Medenî Usul Hukuku Ders Kitabı Prof. Dr. Murat Yavaş, Dr. Öğr. Üyesi Barış Küçük, Dr. Nagihan Tandoğan Özbaykal  - Kitap
1. Baskı, 
Ekim 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
680
Barkod:
9786253612788
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Kitabın Fiyatı:
1.250,00₺
İndirimli (%10):
1.125,00₺
24 saat içerisinde temin edilir.
Kitabın Açıklaması
Bu eser, medeni usul hukukunda üçüncü kişilerin hukuki durumunu derinlemesine incelemektedir. Yargılamanın merkezinde genellikle taraflar yer alsa da yargılama süreçlerinden ve sonuçlarından doğrudan veya dolaylı olarak etkilenen "üçüncü kişiler" de önemli bir hukuki konuma sahiptir. Bu nedenle üçüncü kişilerin haklarının korunması da esastır.
Kitap, üçüncü kişilerin temel haklarından olan hukuki dinlenilme hakkından başlayarak, çekişmeli yargıdaki konumlarını (fer'i müdahale, asli müdahale, davanın ihbarı), çekişmesiz yargıdaki rollerini ve diğer yargısal faaliyetlerdeki haklarını ayrıntılı olarak analiz etmektedir. Yargılamanın farklı evrelerinde üçüncü kişilerin haklarının nasıl korunacağı, hangi usulî imkanlara sahip oldukları ve bu süreçlerdeki hukuki statüleri, güncel mevzuat, doktrin görüşleri ve Yargıtay kararları ışığında değerlendirilmektedir.
6100 sayılı HMK başta olmak üzere ilgili mevzuat hükümleri, güncel ve Yargıtay içtihatları ile doktrindeki farklı görüşler ışığında kaleme alınan bu çalışma, teorik bir çerçeve sunmanın ötesinde, uygulamada sıklıkla karşılaşılan hukuki sorunlara çözüm önerileri getirmeyi hedeflemektedir. Üçüncü kişilerin haklarının korunmasına yönelik usulî güvenceleri ve imkanları kapsamlı bir şekilde ortaya koyan ilgili eser, avukatlar, hâkimler, akademisyenler ve lisansüstü düzeyindeki hukuk öğrencileri için vazgeçilmez bir başvuru kaynağı niteliğindedir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Medenî Usul Hukukuna Genel Bakış ve Temel Kavramlar
.
Yargı Teşkilatı ve Yargı Görevlileri
.
Usul İşlemleri ve Süreler
.
Davanın Tarafları ve Yargılamaya Katılan Üçüncü Kişiler
.
Yargılamaya Hâkim Olan İlkeler ve Yargılama Güvenceleri
.
Dava ve Yargılama Aşamaları
.
İspat ve Deliller
.
Karar ve Hüküm
.
Özel Yargılama Usulleri ve Geçici Hukuki Korumalar
.
Çekişmesiz Yargı
.
Kanun Yolları
.
Yargılama Giderleri ve Adlî Yardım
.
Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
Önsöz 
5
Kısaltmalar 
27
BİRİNCİ BÖLÜM
MEDENÎ USUL HUKUKUNA GENEL BAKIŞ VE
TEMEL KAVRAMLAR
§1. MEDENÎ USUL HUKUKUNUN ANLAMI, AMACI VE HUKUK DALLARI ARASINDAKİ YERİ 
29
I. Medenî Usul Hukukunun Anlamı ve Konusu 
29
II. Medenî Usul Hukukunun Hukuk Dalları Arasındaki Yeri 
30
§2. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜ, HUKUKİ KORUMA TALEBİ VE ADALETE ERİŞİM 
31
I. Uyuşmazlık, Devletin Yargı Tekeli ve Hak Arama İhtiyacı 
31
II. Yargı Hakkı, Yargı Yolu ve Hukuki Himaye Kavramları 
32
III. Hak Arama Özgürlüğü 
33
A. Kavram ve Niteliği 
33
B. Anayasal ve Uluslararası Dayanağı 
33
C. İddia ve Savunma 
34
D. Yararlanacak Kişiler 
35
E. Diğer Temel Haklarla ve Hukuk Devletiyle İlişkisi 
35
F. Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı 
36
G. Sınırlanması ve Meşru Sınırlar 
36
IV. Hukuki Koruma Talebi 
37
A. Kavram 
37
B. Kesin (Asıl) Hukuki Koruma 
37
C. Geçici Hukuki Koruma 
38
D. Hukuki Yarar 
39
E. Çekişmeli Yargı ve Çekişmesiz Yargı Ayrımı 
39
V. Adalete Erişim 
40
A. Mahkemeye Erişim 
40
B. Mahkemeye Erişimden Adalete Erişime Geçiş 
40
C. Adalete Erişimin Önündeki Engeller 
41
D. Adli Yardım 
41
E. Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları 
42
F. Makul Sürede Yargılanma 
43
VI. Etkili Başvuru Hakkı 
