II. Çalışmanın Amacı ve Kapsamı
34
SİGORTANIN TEMEL UNSURLARI
I. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ
37
II. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN KURULMASI, ŞEKLİ VE HUKUKİ ÇERÇEVESİ
37
A. Poliçenin Yazılı Şekli ve Hukuki Önemi
38
B. Poliçenin İspat ve Yorum Fonksiyonu
38
C. Sigortacının Bilgilendirme /Aydınlatma Yükümlülüğü
39
D. Bilgilendirme Belgeleri ile Poliçe Arasındaki İlişki
39
E. Sözleşme Süresince Devam Eden Bilgilendirme Yükümlülüğü
40
F. Bilgilendirme Yükümlülüğünün Yönetmelik Çerçevesinde Değerlendirilmesi
40
G. Broker Aracılığıyla Bilgilendirme
40
I. Poliçe Teslim Yükümlülüğü ve Sigortacının Sorumluluğu
41
İ. Poliçenin Kaybı ve Hiç Düzenlenmemesi Hâlleri
41
J. Ticari Sözleşmeler ve Kamu İhale Hukuku Bakımından Etkileri
41
III. YABANCI KELİME KULLANIM YASAĞI VE SİGORTA BELGELERİNE ETKİSİ
42
IV. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN GEÇERLİLİĞİ VE KURULMASINA İLİŞKİN HÜKÜMLER
42
A. Sigortanın Kapsamı ve Risklerin Belirlenmesi (TTK m.1409 & SK m.11/4)
42
B. Geçerli Olmayan Sigorta (TTK m.1404)
43
C. Sigorta Menfaatinin Önemi (TTK m.1408)
44
D. Temsil Yoluyla Sigorta (TTK m.1406–1407)
44
E. Sigorta Sözleşmesinin Kurulması ve Susma (TTK m.1405)
44
F. Sigorta Süresi ve Dönemi (TTK m.1410–1411)
45
G. Poliçe, Özel Şart ve Genel Şart Uyumu
45
V. TEMİNATIN VERİLİŞ ŞEKLİ
46
A. Paket Poliçe ve Ek Teminat Kavramlarının Hukuki Ayrımı
46
B. Ek Teminatın Hukuki Niteliği ve Ana Sözleşme İlişkisi
47
C. Teminatın Veriliş Şeklinin Muhasebeleştirme Boyutu
47
VI. SİGORTA SÖZLEŞMESİNİN YANLIŞ DÜZENLEMESİ, EKSİK TEMİNAT VE RİZİKOYLA UYUMSUZLUK
48
VII. UYGULAMADA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR
49
VIII. SIK KARŞILAŞILAN HATALAR VE RİSKLER
50
IX. SİGORTA ETTİRENİN DİĞER HUKUKİ İLİŞKİLERİNİN SİGORTAYA ETKİSİ
52
A. Sözleşmelerin Birbiri ile Bağlantılı ve Uyumlu Olması
52
1. Ana Sözleşme–Alt Sözleşme–Poliçe Kurgusu (Back–to–Back Uyum)
52
2. Çok Taraflı Yapılarda (JV / consortium) Sigortalı Tanımı ve Risk Paylaşımı
53
3. Grup Şirketleri, Bağlı Ortaklıklar ve “Sigortalı / Ek Sigortalı / Lehtar” Mimarisi
53
4. Sigorta Klozu Kaynaklı Yükümlülüklerin Poliçeye Birebir Taşınması (Eşleştirme İlkesi)
54
B. Diğer Hukuki İlişkilerin Sigortaya Etkisi
54
1. Ticari Sözleşmelerden Doğan Yükümlülükler
54
2. Hukuki İlişki Kaynaklı Riskler
54
3. Sorumluluk Rejimi ve Tazminatın Belirlenmesi
55
X. TİCARİ İLİŞKİLERDE VEYA KAMU İHALELERİNDE YER ALAN SİGORTA KLOZLARI İLE SİGORTA SÖZLEŞMESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ
55
XII. FRONTING İŞLERDE REASÜRANS ŞARTLARI, SİGORTA ŞARTLARI VE ÖZEL WORDINGLER ARASINDAKİ İLİŞKİ
55
XIII. SİGORTA İLİŞKİSİ İLE REASÜRANS İLİŞKİSİNİN HUKUKİ AYRIMI VE SÖZLEŞMESEL ETKİLERİ
57
B. Ruhsat Şartı ve Kamu Düzeni Boyutu
58
C. Ticari Sözleşmelerde Sigorta ve Reasürans Ayrımının Önemi
58
D. Kamu İhale Hukuku, Sigorta Alımı İhaleleri ve Teknik Şartnameler Bakımından Değerlendirme
59
E. Reasürans Türlerine Göre Değerlendirme
59
1. Orantılı (Proportional) ve Orantısız (Non–Proportional) Reasürans Türleri
59
2. Fakültatif ve Trete Reasürans Ayrımı Bakımından
60
3. Sonuç ve Değerlendirme
61
XIV. SİGORTA SÖZLEŞMELERİNDE HUKUK SİSTEMLERİNİN ETKİSİ: COMMON LAW– CIVIL LAW
62
A. Uluslararası Sigorta Hukukunda Sistemsel Yaklaşımlar: Common Law ve Civil Law Perspektifleri
62
1. Sözleşme Serbestisi ve Emredici Kuralların Rolü
62
2. Zımni Şartlar, Kanuni Hükümler ve Sözleşmeye Etkileri
63
3. Risk Dağılımı, Halefiyet ve Rücu Rejimi
63
4. Sözleşme Yorumunda “Four Corners Rule” ve Amaçsal Yorum
63
5. Şekil Şartları, Geçerlilik ve İspat Rejimi
63
B. Sigorta Hükümlerinin Farklı Hukuk Sistemleri Bağlamında Uyumlaştırılması
64
1. Common Law Kökenli Kavramların Civil Law’a Aktarımı
64
2. Rücudan Feragat ve Kamu Düzeni Sınırı
64
3. Claims Made – Occurrence Ayrımı
64
4. Terminoloji, Yorum Riski ve Teknik Tanım Zorunluluğu
