Önsöz (Prof. Dr. Cengiz KOÇHİSARLIOĞLU)
5
Önsöz (Prof. Dr. Özlem SÖĞÜTLÜ)
7
Önsöz (Prof. Dr. Bahar ÖCAL APAYDIN)
9
MEDENÎ KANUNUN İLGİLİ HÜKÜMLERİ
§ 1. KONULARA İLİŞKİN MEDENÎ KANUN MADDELERİ
25
KONULAR VE PRATİK ÇALIŞMALAR
A. 22.11.2001 T. 4721 Sayılı Türk Medenî Kanunu
29
B. 11.01.2011 T. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu
29
II. TÜRKİYE’DE MEDENÎ KANUNUN OLUŞUM SÜRECİ
30
A. Osmanlı Devleti Döneminde
30
B. İsviçre Medenî Kanunu’nun Resepsiyonu
32
C. Türk Kanuni Medenîsinin Yenilikçi Karakteri
35
III. İSVİÇRE MEDENÎ KANUNU
36
IV. TÜRK MEDENÎ KANUNU’NUN SİSTEMATİĞİ
39
1. Başlangıç Hükümleri
40
B. Biçimsel Özellikleri
42
V. BAZI TEMEL KAVRAM VE İLKELER
43
A. İrade Özerkliği (İrade Serbestisi, Muhtariyeti) İlkesi
43
C. Hukukî İşlem Kavramı
44
I. KAVRAMSAL BELİRLEME
49
II. İŞLEVLERİ ÜZERİNDEN HUKUK
53
A. Sosyal Düzeni Sağlama İşlevi
54
a. Davranışı Kontrol Altına Alma
58
b. Toplumsal Gücü Organize Etme, İktidarı Paylaştırma ve Egemen Gücü Meşrulaştırma
59
aa. Bireylerin Hukuka Güvenmesi
61
bb. Hukukun Bizzat Kendisinin Güvenilir Olması
62
aaa. Hukuk devleti ilkesi
62
bbb. Adil yargılanma ilkesi
64
b. Hukukî Sorunları Çözüme Kavuşturma
66
3. Münferit Bireyin Devlete Karşı Korunması Alanında
66
B. Toplumsal (Sosyal) Gereksinimleri Sağlama/Karşılama İşlevi
67
C. Adaleti Sağlama İşlevi
69
a. Kavramsal Belirleme
72
c. Maddî veya İçerikli Adalet
74
3. Hukuk Adaleti Nasıl Gerçekleştirir?
75
e. Çatışan Menfaatler Arasındaki Denge
77
a. Denkleştirici/Düzeltici Adalet (Iustitia Commutativa/Iustitia Correctiva)
77
b. Dağıtıcı/Paylaştırıcı Adalet (Iustitia Distributiva)
78
III. HUKUKUN ANLAMLARI
80
A. Objektif Hukuk – Sübjektif Hukuk
81
B. Pozitif Hukuk (Olan Hukuk: De Lege Lata) – İdeal Hukuk (Olması Gereken Hukuk: De Lege Ferenda)
82
C. Ulusal Hukuk – Uluslararası Hukuk – Evrensel Hukuk
84
b. Hukukun Genel İlkeleri / Evrensel Hukuk İlkeleri
86
D. Yazılı (Mevzu) Hukuk – Yazılı Olmayan Hukuk
88
E. Maddî Hukuk – Şeklî Hukuk
89
A. Kavramsal Belirleme
89
B. Ayırıma İlişkin Ölçütler
91
1. Hukukun Sosyolojik Kaynağı
94
2. Hukukun Organik Kaynağı
96
3. Hukukun Şeklî Kaynağı
96
B. Birincil (Aslî) Kaynaklar
97
a. Normlar Hiyerarşisi
100
2. Yazısız Kaynak: Örf ve Âdet (Gelenek ve Görenek) Hukuku
103
a. Kavramsal Belirleme
103
c. Sınırları ve Konumu
106
C. İkincil (Talî– Tamamlayıcı) Kaynaklar
107
1. Bilimsel Görüşler (Doktrin, Öğreti, Nazariyat)
107
2. Yargı Kararları (İçtihatlar)
108
VI. HUKUK NORMU, YAPISAL ANALİZİ, ÖZELLİKLERİ, TÜRLERİ
110
A. Kavramsal Belirlemeler