43
VII. Adil Yargılanma Hakkı ve Hukuki Dinlenilme Hakkı 
44
A. Adil Yargılanma Hakkının Kapsamı 
44
B. Mahkemelerin Bağımsızlığı, Tarafsızlığı ve Kanunî Hâkim Güvencesi 
44
C. Hukuki Dinlenilme Hakkı 
45
D. Silahların Eşitliği ve Çekişmeli Yargılama 
46
§3. MEDENÎ USUL HUKUKUNUN KAYNAKLARI VE USUL KURALLARININ YORUMU 
46
I. Kaynak Kavramı ve Türleri 
47
II. Asıl Kaynaklar 
47
A. Anayasa 
47
B. Kanunlar 
48
C. Milletlerarası Sözleşmeler 
48
D. Düzenleyici İşlemler: Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, Yönetmelikler ve Diğerleri 
49
E. Kaynaklar Arasında Hiyerarşi ve Çatışmaların Çözümü 
49
III. Yardımcı Kaynaklar 
49
A. Yargı Kararları (İçtihatlar) 
49
B. Doktrin (Bilimsel Görüşler) 
50
C. Anayasa Mahkemesi Kararları 
50
IV. Usul Kurallarının Niteliği ve Yorumu 
51
A. Usul Kurallarının Niteliği 
51
B. Yorum Kavramı ve Gereği 
51
C. Yorum Yöntemleri 
52
D. Yorumda Genişletme ve Daraltma 
53
V. Kanun Boşluğu ve Doldurulması 
53
A. Boşluk Kavramı 
53
B. Boşluk Türleri 
54
C. Boşluğun Doldurulması 
54
D. Usul Hukukunda Boşluk Doldurmanın Sınırları 
55
§4. USUL HÜKÜMLERİNİN YER VE ZAMAN İTİBARIYLA UYGULANMASI 
56
I. Yer İtibarıyla Uygulama 
56
A. Temel Kural: Mülkîlik İlkesi (Lex Fori) 
56
B. Yabancılık Unsuru Taşıyan Davalar ve Usul–Esas Ayrımı 
57
C. Yabancı Hukukun Uygulanmasının Sınırı: Kamu Düzeni 
57
D. Yargı Bağışıklığı (Yargı Muafiyeti) 
57
E. Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi 
58
F. Milletlerarası Yetki 
58
II. Zaman İtibarıyla Uygulama 
59
A. Sorunun Ortaya Çıkışı 
59
B. Temel Kural: Derhal Uygulama İlkesi 
59
C. Tamamlanmış İşlemlerin Korunması 
59
D. Geriye Yürümezlik ve Kazanılmış Hakların Korunması 
60
E. Hukuki Güvenlik İlkesiyle İlişki 
61
F. Geçiş (İntikal) Hükümleri 
61
G. Süreler Bakımından Özel Durum 
61
İKİNCİ BÖLÜM
YARGI TEŞKİLATI VE YARGI GÖREVLİLERİ
§5. YARGI KAVRAMI VE YARGI KOLLARI 
63
I. Yargı Kavramı 
63
II. Yargı Kolları 
64
A. Anayasa Yargısı 
64
B. İdari Yargı 
65
C. Adli Yargı 
66
D. Uyuşmazlık Yargısı 
67
§6. MEDENÎ YARGI MAHKEMELERİ TEŞKİLATI 
68
§7. MAHKEMELERİN GÖREV VE YETKİSİ 
72
I. Genel Olarak 
72
II. Görev 
73
A. Görev Kavramı ve Esasları 
73
B. Genel Görevli Mahkemeler 
75
1. Asliye Hukuk Mahkemesi 
75
2. Sulh Hukuk Mahkemesi 
76
C. Özel Görevli Mahkemeler 
77
1. Asliye Ticaret Mahkemesi 
77
2. Tüketici Mahkemesi 
81
3. İş Mahkemesi 
81
4. Aile Mahkemesi 
82
5. İcra Mahkemesi 
83
6. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 
83
7. Kadastro Mahkemesi 
84
III. Yetki 
85
A. Yetki Kavramı ve Esasları 
85
B. Genel Yetki Kuralı 
87
C. Özel Yetki Kuralları 
89
D. Yetki Sözleşmesi 
96
§8. YARGI YERİ BELİRLENMESİ (MERCİ TAYİNİ) 
98
§9. YARGI GÖREVLİLERİ 
102
I. Hâkimler 
102
II. Cumhuriyet Savcıları 
103
III. Adliye Memurları 
105
IV. Avukatlar 
107
V. Noterler 
108
§10. HÂKİMLERİN BAĞIMSIZLIĞI VE TARAFSIZLIĞI 
110
§11. HÂKİMİN YASAKLILIĞI VE REDDİ 
112
I. Hâkimin Yasaklılığı 
112
II. Hâkimin Reddi 
113
§12. HÂKİMLERİN HUKUKİ SORUMLULUĞU 
119
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
USUL İŞLEMLERİ VE SÜRELER
§13. USUL İŞLEMLERİ 
125
I. Usul İşlemi Kavramı 
125
II. Usul İşlemlerinin Özellikleri 
129
III. Usul İşlemlerinin Türleri 
133
§14. SÜRELER VE ADLİ TATİL 
134
I. Süreler 
134
A. Süre Kavramı 
134
B. Sürelerin Türleri 
135
1. Kaynağına Göre Süreler 
135
a. Kanuni Süreler 
136
b. Hâkim Tarafından Belirlenen Süreler 
136
2. Hukuki Niteliğine Göre Süreler 
138
C. Sürelerin Hesaplanması 
140
II. Adli Tatil 
144
§15. ESKİ HALE GETİRME 
146
I. Genel Olarak 
146
II. Eski Hale Getirmenin Şartları 
148
III. Eski Hale Getirme Talebi ve İncelenmesi 
