İcra ve İflas Hukukunda İvazsız Tasarrufların İptali

Günümüzde borçlu ile üçüncü kişiler arasında gerçekleştirilen bağışlamalar veya ivazsız tasarruflar, alacaklıların malvarlığına erişimini engellemenin en yaygın yollarından biridir. Borçlunun, haczedilebilecek veya iflas masasına girecek malvarlığı değerlerini alacaklılarından kaçırmak amacıyla düşük bir bedel karşılığında ya da çoğu zaman tamamen karşılıksız olarak üçüncü kişilere devretmesi, cebri icra hukukunun temel sorun alanlarından birini oluşturmaktadır. Bu tür işlemlerin alacaklılar bakımından doğurduğu olumsuz sonuçları ortadan kaldırmak amacıyla İcra ve İflas Kanunu'nda tasarrufun iptali davası kurumu düzenlenmiş; özellikle İİK m. 278 hükmü ile bağışlama ve ivazsız tasarrufların iptaline ilişkin özel bir rejim kabul edilmiştir. 25 Aralık 2025 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu'nun 278. maddesinde gerçekleştirilen kapsamlı değişiklikler, bağışlama ve ivazsız tasarrufların iptali rejimini hem sistematik hem de ispat hukuku bakımından önemli ölçüde yeniden şekillendirmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin mülkiyet hakkı ve sözleşme özgürlüğü çerçevesinde verdiği iptal kararlarının da etkisiyle gerçekleştirilen bu reform, bir yandan alacaklıların korunması ile borçlu ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkı arasında daha dengeli bir sistem kurmayı hedeflemiş; diğer yandan mehaz İsviçre İcra ve İflas Kanunu (SchKG Art. 286) ile uyum sağlama amacını taşımıştır.

Bu sebeple çalışmada, İcra ve İflas Kanunu m. 278'de düzenlenen ivazsız tasarrufların iptali rejimi, 7571 sayılı Kanun ile getirilen yeni sistem ve Cebri İcra Kanunu Taslağı dikkate alınarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu doğrultuda konu; tarihsel gelişimi, karşılaştırmalı hukuk boyutu, doktrindeki görüşler ve Yargıtay içtihatları birlikte değerlendirilmek suretiyle ele alınmıştır. Ayrıca, İİK m. 278 hükmünde ivazsız tasarrufların iptaline ilişkin düzenlemenin mehaz İsviçre Hukuku ile olan ilişkisi ve farklılaşan yönleri ortaya konulmuş; yerli ve yabancı doktrin ile mahkeme kararları ışığında uygulamada önem taşıyan sorunlar ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Özellikle 7571 sayılı Kanun ile İİK m. 278 hükmünde gerçekleştirilen değişikliklerin süre, ispat hukuku bakımından doğurduğu sonuçlar, gerçek değer kavramı ve yeni karine sisteminin uygulamadaki etkileri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir.