi Tutulacağı Yükümlülükler 
271
aa. Genel Olarak 
271
bb. Yükümlülükler 
273
aaa. Yurt Dışına Çıkamama (Yurt Dışına Çıkma Yasağı) 
273
bbb. Hâkim Tarafından Belirlenen Yerlere, Belirtilen Süreler İçinde Düzenli Olarak Başvurmak 
274
ccc. Hâkimin Belirttiği Merci veya Kişilerin Çağrılarına ve Gerektiğinde Meslekî Uğraşlarına İlişkin veya Eğitime Devam Konularındaki Kontrol Tedbirlerine Uymak 
274
ddd. Her Türlü Taşıtları veya Bunlardan Bazılarını Kullanamamak ve Gerektiğinde Kaleme, Makbuz Karşılığında Sürücü Belgesini Teslim Etmek 
274
eee. Özellikle Uyuşturucu, Uyarıcı veya Uçucu Maddeler İle Alkol Bağımlılığından Arınmak Amacıyla, Hastaneye Yatmak Dahil, Tedavi veya Muayene Tedbirlerine Tâbi Olmak ve Bunları Kabul Etmek 
274
fff. Şüphelinin Parasal Durumu Göz Önünde Bulundurularak, Miktarı ve Bir Defada veya Birden Çok Taksitlerle Ödeme Süreleri, Cumhuriyet Savcısının İsteği Üzerine Hâkimce Belirlenecek Bir Güvence Miktarını Yatırmak (Teminatla Salıverme) 
275
ggg. Silâh Bulunduramamak veya Taşıyamamak, Gerektiğinde Sahip Olunan Silâhları Makbuz Karşılığında Adlî Emanete Teslim Etmek 
275
hhh. Cumhuriyet Savcısının İstemi Üzerine Hâkim Tarafından Miktarı ve Ödeme Süresi Belirlenecek Parayı Suç Mağdurunun Haklarını Güvence Altına Almak Üzere Aynî veya Kişisel Güvenceye Bağlamak 
276
iii. Aile Yükümlülüklerini Yerine Getireceğine ve Adlî Kararlar Gereğince Ödemeye Mahkûm Edildiği Nafakayı Düzenli Olarak Ödeyeceğine Dair Güvence Vermek 
276
jjj. Konutunu Terk Etmemek 
276
kkk. Belirli Bir Yerleşim Bölgesini Terk Etmemek 
276
lll. Belirlenen Yer veya Bölgelere Gitmemek 
277
f. Adli Kontrol Tedbirlerinin Yerine Getirilmesi (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m.57) 
277
g. Çocuklar Hakkında Uygulanabilecek Yükümlülükler 
278
h. Yükümlülüğün Süresi ve Sürenin Ceza Mahkumiyetinden İndirilebilip İndirilemeyeceği Sorunu 
278
ı. Şüphelinin Yokluğunda Adli Kontrol Kararı Verilebilir mi? 
