1. Kişiler Hukukunun Anlamı ve Yeri 1
2. Kişi ve Kişilik Kavramı 1
3. Kişiler Hukukuna İlişkin Mevzuat 3
4. Kişiler Hukukuna İlişkin Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararları 5
5. Kişiler Hukukuna Hâkim Olan Genel İlkeler 6
c) Kişiye saygı ve kişiliğin korunması ilkesi 7
§ 1. KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ
I. KİŞİLİĞİN BAŞLANGICI 11
1. Kişiliğin kazanılma anı 11
a) Döllenme anne karnında ise 14
b) Döllenme anne rahmi dışında ise 18
3. Henüz Ana Rahmine Düşmemiş Olanların Hukuki Durumu 21
II. KİŞİLİĞİN SONA ERMESİ 22
c) İsteğe bağlı olarak ölümün sağlanması mümkün müdür? 25
2. Ölüme Bağlanan Hukuki Sonuçlar 27
b) Ölüm karinesinin sonuçları 33
aa) Gaiplik kararı isteyebilmek için gerekli şartlar 34
bbb) Kaybolan kimsenin ölümü kuvvetli şekilde olası görünmelidir 35
ccc) Belirli süreler geçmiş olmalıdır 36
bb) Gaiplik kararı istemeye yetkili olanlar 37
cc) Gaiplik kararı vermeye görevli ve yetkili mahkeme 37
dd) Mahkemece uygulanacak usul 38
ee) Gaiplik kararı ve sonuçları 39
aaa) Miras Hukukuna ilişkin sonuçlar 40
bbb) Aile Hukukuna ilişkin sonuçlar 42
ff) Gaiplik kararının hükümsüzleşmesi 43
III. SAĞLIĞIN VE ÖLÜMÜN İSPATI 44
a) Doğum ve ölümün ispatı 44
b) Kayıt bulunmadığı durumda ispat 45
c) Birlikte ölüm karinesi 46
II. HAK EHLİYETİNİN TEMEL İLKELERİ 47
III. HAK EHLİYETİNİN SINIRLANDIĞI HALLER 49
5. Ayırt Etme Gücüne (Temyiz Kudretine) Sahip Bulunmayanların Durumu 54
7. Haysiyetsiz Hayat ve Mahkûmiyet 55
8. Yabancı Hukukun Uygulanması 55
II. FİİL EHLİYETİNİN ÇEŞİTLİ GÖRÜNÜMLERİ 57
1. Hukuka Uygun Fiillerde Fiil Ehliyeti 58
b) Hukuki işlem benzerlerinde ve yöneltilmesi gerekli irade beyanlarına
d) Usuli işlem ehliyeti 60
2. Hukuka Aykırı Fiiller Açısından Fiil Ehliyeti 60
III. TAM FİİL EHLİYETİ İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR 60
1. Ayırt Etme Gücü (Temyiz Kudreti) 61
b) Akla uygun biçimde davranabilme yeteneği 62
c) Akla uygun biçimde davranmayı engelleyen sebepler 64
d) Ayırt etme gücünün göreceliliği 68
b) Evlenme sonucu ergin olma 76
c) Mahkeme kararı ile ergin kılınma (yargısal–kazaî rüşt) 78
aaa) On beş yaşın tamamlanmış olması 78
bbb) Küçüğün isteğinin bulunması 79
ccc) Küçük velâyet altında ise, velisinin rızasının alınmış olması 79
ddd) Küçük vesayet altında ise vesayet ve denetim makamının izninin
eee) Erginlik kararının küçüğün menfaatine uygun olması 80
a) Kısıtlama sebepleri 82
aa) Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı 83
bb) Savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşama tarzı,
cc) Hapis cezasına mahkûmiyet 85
b) Kısıtlamanın etkisi 87
IV. TAM EHLİYET ŞARTLARINDAKİ EKSİKLİKLERİN ETKİSİ 88
1. Ayırt Etme Gücünün Bulunmaması 88
4. Kendisine Danışman Atananlar 90
V. EHLİYET AÇISINDAN KİŞİLERİN SINIFLANDIRILMASI 91