153
§16. TEBLİGAT 
155
I. Genel Olarak 
155
II. Tebligatın Yapılma Biçimleri 
156
III. Kendisine Tebligat Yapılabilecek Kişiler 
159
IV. Tebligatın Yapılacağı Yer ve Zaman 
160
V. Usulsüz Tebligat 
164
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
DAVANIN TARAFLARI VE YARGILAMAYA KATILAN
ÜÇÜNCÜ KİŞİLER
§17. TARAF KAVRAMI 
167
§18. TARAF EHLİYETİ, DAVA EHLİYETİ VE DAVA TAKİP YETKİSİ 
170
I. Taraf Ehliyeti 
170
II. Dava Ehliyeti 
173
III. Dava Takip Yetkisi 
175
§19. TARAF SIFATI 
179
§20. TARAFLARIN DAVADA TEMSİLİ 
180
I. Kanuni Temsil 
180
II. İradi Temsil 
182
§21. TARAF DEĞİŞİKLİĞİ 
186
§22. DAVA ARKADAŞLIĞI 
187
I. Genel Olarak 
187
II. İhtiyari Dava Arkadaşlığı 
189
A. İhtiyari Dava Arkadaşlığının Tanımı ve Mahiyeti 
189
B. İhtiyari Dava Arkadaşlığının Usulü ve Hükümleri 
192
III. Mecburi (Zorunlu) Dava Arkadaşlığı 
195
A. Mecburi Dava Arkadaşlığının Tanımı ve Mahiyeti 
195
1. Maddi Mecburi Dava Arkadaşlığı 
196
2. Şekli Mecburi Dava Arkadaşlığı 
198
B. Mecburi Dava Arkadaşlığının Usulü ve Hükümleri 
200
§23. DAVAYA MÜDAHALE 
202
I. Genel Olarak 
202
II. Fer’i Müdahale 
203
A. Fer’i Müdahilin Davadaki Önemi 
203
B. Fer’i Müdahalenin Koşulları 
204
1. Görülmekte Olan (Derdest) Bir Dava 
204
2. Hukuki Yarar 
205
3. Fer’i Müdahalenin Kanunda Gösterilen Usuli Kesitte Yapılması 
205
4. Fer’i Müdahilin Dava ve Taraf Ehliyeti 
205
C. Fer’i Müdahale Usulü 
206
D. Fer’i Müdahilin Davadaki Durumu 
207
III. Asli Müdahale 
209
§24. DAVANIN İHBARI 
211
I. Genel Olarak 
211
II. İhbarın Şartları ve Şekli 
212
BEŞİNCİ BÖLÜM
YARGILAMAYA HÂKİM OLAN İLKELER VE
YARGILAMA GÜVENCELERİ
§25. MEDENÎ USUL HUKUKUNA HÂKİM OLAN TEMEL İLKELER 
215
I. Tasarruf İlkesi 
215
II. Taraflarca Getirilme İlkesi 
217
III. Taleple Bağlılık İlkesi 
218
IV. Aleniyet İlkesi 
219
V. Doğrudanlık İlkesi 
220
VI. Usul Ekonomisi İlkesi 
221
VII. Hukuki Dinlenilme Hakkı 
222
ALTINCI BÖLÜM
DAVA VE YARGILAMA AŞAMALARI
§26. DAVA KAVRAMI 
229
§27. DAVA ŞARTLARI VE İLK İTİRAZLAR 
231
I. Genel Olarak Usul Hukukuna İlişkin Şartlar 
231
II. Dava Şartları 
231
A. Kavram 
231
B. Dava Şartlarının Türleri 
233
1. Mahkemeye İlişkin Dava Şartları 
233
2. Taraflara İlişkin Dava Şartları 
235
3. Dava Konusuna İlişkin Dava Şartları 
241
C. Dava Şartlarının İncelenmesi 
248
III. İlk İtirazlar 
252
§28. DAVA TÜRLERİ 
254
I. Mahkemeden İstenen Hukuki Korumaya Göre Dava Türleri 
254
A. Eda Davası 
254
B. Tespit Davası 
255
C. İnşai Dava 
259
II. Talep Sonucunun Niceliğine Göre Dava Türleri 
261
A. Kısmi Dava 
261
B. Belirsiz Alacak Davası 
264
1. 7589 sayılı Kanun Değişikliği Sonrası Belirsiz Alacak Davası 
264
2. 7589 sayılı Kanun Değişikliği Öncesi (31.07.2026 Tarihinden Önce) Açılan Belirsiz Alacak Davalarının Genel Esasları 
266
C. Davaların Yığılması (Objektif Dava Birleşmesi) 
270
D. Terditli Dava 
273
E. Seçimlik Dava 
274
F. Topluluk Davaları 
276
§29. DAVANIN AÇILMASI (DAVA DİLEKÇESİ, DAVANIN AÇILMA ZAMANI VE SONUÇLARI) 
280
I. Davanın Açılması 
280
II. Dava Dilekçesi 
283
A. Dava Dilekçesinin İçeriği ve Unsurları 
283
B. Dava Dilekçesinde Bulunması Gereken Unsurların Eksikliği 
286
III. Dava Açılmasının Sonuçları 
287
§30. TEMİNAT GÖSTERİLMESİ (DAVADA TEMİNAT) 
293
§31. DAVAYA CEVAP 
296
I. Cevap Dilekçesi 
296
II. Cevap Dilekçesi Verilmemesinin Sonuçları 
300
III. Karşı Dava 
302
§32. İKİNCİ DİLEKÇELER AŞAMASI (CEVABA CEVAP DİLEKÇESİ VE İKİNCİ CEVAP DİLEKÇESİ) 
304
§33. İDDİA VE SAVUNMANIN GENİŞLETİLMESİ VE DEĞİŞTİRİLMESİ YASAĞI VE ISLAH 
307
I. İddia ve Savunmanın Genişletilmesi ve Değiştirilmesi Yasağı 
307
II. Davanın Islahı 
312