279
i. Karar Verecek Makam 
279
j. Kararın İçeriği 
280
k. Adli Kontrol Kararının İncelenmesi 
280
l. Adli Kontrol Altında Geçecek Süre 
280
m. Kanunyolu 
281
n. Tedbirlere (Yükümlülüklere) Uymama (CMK m.112/2) 
282
aa. Genel Olarak 
282
bb. Yükümlülüklere Uyulup Uyulmadığının Denetlenmesi 
283
o. Adli Kontrol Kararının Kaldırılması 
283
ö. Güvence (CMK m.113) 
283
aa. Genel Olarak 
283
bb. Önceden Ödetme (CMK m.114) 
285
cc. Güvencenin Geri Verilmesi (CMK m.115) 
285
p. Kanunyolu 
286
D. Zorla Getirme (CMK m.44–m.145–m.146) 
286
1. Kaynakça 
286
2. Açıklamalar 
286
a. Tanım–Hukuki Nitelik 
286
b. Çeşitleri 
287
c. Koşulları 
288
aa. Tedbire Maruz Kalan Kişi Bakımından 
288
bb. Kararı Verecek Makam Bakımından 
289
cc. Süre Bakımından 
290
d. Kararda Bulunması Gerekenler 
290
e. İcrası 
290
f. Yerine Getirilememesi Hali 
293
g. Kanun Yolu 
293
E. Adli Arama (CMK m.116–122) 
294
1. Kaynakça 
294
2. Açıklamalar 
295
a. Tanım–Kavram 
295
b. Aramanın Amaçları 
297
aa. Yakalama 
297
bb. Delil Elde Etme ve Elkoyma 
297
aaa. Delil Elde Etme 
297
bbb. Elkoyma 
298
cc. Arama–Tarama ve Kontrol Noktaları 
299
c. Aramanın Çeşitleri 
299
aa. Genel Olarak 
299
bb. Önleme Araması 
299
cc. Adli Arama 
300
aaa. Arama Koruma Tedbiri Bakımından Şüphe 
300
bbb. Aramaya Maruz Kalanlar 
302
a1. Şüpheli 
302
a2. Sanık 
303
a3. Diğer Kişiler 
303
a4. Aramanın Özellik Gösterdiği Kişiler 
305
ccc. Aramanın Yapılacağı Yer 
307
a1. Konut, İşyeri ve Diğer Yerler 
307
aa1. Konut 
307
aa2. İşyeri 
308
aa3. Diğer Yerler 
309
a2. Avukat Bürolarında Arama 
310
a3. Üst ve Eşyada Yapılan Arama 
312
a4. Askeri Mahallerde Yapılan Arama 
314
ddd. Aramanın Zamanı 
314
a1. Aramanın Gündüz Yapılması Kuralı 
314
a2. Aramanın Gündüz Yapılması Kuralının İstisnaları 
316
aa1. Suçüstü Hali 
316
aa2. Gecikmesinde Sakınca Bulunan Haller 
317
aa3. Yakalanmış veya Gözaltına Alınmış Olup da Firar Eden Kişi veya Tutuklu veya Hükümlünün Tekrar Yakalanması 
317
eee. Arama Kararı 
318
a1. Kural: Arama Kararı Vermek Yetkisi Hâkime Aittir 
318
a2. İstisna: Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hal 
323
a3. Karar Alınmadan Yapılacak Arama 
328
aa1. Yönetmelik m.8’de Sayılan Haller 
328
aa2. Yönetmelik m.30/1 
333
aa3. Olay Yeri İnceleme (Yön. m.9) 
333
fff. Aramanın İcrası 
333
a1. Savcı Tarafından Yapılan Arama 
333
a2. Kolluk Tarafından Yapılan Arama 
334
aa1. Genel Olarak 
334
aa2. Arama Tanıkları: Aramada Komşu veya İhtiyar Heyetinden Birisinin Bulunması 
334
aa3. Aramada Hazır Bulunabilecekler 
339
ggg. Aramada Avukat Yardımından Yararlanabilme 
342
hhh. Arama Öncesi Aramaya Maruz Kalacak Kişiye Bilgi Verilmesi 
343
ııı. Arama Sonunda Verilecek Belge 
344
iii. Aramada Ele Geçen Eşya Hakkında Yapılacak İşlem 