b) İşlem ehliyeti açısından tam ehliyetsizlerin durumu 92
aa) Tam ehliyetsizin işlemlerinin hükümsüzlüğü kuralı 92
bb) Kesin hükümsüzlük kuralının istisnaları 95
aaa) İradeden bağımsız doğan hukuki sonuçlar 95
bbb) Ayırt etme gücünden yoksun olan kimsenin yaptığı evlilik 96
ccc) Ayırt etme gücüne sahip olmayan kimsenin ölüme bağlı tasarrufları 97
ddd) Hükümsüzlüğün örtülü boşluk oluşturması veya hükümsüzlüğü
ileri sürmenin hakkın kötüye kullanılması teşkil etmesi 97
eee) Geçersiz hizmet sözleşmesinin tarafı olması 98
cc) Tam ehliyetsizin temsil edilmesi 98
bbb) Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar 99
dd) Sorumluluk ehliyeti açısından tam ehliyetsizlerin hukuki durumu 101
bbb) Hakkaniyet sorumluluğu 102
ccc) Geçici olarak ayırt etme gücünü kaybedenlerin durumu 103
ddd) Borca aykırı davranışlar 104
3. Sınırlı Ehliyetsizler 104
b) Hukuki işlem ehliyeti açısından sınırlı ehliyetsizlerin durumu 105
aa) Yasal temsilcinin rızasına bağlı işlemler 106
bbb) Rızanın kim tarafından verileceği 109
ccc) Rızanın verilme zamanı, şekli ve kapsamı 110
eee) Sınırlı ehliyetsizin kendisini tam ehliyetli gibi göstermesi 114
bb) Sınırlı ehliyetsizlerin, yasal temsilcinin rızasına bağlı olmadan
yapabileceği işlemler 115
aaa) Şahsen kullanılacak haklar 115
bbb) Karşılıksız kazanmalar 118
ccc) Sınırlı ehliyetsizin temsilci olabilmesi 119
ddd) Ehliyetin genişlediği durumlar 120
cc) Sınırlı ehliyetsizlerin hiç yapamayacakları işlemler 121
dd) Sınırlı ehliyetsizlerin temsil edilmesi 121
b) Sınırlı ehliyetsizlerin hukuka aykırı fiillerinden sorumluluğu 122
4. Sınırlı Ehliyetliler 122
c) Müstear ad (takma ad, mahlâs, pseudonyme) 129
f) Diğer meslek, soyluluk işareti vb. unvanlar 129
g) İnternet ortamında kullanılan adlar 130
a) Soyadının kazanılması 130
aaa) Evlilik içi doğan çocuk 131
bbb) Evlilik dışı doğan çocuk 131
ccc) Boşanan anne küçük çocuğunun soyadını değiştirebilir mi? 133
aaa) MK m. 187 ve yargı kararları 135
bbb) Boşanan eşin soyadı 138
cc) Evlat edinilme yoluyla 139
ee) Soyadı seçme yoluyla 140
b) Öz adın kazanılması 140
aa) Evlilik içi çocuk 140
bb) Evlilik dışı doğan çocuk 141
cc) Ana–babası bilinmeyen çocuklar 141
c) Müstear adın kazanılması 141
d) Lakabın kazanılması 141
4. Adın Değiştirilmesi 142
a) Adın değişmezliği kuralı 142
b) Ad değişikliğini haklı kılan sebepler 143
aa) Ad ve soyadının değiştirilmesi 143
bb) Küçük çocuğun soyadının değiştirilmesi 146
cc) Anne baba adının değiştirilmesi 147
d) Adın değiştirilmesine itiraz 151
e) Adın değiştirilmesinin sonuçları 151
5. Ad Üzerindeki Hakkın Korunması 151
a) Adın kullanılmasının çekişmeye yol açması halinde koruma 152
b) Adın haksız kullanılması halinde koruma 152
c) Kişiliği koruyan davalardan yararlanma 153
aa) Üstsoy–altsoy hısımlığı 154