§34. ÖN İNCELEME 
320
§35. TAHKİKAT 
327
I. Tahkikatın Konusu 
327
II. Tahkikatın Yürütülmesi 
329
A. Genel Esaslar 
329
B. İsticvap 
334
C. Tarafların Dinlenmesi 
337
§36. ÖN SORUN VE BEKLETİCİ SORUN 
338
I. Ön Sorun 
338
II. Bekletici Sorun 
340
§37. DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ VE AYRILMASI 
343
I. Davaların Birleştirilmesi 
343
II. Davaların Ayrılması 
348
§38. DOSYANIN İŞLEMDEN KALDIRILMASI 
349
§39. DAVA KONUSUNUN DEVRİ 
356
I. Genel Olarak 
356
II. Dava Konusunun Davalı Tarafından Devredilmesi (HMK m.125/1) 
356
III. Dava Konusunun Davacı Tarafından Devredilmesi (HMK m.125/2) 
359
YEDİNCİ BÖLÜM
İSPAT VE DELİLLER
§40. İSPAT HUKUKUNUN GENEL ESASLARI 
361
I. Genel Olarak 
361
II. İspat Hukukuna İlişkin Yükler 
363
III. İspat Türleri 
366
§41. İSPATIN GEREKLİ OLMADIĞI HALLER 
368
I. Genel Olarak 
368
II. İkrar 
370
III. Karineler 
372
§42. DELİLLER 
374
I. Delil Sistemleri ve Türleri 
374
II. Delil Sözleşmesi 
376
III. Hukuka Aykırı Olarak Elde Edilen Deliller 
378
§43. SENET 
380
I. Genel Olarak 
380
II. Senetle İspat Zorunluluğu 
386
III. Belgelerin Mahkemeye İbrazı 
391
IV. Ticari Defterlerin İbrazı ve Delil Niteliği 
393
§44. YEMİN 
395
§45. TANIK BEYANI 
401
§46. BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ 
411
§47. KEŞİF 
422
§48. UZMAN GÖRÜŞÜ 
425
SEKİZİNCİ BÖLÜM
KARAR VE HÜKÜM
§49. KARAR VE HÜKÜM 
429
I. Karar Kavramı ve Çeşitleri 
429
II. Hükmün İçeriği 
431
III. Kararın Açıklanması ve Bildirilmesi (Tefhim veya Tebliğ) 
433
§50. HÜKMÜN ETKİLERİ 
438
I. Genel Olarak 
438
II. Hükmün Kesinleşmesi ve Kesin Hüküm Etkisi 
439
A. Şekli Anlamda Kesin Hüküm 
439
B. Maddi Anlamda Kesin Hüküm (Kesin Hüküm Etkisi) 
440
III. İnşai Etki 
442
IV. Fer’i Müdahale Etkisi 
443
V. Unsur Etkisi 
447
VI. Kesin Hükmün Sirayeti 
448
§51. HÜKÜM VERİLMEKSİZİN DAVANIN SONA ERMESİ 
449
I. Davaya Son Veren Taraf İşlemleri 
449
A. Genel Olarak 
449
B. Davadan Feragat 
452
C. Davayı Kabul 
455
D. Mahkeme İçi Sulh 
458
II. Davanın Konusuz Kalması 
460
§52. YOK VE ETKİSİZ HÜKÜMLER 
460
§53. HÜKMÜN TASHİHİ, TAVZİHİ VE TAMAMLANMASI 
462
DOKUZUNCU BÖLÜM
ÖZEL YARGILAMA USULLERİ VE
GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALAR
§54. YARGILAMA USULLERİNE GENEL BAKIŞ 
467
I. Yazılı Yargılama Usulü ile Basit Yargılama Usulü Arasındaki İlişki 
467
II. Yargılama Usullerinin Belirlenmesinde Görev Kuralının Rolü 
469
III. Yanlış Yargılama Usulü Uygulanmasının Sonuçları 
470
§55. BASİT YARGILAMA USULÜ 
472
I. Basit Yargılama Usulüne Tabi Dava ve İşler 
472
A. Sulh Hukuk Mahkemesinin Görevine Giren Dava ve İşler 
473
B. Doğrudan Dosya Üzerinden Karar Verilebilen Dava ve İşler 
473
C. Nafaka, Velayet ve Vesayete İlişkin Dava ve İşler 
473
D. Hizmet İlişkisinden Doğan Davalar 
474
E. Geçici Hukuki Koruma Talepleri ve Bunlara Karşı İtirazlar 
474
F. Konkordato ve Yeniden Yapılandırmaya İlişkin Davalar 
474
G. Tahkim Hükümlerine Göre Mahkemenin Görev Alanına Giren İşler 
474
H. Diğer Kanunlarda Yer Alan Basit Yargılamaya Tabi Dava ve İşler 
474
II. Dilekçelerin Verilmesi 
475
A. Dava Dilekçesi 
475
B. Cevap Dilekçesi ve Cevap Süresi 
476
C. Cevap Süresi İçin Ek Süre 
476
D. Cevaba Cevap ve İkinci Cevap Dilekçelerinin Verilememesi 
476
III. Delillerin İkamesi ve İddianın/Savunmanın Genişletilmesi Yasağı 
477
IV. Ön İnceleme ve Tahkikat 
478
A. Dosya Üzerinden Karar Verilebilmesi 
478
B. Ön İnceleme Aşaması ve Sulhe/Arabuluculuğa Teşvik 
478
C. Tahkikatın Yürütülmesi ve Duruşma Sayısı 
478
V. Hüküm ve Tefhim 
479
VI. Dosyanın İşlemden Kaldırılması 
480
§56. GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALARA GİRİŞ 