344
jjj. Adli Arama Tutanağı 
345
kkk. Belge veya Kâğıtları İnceleme Yetkisi 
345
lll. Tesadüfen Elde Edilen Deliller: Aramada, Yapılan Soruşturmayla İlgisi Olmayan Eşyanın Bulunması 
347
mmm. Denetimi 
350
a1. İdari Denetim 
350
a2. Yargısal Denetim 
351
nnn. Haksız Arama Suçu 
351
ooo. Delil Yasakları 
352
F. Elkoyma (CMK m.123–134) 
354
1. Kaynakça 
354
2. Açıklamalar 
355
a. Kavram 
355
b. Çeşitleri 
356
aa. Basit Elkoyma 
356
aaa. Terim–Kapsam 
356
bbb. Elkoyma Yasağı 
358
a1. Elkonulamayacak Mektuplar, Belgeler (CMK m.126) 
358
a2. İçeriği Devlet Sırrı Niteliğindeki Belgeler (CMK m.125) 
360
ccc. Koşulları 
361
a1. Suç Bakımından 
361
a2. Şüphe Bakımından 
361
a3. Kişi Bakımından 
361
a4. Kararı Verecek Merci ve Kararın İçeriği 
362
ddd. Tedbirin Uygulanması 
364
a1. Genel Olarak 
364
a2. İstenen Eşyayı Vermeyenler Hakkında Yapılacak İşlem 
364
a3. Elkoymanın Mağdura Bildirilmesi 
365
a4. Elkonulan Eşyanın Muhafazası veya Elden Çıkarılması 
365
eee. Denetimi 
366
fff. Sona Ermesi 
366
a1. İade 
366
a2. Müsadere 
368
bb. Taşınmazlara, Hak ve Alacaklara Elkoyma (Genişletilmiş Elkoyma) (CMK m.128) 
369
aaa. Benzer Kavramlarla Mukayese 
369
a1. Eşya Müsaderesi–Kazanç Müsaderesi 
369
a2. İhtiyati Tedbir–İhtiyati Haciz 
370
bbb. Amaç ve Kapsam 
370
a1. Amaç 
370
a2. Kapsam 
371
ccc. Uygulama Koşulları 
372
a1. Suç Bakımından 
372
a2. Şüphe Bakımından 
374
a3. Kişi Bakımından 
374
ddd. Kararı Verecek Merci 
375
fff. Tedbirin Uygulanması 
375
eee. Denetim 
376
hhh. Uygulamadan Kaynaklanabilecek Zararların Tazmini Sorunu 
377
cc. Bilişim Suçlarının İşlenmesi Suretiyle Elde Edilen Menfaatin Bulunduğu Hesabın Askıya Alınması ve Elkoyma (CMK m.128/A) 
377
aaa. Hesabın Askıya Alınması 
378
a1–) Tedbirin Konusu 
378
b1–) Tedbirin Kişi Bakımından Kapsamı 
379
c1–) Tedbirin Koşulları 
379
bbb. Elkoyma 
384
a1–) Tedbirin Uygulanması 
384
a2–) Hukuka Aykırı Uygulama 
385
dd. Postada Elkoyma (CMK m.129) 
386
aaa. Kavram 
386
bbb. Benzer Kavramlarla Mukayese 
386
ccc. Amaç ve Kapsam 
387
a1. Amaç 
387
a2. Kapsam 
387
ddd. Uygulama Koşulları 
388
a1. Suç Bakımından 
388
a2. Şüphe Bakımından 
388
a3. Kararı Verecek Merci 
388
eee. Tedbirin Uygulanması 
389
ee. Şirket Yönetimi İçin Kayyım Tayini (CMK m.133) 
390
aaa. Kavram 
390
bbb. Benzer Kavramlarla Mukayese 
390
ccc. Amaç 
390
ddd. Uygulama Koşulları 
391
a1. Suç Bakımından 
391
a2. Şüphe Bakımından 
392
a3. Kararı Verecek Merci ve Denetimi 
396
fff. Tedbirin Uygulanması 
396
ggg. Tedbirin Sona Ermesi 
397
ff. Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve Elkoyma 
399
aaa. Terim–Kavram 
399
bbb. Benzer Kavramlarla Mukayese 
400
a1. İletişimin Tespiti, Dinlenmesi ve Kayda Alınması 