64
5. Çift Hukuklu ve Çift Dilli Sözleşmeler (FIDIC Uygulamaları)
64
6. Yerel Mevzuata Uyum ve Geçerlilik Riski
65
C. Sonuç ve Değerlendirme
65
TİCARİ SÖZLEŞMELERDE SİGORTA KLOZLARI
I. KAVRAMSAL VE HUKUKİ ÇERÇEVE
67
A. Sigorta Klozunun Tanımı ve İşlevi
68
B. Sigorta Klozlarının Hukuki Niteliği
69
C. Borçlar Hukuku Bağlamında Sigorta Klozları
69
D. Sözleşme Serbestisi ve Sigorta Yükümlülüğü İlişkisi
70
E. Sigorta Klozları ile Risk Dağılımı İlişkisi
70
F. Karşılaştırmalı Hukuk ve Uluslararası Uygulama
70
1. Türk Hukuku ve Common Law’da Sigorta Klozları
70
2. Sigorta Klozlarının Condition Precedent Niteliği
71
3. FIDIC ve Common Law Yaklaşımının Türk Hukukuna Etkisi
72
4. Uluslararası Tahkim Kararlarında Sigorta Klozları
72
II. ZORUNLU VE İHTİYARİ SİGORTA KLOZLARI AYRIMI
73
A. Zorunlu Sigortaların Sözleşmelere Yansıması
73
B. İhtiyari Sigortaların Sözleşmesel Fonksiyonu
73
C. Zorunlu Sigortanın İhtiyari Sigortayla Genişletilmesi
73
D. Mevzuat Kaynaklı Sigorta Yükümlülükleri
74
E. Taraf İradesiyle Doğan Sigorta Yükümlülükleri
74
F. Zorunlu ve İhtiyari Sigorta Klozlarının Sözleşme Tasarımına Etkisi
74
G. Uygulamada Karşılaşılan Riskler ve Yorum Sorunları
75
III. SİGORTA KLOZLARI VE SORUMLULUK REJİMİ
76
A. Sigorta ile Sorumluluğun Sınırlandırılması
76
B. Sigorta Kapsamı Dışındaki Zararlar
76
C. Sigortacıya Rücu ve Taraflar Arasındaki Etkisi
77
D. Birden Fazla Sigortanın Çakışması (Çifte Sigorta)
77
E. Sigorta ve Tazminat Taleplerinin Önceliği
77
IV. SİGORTA EKSİKLİĞİ VE HUKUKİ SONUÇLAR
78
A. Sigortanın Hiç Yaptırılmaması
78
B. Sigortanın Süresinde Yenilenmemesi
78
C. Yetersiz Teminat / Eksik Limit Sorunu
79
D. Sigorta Eksikliğinin Borca Aykırılık Niteliği
79
E. Sigorta Eksikliğinin Temerrüt ve Feshe Etkisi
80
F. Sigorta Eksikliğinin Sözleşmenin Geçerliliğine Etkisi
80
TEKNİK ŞARTNAME VE ÖZEL ŞARTLAR (WORDING)’İN KURUMSAL RİSK YÖNETİMİNDEKİ YERİ
I. TEKNİK ŞARTNAME VE ÖZEL ŞARTLARIN ROLÜ
81
A. Kamu Kurumu Teknik Şartnamesi
82
B. Sigortacı Özel Şartları (Poliçe Şartları)
82
C. Sigortalı Tarafından Geliştirilen Özel Şartlar (Wording)
83
II. BELGELER ARASINDAKİ BENZERLİK VE FARKLILIKLAR
85
C. Belgeler Arasındaki Hiyerarşi ve Bağlayıcılık Sıralaması
88
III. TEKNİK ŞARTNAME VE ÖZEL ŞARTLAR (WORDİNG) İLE TEKNİK RİSKLERİN YÖNETİMİ
92
IV. BELGELERİN HAZIRLANMASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR İLE HAZIRLIK SÜRECİNDE KARŞILAŞILAN ZORLUKLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
93
A. Kamu Sektöründe Belgelerin Hazırlanmasına İlişkin Özellikler, Zorluklar ve Çözüm Önerileri
93
B. Özel Sektörde Belgelerin Hazırlanmasına İlişkin Özellikler, Zorluklar ve Çözüm Önerileri
94
C. Genel Değerlendirme
95
V. TARAFLARIN ROL VE SORUMLULUKLARININ BELİRLENMESİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
95
VI. UYGULAMADA ORTAYA ÇIKAN UYUŞMAZLIKLAR VE ÇÖZÜM MEKANİZMALARI
97
A. Kamu Sektöründe Sigorta Uygulamalarında Sık Karşılaşılan Uyuşmazlıklar ve Çözüm Mekanizmaları
99
B. Özel Sektöründe Sigorta Uygulamalarında Sık Karşılaşılan Uyuşmazlıklar ve Çözüm Mekanizmaları
100
TİCARİ SÖZLEŞMELERDEKİ GENEL İLKELER VE
II. TİCARİ SÖZLEŞMELERDE YER ALAN SİGORTA KLOZLARININ UNSURLARI
103
A. Sözleşmesel Risk Transferinin Temel Unsurları
104
B. Sigorta Klozlarının Temel Unsurları
104
C. Sigorta Klozlarının Etkinliğini Sağlamaya Yönelik Uygulama Adımları
105
III. RİSKİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE SÖZLEŞMESEL SİGORTA YAPISININ KURGULANMASI
106
A. Riskin Değerlendirilmesi ve Sınıflandırılması
106
1. Risk Değerlendirmesinin Önemi
106
2. Risk Türlerinin Sınıflandırılması
107
a. Operasyonel Riskler
107
b. Profesyonel Riskler
107
c. Üçüncü Taraf Riskleri
107
d. Diğer Risk Türleri
108
3. Teminat Limitlerinin Uygunluğu ve Ayrıntılı Tanımlanması
108
a. Sigorta Hükümleri ve Taahhütlerin Temel Unsurları
108