110
C. Hukuk Normunun Yapısal Analizi
114
2. İrade/Emir/Yasak/İzin/Davranış Yükümü
115
3. Hukukî Sonuç: Yaptırım/Müeyyide
116
D. Hukuk Normunun Özellikleri
119
2. Değiştirilebilirlik
120
7. Zorlayıcılık (Uyulması Zorunlu(luğu)
123
E. Hukuk Normunun Türleri
124
1. Emredici Hukuk Kuralı
125
2. Yedek Hukuk Kuralı
127
a. Tamamlayıcı Hukuk Kuralı
128
b. Yorumlayıcı Hukuk Kuralı
129
3. Tanımlayıcı Hukuk Kuralı
130
VII. HUKUKUN UYGULANMASI (TMK md. 1)
132
B. Hukukun Yer Bakımından Uygulanması
133
C. Hukukun Zaman Bakımından Uygulanması
135
2. Açık Yürürlükten Kalkma
135
a. Kendiliğinden Yürürlükten Kalkma
136
b. Anayasa Mahkemesi'nin Kararıyla Yürürlükten Kalkma (İptal)
136
c. Başka Bir Kanunla Yürürlükten Kaldırma (İlga)
136
3. Zımnî (Örtülü) Yürürlükten Kalkma
136
a. Hukuk Kuralları Arasında Çatışma
137
b. Çatışmayı Gidermede Kullanılan İlkeler
137
aa. Lex superior derogat legi inferiori ilkesi
137
bb. Lex posterior derogat legi priori ilkesi
138
cc. Lex specialis derogat legi generalis ilkesi
138
4. Yasaların Geçmişe Etkili (Makable Şamil) Olmaması
139
D. Yasal Düzenlemelerin Bütünlüğü (TMK md. 5)
140
§ 4. UYGULAMA ÇALIŞMALARI
145
I. TEKRARLAMA SORULARI
145
A. Çözümlü Alıştırmalar
152
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Alıştırmalar
166
§ 5. YASAL DÜZENLEMENİN YORUMU
171
A. Kuralın Anlamını Saptayan Makama Göre
173
B. Yorumun Sonucuna Göre
173
III. YORUM YÖNTEMLERİ
175
A. Söze Göre Yorum (Sözel Yorum) (Lafzî Tefsir)
175
D. Objektif Zamana Uygun Yorum
178
F. Öze Göre Yorum (Gaî Tefsir, Teleolojik Yorum)
179
G. Pragmatik Çoğulcu Yorum Yöntemi
181
IV. YORUMUN DAYANDIRILACAĞI ÖĞELER
183
V. YARDIMCI YORUM ARAÇLARI
184
§ 6. UYGULAMA ÇALIŞMALARI
187
I. TEKRARLAMA SORULARI
187
A. Çözümlü Alıştırmalar
189
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Alıştırmalar
192
I. HÂKİMİN HUKUK KURALI BULMA YETKİSİ
195
A. Kanun (Yasa) Boşlukları
202
1. Yasa İçi Boşluk (Intra Legem Boşluk)
202
2. Yasa Dışı Boşluk (Praeter Legem Boşluk)
206
B. Yasa Boşluklarının Doldurulmasında Biçimsel Mantık Yolu
208
1. Evleviyet Kuralı (Öncelik/Argumentum a fortiori)
208
2. Aksi ile Kanıt (Zıt kavram/Mefhumu muhalif/Argumentum a contrario)
210
3. Örnekseme (Kıyas/Analogia/Argumentum similis)
213
C. Boşluk Olarak Kabul Edilmeyen Durumlar
214
1. Kasıtlı Susma (Bilinçli Boşluk/Nitelikli Susma)
214
2. Sınırlı Sayı ilkesi (Numerus Clausus)
216
3. Yasal Hükümlerin Beğenilmezliği (Yasama Siyaseti Boşluğu)
216
4. Kavram İçtihatçılığı
217
III. HÂKİMİN TAKDİR YETKİSİ
217
