OPSİYONLARIN TARİHSEL VE KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ TEMEL KAVRAMLARI VE TÜRLERİ
1.1. Opsiyon Kavramının Tarihçesi 3
1.1.1. Türkiye’de Opsiyon Piyasalarının Gelişimi ve Yasal Düzenlemeler 6
1.2. Opsiyonların Finans Piyasalarındaki Yeri 8
1.2.1. Sermaye Piyasası Aracı Olarak Opsiyon Kavramı ve Türev İşlem Niteliği 9
1.2.2. Opsiyonların Kaldıraç Etkisi 9
1.3. Opsiyonların Kullanım Amaçları 11
1.3.1. Riskten Korunma (Hedging) 11
1.4. Opsiyon Sözleşmesinin Temel Kavramları 12
1.4.1. Opsiyon Alıcısı ve Satıcısı, Uzun ve Kısa Pozisyon 12
1.4.5. Kullanım Fiyatı 14
1.4.6. Opsiyon Primi (Premium) 14
1.5.1. Hakkın Türü Bakımından Opsiyonlar 17
1.5.1.1. Alım(Call) Opsiyonları 17
1.5.1.2. Satım(Put) Opsiyonları 17
1.5.1.3. Karmaşık Opsiyonlar 17
1.5.2. Dayanak Varlık Bakımından Opsiyonlar 18
1.5.2.1. Hisse Senedi Opsiyonları 18
1.5.2.2. Endeks Opsiyonları 18
1.5.2.3. Döviz Opsiyonları 19
1.5.2.4. Faiz Opsiyonları 19
1.5.2.5. Emtia Opsiyonları 19
1.5.2.6. Borçlanma Araçları(Bono–Tahvil) Üzerine Opsiyonlar 20
1.5.2.7. Diğer Dayanak Varlıklar 20
1.5.2.8. Kripto Varlıkların Durumu 20
1.5.3. Karlılık Durumlarına Göre Opsiyonlar 22
1.5.3.1. Parada Opsiyon 22
1.5.3.2. Para Dışı Opsiyon 22
1.5.3.3. Başabaş Opsiyon 22
1.5.4. Vadelerine Göre Opsiyonlar 22
1.5.4.1. Avrupa Tipi Opsiyon 22
1.5.4.2. Amerikan Tipi Opsiyon 23
1.5.5. Örgütlenme Yapılarına Göre Opsiyonlar 23
1.5.5.1. Organize Piyasalar 24
1.5.5.2. Tezgahüstü (Over the Counter) Piyasalar 24
TEZGAHÜSTÜ PİYASADA YATIRIM KURULUŞLARININ ALIM SATIM ARACILIĞI FAALİYETİ ÇERÇEVESİNDE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNİN KURULUŞU VE HUKUKİ NİTELİĞİ
2.1. Tezgahüstü Piyasada Alım Satım Aracılığı Faaliyeti 27
2.1.2. Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri 29
2.1.2.1. Emir İletimine Aracılık Yöntemi 29
2.1.2.2. İşlem Aracılığı Yöntemi 30
2.1.2.3. Portföy Aracılığı Yöntemi 32
2.2. Tezgahüstü Piyasada Kurulan Opsiyon Sözleşmesinin Tanımı ve Hukuki Niteliği 35
2.2.2. Hukuki Niteliği 37
2.2.2.1. Hukuki Niteliğe İlişkin Teoriler 37
2.2.2.1.1. Ön Sözleşme Teorisi 37
2.2.2.1.2. İcap Teorisi 39
2.2.2.1.3. Şart Teorisi 39
2.2.2.1.4. Yenilik Doğuran Hak (Kurma) Teorisi 41
2.3. Tezgahüstü Piyasada Taraflar 41
2.3.1.1. Yatırımcının Müşteri Niteliği 43
2.3.1.1.1. Genel Müşteri 44
2.3.1.1.2. Profesyonel Müşteri 44
2.3.1.2. Yatımcının Tüketici Niteliği 45
2.3.2. Yatırım Kuruluşu 53
2.4. Opsiyon Sözleşmesinin Kuruluşu 58
2.4.2. Ön Koşul Olarak Müşterinin Sınıflandırılması ve Uygunluk Testi Yapılması Yükümlülüğü 59
2.4.3. İşlem ve Pozisyon Limitleri Belirlenmesi 61
2.4.4. Müşteriyi Aydınlatma ve Risk Bildiriminin Yapılması 62
2.4.5. Sürekli Borç İlişkisinin Doğumu: Türev Araçlar Alım Satım Aracılığı Çerçeve Sözleşmesinin Kurulması 65