b. Satın Alınan Şirketlerde Sigorta Teminatlarının Akıbetinin Netleştirilmesi
109
B. Uygun Sözleşme Şablonunun Seçilmesi
110
C. Sigorta Gerekliliklerinin Belirlenmesi
110
D. Muafiyetler (Deductibles), İstisnalar (Exclusions) ve Sigortalı Üzerinde Kalan Limitlerin (Self–Insured Retentions – SIR) Belirlenmesi
112
1. Muafiyetler (Deductibles)
112
2. İstisnalar (Exclusions)
115
3. Sigortalı Üzerinde Kalan Limitler (Self–Insured Retentions – SIR)
115
E. Tarafların Sigorta Statüsü
116
1. Ticari Sözleşmelerde Sigorta Yükümlülüğü: Hangi Taraf Sorumludur?
116
2. Ek Sigortalı (Additional Insured) Statüsü
117
3. Sigortalı – Lehtar – Dain–i Mürtehin Düzenlemeleri
118
4. Türk Uygulamasında Sık Yapılan Hatalar
119
a. Sigorta Yükümlülüğünün Genel ve Muğlak İfadelerle Düzenlenmesi
119
b. Sözleşme Hükümleri ile Poliçe İçeriklerinin Uyumsuzluğu
119
c. Ek Sigortalı Klozlarının Kapsamının Yanlış veya Eksik Değerlendirilmesi
119
d. Muafiyet ve SIR Düzenlemelerinin Göz Ardı Edilmesi veya Yanlış Kurgulanması
120
e. Sigorta– Tazminat (Indemnity) Hükümlerinin Birbirine Bağlanması
120
f. Sigorta Sürekliliğinin ve Bildirim Yükümlülüklerinin İhmal Edilmesi
120
g. Sigortalı– Lehtar– Dain–i Mürtehin Rollerinin Netleştirilmemesi
120
F. Birincil Sigorta Hükmü (Primary and Non–Contributory Clause)
121
G. Sigorta Süresi, Yenileme ve Bildirimler
123
H. Sigortacının Niteliği ve Finansal Gücü
124
IV. POLİÇE YÖNETİMİ VE DENETİM MEKANİZMALARI
126
A. Poliçe İbraz Yükümlülüğü
126
B. Sigorta Kapsamının Denetlenmesi
126
C. Prim Ödeme Yükümlülüğü ve Sonuçları
127
D. Sigorta Teminatının Askıya Alınması veya Sona Ermesi
127
E. Sigortacının Değiştirilmesi
127
F. Hasar Yönetimi Perspektifinden Poliçe Denetimi
128
1. Bildirim Süreleri ve Usulü
128
2. Evrak ve İspat Yükümlülüklerinin Klozlarla Uyumu
129
V. MODEL SİGORTA METİNLERİ VE GEREKLİLİKLERİ
130
A. Sigortaya Uygulanabilir Genel Koşullar
130
B. Belirli Teminat Türleri ve Limitler
131
C. Sözleşme Sürecinde Sigorta Yönetimi
131
VI. DEĞERLENDİRME VE ÖNERİLER
131
A. Ticari Sözleşmelerde Etkin Sigorta Klozu Tasarımı
131
B. Risk Bazlı Sigorta Klozu Yazım Teknikleri
132
C. Mevzuat ve Sözleşme Uyumu Açısından Öneriler
132
D. Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
133
E. Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar
134
SEKTÖR BAZLI KLOZ UYGULAMALARI
II. TİCARİ SÖZLEŞMELER ÖZELİNDE SİGORTA HÜKÜMLERİ
139
A. İnşaat Sözleşmeleri
139
1. İnşaat Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar
139
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
141
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
141
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
143
B. Kredi Sözleşmeleri
144
1. Kredi Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar
144
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
149
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
149
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
152
C. Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmelerinde Sigorta Hükümleri ve Risk Yönetimi
153
1. Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar
153
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
154
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
154
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
157
D. Teknoloji Sözleşmelerinde Sigorta Hükümleri ve Risk Yönetimi
158
1. Teknoloji Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar
158
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
160
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
160
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
164
E. Taşıma Sözleşmeleri (Karayolu, Deniz, Hava ve Demiryolu)
165
1. Taşıma Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar
165
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
166
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
166
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