B. Takdir Yetkisinin Kullanılacağı Hâller
219
1. Açıkça Takdir Yetkisinin Tanındığı Hâllerde
219
2. Kanunun Yazılış Şekli ya da İfade Biçiminden Anlaşılan Hâllerde
220
C. Yetkiyi Kullanma Koşulları
220
1. Takdir Yetkisini Kullanma Yetkisinin Tanınması
220
2. Takdir Yetkisinin Ölçüsünde Kullanılması
221
3. Takdir Yetkisinin Amacına Uygun Kullanılması
221
IV. HÂKİMİN HUKUK KURALI BULMA VE TAKDİR YETKİSİNE İLİŞKİN GENEL BİR DEĞERLENDİRME
222
§ 8. UYGULAMA ÇALIŞMALARI
225
I. TEKRARLAMA SORULARI
225
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Olaylar
235
§ 9. HAK HAVRAMI VE HAK EHLİYETİ
243
B. Özel Hukukta Hakkın Ayırıcı Özelliği: Ödev İlişkisinin Sonucu Olarak Hak
247
D. Hakkın Öznesi: Kişi
249
1. Alan Ölçütü: Kamu Hukuku Hakkı – Özel Hukuk Hakkı
252
2. İleri Sürülebildiği Çevre Ölçütü: Mutlak Hak– Nisbî Hak
255
aa. Maddî Varlıklar Üzerindeki Mutlak Haklar
255
bb. Maddî olmayan mallar üzerindeki mutlak haklar
258
cc. Kişiler Üzerindeki Mutlak Haklar
260
aaa. Hak Sahibinin Kendi Kişiliği Üzerindeki Hakları
260
bbb. Hak Sahibinin Başka Kişiler Üzerindeki Hakları
261
aa. Kavramsal belirleme
262
bb. Sıradan ve kuvvetlendirilmiş nisbî hak ayrımı
264
3. Parayla Ölçülebilirlik Ölçütü: Malvarlığı Hakkı – Kişi Varlığı Hakkı
266
4. Sağladığı Yetkinin İçeriği Ölçütü: Yararlanma Hakkı – Düzenleme Hakkı
267
a. Yararlanma Hakkı (Birincil Hak)
267
b. Düzenleme Hakkı (İkincil Hak)
268
5. El Değiştirebilir Olup Olmama Ölçütü: El Değiştirebilir Haklar – El Değiştiremez Haklar
271
a. El Değiştirebilir Haklar (Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Olmayan Haklar)
271
b. El Değiştiremez Haklar (Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Olan Haklar)
272
6. Bir İlişki, Durum ya da Hakka Bağımlı Olup Olmama Ölçütü: Bağımsız Haklar – Bağımlı Haklar
273
F. Hak Kazandıran Olgular
274
1. Hukuka Uygun Fiiller
274
2. Hukuka Aykırı Fiiller
276
III. HAKKINI KENDİ GÜCÜ İLE KORUMA
279
A. Meşru Müdafaa (Haklı Savunma)
279
B. Zorunluluk Durumu (Iztırar Hâli)
280
C. İleride Doğacak Bir Tehlikeye Karşı Kuvvet Kullanma
281
§ 10. UYGULAMA ÇALIŞMALARI
283
I. TEKRARLAMA SORULARI
283
III. ÇÖZÜMLÜ ALIŞTIRMALAR
286
§ 11. HUKUKÎ İŞLEMLE HAKLARIN KAZANILMASI
291
I. HUKUKÎ İŞLEM KAVRAMI, TÜRLERİ, ÖĞELERİ
291
1. Taraf Sayısına Göre
292
2. Hüküm Doğuracağı Ana Göre
293
3. Kişiye Bağlı Hakların Kullanımıyla İlgili Olup Olmamasına Göre
294
4. Yöneltilmesinin Gerekip Gerekmemesine Göre
294
5. Şarta (Koşula) Bağlı Olup Olmamasına Göre
294
6. Şekle (Biçime) Tâbi Olup Olmamasına Göre
294
7. Malvarlığına Etkisine Göre