482
I. Geçici Hukuki Korumanın Anlamı ve İşlevi 
482
II. Türleri: İhtiyati Tedbir, İhtiyati Haciz, Delil Tespiti, Diğer Korumalar 
483
A. İhtiyati Tedbir (HMK m. 389–399) 
483
B. İhtiyati Haciz (İİK m. 257–268) 
483
C. Delil Tespiti (HMK m. 400–405) 
484
D. Diğer Geçici Hukuki Korumalar (HMK m. 406) 
484
III. Ortak Özellikleri ve Hukuki Niteliği 
485
§57. İHTİYATİ TEDBİR 
486
I. Tanımı, Amacı ve Çekişmesiz Yargıda Uygulanması 
486
II. Şartları 
487
A. Mevcut Durumda Değişme Tehlikesi 
487
B. Hakkın Elde Edilmesinin Zorlaşması veya İmkânsızlaşması 
487
C. Gecikmeden Doğacak Sakınca veya Ciddi Zarar 
488
D. Yaklaşık İspat Yükü 
488
III. Görevli ve Yetkili Mahkeme 
489
IV. İhtiyati Tedbir Talebi ve Karar 
490
A. Talep Dilekçesinin İçeriği 
490
B. Karşı Tarafın Dinlenmesi veya Dinlenmemesi 
490
C. Tedbir Kararının İçeriği ve Türleri 
491
1. Teminat Amaçlı İhtiyati Tedbirler 
492
2. Düzenleme Amaçlı İhtiyati Tedbirler 
492
3. Eda Amaçlı İhtiyati Tedbirler 
493
V. Teminat Gösterilmesi 
494
A. Kural ve İstisnalar 
494
B. Adli Yardımdan Yararlananın Durumu 
494
C. Teminatın İadesi 
495
VI. Tedbir Kararının Uygulanması 
495
A. Bir Haftalık Uygulama Talebi Süresi 
495
B. Uygulamayı Yapacak Mercii 
495
C. Zor Kullanma Yetkisi 
496
D. Tedbir Tutanağı 
496
VII. İhtiyati Tedbir Kararına Karşı İtiraz ve Kanun Yolu 
497
A. İtirazın Konusu ve Süresi 
497
B. İtiraz Edebilecek Kişiler (Karşı Taraf ve Üçüncü Kişiler) 
498
C. İtirazın İncelenmesi ve Karara Bağlanması 
498
D. Yüze Karşı Verilen Kararlara Karşı Kanun Yolu 
498
VIII. Teminat Karşılığı Tedbirin Değiştirilmesi veya Kaldırılması 
500
IX. Durum ve Koşulların Değişmesi Hâlinde Tedbirin Değiştirilmesi 
500
X. İhtiyati Tedbiri Tamamlayan İşlemler 
501
A. Esas Hakkında Dava Açılması 
501
B. Tedbir Kararının Etkisinin Devamı 
502
XI. Tedbir Kararına Aykırı Davranışın Cezası 
502
A. Disiplin Hapsi ve Şikâyet Süresi 
503
B. Görevli ve Yetkili Mahkeme 
503
C. Yargılama Usulü ve İtiraz Mercii 
503
D. Cezanın Düşmesi ve İnfaz Süresi 
504
XII. Haksız İhtiyati Tedbir Sebebiyle Tazminat 
505
§58. DELİL TESPİTİ 
506
I. Tanımı, Şartları ve Hukuki Yarar 
506
II. Görevli ve Yetkili Mahkeme 
507
III. Delil Tespiti Talebi ve Karar 
508
IV. Acele Hallerde Delil Tespiti 
510
V. Tespitin İcrası ve Sonuçları 
512
§59. DİĞER GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALAR 
512
I. Defter Tutulması ve Mühürleme 
513
II. İhtiyati Haciz 
513
III. Muhafaza Tedbirleri 
515
IV. Geçici Düzenleme Niteliğindeki Kararlar 
515
ONUNCU BÖLÜM
ÇEKİŞMESİZ YARGI
§60. ÇEKİŞMESİZ YARGI KAVRAMI 
517
I. Tanımı ve Hukuki Niteliği 
517
II. Çekişmesiz Yargıyı Belirlemede Kullanılan Ölçütler 
518
A. İlgililer Arasında Uyuşmazlık Bulunmaması Ölçütü 
518
B. İleri Sürülebilecek Hak Bulunmaması Ölçütü 
519
C. Hâkimin Kendiliğinden Harekete Geçmesi Ölçütü 
519
III. Çekişmesiz Yargı ile Çekişmeli Yargı Arasındaki Farklar 
520
A. Taraf Yapısındaki Terminolojik ve Hukuki Fark 
520
B. Hâkim Olunan Yargılama İlkeleri 
520
C. İddia ve Savunmayı Genişletme veya Değiştirme Yasağının Bulunmaması 
521
D. Maddi Anlamda Kesin Hüküm Etkisinin Bulunmaması 
521
E. Görevli Mahkeme ve Uygulanacak Usul 
521
F. Kanun Yolları 
522
G. Davaya Son Veren Taraf İşlemlerinin Etkisizliği 
522
§61. ÜÇ ÖLÇÜTE UYULUP UYULMADIĞINA BAKILMAKSIZIN ÇEKİŞMESİZ YARGI İŞİ KABUL EDİLEN İŞLER 
522
I. Kişiler Hukukundaki Çekişmesiz Yargı İşleri 
523
II. Aile Hukukundaki Çekişmesiz Yargı İşleri 
524
III. Miras Hukukundaki Çekişmesiz Yargı İşleri 
525
IV. Eşya Hukukundaki Çekişmesiz Yargı İşleri 
526
V. Borçlar Hukukundaki Çekişmesiz Yargı İşleri 