167
F. Taşeron Sözleşmeleri
168
1. Taşeron Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar
168
2. Taşeron Sözleşmelerinde Sigorta Hükümlerinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar
169
3. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
170
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
170
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
171
G. Havacılık ile İlgili Faaliyetler
172
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
175
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
177
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
177
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
179
H. Genel Kiralama Sözleşmeleri
181
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
182
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
183
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
183
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
186
3. Genel Kiralama Sözleşmesinde Rücudan Feragat Klozunun Sigortaya Etkisi
187
I. Taşıma İşleri Komisyoncusu Sözleşmeleri ile İlgili Faaliyetler
189
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
189
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
190
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
190
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
193
İ. Altyapı Sözleşmeleri
195
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
196
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
197
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
197
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
198
3. Altyapı Sözleşmeleri ile İlgili Faaliyetlere Dayalı Sözleşmeler Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ile İlgili Öneriler
199
J. Tedarikçi ve Dağıtım Sözleşmeleri
200
1. Sigorta Teminat ve Türleri
200
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
202
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
202
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
204
K. Profesyonel Meslek ve Hizmet Sözleşmeleri
205
1. Profesyonel ve Mesleki Hizmet Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar
207
a. Sağlık Sektörü (Doktorlar, Klinikler, Hastaneler)
209
b. Bilişim ve Yazılım Sektörü (IT Hizmetleri, Veri İşleme, Yazılım Geliştirme)
209
c. Mimarlık ve Mühendislik Sektörü
209
d. Hukuk Hizmetleri (Avukatlık, Hukuki Danışmanlık)
210
e. Danışmanlık Sektörü (Finans, Yönetim, Eğitim vb.)
210
f. Dijital Kimlik Firmaları (e–İmza, e–Kimlik Doğrulama, Uzaktan KYC Hizmetleri)
210
g. Gemi Gözetim, Denetim ve Yük Kontrol Şirketleri
211
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
212
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
212
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
213
L. Franchise ve Bayilik Sözleşmeleri
215
1. Franchise ve Bayilik Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar
216
2. Sigorta Hükümlerine Dair Uyuşmazlık Alanları
217
N. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
217
1. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
217
2. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
218
O. Güvenlik Hizmetleri Sözleşmeleri
219
1. Güvenlik Hizmetleri Sözleşmelerinde Sigorta Türleri ve Teminatlar
220
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
222
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
222
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
224
R. Denizcilik Faaliyetiyle İlgili Sözleşmeler
226
1. Denizcilik Faaliyetiyle İlgili Sözleşmelerde Sigorta Türleri ve Teminatlar
227
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
228
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
228
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
232
S. Tarım ile İlgili Sözleşmeler
233
1. Tarım ile İlgili Sözleşmelerde Sigorta Türleri ve Teminatlar
233
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
