TÜRK HUKUK SİSTEMİNDE VAKIFLAR GENEL OLARAK
19
TÜRK KANUNİ MEDENİSİNİN YÜRÜRLÜĞÜ ÖNCESİ KURULMUŞ BULUNAN
VAKIFLARIN TARİHİ GELİŞİMİ VE İŞLEYİŞLERİ
A. Osmanlı İmparatorluğu döneminde vakıfların doğuşu ve niteliği
21
1. 1274 (1858) tarihli Arazi Kanunun yürürlüğünden önceki dönem
21
2. 1274 (1858) tarihli Arazi Kanunun yürürlüğünden sonraki dönem
22
B. Vakıfların tarihsel gelişimi ve değişimi
23
C. Vakıf mallarının hukuki durumu ve bunların kullanım hakkının devri
25
1. İcareteynli vakıflar
26
D. Bu dönemde kurulan vakıfların vakıf senetleri (vakfiyeleri)
27
E. Vakıf senetlerinin (vakfiyelerin) hukuki niteliği
29
F. Vakıfların faaliyetleri
30
TÜRK KANUNİ MEDENİSİNİN YÜRÜRLÜĞÜNDEN ÖNCE KURULAN VAKIFLARIN
HUKUKİ DURUMLARI İLE SONRA KURULANLARIN HUKUKİ YAPILANMALARI
A. 17.2.1926 tarihli ve 743 sayılı Türk Kanuni Medenisinin vakıflarla ilgili
getirdiği hukuki sistem
31
B. 5.6.1935 tarihli ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunun uygulama alanı
31
C. 22–11–2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun vakıflarla ilgili
getirdiği hukuki sistem
35
2. Vakıflar ile dernekler arasındaki benzerlik ve farklılıklar
35
(2) Çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıfları
40
(3) Kamuya yararlı vakıflar
42
(4) Özel kanunlarla kurulan vakıflar
43
4. Vakfın Kuruluş Koşulları
43
(a) Vakfın amacının belirli olması (TMK. 101, 107)
44
(b) Vakfın amacının sürekli olması
44
(c) Vakfın amacının imkansız olmaması
45
(2) Vakfın mal varlığı
45
(3) Yeterli mal ve hakların özgülenmesi
45
(1) Vakıf kurma işlemi
46
(2) Vakıf kurma ehliyeti ve tescil başvuru işlemi
46
(5) Mal ve hakların kazanılması ve sorumluluk
48
b. Vakıf senedindeki noksanlıklar
48
(1) Vakıf senedindeki esaslı noksanlıklar
49
(2) Vakıf senedindeki diğer noksanlıklar
49
6. Mirasçıların ve alacaklıların dava hakkı
49
7. Vakfın örgütü ve organları
49
(1) Vakfın zorunlu organı(yönetim organı)
50
(2) Vakfın diğer organları
51
8. Çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakfı
51
10. Yönetimin, amacın ve malların değiştirilmesi
53
a. Vakfın yönetiminin değiştirilmesi
53
b. Vakfın amacının ve mallarının değiştirilmesi
55
12. Vakfı faaliyetten geçici alıkoyma
56
13. Vakfın sona ermesi ve sonuçları
56
(1) Vakfın kanundan dolayı sona ermesi
56
(2) Vakfın mahkeme kararıyla sona ermesi
57
(3) Vakfedenin iradesiyle sona erme
58
b. Vakfın tasfiyesi ve mallarının özgülenmesi
58
14. Vakıfların uluslararası faaliyetleri
59
a. Yurt içerisinde kurulu vakıflar
59
CEMAAAT (AZINLIK) VAKIFLARI
63
20.2.2008 TARİHLİ VE 5737 SAYILI VAKIFLAR KANUNUN DÜZENLEME ALANLARI VE GETİRDİĞİ HUKUKİ SİSTEM
A. VAKIFLAR KANUNUN GENEL GEREKÇESİ VE MADDE GEREKÇELERİ
71
B. 20.2.2008 TARİHLİ VE 5737 SAYILI VAKIFLAR KANUNUN ÖNCEKİ 2762
SAYILI KANUNLA KARŞILAŞTIRILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ
86
VAKIF DAVALARINDA USUL, DELİLLER, ÖZELLİKLER VE KONULARLA İLGİLİ YARGI KARARLARI
A. TÜRK KANUNU MEDENİSİNİN YÜRÜRLÜĞÜNDEN ÖNCE KURULAN
VAKIFLARIN DAVALARINDA DELİL OLARAK YARARLANILACAK BİLGİ VE
B. VAKIF DAVALARININ ÖZELLİKLERİ
100
1. Vakıf davalarında görevli ve yetkili mahkeme
100
a. Vakıf davalarında görevli mahkeme
100
2. Hayrat vakıflar (Müessesat–ı Hayriyye)
108
3. Vakıf suları ve mezarlıkları
109
4. Gedikler–örf–i belde gediği ve paftos
109
5. Vakıflarla ilgili davalarda yönetim –temsil ve husumet
109
6. Tevliyet (mütevellilik) davaları ve tevliyete müstehik olmak
113
7. Tescil davaları ve ilgili kararlar
123
8. Vakıfların, denetim giderlerine katılma payı alacağı davaları (TMK. 111,)
162
9. Taviz bedeli – tapu iptali ve tescil davaları
172
11. Vakıf mütevellilerinin veya yöneticilerinin görevden azledilmeleri ya da
alınmaları ile ilgili davalar
233
12. Vakıflarda evladiye(vakıf evladiyenin tespiti) davaları ve diğer özel
13. Cemaat vakıfları ile ilgili kararlar
268
14. Vakıfların sona ermesiyle ilgili kararlar
276
15. Vakıf genel kurul toplantılarının ve alınan kararların iptali davaları
302
16. Olağanüstü zamanaşımı (zilyetlik) yoluyla taşınmaz kazanma