400
a2. Kayıt ve Verilerin İncelenmesi 
401
a3. Arama 
402
a4. Elkoyma 
402
a5. Postada Elkoyma 
402
ccc. Tedbirin Temel Hak ve Özgürlükler Açısından Değerlendirilmesi 
402
ddd. Amaç ve Kapsam 
404
a1. Amaç 
404
a2. Kapsam 
404
eee. Uygulama Koşulları 
405
a1. Suç Bakımından 
405
a2. Şüphe Bakımından 
405
a3. Kişi Bakımından 
407
fff. Kararı Verecek Merci 
407
ggg. Tedbirin Uygulanması 
408
hhh. Denetim 
410
gg. Kaçaklara İlişkin Elkoyma (Zorlama Amaçlı Elkoyma ve Kayyım Tayini– CMK m.248) 
410
aaa. Kaynakça 
410
bbb. Kavram 
410
ccc. Zorlama Amaçlı Elkoyma Tedbirinin Uygulanabileceği Suçlar 
412
ddd. Tedbirin Uygulanması (m.248/3) 
413
a1. Genel Olarak 
413
a2. Mallar–Haklar ve Alacakların Korunmasında Elkoymaya İlişkin Hükümlerin Uygulanması 
413
a3. Tedbirlere İlişkin Karar Özetlerinin İlanı 
414
a4. Elkonulan Değerlerden Sanık Yakınlarına Yardımda Bulunulması 
414
fff. Elkoymanın Ortadan Kaldırılması 
415
eee. Kaçak Hakkında Tutuklama Kararı Verilmesi 
416
G. İletişimin Dinlenmesi, Kayda Alınması ve Sinyal Bilgilerinin Değerlendirilmesi (CMK m.135–138) 
418
1. Kaynakça 
418
2. Açıklamalar 
419
a. Terim 
419
b. Amaç 
419
c. Kapsamı 
419
d. Koşulları 
421
aa. Suç Bakımından 
421
bb. Şüphe Bakımından 
426
cc. Kişi Bakımından 
427
aaa. Kural 
427
bbb. Kayda Alma Yasağı 
428
a1. Tanıklıktan Çekinebilecek Kişiler 
428
a2. Müdafiin Bürosu ve Yerleşim Yeri 
430
dd. Kararı Verecek Olan Makam, Kararın İçeriği ve Karara İtiraz 
431
ee. Tedbirin Süresi 
435
e. Tedbirin Uygulanması 
435
f. Tedbirin Türkiye Dışında Uygulanabilmesinin Mümkün Olabilip Olamayacağı Sorunu 
436
g. Tedbirin Sona Ermesi 
437
h. Elde Edilen Verilerin Akıbeti 
438
ı. İlgiliye Haber Verme 
438
i. Hukuka Uygun Tespit ve/veya Dinleme Tutanaklarının Delil Değeri (Mahkumiyet İçin Tek Başına Yeterli Olup Olmayacağı Sorunu) 
439
j. Özel Kişiler Tarafından Yapılan Kayıtlar 
440
k. Hukuka Aykırı Dinleme ve Kayıt 
441
l. Delil Yasakları 
442
m. Tesadüfen Elde Edilen Deliller 
443
H. Mobil Telefonun Yerinin Tespiti (CMK m.135/5) 
447
1. Genel Olarak 
447
2. Koşulları 
447
a. Suç Bakımından 
447
b. Şüphe Bakımından 
448
c. Kişi Bakımından 
449
d. Kararı Verecek Olan Makam ve Kararın İçeriği 
449
e. Tedbirin Süresi 
449
3. Tedbirin Uygulanması 
449
I. İletişimin Tespiti (CMK m.135/6) 
450
1. Genel Olarak 
450
2. Koşulları 
450
a. Suç Bakımından 
450
b. Şüphe Bakımından 
450
c. Kişi Bakımından 
451
d. Kararı Verecek Olan Makam ve Kararın İçeriği 
452
e. Tedbirin Süresi 
452
f. İletişimin Tespitine İlişkin Kayıtların (HTS Kaydı) Delil Değeri 
452
İ. Gizli Soruşturmacı Görevlendirilmesi (CMK m.139) 
453
1. Kaynakça 
453
2. Açıklamalar 
454
a. Kavram–Tanım 
454
b. Benzer Kavramlarla Karşılaştırılması 