236
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
236
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
238
Ş. Dijital Hizmetler ve Siber Uygulamalar
239
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
239
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
240
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
240
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
241
T. Enerji Sözleşmeleri (Petrol, Doğalgaz, RES/GES/HES)
242
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
242
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
243
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
244
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
244
U. Sağlık Hizmet Sözleşmeleri
245
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
245
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
248
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
249
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
249
Ü. Lojistik Depolama ve Antrepo Sözleşmeleri
249
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
250
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
250
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
251
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
252
V. Madencilik Sözleşmeleri
253
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
253
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
254
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
255
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
255
Y. Telekomünikasyon Altyapı Sözleşmeleri
256
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
256
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
257
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
257
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
258
Z. Ortak Girişim (JV) Sözleşmeleri
258
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
258
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
259
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
260
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
260
Q. Gayrimenkul Geliştirme ve Proje Finansmanı Sözleşmeleri
261
1. Sigorta Türleri ve Teminatlar
261
2. Sözleşmeye Bağlı Sigorta Hükümleri: Kuruluş ve İcra Süreci
263
a. Sözleşme Aşamasında Sigorta Hükümleri ve Uygulama Sorunları
263
b. Sözleşme Süresince Sigorta Hükümlerinin İcrası ve Yönetimi
264
HASAR YÖNETİMİ VE TEMİNAT UYUŞMAZLIKLARI
I. HASAR YÖNETİMİNİN SİGORTA KORUMASINDAKİ YERİ
265
II. HASAR BİLDİRİMİ VE SÜRELERE İLİŞKİN UYUŞMAZLIKLAR
265
III. HASARIN İSPATI VE İSPAT YÜKÜNÜN DAĞILIMI
266
IV. EKSPERTİZ SÜRECİ VE UYUŞMAZLIK ALANLARI
266
A. Eksperin Seçimi ve Atanmasına İlişkin Sorunlar
267
B. Eksper Giderleri ve Masrafların Paylaşımı
268
C. Eksper Raporuna İtiraz ve Denetim Mekanizmaları
268
D. Eksper Raporunun Sunulacağı Taraflar ve Bilgiye Erişim Hakkı
269
V. EVRAK YÖNETİMİ, GECİKME VE ÖDEME TARTIŞMALARI
270
VI. TİCARİ VE KAMU SÖZLEŞMELERİ İLE SİGORTA HUKUKUNDA ZARAR KAVRAMLARININ AYRIMI
270
A. Ticari ve Kamu Sözleşmelerinde Zarar Kavramı
271
1. Zararın Kapsamı ve Fonksiyonu
271
2. Kamu Sözleşmelerinde Zararın Özelliği
271
B. Sigorta Hukukunda Zarar Kavramı
271
1. Sigortalanabilir Zarar (Insurable Loss)
271
2. Tazminat Sigortalarında Temel İlke: İkame (Tazminat– Indemnity) İlkesi
272
3. Kavramsal Ayrışmanın Temel Noktaları
272
b. Sovtaj Kavramı Üzerinden Zarar Anlayışının Farklılaşması
273
aa. Genel Çerçeve ve Denetim Rehberi Yaklaşımı
273
bb. Ticari ve Kamu Sözleşmelerinde Sovtaj
273
cc. Sigorta Hukukunda Sovtaj
274
C. Sigortada Zararın Karşılanma Şartları
275
1. Sigortada Karşılanmayan (Teminat Dışı) Zararlar
276
2. Sigorta Bedeli, Enflasyon Klozu ve Zararın Güncelliği Sorunu
278
b. Enflasyon Klozu Bulunan ve Bulunmayan Poliçelerde Sigorta Bedeli ve Zararın Karşılanması
279
3. Eksik Sigorta (Underinsurance)
280
