Türk Hukuku ve Kanunlar İhtilafı Yönünden Türev İşlemler Av. Erkan Ayaz  - Kitap
Türk Hukuku ve Kanunlar İhtilafı Yönünden

Türev İşlemler

1. Baskı, 
Ocak 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
468
Barkod:
9786253815912
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
910,00
24 saat içerisinde temin edilir.
Kitabın Açıklaması
Önemli riskler barındırsalar da futures, forward, opsiyon ve swap işlemleri başta olmak üzere türev işlemler, banka ve finans, real sektör ve bireysel yatırımcılar için küresel ölçekte yaygın finansal enstrümanlar olarak hem ülkemizde hem de Dünya'da hukuksal açıdan dinamik gelişmelerin ve düzenlemelerin odağı olmaya devam ediyorlar.
Bu çalışmada bu finansal ürünlerin detayları ile kavranmaları amacıyla bunlara ilişkin önemli hukuksal konulara ve gelişmelere ışık tutulmaktadır. Özellikler türev işlemlerden doğan risklerin de sebeplerinden biri olduğu 2008 küresel finansal kriz sonrasında bu finansal ürünler ile ilgili yaşanan ihtilaflar ve türev işlemlere ilişkin A.B.D., A.B. ve ülkemizde yapılan düzenlemeler hukuksal boyutları ile incelenmektedir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Futures, Forward, Opsiyon, Swap ve Kredi Türev Sözleşmeleri
.
2008 Küresel Finans Krizi Sonrasında Türev İşlemlere İlişkin Başlıca Düzenlemeler
.
Uluslararası Türev İşlemler ile ilgili Başlıca ISDA Sözleşmeleri
.
Türev İşlemlerde Netleştirme ve Takas
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
Önsöz 
5
Kısaltmalar 
15
I. Bölüm
TÜREV İŞLEMLERİN DOĞUŞU VE
TÜREV İŞLEMLERE DUYULAN İHTİYACIN NEDENLERİ
I. TÜREV İŞLEMLERİN GENEL TANIMI 
17
II. TÜREV İŞLEMLERİN TARİHSEL GELİŞİMİ 
20
A. Bretton Woods ve 2008 Ekonomik Krizi Sonrasında Türev İşlemler 
23
B. Yakın Zamanda Türev İşlemelerin Yol Açtığı Küresel Krizler 
25
III. TÜRKİYE’DE TÜREV İŞLEMLERİN GEÇMİŞİ 
30
A. Osmanlı ve Cumhuriyet Döneminde Türev İşlemlerin Gelişiminin Kısa Özeti 
30
B. Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası’nın Kuruluşu 
34
C. Türkiye Ürün İhtisas Borsası 
36
IV. TÜREV İŞLEMLER İLE ÜSTLENİLEN RİSKLER 
37
A. Hukuki Risk 
38
B. Kredi Riski 
38
C. Piyasa Riski 
39
D. Likidite Riski 
40
E. Operasyonel Risk 
41
F. İtibar Riski 
42
G. Sistematik Risk 
42
V. TÜREV İŞLEM PİYASALARI 
43
A. Tezgahüstü Piyasalar 
43
B. Organize (Borsa) Türev İşlem Piyasaları 
45
VI. TÜREV İŞLEMLERDE KULLANILAN BAŞLICA TERİMLER 
50
A. Spot İşlem ve Vadeli İşlemler 
51
B. Arbitraj, Riskten Korunma ve Spekülatif Amaçlı İşlemler 
51
1. Riskten Korunma (Hedging) 
51
2. Arbitraj 
51
3. Spekülatif Amaçlı Türev İşlemler 
52
C. Dayanak Varlık 
53
D. Uzun Pozisyon ve Kısa Pozisyon 
53
E. Teminatlar 
56
F. Kaldıraçlı İşlemler 
57
G. Pozisyon ve Ters İşlem 
58
VII. TÜREV İŞLEMLERDE İFA 
59
A. Fiziki Teslimat 
59
B. Nakdi Mutabakat 
62
II. Bölüm
TÜRK HUKUKUNDA TÜREV İŞLEMLER İLE İLGİLİ
TEMEL MEVZUAT
I. BORÇLAR KANUNU 
66
II. TÜRK PARASININ KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARAR 
67
III. 6362 SAYILI SERMAYE PİYASASI KANUNU 
71
A. Yatırım Kuruluşlarının Faaliyetleri Hakkında Tebliğ Genel Hükümler 
74
B. Türev Araç Alım Satımına Aracılık Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 
77
C. Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Tebliğ 
81
D. Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Belge ve Kayıt Düzeni Hakkında Tebliğ 