c) Kan hısımlığına bağlanan hukuki sonuçlar 156
bb) Dernekte oy kullanma yasağı 156
ee) Nafaka ödeme yükümlülüğü 156
ff) Tanıklıktan kaçınma 156
gg) Hâkimin davaya bakma yasağı ve davaya bakmaktan kaçınabilmesi 156
b) Kayın hısımlığının derecesi 157
c) Kayın hısımlığının hukuki sonuçları 158
4. Evlat Edinmeden Doğan Hısımlık 158
2. Yerleşim Yerinin Gerekliliği İlkesi ve Yerleşim Yerinin Çeşitleri 160
a) İsteğe bağlı yerleşim yeri 160
bb) Oturulan yerde sürekli kalma–yerleşme–niyeti 162
b) İtibari yerleşim yeri 165
c) Yasal yerleşim yeri 166
aa) Velayet altındaki çocuklar 167
bb) Vesayet altındaki kimseler 169
3. Yerleşim Yeri Adresi 169
4. Yerleşim Yerinin Tekliği İlkesi 170
V. KİŞİSEL DURUM SİCİLLERİ 171
1. Anlamı ve Düzenleniş Tarzı 171
2. Nüfus Hizmetleri Teşkilatı 172
3. Nüfus Kütükleri ve Tutulması 173
ee) Kayıt düzeltmeleri kütüğü 175
ff) Diğer kişisel durum değişiklikleri kütüğü 175
gg) Yabancılar kütüğü 175
4. Sicili Tamamlayıcı Kayıtlar ile Kişisel Durum Değişikliklerinin
5. Kütükteki Yanlışın Düzeltilmesi 176
6. Nüfus Kütüklerine İlişkin İlkeler 180
a) Sicil kayıtlarının bütünlüğü ilkesi 180
b) Kamuya kapalılık (gizlilik) ilkesi 180
c) Nüfus kayıtlarının ispat gücü 181
7. Kişisel Durum Kütüklerini Tutan Memurların Sorumluluğu 182
I. GENEL OLARAK KİŞİLİK VE KİŞİLİĞİN KORUNMASI 184
II. KİŞİLİK HAKLARININ NİTELİKLERİ 187
III. KİŞİLİK HAKKININ KAPSAMI 189
2. Kişilik Hakkının Konusu Olan Değerler 191
b) Hayat, sağlık ve vücut tamlığı 191
aa) Tıbbi müdahaleler 196
bb) Organ ve doku alınması, aşılanması, nakli 199
cc) Cinsel faaliyete ilişkin müdahaleler 202
aaa) Üreme faaliyetleri 202
bbb) Cinsiyet değişikliği 204
c) Faaliyet ve yaşamını düzenleme özgürlüğü 206
e) Resim (görüntü) ve ses 218
IV. KİŞİLİĞİN KORUNMASI YOLLARI 230
1. Kişiliğin Hukuki İşlemle Saldırıya Karşı Korunması 231
a) MK m. 23’ün kapsamı 231
b) MK m. 23 hükmünün uygulanma alanı 234
aa) MK m. 23/f. 1 ve 23/f. 3 234
bbb) Ekonomik özgürlüğe ilişkin kişilik hakkının
MK m 23/2 ile korunması 237
i) Sözleşmedeki süre unsuru 239
ii) Edim yükümlülüğünün kişi özgürlüğüne etki etmesi 240
iii) Sözleşmede sınırlandırılmaya gidilmemiş olması dolayısıyla
kişinin üstlendiği sorumluluğun öngörülememesi 240
iv) Taraflardan birisinin özgürlüğünü sınırlayan hükmün
sözleşme ilişkisinin amacına uygun bir menfaati içermemesi 240
v) Sözleşmenin birtakım unsurlarının daha sonra
belirlenmesine yönelik anlaşmalar 241
vi) Sözleşmenin borçluya sağlayacağı faydalar 241
c) MK m. 23/1 ve 23/2’ye aykırılığın yaptırımı 241
2. Kişiliğin Haksız Fiil Teşkil Eden Saldırılara Karşı Korunması 244
c) Hukuka aykırılığı kaldıran sebepler 246
aa) Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası (mağdurun rızası) 246
bbb) Tıbbi müdahalelerde rıza (onay) 248
bb) Üstün nitelikte özel yarar 253