b. Eksik Sigortaya İlişkin Özel Şartlar ve Klozlar
280
aa. Örnek Kloz – Eksik Sigorta Uygulanmaz Klozu
281
bb. Örnek Kloz – First Loss (İlk Ateş) Klozu
281
4. Örnek Kloz – Değer Tespit Klozu
281
a. Eksik Sigortadan Kaynaklanan Uygulama Sorunları
281
b. Eksik Sigortaya İlişkin Hukuki Uyuşmazlıklar
282
c. Değerlendirme ve Öneriler
283
5. Aşkın (Fazla) Sigorta (Overinsurance)
284
6. Muafiyet ve Tenzili Muafiyet
284
7. Sigortalının Sözleşme Kapsamında Öngörülen Yükümlülüklerini İhlal ve Ağır Kusuru
284
D. Sigorta Bedelinin ve Hasar Ödemesinin Döviz Cinsinden Belirlenmesi, Ödenmesi ve Kur Riski
287
1. Sigorta Bedelinin Döviz Cinsinden Belirlenmesinin Hukuki Niteliği
287
2. Döviz Cinsinden Belirlenen Hasarın Ödeme Para Birimi
287
3. TL’ye Çevirimde Esas Alınacak Tarih (Muacceliyet İlkesi)
287
4. Enflasyon Klozu ile Döviz Belirlemesinin Birlikte Uygulanması
287
5. Kur Riski ve Sigortacının Sorumluluğunun Sınırı
288
6. Uygulamada Sık Yapılan Hatalar
288
KAMU İHALELERİ VE SİGORTA
I. KAMU İHALE MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE SİGORTA SÖZLEŞMELERİNİN NİTELİĞİ
292
A. Sigorta Sözleşmesi: Hizmet mi, Finansal Araç mı? (Türk ve AB Hukuku Perspektifinden)
292
B. Devletin Sigorta Hizmeti Temini ile İlgili Yasal Çerçeve (Türk ve AB Hukuku Perspektifinden)
294
1. AB Ülkeleriyle Karşılaştırma
295
C. Sigortacılığın Kamu Sözleşmelerindeki Yeri ve Geleceği: Uygulama Zorluklarına Karşı Sistematik Çözümler
297
1. Mevzuatta Özel Düzenleme İhtiyacı
297
2. Teknik Şartname Standartlarının Geliştirilmesi
298
3. Kurumsal Kapasite Artırımı
298
4. Denetim ve Uygulama İzleme Mekanizmalarının Güçlendirilmesi
299
5. Türkiye İçin Önerilen Model: Kısmi Sigorta + Risk Havuzu
300
D. Sigorta Sözleşmelerinin Kamu İhale Sözleşmelerinden Benzerlik ve Farklılıkları
300
E. Kamu Sözleşmelerinde Sigorta Klozlarının Hukuki Niteliği ve İşlevi
302
II. DEVLETİN SİGORTA HİZMETİ ALIMI
303
A. Doğrudan Sigorta Hizmeti Temini
304
B. Dolaylı Yoldan Sigorta Hizmeti Sağlanması
304
1. Gerçekleştirilen Alımlarla Birlikte Sağlanan Sigortalar
304
2. Yapım İşlerinde Kesin Kabule Kadar Sigorta Himayesi
304
III. KAMUNUN DOĞRUDAN SİGORTA HİZMET ALIMI
305
A. Kamu Sigorta İhalelerinin Hukuki ve Kurumsal Çerçevesi
305
2. Kurumsal Aktörler ve Roller
306
3. Mevzuat ile Sektörel Uygulama Arasındaki Uyum Sorunları
307
B. Kamu Sigorta İhalelerinde Usul ve Esaslar
308
1. İhale Süreci ve Teknik Şartname Hazırlığı
308
a. İhtiyaç Analizi ve Risk Değerlendirmesi
308
b. Yaklaşık Maliyet ve Piyasa Araştırması
309
c. Şartname Hazırlığı ve Usul Seçimi
309
2. Sigorta Şirketleri ve Aracıların Kamu İhale Sürecindeki Rolü
310
3. Sözleşme Süreci ve Yükümlülükler
310
4. Denetim ve İzleme Mekanizmaları
311
C. Sigorta Hizmeti Alımına İlişkin Teknik Şartnamelerin Yapısı ve Kamu Sözleşmelerindeki İşlevi
312
D. Kamu İhale Teknik Şartnameleri ile Sigorta Hükümleri Kıyaslaması
314
1. Mevzuatta Sigortaya Yer Verilmesi
314
2. Sigorta Klozlarının Kapsamı
315
3. Sigorta Süresi ve Yürürlük
315
4. İhale Sürecinde Sigorta Belgelerinin Sunulması
315
5. Tazminat ve Giderlerin Ödenmesi
316
6. Uyuşmazlık ve Teknik Şartnamenin Yeri
316
IV. DOLAYLI YOLDAN SİGORTA HİZMETİ SAĞLANMASI: SİGORTA KLOZLARI
317
A. Kamu İhale Sözleşmelerinde Sigorta Yükümlülüğünün Amacı ve Fonksiyonu
317
1. Kamu Yararı ve Mali Güvenlik İlkesi
317
2. Risk Yönetimi Aracı Olarak Sigorta
317
3. Yüklenicinin Sorumluluğunu Düzenleyici Fonksiyon
318
4. Sözleşme İfasında Güvence Mekanizması
318
5. Uyuşmazlıkların Önlenmesi ve Hukuki Belirlilik
318
6. Kamu Mali Yönetimi Açısından Fonksiyonu
319
B. Kamu İhale Uygulamalarında Sigorta Türleri ve Uygulama Alanları
319
1. İnşaat All Risk (CAR– Construction All Risks) Sigortası
320
2. Montaj All Risk (MAR / EAR– Erection All Risks) Sigortası
321
3. Üçüncü Şahıs Mali Sorumluluk Sigortası
322
4. İşveren Mali Sorumluluk Sigortası
322
5. Nakliyat Sigortası