83
E. Borsa İstanbul A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) Yönergesi 
87
F. İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. Merkezi Takas Yönetmeliği 
89
G. İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. Merkezi Karşı Taraf Yönetmeliği 
90
IV. 5411 SAYILI BANKACILIK KANUNU 
93
III. Bölüm
BAŞLICA TÜREV İŞLEMLER
I. FUTURES SÖZLEŞMELERİ VE HUKUKİ NİTELİĞİ 
100
A. Futures Sözleşmeleri 
100
B. Futures Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 
105
1. Fiziki Takas ile İfa Edilen Futures Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 
109
2. Nakdi Uzlaşı ile İfa Edilen Future Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 
114
C. Futures Sözleşmeleri Genel İşlem Şartı mıdır? 
117
II. FORWARD SÖZLEŞMELERİ VE HUKUKİ NİTELİĞİ 
120
A. Forward Sözleşmeleri 
120
B. Forward Oran Sözleşmeleri (Forward Rate Agreement) 
123
C. Forward Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 
125
1. Fiziki Takas İle İfa Edilen Forward Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 
125
2. Nakdi Uzlaşı İle İfa Edilen Forward Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 
126
III. OPSİYON SÖZLEŞMELERİ VE HUKUKİ NİTELİĞİ 
127
A. Opsiyon Sözleşmesi 
127
1. Opsiyon Türleri Olarak Avrupa, Amerika ve Bermuda Tipi Opsiyon Sözleşmeleri 
130
2. Vanilya Opsiyon ve Bariyerli Opsiyon 
131
3. Cap (Tavan/Üst Limit), Floor (Taban) ve Collar (Yaka) Opsiyon Sözleşmeleri 
133
B. Opsiyon Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 
136
C. Opsiyon Priminin Hukuki Niteliği 
141
IV. SWAP SÖZLEŞMELERİ VE HUKUKİ NİTELİKLERİ 
142
A. Swap Sözleşmesi ve Tarihsel Gelişimi 
142
1. Faiz Swap (Interest Rate Swap) Sözleşmesi 
145
2. Para Birimi Swap (Currency Swap) Sözleşmesi 
149
B. Faiz ve Para Birimi Swap Sözleşmelerinin Hukuki Nitelikleri 
151
V. KREDİ TÜREV ÜRÜNLERİ OLARAK KREDİ TEMERRÜT TAKASI VE TOPLAM GETİRİ SWAP’I 
158
A. Kredi Temerrüt Takası (Credit Default Swap) Sözleşmesi 
159
B. Kredi Temerrüt Takası Risk Priminin Hukuki Niteliği 
162
C. ISDA Kredi Türev Tanımları 
164
D. Kredi Temerrüt Takasının İfası 
167
E. Kredi Temerrüt Takası’nın (Credit Default Swap) Hukuki Niteliği 
170
1. Kredi Temerrüt Takas Sözleşmesi Sigorta Sözleşmesi midir? 
171
2. Kredi Temerrüt Takas Sözleşmesi Kefalet veya Garanti Sözleşmesi midir? 
175
3. Kredi Temerrüt Takas İşlemi Türk Hukukuna Tabi olursa Sigorta Sözleşmesi veya Garanti Sözleşmesi Olarak Nitelendirilebilir mi? 
177
4. Kredi Temerrüt Takası Sözleşmesi, Sözleşmenin Devri veya Satış Sözleşmesi midir? 
182
5. Kredi Temerrüt Takasının Hukuki Niteliği 
184
VI. TOPLAM KREDİ GETİRİ SWAP SÖZLEŞMESİ 
185
A. Toplam Getiri Swap’ının Hukuki Niteliği 
187
VII. KREDİ TÜREV İŞLEMLERİ İLE İLGİLİ BDDK DÜZENLEMELERİ 
189
IV. Bölüm
TÜREV İŞLEMLERE İLİŞKİN BİLGİLENDİRME VE
AYDINLATMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ VE KUMAR İTİRAZI
I. TÜREV İŞLEM TARAFLARININ FARKLI MENFAATLERİ VE UZMANLIK SEVİYELERİNİN YARATTIĞI SORUNLAR 
193
II. BANKERS TRUST CO. – PROCTER & GAMBLE İHTİLAFI 
195
III. 2008 KÜRESEL KRİZİ SONRASINDA FİNANS KURUMLARI VE YATIRIMCILAR ARASINDAKİ MENFAAT ÇATIŞMASI VE BİLGİ ASİMETRİSİNDEN KAYNAKLANAN SORUNLARA YAKLAŞIM 
197
IV. AVRUPA BİRLİĞİ FİNANSAL ÜRÜN PİYASALARI DİREKTİFİ II VE 2014/65/EU İLE FİNANSAL ÜRÜN PİYASALARI YÖNETMELİĞİ 600/2014 
204
A. Müşterilerin Sınıflandırılmaları Yükümlülüğü 
209
B. Yatırımcıların Bilgilendirilmesi Yükümlülüğü 
210
C. En İyi İfa ve İşlem Yükümlülüğü 
211
D. Organizasyonel Yükümlülükler 
211
E. Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyetleri Hakkında Tebliği’nde Yer Alan MiFID Hükümleri 
213
F. Türk Hukukunda Türev İşlemlere İlişkin Sözleşme Öncesi sorumluluk ve Türev İşlemler ile İlgili Yatırım Kuruluşlarının Bilgilendirme ve Aydınlatma Yükümlülüğü 