527
VI. Ticaret Hukukundaki Çekişmesiz Yargı İşleri 
528
VII. İcra ve İflâs Hukukundaki Çekişmesiz Yargı İşleri 
530
VIII. Çeşitli Kanunlarda Düzenlenen Diğer Çekişmesiz Yargı İşleri 
531
§62. ÇEKİŞMESİZ YARGIDA GÖREV VE YETKİ 
531
I. Görevli Mahkeme: Sulh Hukuk Mahkemesi Kuralı ve İstisnaları 
532
II. Yetkili Mahkeme: Talepte Bulunanın veya İlgilinin Oturduğu Yer 
533
§63. ÇEKİŞMESİZ YARGIDA YARGILAMA USULÜ 
534
I. Basit Yargılama Usulünün Uygulanması 
534
II. Re’sen Araştırma İlkesi 
534
III. Mahkemeler Dışındaki Resmi Makamlara Bırakılan İşler 
535
IV. Müdahale (Aslî ve Fer’î Müdahale) 
535
§64. ÇEKİŞMESİZ YARGI KARARLARININ NİTELİĞİ VE KANUN YOLLARI 
536
I. Kararların Maddî Anlamda Kesin Hüküm Teşkil Etmemesi 
536
II. İstinaf Yolu 
537
III. Temyiz Yolunun Kapalı Olması 
537
IV. Yargılamanın İadesi Yoluna Başvurulamaması 
538
ON BİRİNCİ BÖLÜM
KANUN YOLLARI
§65. KANUN YOLLARINA GENEL BAKIŞ 
539
I. Kanun Yolu Kavramı ve Amacı 
539
II. Olağan ve Olağanüstü Kanun Yolları Ayrımı 
541
A. Olağan Kanun Yolları 
541
B. Olağanüstü Kanun Yolları 
542
III. Üç Dereceli Yargılama Sistemi: İlk Derece – İstinaf – Temyiz 
542
A. İlk Derece Yargılaması (Vakıa ve Hukuk Mahkemeleri) 
543
B. İstinaf İncelemesi (Bölge Adliye Mahkemeleri) (HMK m. 341 vd.) 
543
C. Temyiz İncelemesi (Yargıtay) (HMK m. 361 vd.) 
543
§66. İSTİNAF 
544
I. İstinaf Yoluna Başvurulabilen Kararlar 
545
A. Nihaî Kararlar 
545
B. İhtiyatî Tedbir ve İhtiyatî Haciz Kararları 
545
C. Kesinlik Sınırı ve Manevî Tazminat İstisnası 
546
II. İstinaf Dilekçesi 
547
A. Dilekçenin Zorunlu Unsurları 
547
B. Dilekçedeki Eksikliklerin Sonuçları 
547
III. İstinaf Dilekçesinin Verilmesi 
548
IV. Harç ve Giderlerin Yatırılması 
549
V. Başvuru ve Cevap Süresi 
550
VI. İstinaf Dilekçesinin Reddi 
551
VII. Katılma Yoluyla İstinaf Başvurusu 
552
VIII. İstinaf Yoluna Başvurma Hakkından Feragat 
553
IX. İstinaf Başvurusunun İcraya Etkisi 
554
X. Kötüniyetle İstinaf Yoluna Başvurma 
555
XI. Ön İnceleme 
556
XII. Duruşma Yapılmadan Verilebilen Kararlar 
557
A. Esası İncelemeden Kaldırma ile Birlikte Geri Gönderme Kararları
(HMK m. 353/1–a) 
557
B. Esastan Ret Kararı (HMK m. 353/1–b/1) 
558
C. Düzelterek Yeniden Esas Hakkında Karar (HMK m. 353/1–b/2) 
558
D. Eksikliklerin Tamamlanmasından Sonra Karar (HMK m. 353/1–b/3) 
558
XIII. İncelemenin Kapsamı: Sınırlı İnceleme ve Kamu Düzeni İstisnası 
560
XIV. İstinaf İncelemesinde Yapılamayacak İşlemler 
560
XV. Duruşmaya Gelinmesi ve Giderlerin Ödenmesi 
562
XVI. İstinaf İncelemesi Sonucu Verilen Karar ve Tebliği 
563
A. Kararın İçeriği (HMK m. 359) 
563
B. Esastan Ret Kararlarında Gerekçe Kolaylığı (HMK m. 359/3) 
564
C. Tebliğ Mekanizması (HMK m. 359/4) 
564
§67. TEMYİZ 
565
I. Temyiz Edilebilen Kararlar 
565
II. Temyiz Edilemeyen Kararlar 
566
III. Temyiz Dilekçesi 
569
IV. Temyiz Dilekçesinin Verilmesi ve Tebliği 
570
V. Katılma Yoluyla Temyiz 
572
VI. Temyiz Yoluna Başvurma Hakkından Feragat 
572
VII. Temyiz Yoluna Başvurmanın İcraya Etkisi 
573
VIII. Kötüniyetle Temyiz 
574
IX. Temyiz İncelemesi ve Duruşma 
574
A. Dosya Üzerinden İnceleme Kuralı 
575
B. Duruşmalı İnceleme Halleri 
575
X. Onama Kararları 
577
XI. Bozma Sebepleri 
578
XII. Bozmaya Uyma ve Direnme 
580
A. Bozma Üzerine İlk Derece Mahkemesinin Tutumu 
580
B. Bölge Adliye Mahkemesinin Verdiği Kararın Bozulması 
581
C. Direnme Kararı ve Hukuk Genel Kurulu İncelemesi 
581
§68. KANUN YARARINA TEMYİZ 
583
I. Kanun Yararına Temyiz Yoluna Başvurulabilecek Kararlar 
583
II. Başvuru Yetkisi: Adalet Bakanlığı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 
584