davalarında vakıf taşınmazlarının durumu
313
17. Vakıf senedi değiştirilmesiyle ilgili davalar
317
18. İntifa ve sükna hakkı kurulmasıyla ilgili davalar
332
19. Vakıf davalarında yargılama giderleriyle ilgili davalar
339
20. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları
352
21. Anayasa Mahkemesi Kararları
413
VAKIFLARLA İLGİLİ MEVZUAT
a. 1274(1858)tarihli Ahkam–ı Arazi Kanunu (Düstur1/1: 1289–165–245)
443
b. 16 Haziran 1868 tarihli Tebaa–i Ecnebiyenin Emlake Mutasarrıf olmaları
Hakkında Kanun (7 sefer 1284)Düstur 1–1289–230)
443
c. 16 Şubat 1328(1912)tarihli Eshas–ı Hükmiyenin Emval–i Gayri–
menkuluye Tasarruflarına Dair Kanunu Muvakkat (Düstur II. 1332–114)
443
d. 30 Mart 1329(1913)tarihli Emvalli Gayrimenkuluyenin Tasarrufuna Ait
e. 17–2–1926 tarihli Türk Kanunu Medenisinin vakıflarla ilgili hükümleri
(Yürürlük tarihi 4Ekim 1926)
443
f. 22 Şubat 1926 tarihli ve 748 sayılı Emvalli Milliyeye Metrukeden veya
Mazbut Vakıflardan, Bazı Müessesatı ile Belediyelere satılabilecek arazi
ve arsalar hakkında Kanun (Yürürlük tarihi 7–3–1926)
443
g. 29–5–1926 tarihli ve 864 sayılı Kanunu Medeninin Sureti Meriyet ve
Şekli Tatbiki Hakkında Kanun ( Yürürlük tarihi 4 Ekim 1926) İlgili madde
h. 5–6–1935 tarihli ve 2762 sayılı Vakıflar Kanunu (Yürürlük tarihi 13–12–
1935 olup,20.2.2008 tarihli ve 5737 sayılı Kanunun 80. maddesiyle
yürürlükten kaldırılmıştır. (RG.27–2–2008)
444
5.6.1935 TARİHLİ VE 2762 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN
ı. 20–4–1936 tarihli ve 2950 sayılı Vakıf Mallarının Taksitle Satılması ve
Kiraya Verilmesi ve Satış Paralarının Kullanılması ve Emanetten İdare
Edilen Mülhak Vakıflardan İdare ve Tahsil Masrafı Alınması Hakkında
Kanun(Yürürlük tarihi 1–6–1936 olup, 20.2.2008 tarih ve 5737 sayılı
Kanunun 80. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır
453
j. 1–7–1953 tarihli ve 6092 sayılı Vakıf Zeytinlik, İncirlik, Fındıklık,
Narenciye ve Meyveliklerin Satış Şekli Hakkında Kanun (Yürürlük tarihi
8–7–1953 olup, 20.2.2008 tarih ve 5737 sayılı Kanunun 80. maddesiyle
yürürlükten kaldırılmıştır. (RG.27–2–2008)
454
k. 27/6/1956 tarihli ve 6760 sayılı Vakıflar Umum Müdürlüğü Vazife ve
Teşkiladı Hakkında Kanun (R. G. Y. T30/6/1956) 16. maddesi hariç diğer
maddeleri 20–2–2008 tarih 5737 sayıkı kanunu 80. maddesiyle
yürürlükten kaldırılmıştır.
454
l. 22–11–2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunun Vakıflarla İlgili
Hükümleri(Resmi gazetede yayım tarihi 8–12–2001, yürürlük tarihi 1–1–2002)
457
m. 3–12–2001 tarihli ve 4722 sayılı Türk Medeni Kanununun Yürürlüğü ve
Uygulama Şekli Hakkında Kanunun İlgili Maddesinde (Yürürlük tarihi 1–
n. 22.1.2004 tarihli ve5072 sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve
Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun
461
o. 20–2–2008 tarihli ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu
463
B. KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELER
485
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve
Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
485
C. ANDLAŞMALAR –LOZAN ANDLAŞMASININ İLGİLİ HÜKÜMLERİ (37 ila 44)
495
AZINLIKLARIN KORUNMASI
495
a. 23/12/1937 tarih ve 2/7898 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile kabul edilen ve
5/6/1935 tarih ve 2762 sayılı kanuna dayanarak hazırlanan 6/1/1938 tarih
ve 3801 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren vakıflarda intifa
haklarının ne suretle tesbit ve ita edileceği hakkında 17/07/1936 tarihli
vakıflar nizamnamesine ek nizamname 14–07–2009 gün ve 15229 sayılı
Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlükten kaldırılmıştır
498
b. Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulan vakıfların tescil ve ilanı
a. Vakıflar Yönetmeliği
503
b. 5737 sayılı Vakıflar Kanununun Geçici 11 inci Maddesinin
Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik
561
c. Cemaat Vakıfları Seçim Yönetmeliği
564
F. VAKIF SENEDİ ÖRNEĞİ
570
BAZI İBARE VE SÖZCÜKLERİN TÜRKÇE KARŞILIKLARI
575
YARARLANILAN KAYNAKLAR
583