aaa) Mağdura ait üstün özel yarar 254
bbb) Üçüncü kişiye ait üstün özel yarar 256
ccc) Faile ilişkin üstün özel yarar 257
cc) Üstün nitelikte kamu yararı 258
dd) Kanunun verdiği yetki 276
bbb) Dilekçe hakkının ya da hak arama yetkisinin kullanılması 277
ccc) TBMM üyelerinin dokunulmazlıkları 277
d) Kişilik haklarına saldırılan kişiye tanınan dava hakları 279
bb) Davacı ve davalı sıfatı 280
aaa) Saldırıya son verilmesi davası 283
bbb) Saldırı tehlikesinin önlenmesi davası 286
ccc) Saldırının hukuka aykırılığının tespiti davası 288
ddd) Maddi tazminat davası 291
eee) Manevi tazminat davası 293
fff) Saldırıdan elde edilen kazancın verilmesi davası 299
dd) Kişilik hakkına hukuka aykırı saldırı sebebiyle açılacak
dâvalarda yetkili mahkeme 300
I. TÜZEL KİŞİ KAVRAMI 305
II. TÜZEL KİŞİLİK KAZANILMASININ KOŞULLARI 306
2. Sürekli Amaç Unsuru 307
3. Bağımsızlığa Hukuken İmkân Verilmesi 307
III. TÜZEL KİŞİLİĞİN NİTELİĞİ 308
1. Farazi Kişilik Teorisi 309
2. Gerçek Kişilik Teorisi 309
3. Amaç (Gaye) Kişiliği Teorisi ve Soyutlama Teorisi 310
IV. TÜZEL KİŞİLERİN ÇEŞİTLERİ 311
1. Kamu Hukuku Tüzel Kişileri 312
2. Özel Hukuk Tüzel Kişileri 313
a) Kazanç paylaşmak amacı güden tüzel kişiler 313
b) Kazanç paylaşmak amacı gütmeyen tüzel kişiler 314
3. Kamu İktisadi Teşebbüsleri 314
V. TÜRK HUKUKUNDA TÜZEL KİŞİLERİN DÜZENLENİŞ TARZI 315
VI. TÜZEL KİŞİLERDE “ARADAN SIZMA” VEYA “PERDENİN
KALDIRILMASI” TEORİSİ 317
§ 2. TÜZEL KİŞİLERE İLİŞKİN GENEL KURALLAR
I. TÜZEL KİŞİNİN KURULUŞU 320
1. Çeşitli Kuruluş Sistemleri 320
a) Serbest kuruluş sistemi 320
2. Türkiye’de Yürürlükte Olan Sistem 321
II. TÜZEL KİŞİLERİN HAK EHLİYETİ 324
1. Sadece Gerçek Kişilere Özgü Olan Haklar 325
2. Sadece Tüzel Kişilere Özgü Olan Haklar 326
3. Hem Gerçek Kişilerin Hem Tüzel Kişilerin Yararlanacağı Haklar 326
a) Malvarlığı haklarında 327
cc) Mirasçı olma ve miras bırakma 328
dd) Alacak ve borç sahibi olma 328
c) Kişisel haller bakımından 329
bb) Yerleşim yeri (ikametgâh) 329
dd) Kişiliğin korunması 331
III. TÜZEL KİŞİLERİN FİİL EHLİYETİ 333
2. Tüzel Kişilerde Fiil Ehliyetinin Başlangıcı ve Fiil Ehliyetsizliği 334
3. Tüzel Kişilerin Organları 335
b) Organ, temsilci ve yardımcı kişi 337
aa) Karar organı – Yürütme organı 339
bb) Zorunlu organ – İhtiyarî organ 339
cc) İç organ – Dış organ 340
dd) Fert organ – Kurul organ 340
ee) Resmi organ – Fiili organ (Görünüşte – Fonksiyonel) organ 340
4. Organın Fiilinin Tüzel Kişiye İzafesi 341
a) Hukuki işlemler açısından 341
b) Hukuka aykırı fiiller açısından 343
aa) Organın borca aykırı davranışı 343
bb) Organın haksız fiili 344
IV. TÜZEL KİŞİLERİN SONA ERMESİ 347
II. DERNEK KAVRAMI VE ÇEŞİTLERİ 356
a) Ticari işletme işleten ve işletmeyen dernekler 357
b) Alelade dernekler – Kamuya yararlı dernekler 358
c) Dernekler–Üst kuruluş (Dernek birlikleri: federasyonlar, konfederasyonlar) 360
