DİJİTAL ORTAMIN KARANLIK YÜZÜ
SİBER PSİKOLOJİK SALDIRGANLIKLAR
I. Siber Saldırganlık Davranışları: Terim, Tanım ve İlgili Kavramlar
23
1. Siber ve Dijital Terimleri
29
2. Kesişen Saldırganlıklar: Şiddet, Zorbalık, Taciz, Mobbing ve Bunların Siber Formları
30
a. Şiddet ve Siber Şiddet
32
b. Zorbalık ve Siber Zorbalık
36
c. Taciz ve Siber Taciz
40
d. Mobbing ve Dijital Mobbing
42
3. Geleneksel Şiddetin Yeni Bir Aşamaya Taşınması: Siber Psikolojik Saldırganlıkların Özellikleri
46
a. Siber Psikolojik Saldırganlıkta Zaman ve Mekan Kısıtının Olmaması
46
b. Anonimlik ve Geri Bildirim Yoksunluğu
48
c. Tanık Kitlenin Büyüklüğü ve Siber Saldırgan Eylemin Yayılma Hızı
49
d. Siber Psikolojik Saldırganlıkların Kalıcı Dijital İzler Bırakması
50
4. Siber Psikolojik Saldırganlığın Görünümleri ve Kullanılan Dijital Araçlar
51
a. Siber Zorbalık, Siber Şiddet ve Dijital Mobbing Araçları
53
b. Siber Psikolojik Saldırganlıkların Yaygın Görünümleri
54
aa. Kişisel İtibara ve Sosyal Statüsünün Zedelenmesine Yönelik Paylaşımlar
55
bb. İş Performansını ve Akademik Başarıyı Hedef Alan Siber Psikolojik Saldırganlıklar
56
cc. Taciz, Şantaj ve Tehdit İçerikli Paylaşımlar
57
dd. İftira ve Karalama
59
gg. Cinsel Taciz ve Şantaj
62
hh. Siber Uşaklaştırma – Çevrim İçi İstismar: Grooming
64
5. Siber Psikolojik Saldırganlıkların Nedenleri
66
a. Siber Psikolojik Saldırganlıkların Bireysel ve Psikolojik Dinamikleri
66
b. Siber Psikolojik Saldırgan Davranışların Kurumsal Dinamikleri
68
c. Teknolojinin Saldırganlığı Cesaretlendiren Bir Ortam Olması
70
d. Sosyal ve Çevresel Nedenler
72
II. Siber Psikolojik Saldırganlıkların Mağdur Üzerindeki Etkileri
73
III. Siber Psikolojik Saldırganlığın Dijital Mobbing Özelinde İş İlişkisindeki Etkileri
75
1. Mağdur İşçi Üzerindeki Etkileri
75
2. İşyeri ve Organizasyonel Yapı Üzerindeki Etkileri
77
§ 2. DİJİTAL MOBBİNGİN BELİRLEYİCİ ÖZELLİKLERİ VE ETKİ ALANI
78
I. Genel Olarak Mobbing
79
II. Siber Zorbalığın, Mobbing ve Dijital Mobbingden Farklılıkları
84
III. Mobbing: Yeni Görünüm Olarak Dijital Mobbing
87
IV. İş İlişkisinde Dijital Mobbingin Ayırt Edici Yönleri
88
1. Dijital İletişim Araçları Vasıtasıyla Gerçekleşmesi
88
2. Rahatsız Edici ve Eziyet İçeren Yönü
89
3. Tekrarlanan Sistematik Davranışlar İçermesi
90
4. Dijital Mobbingin İş İlişkisi İçinde Doğması ve Tacizin Belirli Bir Süreye Yayılması
91
5. Davranışın İşyeri Çatışmalarını Aşıp Düşmanca Karakter Taşıması
92
6. Çalışanlar Arasında Güç Dengesizliğinin Bulunması
93
7. Mağdurun Davranışa Yönelik Nitelendirmesinin Önemli Olmaması
94
§3. ULUSLARARASI VE KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA SİBER SALDIRGANLIKLAR
95
I. Uluslararası Metinlerde Siber Zorbalık ve Dijital Mobbinge İlişkin Hukuki Çalışmalar
96
1. İnsan Hakları Hukuku Kapsamında Siber Zorbalığın ve Dijital Mobbingin Önlenmesi
97
2. Avrupa Birliği’nin Siber Zorbalık ve Dijital Mobbingi Önlemeye İlişkin Hukuki Düzenlemeleri