III. İncelemenin Sonucu ve Bozma Kararının Etkisi 
584
§69. YARGILAMANIN YENİLENMESİ 
585
I. Olağanüstü Kanun Yolu Olarak Yargılamanın İadesi 
586
II. Yargılamanın İadesi Sebepleri 
586
A. Mahkemenin Kanuna Uygun Teşekkül Etmemesi 
586
B. Yasaklı veya Reddedilmiş Hâkimin Karar Vermesi 
586
C. Vekil veya Temsilci Olmayan Kimselerin Huzuruyla Davanın Görülmüş ve Karara Bağlanmış Olması 
586
D. Sonradan Ele Geçirilen Belge 
587
E. Sahte Senet, Yalan Tanıklık ve Hileli Bilirkişilik 
587
F. Yalan Yere Yemin 
587
G. Karara Esas Alınan Hükmün Kalkması 
588
H. Hileli Davranış 
588
İ. AİHM Kararı 
588
J. Birbirine Aykırı Kesinleşmiş Hükümler 
588
III. Süreler ve Sürelerin Başlangıcı 
590
IV. Yargılamanın İadesini Talep Edebilecek Kişiler 
591
V. Görevli Mahkeme ve Teminat 
591
VI. Talebin Ön İncelemesi 
592
VII. Yeniden Yargılama veya Doğrudan Hükmün İptali 
593
VIII. İcranın Durdurulması 
594
ON İKİNCİ BÖLÜM
YARGILAMA GİDERLERİ VE ADLÎ YARDIM
§70. YARGILAMA GİDERLERİNE GENEL BAKIŞ 
595
I. Yargılama Giderlerinin Anlamı ve İşlevi 
595
II. Hak Arama Özgürlüğü ve Mahkemeye Erişim Hakkı 
596
§71. YARGILAMA GİDERLERİNİN KAPSAMI 
597
I. Harçlar (Başvurma, Karar ve İlam Harçları) 
597
II. Tebliğ ve Posta Giderleri 
598
III. Dosya ve Sair Evrak Giderleri 
598
IV. Geçici Hukuki Koruma ve Belge Düzenleme Giderleri 
598
V. Keşif Giderleri 
599
VI. Tanık ve Bilirkişi Ücretleri 
599
VII. Resmi Dairelerden Alınan Belge Giderleri 
600
VIII. Tarafların Gündelik, Yol ve Konaklama Giderleri 
600
IX. Vekâlet Ücreti 
601
X. Yargılama Sırasında Yapılan Diğer Giderler 
601
§72. TARAFLARIN SERBESTÇE TASARRUF EDEBİLECEĞİ ALANLAR İLE EDEMEYECEĞİ ALANLARDA YARGILAMA GİDERLERİ 
602
I. Delil İkamesi İçin Avans 
603
II. Re’sen Yapılması Gereken İşlemlere İlişkin Giderler 
603
§73. YARGILAMA GİDERLERİNDEN SORUMLULUK 
604
I. Aleyhine Hüküm Verilen Tarafın Sorumluluğu 
605
II. Birden Fazla Tarafın Sorumluluğu 
605
III. Kısmen Haklı Çıkma Hâlinde Paylaştırma 
605
IV. Gereksiz Yere Davayı Uzatan Tarafın Sorumluluğu 
606
V. Davalı Sıfatıyla Yanıltma Hâli 
606
VI. Fer’î Müdahale Giderleri 
607
VII. Kötüniyetle veya Haksız Dava Açılmasının Sonuçları 
608
A. Vekâlet Ücretine Mahkûmiyet 
608
B. Disiplin Para Cezası 
608
VIII. Vekâlet Ücretinin Lehine Hükmedilmesi 
609
§74. ESASTAN SONUÇLANMAYAN DAVADA YARGILAMA GİDERİ 
609
I. Davanın Konusuz Kalması 
610
II. Görevsizlik veya Yetkisizlik Kararından Sonraki Durum 
610
III. Davanın Açılmamış Sayılması Hâlinde Sorumluluk 
611
§75. YARGILAMA GİDERLERİNE HÜKMEDİLMESİ 
612
I. Re’sen Hükmedilme İlkesi 
612
II. Hükümde Gösterilmesi Gereken Hususlar 
612
III. Avansın Harcanmayan Kısmının İadesi 
613
§76. ADLİ YARDIM 
614
I. Adlî Yardımın Anayasal ve Uluslararası Temelleri 
614
II. Adlî Yardımdan Yararlanacak Kişiler 
615
A. Gerçek Kişiler 
615
B. Kamuya Yararlı Dernek ve Vakıflar (AYM İptal Kararı Sonrası Durum) 
615
C. Yabancılar ve Karşılıklılık Şartı 
616
III. Adlî Yardımın Kapsamı 
616
A. Yargılama Giderlerinden Geçici Muafiyet 
616
B. Teminat Göstermekten Muafiyet 
617
C. Devletçe Avans Ödenmesi 
617
D. Avukat Temini 
617
IV. Adlî Yardım Talebi 
618
A. Talebin Yapılacağı Mercii 
618
B. Talebin İçeriği ve Sunulacak Belgeler 
618
C. Harç ve Vergiden Muafiyet 
619
V. Adlî Yardım Talebinin İncelenmesi 
619
A. Duruşmasız veya Duruşmalı İnceleme 
619
B. Reddine İtiraz ve İtiraz Mercii 
619
C. Talebin Yenilenmesi 
620
VI. Adlî Yardımın Kalkması 
621
VII. Ertelenen Yargılama Giderlerinin Tahsili 
621
A. Haksız Çıkan Adlî Yardım Yararlanıcısının Sorumluluğu 
621
B. Taksitlendirme ve Muafiyet Kararı 
621
VIII. Görevlendirilen Avukatın Ücreti 