457
aa. Bilgi Veren 
457
bb. Güvenilir Adam 
458
cc. Gizli Soruşturma Yapan Polis 
460
dd. Ajan–Provokatör 
463
ee. Yeraltı Ajanı 
468
c. Tedbirin Amacı 
469
d. Koşulları 
470
aa. Şüphe Bakımından 
470
bb. Kişi Bakımından 
471
aaa. Kararı Verecek Kişi 
471
bbb. Tedbire Maruz Kalan Kişi 
472
cc. Suç Bakımından 
473
dd. Zaman Bakımından 
474
e. İcrası 
475
f. Gizli Soruşturmacının Suç İşleyebilip İşleyemeyeceği Sorunu 
475
g. Gizli Soruşturmacının Tanık Olarak Dinlenebilip Dinlenemeyeceği Sorunu 
480
aa. Genel Olarak 
480
bb. Dinlenmesi 
484
cc. Tanık Koruma Kanunu Kapsamında Gizli Soruşturmacının Mahkemede Dinlenmesi Sonrasında Yapılacak İşlemler 
487
h. Tedbirin Sona Ermesi ve Elde Edilen Verilerin Akıbeti–Yok Edilmesi 
488
ı. Hukuka Aykırı Denetim 
489
aa. Genel Olarak 
489
bb. Gizli Görevlinin Başka Bir Koruma Tedbirine Başvurabilip Başvuramayacağı Sorunu 
489
i. Kanun Yolu 
490
J. Teknik Araçlarla İzleme (CMK m.140) 
490
1. Kaynakça 
490
2. Açıklamalar 
491
a. Kavram: Teknik Araçlarla İzleme, Ses veya Görüntü Alma 
491
b. Tedbirin Amacı 
494
c. Konusu 
494
d. Şartları 
496
aa. Şüphe Bakımından 
496
bb. Kişi Bakımından 
498
aaa. Kararı Veren Makam 
498
bbb. Kararın İçeriği 
499
ccc. Karara Maruz Kalacak Kişi 
500
cc. Suç Bakımından 
500
dd. Tedbirin Süresi 
502
ee. İcrası, Sona Ermesi ve Dokümanların Yok Edilmesi 
502
ff. Tesadüfen Elde Edilen Delil 
504
gg. Hukuka Aykırı Denetim 
506
hh. Kanun Yolu 
507
K. Gözlem Altına Alınma (CMK m.74) 
507
1. Kaynakça 
507
2. Terim–Kavram–Hukuki Nitelik 
507
3. Kapsam 
508
4. Koşulları 
509
a. Şüphe Derecesi Bakımından 
509
b. Uzman Hekimin Önerisi 
509
c. Karar Verecek Makam Bakımından 
510
d. Süre Bakımından 
510
5. Denetimi (Kanun Yolu) 
510
6. Durma Kararının Varlığı Halinde Gözlem Altına Alma 
510
L. Beden Muayenesi–Vücuttan Örnek Alınması (m.75–77) 
511
1. Kaynakça 
511
2. Açıklamalar 
512
a. Beden Muayenesi Terimi, Kavram ve Konusu 
512
b. Çeşitleri 
513
c. Amacı 
514
d. Niteliği 
514
e. Şüpheli veya Sanığın Beden Muayenesi ve Vücudundan Örnek Alınması (m.75) 
515
aa. Uygulama Koşulları 
515
aaa. Kişi Bakımından 
515
a1. Kararı Veren Makam 
515
a2. Kararın Uygulanması 
517
a3. Tedbire Maruz Kalan Kişi/Kişiler 
517
bbb. Oranlılık İlkesi 
517
ccc. Kapsamı (Kararın Konusu) 
518
bb. Denetimi (Kanun Yolu) 
519
cc. Hukuka Aykırı Muayene–Örnek Alma 
519
f. Diğer Kişilerin Beden Muayenesi ve Vücudundan Örnek Alınması 
519
aa. Genel Olarak 
519
bb. Amaç 
520
cc. Konusu 
520
dd. Oranlılık İlkesi 
520
ee. Uygulama Koşulları 
520
aaa. Kararı Veren Makam 
520
bbb. Tedbire Maruz Kalan Kişiler 
521
ccc. Tedbirin Uygulanması 
522
ff. Denetimi (Kanun Yolu) 
523
gg. Hukuka Aykırı Muayene–Örnek Alma 
523
hh. Soybağı Araştırması 