295
8. Sebebe Bağlı Olup Olmamasına Göre
296
1. Hukukî İşlemin Kurucu Öğeleri
296
2. Hukukî İşlemin Geçerlik Öğeleri
298
a. Bütün İşlemler İçin Aranan Öğeler
298
b. Kimi İşlemler İçin Aranan Öğeler
299
3. Hukukî İşlemin Tamamlayıcı Öğeleri
301
II. HUKUKÎ İŞLEMLERİN ÖĞELERİNDEKİ EKSİKLİĞİN YAPTIRIMI
302
A. Kurucu Öğe Eksikliğinin Yaptırımı: Yokluk
302
B. Kurucu Öğenin Var Ama Geçersiz Olması
303
1. Kesin Hükümsüzlük (Butlan)
303
b. Kesin Hükümsüzlük Nedenleri
304
bb. İşlemin Konusunun, Kendisinin ya da Elde Edilmek İstenen Amacın Hukuka, Ahlâka, Kamu Düzenine ya da Kişilik Haklarına Aykırı Olması
304
cc. Konusunun Baştan İmkânsız Olması
305
dd. Muvazaalı (Danışıklı) Olması
305
ee. Yasaya/Kanuna karşı hile
306
ff. Şekle aykırı olması
308
2. İptal Edilebilirlik
308
b. İrade Sakatlığı Hâlleri
309
c. Gabin (Aşırı Yararlanma) Olması
311
3. Bölümsel Hükümsüzlük
311
4. Evlenmenin Geçersizliği (Butlanı)
311
a. Evlenmenin Kesin/Mutlak Nedenlerle Geçersizliği (Butlanı)
312
b. Evlenmenin Göreli/Nisbî Nedenlerle Geçersizliği (Butlanı)
313
5. Ölüme Bağlı Tasarrufların İptali
314
C. Tamamlayıcı Öğe Eksikliğinde Yaptırım: Eksiklik
316
D. Nisbî/Göreli Etkisizlik (Nisbî/Göreli Hükümsüzlük)
317
E. Genel İşlem Koşulları Bakımından Yazılmamış Sayılma
318
§ 12. UYGULAMA ÇALIŞMALARI
321
I. TEKRARLAMA SORULARI
321
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Olaylar
330
§ 13. İYİNİYET VE İŞLEVLERİ (TMK 3)
333
II. İYİNİYETE KORUMA SAĞLANMASI
334
1. Hukukî Durumda Bir Eksikliğin/Engelin Bulunması
334
2. Hukukî Sonucun Elde Edilmesi Bakımından Kanunen İyiniyetin Aranması
335
3. Kişinin İyiniyetli Olması
335
b. Hoş (Mazur) Görülebilme
335
aa. Kanundan Doğan Bilme Yükümlülüğü
335
bb. Hukuk Kurallarına İlişkin Bilgisizlik
336
cc. Durumun Gerektirdiği Bilme Yükümlülüğü
336
B. Korumanın Sağlanacağı Kişi
336
C. İyiniyetin Aranacağı Zaman
337
III. İYİNİYETİN NİTELİĞİ: İYİNİYET KARİNESİ
338
B. Özel Olarak Düzenlendiği Hâller
339
1. Hak Kazandırma İşlevi
339
a. Taşınırlarda Aynî Hakların İyiniyetle Kazanılması
339
aa. Sahibinin elinden rızasıyla çıkan taşınırlarda
339
bb. Sahibinin elinden rızası dışında çıkan taşınırlarda
340
b. Taşınmazlarda Aynî Hakların İyiniyetle Kazanılması
342
aa. Taşınmazlar Üzerindeki Aynî Hakların İyiniyetle Devir Yoluyla Kazanılması (Kamu Güveninin Korunması İlkesi) (TMK md. 1023)
342
bb. Taşınmazlar Üzerindeki Aynî Hakların İyiniyetle Zamanaşımı Yoluyla Kazanılması (TMK md. 712)
343
cc. Haksız yapı (inşaat) bakımından mülkiyeti devir (TMK md. 722 vd.)