218
V. TÜREV İŞLEMLER VE TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN 
231
A. Tüketici ve Yatırımcı Kavramları 
231
B. Türev İşlemlerde THKK Hükümlerinin Uygulanması Mümkün mü? 
237
C. Türev İşlemlere İlişkin İhtilaflarda Görevli Mahkeme 
240
VI. TÜREV İŞLEMLERDE KUMAR VE BAHİS İTİRAZI MÜMKÜN MÜ? 
249
A. İngiliz Hukukunda Kumar ve Bahis İtirazı 
252
B. Alman Hukukunda Kumar ve Bahis İtirazı 
253
C. Türk ve İsviçre Hukukunda Kumar ve Bahis İtirazı 
256
V. Bölüm
TEZGAHÜSTÜ TÜREV İŞLEMLER ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ OLARAK ISDA ÇERÇEVE SÖZLEŞMELERİ
I. ULUSLARARASI SWAP ARACILARI BİRLİĞİ (ISDA) 
265
II. 2002 ISDA ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ (2002 ISDA MASTER AGREEMENT) 
273
A. Tadil Eki (Schedule) 
276
B. İşlem Teyit Formu (Confirmation) 
277
C. ISDA Tanımları (ISDA Definitions) 
277
D. Hükümler Arasında Öncelik Sırası 
278
III. 2002 ISDA ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ HÜKÜM VE KOŞULLARI 
278
A. Giriş Bölümü 
278
1. Taraf Bilgileri 
278
2. Başlık 
278
B. Bölüm 1 – Yorumlama 
279
C. Bölüm 2 – Yükümlülükler 
279
1. Genel Koşullar 
279
2. Hesap Değişiklikleri 
279
3. Ödemelerin Netleştirilmeleri 
279
4. Vergi Kesintisi ve Stopaj 
280
5. Bölüm 3 – Beyanlar 
280
D. Bölüm 4– Taahhütler 
281
1. Genel 
281
2. Belirli Bilgi ve Belgelerin Sağlanması 
282
3. Damga Vergisi 
282
E. Bölüm 5 – Temerrüt Halleri ve Sonlandırma Halleri 
282
1. Teminat Sağlayıcı (Credit Support Provider) ve Belirlenmiş Teşebbüs (Specified Entity) 
282
2. Temerrüt Halleri – Bölüm 5(a) 
283
F. Sonlandırma Halleri–Bölüm 5(b) 
285
G. Bölüm 6 –Erken Sonlandırma 
287
1. İşlemlerin Erken Sonlandırılmaları 
287
2. Sonlandırmanın Etkileri 
288
3. Erken Sonlandırmanın Sonuçları 
289
4. Erken Sonlandırmada Yapılacak Ödemeler 
290
5. 1992 ISDA Çerçeve Sözleşmesi Uyarınca Erken Sonlandırmada Yapılacak Ödemeler 
290
6. Erken Sonlandırma Ödeme Tutarının Hesaplanması 
294
H. 2002 ISDA Çerçeve Sözleşmesi Uyarınca Erken Sonlandırmada Yapılacak Ödemeler 
296
I. Bölüm 7 – Devir ve Temlik 
302
İ. Bölüm 8 – Sözleşme Para Birimi 
302
J. Bölüm 9 – Muhtelif Hükümler 
303
K. Bölüm 10 – Şubeler ve Çok Şubeli Taraflar 
303
L. Bölüm 11– Masraflar 
304
M. Bölüm 12 – Tebligatlar 
304
N. Bölüm 13 – Uygulanacak Hukuk ve Yetkili Mahkeme 
305
1. Uygulanacak Hukuk 
305
2. Yetkili Mahkeme Tebligatlar; Muafiyetlerden Feragat 
305
IV. 2002 ISDA MASTER AGREEMENT’IN DAYANDIĞI TEMEL KAVRAMLAR 
305
A. Tek Sözleşme (Single Agreement) 
306
B. Münferit İfanın Temerrüt Hali Olmaması Şartına Bağlı Olması (Flawed Assets/Conditionality) 
307
1. İngiliz Yüksek Mahkemesi’nin LBIE ve New York İflas Mahkemesi’nin Metavante Kararları 
308
C. Ödeme ve Sonlandırma Netleştirmesi (Close–out Netting) 
312
1. Ödeme Netleştirmesi 
312
2. Sonlandırma Netleştirmesi 