523
g. Kadınların Muayenesi 
524
M. Moleküler Genetik İncelemeler (CMK m.78–80) 
525
1. Kaynakça 
525
2. Açıklamalar 
525
a. Kavram 
525
b. Hukuki Nitelik 
525
c. Tedbirin Amacı 
527
d. Koşulları 
527
aa. Şüphe–Oranlılık ve İkincillik İlkeleri 
527
bb. Kararı Verecek Makam 
529
cc. İncelemeyi Yapacak Bilirkişi 
529
e. Elde Edilen Verilerin Değerlendirilmesi ve Akıbeti (DNA Bankası) 
530
f. Kanun Yolu 
532
g. Hukuka Aykırı İnceleme 
532
N. Fizik Kimliğin Tespiti (CMK m.81) 
532
1. Kaynakça 
532
2. Açıklamalar 
533
a. Genel Olarak 
533
b. Konusu 
533
c. Koşulları 
533
d. Uygulanması 
535
e. Kaydedilen Verilerin Akıbeti–Yok Edilmesi 
535
IV. KORUMA TEDBİRLERİ NEDENİYLE TAZMİNAT (CMK m.141–144) 
536
A. Kaynakça 
536
B. Açıklamalar 
537
1. Genel Olarak 
537
2. Konusu 
541
a. Genel Olarak 
541
b. Tazminatın Konusunu Oluşturan Haller 
543
aa. Kanunlarda Belirtilen Koşullar Dışında Yakalanmak, Tutuklanmak veya Tutukluluğunun Devamına Karar Verilmek (CMK m.141/1–a) 
543
bb. Kanunî Gözaltı Süresi İçinde Hâkim Önüne Çıkarılmamak (CMK m.141/1–b) 
545
cc. Kanunî Hakları Hatırlatılmadan veya Hatırlatılan Haklarından Yararlandırılma İsteği Yerine Getirilmeden Tutuklanmak (CMK m.141/1–c) 
546
dd. Kanuna Uygun Olarak Tutuklandığı Hâlde Makul Sürede Yargılama Mercii Huzuruna Çıkarılmamak ve Bu Süre İçinde Hakkında Hüküm Verilmemek (CMK m.141/1–d) 
548
ee. Kanuna Uygun Olarak Yakalandıktan veya Tutuklandıktan Sonra Haklarında Kovuşturmaya Yer Olmadığına veya Beraatlerine Karar Verilmek (CMK m.141/1–e) 
550
ff. Mahkûm Olup da Gözaltı ve Tutuklulukta Geçirdiği Süreleri, Hükümlülük Sürelerinden Fazla Olan veya İşlediği Suç İçin Kanunda Öngörülen Cezanın Sadece Para Cezası Olması Nedeniyle Zorunlu Olarak Bu Cezayla Cezalandırılmak (CMK m.141/1–f) 
552
gg. Yakalama veya Tutuklama Nedenleri ve Haklarındaki Suçlamalar Kendilerine, Yazıyla veya Bunun Hemen Olanaklı Bulunmadığı Hâllerde Sözle Açıklanmamak (CMK m.141/1–g) 
553
hh. Yakalanmaları veya Tutuklanmaları Yakınlarına Bildirilmemek (CMK m.141/1–h) 
554
ii. Hakkındaki Arama Kararı Ölçüsüz Bir Şekilde Gerçekleştirilmek (CMK m.141/1–i) 
554
jj. Eşyasına veya Diğer Malvarlığı Değerlerine, Koşulları Oluşmadığı Halde Elkonulmak veya Korunması İçin Gerekli Tedbirler Alınmamak ya da Eşyası veya Diğer Malvarlığı Değerleri Amaç Dışı Kullanılmak veya Zamanında Geri Verilmemek (CMK m.141/1–j) 
555
aaa. Genel Olarak 
555
bbb. Eşya veya Diğer Malvarlığı Değerlerine Koşulları Oluşmadığı Halde Elkonulmak 
556
ccc. Elkonulan Eşya veya Diğer Malvarlığı Değerlerinin Korunması İçin Gerekli Tedbirleri Almamak 
558
ddd. Elkonulan Eşya veya Diğer Malvarlığı Değerlerini Amaç Dışı Kullanılmak 
560