323
6. Geçici Kabul Sonrası Bakım Süresi Teminatı (Extended Maintenance)
323
7. Diğer Özel Sigorta Türleri ve Klozlar
324
C. Kamu İhale Sözleşmelerinde Sigorta Klozlarına Dair Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
325
1. Kamu İhale Sigorta Uygulamaları: Taraflar ve Roller
326
2. Kamu Sözleşmelerinde Yer Alan Sigorta Klozlarının Özellikleri
327
b. Tip ve Standart Sözleşmelerin Dışına Çıkılabilmesi
327
c. İdarenin Tek Taraflı Değişiklik Yetkisi
328
d. Yargı Denetimi ve Klozların Geçerliliği
328
3. Sık Kullanılan Sigorta Klozları ve Uygulama Esasları
328
a. Teminat Dışında Kalan Haller Klozu (Exclusions Clause)
328
b. Ek Teminat Klozları (Extensions)
329
c. Ortak Sigorta Klozu (Co–Insurance Clause)
329
d. Feragat Klozu (Waiver of Subrogation)
329
e. Süreklilik / Bakım Klozu (Maintenance / Extended Maintenance Clause)
330
f. İlk Zarar Klozu (First Loss Clause)
330
g. Sigorta Sözleşmesinin İdarenin Onayı Olmadan Değiştirilememesi veya İptal Edilememesi Klozu
331
aa. Klozun Hukuki Niteliği ve Amacı
331
bb. Klozun Uygulama Alanı ve Zorunlu Olduğu Sigorta Türleri
331
cc. Sözleşmesel Sonuçlar
332
dd. İdari ve Mali Sonuçlar
332
ee. Sigorta Şirketinin Hukuki Sorumluluğu
332
ff. Yargısal İçtihatlar Çerçevesinde Değerlendirme
333
gg. İdareler İçin Önleyici Öneriler
333
V. KAMU İHALELERİNDE VE SÜREÇLERİNDE SİGORTA AÇISINDAN KARŞILAŞILAN TEMEL SORUNLAR VE UYGULAMA EKSİKLİKLERİ
334
A. Doğrudan Sigorta Alımı
334
B. Dolaylı Yoldan Sigorta Alımı
335
VI. ULUSLARARASI KAMU PROJELERİNDE SİGORTA (FIDIC) VE TÜRK UYGULAMASINA FAYDALARI
336
A. FIDIC Model Sözleşmeleri ve Uygulama Özellikleri
336
B. FIDIC’te Sigorta Yapısı – Genel Çerçeve
337
C. FIDIC ile ilgili Sıklıkla Yapılan Hatalar ve Önemli Uyuşmazlık Alanları
339
2. Uyuşmazlık Alanları
340
D. Türk Kamu Projeleri Açısından Olası Faydaları
340
ÖRNEK SİGORTA MADDELERİ VE TEKNİK ŞARTNAME ÜZERİNDEN HUKUKİ DEĞERLENDİRME
I. TİCARİ SÖZLEŞMELERDE ÖRNEK KLOZLAR
343
A. İnşaat Sözleşmeleri
343
1. Kloz Üzerinden İnceleme
344
2. FIDIC Temelli Karşılaştırma
345
3. İyileştirme Önerileri
345
B. Ticari Kredi ve Proje Finansmanı
346
1. Ticari Kredilerde Sigorta Hükümleri
346
a. Kloz Üzerinden İnceleme
346
b. İyileştirme Önerileri
347
2. Proje Finansmanında Sigorta Hükümleri
348
a. Kloz Üzerinden İnceleme
348
b. İyileştirme Önerileri
349
C. Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmeleri
350
1. Kloz Üzerinden İnceleme
350
2. İyileştirme Önerileri
351
D. Teknoloji ve Dijital Hizmet Sözleşmelerinde Sigorta Hükümleri
352
1. Kloz Üzerinden İnceleme
352
2. İyileştirme Önerileri
353
E. Taşıma Sözleşmeleri (Kara, Deniz, Hava ve Demiryolu Taşımacılığı)
354
1. Kloz Üzerinden İnceleme
354
a. Genel Değerlendirme (Tüm Taşıma Türleri İçin)
354
b. Taşıma Türlerine Göre Ayrıntılı İnceleme
355
2. İyileştirme Önerileri
357
F. Taşeron Sözleşmeleri
357
1. Kloz Üzerinden İnceleme
358
2. İyileştirme Önerileri
359
G. Havacılık Faaliyetlerine Dayalı Sözleşmeler
359
1. Kloz Üzerinden İnceleme
360
2. İyileştirme Önerileri
361
H. Kiralama Sözleşmeleri (Gayrimenkul ve Ticari Alanlar)
362
1. Kloz Üzerinden İnceleme
362
2. Mal Sahibine ve Komşulara Rücu Hükümleri
363
3. İyileştirme Önerileri
364
I. Taşıma İşleri Komisyoncusu Sözleşmeleri
364
1. Kloz Üzerinden İnceleme
365
2. İyileştirme Önerileri
365
İ. Altyapı Sözleşmeleri
366
1. Kloz Üzerinden İnceleme
366
2. İyileştirme Önerileri
367
J. Tedarik ve Dağıtım Sözleşmeleri
368
1. Kloz Üzerinden İnceleme
368
2. İyileştirme Önerileri
369
K. Profesyonel ve Mesleki Hizmet Sözleşmeleri
370
1. Kloz Üzerinden İnceleme
370
a. Sağlık Sektörü (Doktorlar, Klinikler, Hastaneler)
370
b. Bilişim ve Yazılım Sektörü (IT Hizmetleri, Veri İşleme, Yazılım Geliştirme)
370
c. Mimarlık ve Mühendislik Sektörü
371
d. Hukuk Hizmetleri (Avukatlık, Hukuki Danışmanlık)
371
e. Danışmanlık Sektörü (Finans, Yönetim, Eğitim vb.)