III. DERNEKLERDE ÜYE UNSURU 361
a) Normal üyelik için aranan şartlar 364
aa) Kamu hizmeti görevlilerinin derneklere üye olmaları 364
bb) Çocuk derneklerine üyelik 364
cc) Yabancıların derneklere üye olmaları 365
dd) Tüzükte belirlenmiş olan şartlar 365
b) Kurucu üyelik için aranan şartlar 366
aa) Fiil ehliyetine sahip olmak 366
bb) Dernekler Kanunu m. 3/2’de sayılanlardan olmamak 366
cc) Çocuk derneklerinde 366
3. Üyelik Sıfatının Kazanılması 366
4. Üyeliğe Bağlı Hak ve Yükümlülükler 369
bbb) Genel kurulu toplantıya davet ettirme hakkı 372
ccc) Genel kurul toplantısında gündeme ek madde koydurma hakkı 372
bb) Yararlanma hakları 372
aaa) Derneğin amacını koruma hakkı 373
ccc) İstifa (dernekten çekilme) hakkı 374
b) Üyelik yükümlülükleri 379
aa) Sadakat yükümlülüğü 379
bb) Ödenti (aidat) ödeme borcu 380
cc) Derneğin amacına uygun davranmak 382
5. Üyelik Sıfatının Sona Ermesi 382
a) Üyelik sıfatının kendiliğinden sona ermesi 383
b) Üyenin dernekten çekilmesi (istifa) 383
c) Üyenin dernekten çıkarılması (ihraç) 384
aa) Çıkarma sebepleri 385
aaa) Çıkarma tüzükte düzenlenmişse 385
bbb) Çıkarma hakkında tüzükte hiçbir hüküm öngörülmemişse 386
bb) Dernekten çıkarılan üyenin itiraz hakkı 386
aaa) Çıkarma sebepleri tüzükte düzenlenmemişse 386
bbb) Çıkarma sebepleri veya çıkarma tüzükte düzenlenmişse 387
d) Üyelik sıfatının sona ermesinin sonuçları 388
IV. DERNEKTE AMAÇ (GAYE) UNSURU 389
2. Amacın Hukuka veya Ahlâka Aykırı Olmaması 390
b) Çocuk dernekleri için sınırlandırılmış amaçlar 391
c) Amacın imkânsız olmaması 391
V. DERNEĞİN TÜZEL KİŞİLİĞİ 392
a) Tüzüğün hazırlanması 393
b) Tüzüğün idareye verilmesi 394
c) Yurt dışı faaliyetler ve yabancı derneklerle işbirliği 396
d) Kuruluşa etkili olmayan düzen hükümleri 396
aa) Kuruluş bildirimi ve tüzüğün incelenmesi 396
bb) İlk genel kurul toplantısı 397
cc) Dernek kütüğüne kayıt 397
2. Derneğin Organları 397
aa) Genel kurulun toplanması 399
bbb) Olağanüstü toplantı 399
cc) Toplantı yeter sayısı 401
ee) Toplantının yapılış usulü 403
ff) Gündem ve genel kurulun yetkileri 403
gg) Genel kurulda karar alınması 404
aa) Yönetim kurulunun oluşumu ve görevinin sona ermesi 405
bb) Yönetim kurulunun görev ve yetkileri 406
3. Derneğin Faaliyeti 409
a) Faaliyeti kısıtlayıcı ve yasaklayıcı hükümler 409
b) Kolluk kuvvetlerinin dernek faaliyetlerine müdahale yetkisi 411
4. Derneğin Devlet Tarafından Denetlenmesi 412
5. Derneğin Sona Ermesi 414
aa) Derneğin kendi kendini feshetmesi 414
bb) Derneğin kendiliğinden sona ermesi (infisah, kendiliğinden
aaa) Derneğin aciz haline düşmesi 415
bbb) Yönetim kurulunun tüzüğe göre kurulmasına imkân kalmaması 415
ccc) Genel kurulun toplanması için gerekli yeter sayının bulunmaması yüzünden olağan genel kurul toplantısının üst