eee. Elkonulan Eşya veya Diğer Malvarlığı Değerlerini Zamanında Geri Vermemek 
560
kk. Yakalama, Adli Kontrol veya Tutuklama İşlemine Karşı Kanunda Öngörülen Başvuru İmkânlarından Yararlandırılmamak (CMK m.141/1–k) 
561
ll. Konutunu Terk Etmemek veya Uyuşturucu, Uyarıcı veya Uçucu Maddeler ile Alkol Bağımlılığından Arınmak Amacıyla Hastaneye Yatmak Dâhil, Tedavi veya Muayene Tedbirlerine Tâbi Olmak ve Bunları Kabul Etmek Şeklindeki Adli Kontrol Yükümlülükleri Uygulandıktan Sonra Haklarında Kovuşturmaya Yer Olmadığına veya Beraatlerine Karar Verilmek (CMK m.141/1–k) 
562
mm. Yargılamanın Yenilenmesi Sonucunda Beraat ve Ceza Verilmesine Yer Olmadığına Karar Verilmesi 
563
3. Kapsamı 
563
a. Maddi Zararın Tazmini 
565
b. Manevi Zararın Tazmini 
568
4. Tazminat İsteminde Bulunulabilecek Süre 
569
5. Davayı Açmaya Yetkili Kişi 
573
6. Yetkili Mahkeme 
574
7. Dilekçede Bulunması Gereken Hususlar 
576
8. Ön İnceleme 
576
9. Muhakeme 
577
10. Kanun Yolu 
578
11. Tazminatın Geri Alınması 
578
12. İftira veya Yalan Tanıklık Suçu Bakımından Devletin Rücu Hakkı 
578
13. Tazminat İsteyemeyecek Kişiler 
579
14. Hakim ve Savcıların Tazminat Sorumluluğu 
585
15. Tazminat Davalarında Vekalet Ücreti 
595
16. Tazminatın Ödenmesi 
596
17. Tazminat Miktarı Sorunu 
596
V. HUKUKA AYKIRI DELİL/DELİL YASAKLARI 
597
A. Kaynakça 
597
B. Terim–Kavram–Tanım 
598
C. Delil Yasaklarının Görevi 
605
D. Çeşitleri 
607
1. Delil Elde Etme Yasağı 
607
a. İfade Alma ve Sorguda Yasak Usuller 
607
b. Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesi 
608
c. Delil Aracı Yasakları 
609
2. Delil Değerlendirme Yasağı 
610
E. Özel Kişiler Tarafından Elde Edilen Deliller ve Hukuka Aykırı Olarak Elde Edilmesinin Sonuçları 
613
1. Görüşler 
613
2. Uygulamada Durum 
614
F. Delil Yasaklarının Uzak Etkisi 
618
G. Yasak Delilin Dosyadan Çıkarılıp Çıkarılmayacağı Sorunu 
619
VI. ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU YOLU 
620
A. Genel Olarak 
621
B. Başvurunun İncelenmesi 
622
1. Kabul Edilebilirlik Kararı 
622
2. Esas Hakkında İnceleme 
623
3. Koşullar 
624
a. Başvuru Hakkına Sahip Olmak 
624
b. İhlal Edilen Temel Hak ve Özgürlük Anayasa’da Yer Alan Temel Hak ve Özgürlüklerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Buna Ek Türkiye’nin Taraf Olduğu Protokoller Kapsamında Olmalıdır 
625
c. Kamu Gücüne Dayalı Bir İşlem Bulunuyor Olmalıdır 
626
d. İdari ve Yargısal Başvuru Yollarının Tamamının Tüketilmiş Olması Gerekir 
627
e. Bireysel Başvuruya Ancak Belli Bir Süre İçinde Başvurulabilir 
628
C. Zaman Bakımından Uygulama Alanı 
629
D. Başvuru Usulü 
629
E. Bireysel Başvuru Bağlamında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi İlişkisi 
630
F. Sonuçları ve Yeniden Yargılama 
631
Kavram Dizini 
633