314
V. TÜRK HUKUKUNDA SONLANDIRMA NETLEŞTİRMESİ 
319
VI. İFLAS, KONKORDATO VE BORÇLARIN UZLAŞMA YOLUYLA YENİDEN YAPILANDIRILMASI SONRASI ISDA ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA SONLANDIRMA NETLEŞTİRMESİ 
323
A. İflasta Erken Sonlandırma ve Netleştirme 
324
B. Konkordatoda Erken Sonlandırma ve Netleştirme 
332
C. Sermaye Şirketleri ve Kooperatiflerin Borçlarının Uzlaşma Yoluyla Yeniden Yapılandırılmasında Erken Sonlandırma ve Netleştirme 
339
VI. Bölüm
TÜREV İŞLEMLERİN TAKASI VE
TAKAS ALTYAPI KURULUŞLARI
I. TAKAS SİSTEMİ 
344
II. TAKAS SÜREÇLERİ 
347
II. TAKAS SÜRECİNE İLİŞKİN RİSKLER 
348
A. Kredi Riski 
348
B. Likidite Riski 
349
C. Takas Kuruluşu Riski 
349
D. Saklama Riski 
349
E. Operasyonel Risk 
350
F. Hukuki Riskler 
350
G. Sistematik Risk 
350
IV. TAKASIN KESİNLİĞİ İLKESİ VE AVRUPA BİRLİĞİ’NDE TAKAS İŞLEMLERİ İLE İLGİLİ TEMEL DÜZENLEMELER 
350
A. Takasın Kesinliği İlkesi 
350
B. Avrupa Birliği’nde Takasa İlişkin Temel Düzenlemeler 
352
1. 1998/26 EEC Sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemlerinde Mutabakatın Kesinliği Direktifi 
352
2. 2002/47/EC Finansal Teminatlar Direktifi 
354
V. SERMAYE PİYASASI TAKAS VE MUTABAKAT ALTYAPI KURUMLARI 
357
A. Merkezi Takas Kuruluşları ve İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 
358
B. Merkez Karşı Taraf ve Merkezi Karşı Taraf Üyeleri 
360
1. Merkezi Karşı Taraf’ın Teminatlandırılması 
369
2. Merkezi Karşı Taraf Uygulama Yöntemleri 
372
3. MKT İflas Riski ve Sonuçları 
382
C. Merkezi Saklama Kuruluşları 
383
D. Merkezi Saklama Kuruluşu Olarak Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. 
386
E. MKK’da Kaydi Sistemin İşleyişi 
390
VI. VERİ DEPOLAMA KURULUŞLARI 
399
VII. TEZGAHÜSTÜ TÜREV İŞLEMLERİN MERKEZİ TAKASI VE TEMİNATLANDIRILMALARI 
401
VII. Bölüm
TEZGAHÜSTÜ TÜREV İŞLEMLERİN TEMİNATLANDIRILMALARI
I. TEZGAHÜSTÜ TÜREV İŞLEMLERDE KREDİ RİSKİNİN TEMİNATLANDIRILMASI 
405
II. NEW YORK VE İNGİLİZ HUKUKUNA TABİ CSA’LER 
409
A. Kredi Destek Tutarı (Credit Support Amount) 
411
1. Risk Tutarı (Exposure) 
412
2. Bağımsız Tutar (Independent Amount) 
412
3. Eşik Değer (Threshold) 
414
III. TEMİNATLAR 
415
IV. TEMİNATLARIN DEĞERLEMESİ VE TEATİSİ 
418
V. MÜLKİYET DEVRİ İŞLEMİNİN HUKUKİ NİTELİĞİNİN TAHVİLİ 
420
VI. TEMİNATA KONU VARLIKLARIN DEVRİ VE ÜZERLERİNDE TEMİNAT TESİSİ VE UYGULANACAK HUKUK 
423
A. Menkul Kıymetler 
430
B. Kaydi Menkul Kıymetler 
432
VII. TÜRK HUKUKUNDA PARA VE MENKUL KIYMETLERİN DEVRİ VE REHİNİ 
435
A. Para (Mevduat) Rehini 
435
B. Menkul Kıymetlerin Rehini 
437
1. Mülkiyetin Teminat Amacıyla İnançlı İşlemle Devri 
439
2. Mülkiyetin Doğrudan Devri 
443
C. Paranın Mülkiyetinin Devri 
445
1. Fiziken Mevcut Menkul Kıymetlerin Mülkiyetinin Devri 
445
2. Kaydi Menkul Kıymetlerin Mülkiyetinin Devri 
446
Kaynakça 
451
Kavram Dizini 
461