üste iki defa yapılamaması 415
ddd) Derneğin amacının gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkansızlaşması veya şartların kaybolması 416
eee) İlk genel kurul toplantısının yapılmaması ve zorunlu organların kurulmaması 416
cc) Derneğin mahkeme kararı ile feshedilmesi 417
aaa) Derneğin amacının kanuna yahut ahlâka aykırı hale gelmesi
bbb) Kuruluştaki kanuna aykırılık ve eksikliklerin giderilmemesi 418
ccc) Suç sebebiyle derneğin kapatılması 420
b) Sona ermenin sonuçları 420
III. VAKFIN ÇEŞİTLERİ 426
2. Kamuya Yararlı Vakıflar 426
3. Çalıştırılanlara ve İşçilere Yardım Vakıfları 430
a) İki taraflı (katılmalı), çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıfları 432
b) Tek taraflı, çalıştırılanlara ve işçilere yardım vakıfları 433
IV. VAKIFTA MAL UNSURU 439
1. Tahsis Edilecek Malvarlığı Değerleri 439
2. Vakfedilen Malın Değiştirilmesi 441
V. MALIN USULÜNE GÖRE BELİRLİ VE SÜREKLİ BİR AMACA TAHSİSİ
a) Amaç kanuna, ahlâka ve milli menfaatlere aykırı olmamalıdır 446
b) Amaç imkânsız olmamalıdır 447
c) Amaç belirli olmalıdır 450
d) Amaç devamlı olmalıdır 451
2. Malvarlığının Tahsisi 451
3. Vakıf Kurma İşlemi 452
a) Vakıf kurma işleminin şekli 452
aa) Sağlıkta vakıf kurma 452
bb) Ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurma 452
b) Vakıf kurma işleminde ehliyet 453
aa) Sağlıkta vakıf kurma 453
bb) Ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurma 454
c) Vakıf kurma işleminin içeriği 454
d) Vakıf kurma işleminin geri alınması 457
e) Mirasçıların ve alacaklıların itiraz hakkı 458
VI. VAKIFTA TÜZEL KİŞİLİK UNSURU 458
1. Tüzel Kişiliğin Kazanılması 458
b) Mahkeme siciline tescilin hukuki sonuçları 461
aa) Tüzel kişiliğin kazanılması 461
bb) Vakfın tahsis olunan malları ve hakları kazanması 462
2. Vakfın Yönetimi ve Örgütü 465
b) Örgütün tamamlattırılması 467
c) Yönetimin değiştirilmesi 468
d) Yönetim organlarının görevleri 470
e) Vakıf yöneticilerinde aranan nitelikler ve yöneticilerin yönetimden uzaklaştırılmaları 473
f) Görevden alınmanın sonuçları 475
3. Vakıf Senedinin Değiştirilmesi 476
4. Vakıfların Uluslararası Faaliyetleri ve Şube ve Temsilcilik Açmaları 479
5. Yurt Dışındaki Vakıfların Türkiye’deki Faaliyetleri 479
a) Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün denetimi 480
b) İktisadi işletme ve iştiraklerin denetimi 483
7. Vakfın Sona Ermesi 484
a) Vakfın kendiliğinden sona ermesi (vakfın dağılması) 484
aa) Vakıf senedindeki hüküm dolayısıyla sona erme 485
bb) Kanun gereğince sona erme 485
b) Vakfın mahkeme kararı gereği sona ermesi (vakfın dağıtılması) 488
aa) Amacın kanuna aykırı olması 488
c) Alacaklıların veya saklı pay sahibi mirasçıların itirazı üzerine sona erme 489
8. Vakfın Sona Ermesinin Sonuçları 489
c) Sona eren vakfın kaydının silinmesi ve ilân edilmesi 490