2.4.5.2. Çerçeve Sözleşmelerin Tanımı 67
2.4.5.3. Tezgahüstü Piyasada Kurulan Çerçeve Sözleşmelerin Hukuki Niteliği 68
2.4.5.4. Çerçeve Sözleşmenin Şekli 72
2.4.5.5. Çerçeve Sözleşmenin Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliğince Tüketicilerle Mesafeli Olarak Kurulabilmesi 77
2.4.5.6. Çerçeve Sözleşmenin Genel İşlem Koşullarına Göre Denetimi 80
2.4.5.6.1. Genel Olarak 80
2.4.5.6.2. Kuruluş Tebliği’nin md.26/f.5 Hükmü Açısından Değerlendirme 80
2.4.5.6.3. TBK Açısından Değerlendirme 82
2.4.5.6.4. Uygulamada Sıkça Rastlanan Genel İşlem Koşulları 87
2.4.5.6.5. Tüketicinin Haksız Şart Koruması Açısından Değerlendirme 87
2.4.6. Müşterinin Opsiyon Sözleşmesi İşlem Emri: Bireysel Sözleşmenin Kurulması 89
2.5.6.2. Emrin Türü ve İçeriği 90
2.4.6.3. Emrin Hukuki Niteliği 92
2.4.6.3.1. İcap ve Kabul Değerlendirmesi ve Sözleşmenin Kuruluşu 94
2.4.6.4. Bireysel Sözleşmenin Kurulmak Zorunda Olup Olmadığı Hususu 95
2.4.6.5. Aracılık Faaliyetlerinin Hukuki Niteliği 97
2.4.6.5.1. Emir İletimine Aracılığın Hukuki Niteliği 97
2.4.6.5.2. İşlem Aracılığının Hukuki Niteliği 100
2.4.6.5.3. Portföy Aracılığının Hukuki Niteliği 102
TEZGAHÜSTÜ PİYASADA KURULAN OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDE TARAFLARIN BORÇLARI VE SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ
3.1. Opsiyon Sözleşmesinde Tarafların Borçları 103
3.1.1. Yatırım Kuruluşunun Borçları 104
3.1.1.1. Opsiyon Sözleşmesinin Müşterinin Emrine Uygun Yapılması ve Sözleşmenin Tasfiyesi 104
3.1.1.2. Sadakat ve Özen Yükümlülüğü 105
3.1.1.3. Bilgi ve Hesap Verme 107
3.1.1.4. Yatırımcı Varlıklarının Saklamasını Yapma 108
3.1.1.6. Gizliliği Tesis Etme 110
3.1.2. Müşterinin Borçları 111
3.1.2.1. Müşterinin Genel Borcu: Ücret, Komisyon ve Masrafların Ödenmesi 111
3.1.2.2. Müşterinin Pozisyonel Borçları 112
3.1.2.2.1. Opsiyon Alıcısı Pozisyonundaki Müşterinin Borçları 112
3.1.2.2.1.1. Prim Ödeme Borcu 112
3.1.2.2.2. Opsiyon Satıcısı Pozisyonundaki Müşterinin Borçları 113
3.1.2.2.2.1. Teminat Verme 113
3.1.2.2.2.2. Opsiyon Hakkını Sağlama 116
3.2. Opsiyon Sözleşmesinin Sona Ermesi 116
3.2.2. Opsiyon Hakkının Kullanımı Neticesinde Sona Erme 117
3.2.2.1. Fiziksel Teslim (Kaydi El Değiştirme) 117
3.2.2.2. Nakdi Uzlaşma 118
3.2.3. Opsiyon Hakkının Kullanılmaması Neticesinde Sona Erme 118
3.2.4. Ters İşlemle Sona Erme 118
OPSİYON SÖZLEŞMELERİNİN KUMAR NİTELİĞİ, TARAFLAR ARASI ÇIKAR ÇATIŞMASI VE BAŞLICA İRADE SAKATLIĞI HALLERİNİN İNCELENMESİ
4.1. Opsiyon Sözleşmelerinin Kumar Niteliği Açısından Değerlendirmesi 121
4.2. Yatırım Kuruluşu ile Müşteri Arasında Çıkar Çatışması Hali 125
4.3. İrade Sakatlığı Halleri 127
4.3.2.1. Beyan Hatası 128
4.4. İrade Sakatlığı Hallerinin Sonuçları 131
4.5. Aşırı Yararlanma(Gabin) 132