372
f. Dijital Kimlik Firmaları (e–İmza, e–Kimlik Doğrulama, Uzaktan KYC)
372
g. Gemi Gözetim, Denetim ve Yük Kontrol Şirketleri
372
2. Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve eki Klozlar ile Sözleşmesel Klozlar Arasındaki İlişki
373
a. Hekim Mesleki Sorumluluk Sigortası Klozu ile İlişki
373
b. Serbest Muhasebeci – SMMM – YMM Mesleki Sorumluluk Klozu ile İlişki
374
c. Avukatlık Mesleki Sorumluluk Sigortası Klozu ile İlişki
374
d. Sigorta Acenteleri Mesleki Sorumluluk Klozu ile İlişki
375
3. İyileştirme İlkeleri
375
L. Franchise ve Bayilik Sözleşmeleri
376
1. Kloz Üzerinden İnceleme
377
2. İyileştirme Önerileri
377
M. Güvenlik Hizmetleri Sözleşmeleri
378
1. Kloz Üzerinden İnceleme
379
2. İyileştirme Önerileri
379
3. Özel Güvenlik Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile Güvenlik Hizmetleri Sözleşmeleri Arasındaki İlişki
380
N. Denizcilik Faaliyetiyle İlgili Sözleşmeler
382
1. Kloz Üzerinden İnceleme
382
2. İyileştirme Önerileri
383
O. Tarım Sözleşmeleri (Tedarik, Üretim ve Sözleşmeli Çiftçi Sözleşmeleri)
384
1. Kloz Üzerinden İnceleme
384
2. İyileştirme Önerileri
385
Ö. Dijital Hizmetler ve Siber Uygulamalara İlişkin Sözleşmeler
386
1. Kloz Üzerinden İnceleme
387
2. İyileştirme Önerileri
387
P. Enerji Sözleşmeleri (Petrol, Doğalgaz, RES / GES / HES Projeleri)
388
1. Kloz Üzerinden İnceleme
389
2. İyileştirme Önerileri
389
R. Sağlık Hizmet Sözleşmeleri
390
1. Kloz Üzerinden İnceleme
391
2. İyileştirme Önerileri
392
S. Depolama ve Antrepo Sözleşmeleri
392
Ş. Madencilik Sözleşmeleri
396
1. Kloz Üzerinden İnceleme
399
2. İyileştirme Önerileri
399
T. Gayrimenkul Geliştirme ve Proje Finansmanı Sözleşmeleri
400
1. Kloz Üzerinden İnceleme
400
2. İyileştirme Önerileri
402
U. EPC / Turnkey ve Kamu–Özel İş Birliği (PPP) Projeleri
403
1. Kloz Üzerinden İnceleme
404
2. İyileştirme Önerileri
405
3. EPC / Turnkey ve PPP Projeleri – FIDIC Silver Book Temelli Çerçeve
409
4. EPC / Turnkey ve PPP Projeleri – FIDIC Red Book Temelli Çerçeve
411
Genel Değerlendirme ve Sonuç
417
Sigorta Terimleri Sözlüğü
421
Ek–1: Ticari Sözleşmelerde Sigorta Kontrol Listesi
439
Ek–2: Sigorta Klozu Değerlendirme Kontrol Tablosu
441
Ek–3: Poliçe Eşleştirme Kontrol Listesi
444
Ek–4: Sigortacı Açısından Ticari Sözleşmelere İlişkin Kontrol Listesi
445
Ek–5: Ticari Sözleşmelerde Sigorta Klozu – Poliçe Hükümleri Karşılaştırmalı Değerlendirme Kontrol Tablosu
447
Ek–6: FIDIC Red / Yellow / Silver Book bazlı sigorta–poliçe kontrol tablosu
449
Ek–7: FIDIC Clause 18 / 19 → Poliçe Klozu Eşleştirme Şeması
451
EK–8: Uluslararası Örnek Poliçeler ve Standart Klozlar
452
Ek–9: Yüklenici İç Risk Yönetimi Kontrol Listesi
453
Ek–10: Kamu İhalelerinde Zorunlu Sigortalar – Kontrol Listesi
456
Ek–11: Örnek Teknik ve İdari Şartname
459
Ek–12: Yapım İşleri Genel Şartnamesi 9. Madde
465
Ek–13: Sigorta Kılavuzu
467
Ek–14: Hasar Yönetimi Perspektifinden Poliçe Denetimi – Kontrol Listesi
475
Ek–15: Hasar Dosyası Evrak Kontrol Listesi
478
Ek–16: Hasar Kaynaklı Uyuşmazlık Senaryoları Tablosu
479
Ek–17: Zorunlu Sigorta Ürünleri Listesi
480