GECE ÇALIŞMASINA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER
I. ÇALIŞMA HAYATINDA GECE ÇALIŞMASINA DUYULAN İHTİYAÇ VE GECE
ÇALIŞMASINA İLİŞKİN HÜKÜMLERİN HUKUKİ GELİŞİMİ
23
II. GECE ÇALIŞMASININ HUKUKSAL KAYNAKLARI
25
1. 4857 sayılı İş Kanunu
25
2. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
27
3. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu
28
4. Postalar Halinde Çalışma Yönetmeliği
28
5. Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları
6. Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme
Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik
30
7. Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında
B. Uluslararası Kaynaklar
31
2. Avrupa Hukuku Belgeleri
35
3. Avrupa Birliği Belgeleri
36
a. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı
37
b. Avrupa Birliği Yönergeleri
37
(1) 92/85/EC sayılı Yönerge
37
(2) 93/104/EC sayılı Yönerge
38
(3) 94/33/EC sayılı Yönerge
39
(4) 1999/63/EC sayılı Yönerge
39
(5) 2002/17/EC sayılı Yönerge
40
(6) 2003/88/EC sayılı Yönerge
41
III. GECE ÇALIŞMASININ SINIRLANDIRILMASI İHTİYACI
43
A. İşçi Bakımından Doğurduğu Riskler
43
3. Aile Hayatına İlişkin Riskler
49
4. İş Sağlığı ve Güvenliği Riski
50
B. İşveren Bakımından Doğurduğu Riskler
52
1. İş Veriminin Düşmesi Riski
52
2. Denetim Eksikliği Riski
53
3. İş Sağlığı ve Güvenliği Riski
55
IV. GECE ÇALIŞMASI KAVRAMI
56
B. Gece Çalışması Kavramı
60
1. Gece Çalışmasının Görünümleri
61
a. Postalar Halinde Çalışmanın Bir Görünümü Olarak Gece
(1) Postalar Halinde Çalışma Usulü
61
b. Sürekli Gece Çalışması
65
C. Gece İşçisi Kavramı
67
TÜRK İŞ HUKUKUNDA GECE ÇALIŞMASININ DÜZENLENMESİ
I. GECE ÇALIŞMA SÜRESİ
71
A. Türk Hukukunda Çalışma Süresi Kavramı
71
1. Çalışma Süresinden Sayılan Haller
72
2. Çalışma Süresinden Sayılmayan Haller
74
a. Sosyal Yardım Amaçlı Taşımalarda Yolda Geçen Süre
74
3. Günde Yedi Buçuk Saat ve Daha Az Çalışılabilecek İşler
76
4. Haftalık İş Günlerine Bölünemeyen İşlerde Gece Çalışma Süresi
77
B. Gece Çalışma Süresi
78
1. Gece Çalışma Süresine İlişkin Esaslar
78
a. Gece Postasında Çalışma Süresi
79
b. Sürekli Gece Çalışmasında Çalışma Süresi
82
c. Ara Dinlenmelerinin Gece Çalışma Süresine Etkisi
84
d. İş Seyahatinde Yolda Geçen Sürenin Gece Çalışma Süresine
2. Gece Çalışma Süresinin İstisnaları
91
a. Gece Çalışma Süresine İlişkin İstisnaların Düzenlenişi
91
b. Turizm, Özel Güvenlik, Sağlık ve Petrol Araştırma, Arama ve
Sondaj Hizmeti Yürütülen İşlerin Konu Bakımından Kapsamı
96
(1) Turizm Hizmeti Yürütülen İşlerin Kapsamı
96
(2) Özel Güvenlik Hizmeti Yürütülen İşlerin Kapsamı
99
(3) Sağlık Hizmeti Yürütülen İşlerin Kapsamı
100
(4) Petrol Araştırma, Arama ve Sondaj Hizmeti Yürütülen
c. Turizm, Özel Güvenlik, Sağlık ve Petrol Araştırma, Arama ve