343
2. Hukukî Konumu Koruma İşlevi
344
a. Evlenmenin Geçersizliği Hâlinde
344
b. Eşlerden Birinin Temsil Yetkisinin Kısıtlanması ya da Kaldırılması Halinde Üçüncü Kişilerin İyiniyetinin Korunması
345
3. Alacak Hakkı Sağlama İşlevi
345
a. Kötüniyetli Zilyedin İade Yükümlülüğünün Kapsamını Genişletme
345
b. Zararının Tazminini Talep İmkânı Sağlaması
346
aa. Yanılanın sözleşmeyi iptal etmesi hâlinde
346
bb. Yetkisiz temsil hâlinde
347
c. Yasağa Rağmen Alacağın Temliki
347
4. Borçtan ve Sorumluluktan Kurtarma İşlevi
347
a. İyiniyetli Zilyedin İade Yükümlülüğünün Kapsamını Daraltma
347
b. Alacağın Devrinde İyiniyetli Borçlunun Borcundan Kurtulması (TBK md. 186).
347
5. Sorumluluk Süresini Sınırlandırma İşlevi
348
a. Ölüme Bağlı Tasarrufların İptali Davasında
348
b. Miras Sebebiyle İstihkak Davasında
348
§ 14. UYGULAMA ÇALIŞMALARI
351
I. TEKRARLAMA SORULARI
351
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Olaylar
355
§ 15. DÜRÜSTLÜK KURALI VE HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMASI YASAĞI (TMK 2)
359
A. Hakların Kullanılması ve Borçların Yerine Getirilmesi
362
B. Kanun Hükümlerinin Yorumlanması ve Tamamlanması
362
C. Sözleşme Müzakereleri
363
D. Sözleşmenin Yorumu
364
E. Sözleşmenin Tamamlanması
364
F. Sözleşmenin Tahvili
365
IV. HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMASI YASAĞI (TMK 2/2)
366
B. Sınırı Aşmanın Ölçüsü
368
1. Hakkın Kullanılmasında Meşru Bir Menfaat Bulunmaması
369
2. Çelişkili Davranış (Venire Contra Factum Proprium)
370
3. Kişinin Hakkını Kullanırken Karşı Tarafın Hakkını, Çıkarını Gözetmemesi
372
4. Geçerlik Şekline Uyulmadığının İleri Sürülmesi
373
5. Kendisinden Hak Çıkarılan Konumun Haksız Olarak Edinilmiş Olması
374
C. Sınırı Aşmanın Yaptırımı
375
V. TMK MADDE 2 İLE DİĞER DÜZENLEMELERİN İLİŞKİSİ
375
VI. HÂKİMİN TMK MADDE 2’Yİ UYGULAMASI
376
B. Emprevizyon Teorisi (Öngörülemezlik Kuramı)
377
1. Kavramsal Belirleme
377
2. Uygulanma Koşulları
379
§ 16. UYGULAMA ÇALIŞMALARI
381
I. TEKRARLAMA SORULARI
381
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Olaylar
386
§ 17. İSBAT/İSPAT YÜKÜ (TMK 6)
391
I. HAKLARIN KORUNMASI
391
II. İSBATLAMA/İSPATLAMA
392
A. Kavramsal Belirlemeler
392
2. Davaya Karşı Savunma Yolları
393
b. İspat Yükünün Dağılımı
397
bb. İspat Yükü Bakımından İstinaî Durumlar
398
a. Gerçek Karineler / Sözde Karineler
399
b. Fiilî Karineler / Kanunî (Yasal) Karineler
400
c. Adî Karineler/ Kesin Karineler
400
§ 18. UYGULAMA ÇALIŞMALARI
403
I. TEKRARLAMA SORULARI
403
B. Çözümü Okuyucuya Bırakılan Olaylar
407
§ 19. RESMİ SİCİL VE SENETLER (TMK 7)
413
I. KAVRAMSAL BELİRLEME
413