622
ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ALTERNATİF UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YOLLARI
§77. ALTERNATİF UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMLERİNE GENEL BAKIŞ 
623
I. Kavram, Türleri ve Yargı ile İlişkisi 
623
II. Müzakere, Uzlaşma, Arabuluculuk ve Tahkim Ayrımı 
624
III. Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yollarının Anayasal Çerçevesi 
624
IV. Türk Hukukunda Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yollarının Gelişimi 
625
§78. ARABULUCULUK 
625
I. Arabuluculuğun Tanımı, Amacı ve Kapsamı 
625
II. Arabuluculuğa Hâkim Olan Temel İlkeler 
626
A. İradî Olma ve Eşitlik İlkesi (HUAK m. 3) 
626
B. Gizlilik İlkesi (HUAK m. 4) 
626
C. Beyan ve Belgelerin Kullanılamaması (HUAK m. 5) 
627
III. Arabulucuların Hak ve Yükümlülükleri 
627
IV. İhtiyarî Arabuluculuk Süreci 
628
V. Dava Şartı Olarak Arabuluculuk (HUAK m. 18/A–18/B) 
629
A. Genel Çerçeve ve Gelişimi 
629
B. İşçi–İşveren Uyuşmazlıklarında 
629
C. Ticarî Uyuşmazlıklarda 
630
D. Tüketici Uyuşmazlıklarında 
630
E. Kira, Ortaklığın Giderilmesi, Kat Mülkiyeti ve Komşu Hakkı Uyuşmazlıkları (HUAK m. 18/B) 
630
F. Arabuluculuk Bürosu ve Görevlendirme 
630
G. Süreler, Ücret ve Yargılama Giderleri 
630
H. Yetki İtirazı 
631
İ. Toplantıya Katılmamanın Sonuçları 
631
VI. Taşınmazın Devrine veya Sınırlı Aynî Hak Kurulmasına İlişkin Uyuşmazlıklar 
631
VII. Aile İçi Şiddet İddiası ve Arabuluculuğa Elverişlilik 
632
VIII. Arabulucular Sicili ve Eğitim 
632
IX. Kuruluş, Teşkilat ve Cezaî Hükümler 
632
§79. TAHKİM 
633
I. Tahkimin Tanımı, Hukuki Niteliği ve Türleri 
633
A. İhtiyarî – Mecburî Tahkim Ayrımı 
633
B. Ad Hoc – Kurumsal Tahkim Ayrımı 
634
C. İç Tahkim – Milletlerarası Tahkim Ayrımı 
634
II. Uygulama Alanı 
634
III. Tahkime Elverişlilik 
635
A. Taşınmaz Üzerindeki Aynî Haklara İlişkin Uyuşmazlıklar 
635
B. Tarafların İradelerine Tâbi Olmayan Uyuşmazlıklar 
635
IV. İtiraz Hakkından Feragat 
636
V. Tahkimde Görevli ve Yetkili Mahkeme 
636
VI. Tahkim Sözleşmesi 
637
A. Tanımı, Şartı ve Bağımsız Sözleşme Olarak Yapılması 
637
B. Yazılı Şekil Şartı 
637
C. Tahkim Şartına Yapılan Yollama 
638
D. Tahkim Sözleşmesinin Bağımsızlığı (HMK m. 412/4, 422) 
638
VII. Tahkim İtirazı (Mahkemede Dava Açılması Hâlinde) 
639
VIII. Tahkimde İhtiyatî Tedbir ve Delil Tespiti 
640
IX. Hakem Sayısı ve Hakem Seçimi 
641
X. Hakemin Reddi 
643
A. Ret Sebepleri ve Açıklama Yükümlülüğü (HMK m. 417) 
643
B. Ret Usulü ve Mahkemeye Başvuru (HMK m. 418) 
643
XI. Hakemlerin Sorumluluğu ve Görevin Yerine Getirilememesi 
644
XII. Yeni Hakem Seçilmesi 
645
XIII. Hakemin Kendi Yetkisi Hakkında Karar Vermesi (Kompetenz–Kompetenz) 
646
XIV. Tarafların Eşitliği ve Hukuki Dinlenilme Hakkı 
647
XV. Yargılama Usulünün Belirlenmesi ve Tahkim Yeri 
647
XVI. Dava Tarihi ve Tahkim Süresi 
648
XVII. Tahkim Dava ve Cevap Dilekçesi 
649
XVIII. Tarafların Yargılamaya Katılmaması 
650
XIX. Bilirkişi Seçimi ve Mahkemeden Yardım Alınması 
651
XX. Hakem Kurulunun Karar Vermesi 
652
XXI. Tahkimde Sulh 
652
XXII. Tahkim Yargılamasının Sona Ermesi 
653
XXIII. Hakem Kararlarının Şekli İçeriği ve Saklanması 
654
XXIV. Hakem Kararının Tavzihi, Düzeltilmesi ve Tamamlanması 
655
XXV. Hakem Kararlarının İptali Davası 
656
A. Görevli Mahkeme: Tahkim Yeri Bölge Adliye Mahkemesi 
656
B. İptal Sebepleri (Sınırlı Sayı / Numerus Clausus) 
657
C. Süre, Yargılama Usulü ve Temyiz 
658
D. İptal Kararının Sonuçları 
659
XXVI. Hakem Ücreti, Avans ve Yargılama Giderleri 
659
XXVII. Tahkimde Yargılamanın İadesi 
660
Kaynakça 
663
Kavram Dizini 
677