Sondaj Hizmeti Yürütülen İşlerin Kişi Bakımından Kapsamı
ve Alt İşverenlik Bakımından Değerlendirme
104
3. Yedi Buçuk Saatin Üzerinde Çalıştırılma İçin Öngörülen Yazılı
4. Gece Döneminde Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme
5. Gece Döneminde Denkleştirme
112
6. Gece Döneminde Fazla Çalışma Yasağı
114
a. Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma
114
b. Gece Döneminde Fazla Çalışma Yasağı
116
7. Gece Döneminde Telafi Çalışması
124
8. 24 Saat Çalışma ve Özellikle Sağlık Çalışanları Bakımından
Ortaya Çıkan Hukuki Sorunlar
126
a. Sağlık Hizmeti Kavramı
127
b. Nöbet Usulü ve Türleri
128
c. Nöbet Uygulamasının Kamu Hizmetinin Sürekliliği İlkesi ve İş
Kanunu’nda Düzenlenen Azami Çalışma Süreleri
Bakımından Değerlendirilmesi
131
d. Nöbet ve Gece Postasında Fazla Çalışma Ücreti
134
10. Basın İş Kanunu’nda Gece Çalışması
142
11. Deniz İş Kanunu’nda Gece Çalışması
143
II. GECE ÇALIŞMASINDA ÖZEL OLARAK KORUNAN GRUPLAR
146
A. Belirli İşçi Gruplarının Gece Çalışması Bakımından Özel Olarak
2. Tarihsel Süreçte Kadınlara İlişkin Gece Çalışması Yasaklarından
Vazgeçilmesi ve Koruyucu Düzenlemelerin Gelişimi
147
3. Çocuk ve Genç İşçilere İlişkin Gece Çalışma Yasağı Getirilmesi
B. Kadınlara İlişkin Özel Düzenlemeler
153
3. Her İki Eşin Gece Çalışıyor Olması Hali
156
4. Kadın Çalışanların İsim Listesini Saklama Yükümlülüğü
157
5. Gece Çalışma Yasağı
158
a. Yer ve Su Altında Çalıştırma Yasağı
158
b. Gebelik ve Analık Durumunda Çalıştırılma Yasağı ve
Çalıştırılma Sürelerine İlişkin Sınırlandırmalar
159
C. Çocuk ve Genç İşçilere İlişkin Özel Düzenlemeler
162
GECE ÇALIŞMASINDA İŞVERENİN BORÇ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
I. İŞVERENİN ÜCRET ÖDEME BORCU
171
A. İşçiye Gece Çalışması Karşılığında Ek Ücret Verilmesi
172
B. İşçiye Ücret Yerine Serbest Zaman Sağlanması
174
II. GECE ÇALIŞMASINDA İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
175
B. İşverenin Postalar Halinde Çalışma Yönetmeliği’nden Kaynaklanan
1. Gece ve Gündüz Postalarının Değiştirilmesi
176
b. İşçinin Postasının Değiştirilmesi
178
2. Sağlığı Bozulan İşçinin Gündüz Postasına Geçirilmesi
180
3. Düzenleme ve İlan Yükümlülüğü
181
C. İşverenin 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’ndan
Kaynaklanan Yükümlülükleri
181
2. İşverenin İşçiyi Koruma ve Gözetme Borcu
183
3. İşverenin Risk Değerlendirmesi Yapma Yükümlülüğü
184
4. Çalışanları Bilgilendirme ve Çalışanlara Eğitim Verme
5. Sağlık Gözetimi Sağlama Yükümlülüğü
188
6. İşyerinin Aydınlatılması Yükümlülüğü
194
III. GECE ÇALIŞMASINA İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜKLERİNİ İHLAL EDEN İŞVERENE
KARŞI İŞÇİLERİN HAKLARI VE UYGULANACAK İDARİ YAPTIRIMLAR
195
1. Çalışmaktan Kaçınma Hakkı
195
2. İş Sözleşmesini Fesih Hakkı
198
B. Uygulanacak İdari Yaptırımlar
200