101
3. Uluslararası Örgütlerin Sözleşme ve Hukuki Metinlerinde Siber Zorbalık ve Dijital Mobbinge İlişkin Hukuki Çerçeve
106
a. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün Sözleşmeleri ve Hukuki Çalışmaları
107
b. OECD, UNICEF ve UNESCO Metinlerde Siber Zorbalık ve Dijital Mobbing
111
II. Karşılaştırmalı Hukukta Siber Psikolojik Saldırganlıklara İlişkin Düzenlemeler
113
5. Amerika Birleşik Devletleri
125
BİREYİN PSİKOLOJİK BÜTÜNLÜĞÜNÜN HUKUKEN KORUNMASI
§4. SİBER PSİKOLOJİK SALDIRGANLIKLARIN HUKUKİ ÇERÇEVESİ
129
I. Devletin Pozitif Yükümlülükleri Kapsamında Siber Psikolojik Saldırganlıkları Önleme Yükümlülüğü
129
1. Anayasal Haklar Kapsamında Siber Psikolojik Saldırganlıkların Önlenmesi Yükümlülüğü
130
a. Kişinin Dokunulmazlığı, Maddi ve Manevi Varlığının Korunması
131
b. Özel Hayatın Gizliliğinin Korunması
135
c. İfade Özgürlüğü ve Haberleşmenin Gizliliğinin Korunması
137
d. İnsan Onurunun ve Psikolojik Sağlın Korunması
139
e. Çocukların Siber Psikolojik Saldırganlığa Karşı Korunması
141
f. Çalışanların Siber Psikolojik Saldırganlığa Karşı Korunması
144
2. Siber Psikolojik Saldırganlık Mahiyetindeki Eylemlerde Devletin Pozitif Yükümlülüklerinin Kapsamı
148
a. Siber Psikolojik Saldırganlık Mahiyetindeki Davranışların Oluşmaması İçin Önlemler Alınması
149
b. Şikayetleri Etkili Şekilde İnceleyecek Denetim Mekanizmalarının Oluşturulması
152
c. Pozitif Ayrıcalıkların Tanındığı Grupların Önündeki Güçlüklerin Kaldırılması
153
d. Saldırgan Eylemlere Maruz Kalanların Uğradıkları Maddi ve Manevi Zararlarının Giderilmesi
155
e. Açılan Davalarda Mağdurların Haklarını Adil Şartlarda Savunabileceği Etkili Güvencelerden Yararlandırılması
157
II. İş Hukukunda Siber Psikolojik Saldırganlıkların Önlenmesinin Hukuki Çerçevesi
158
1. Genel Olarak İşverenin İşçiyi Gözetme Borcu
159
a. Önleyici Tedbirleri Alma Yükümlülüğü
165
b. Başvuru Mekanizmaları Oluşturma ve Şikayetleri Etkin Soruşturma Yükümlülüğü
168
2. Siber Psikolojik Saldırganlıklarla Mücadele Stratejileri Oluşturulması
170
a. İşyeri Prosedürleri Oluşturulması Yükümlülüğü ve Sınırları
170
b. Önleyici ve Eğitici Faaliyetler Gerçekleştirilmesi
174
c. Siber Psikolojik Saldırganlıkları Yönetme Süreci
178
aa. Şikayet ve İnceleme Prosedürleri
178
bb. Disiplin Süreçlerinin Yürütülmesi ve Yaptırımların Uygulanması
179
3. İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülükleri
181
4. İşverenin Eşit Davranma Borcu Kapsamındaki Yükümlülükleri
184
5. Toplu İş Hukuku Açısından İşverenin Yükümlülükleri
187
6. Sosyal Güvenlik Kanunu’nda Doğan İşverenin Yükümlülükleri
189
7. Dürüstlük İlkesi Kapsamında İşçinin Siber Psikolojik Saldırganlığa Karşı Korunması
192
8. İş İlişkisinde Siber Psikolojik Saldırganlıklar: Borca Aykırılık Temelli Değerlendirme
194
III. Çocukların Siber Psikolojik Saldırganlıklardan Korunmasının Hukuki Çerçevesi
201
1. Çocuk Kavramı: Tanım ve Hukuki Çerçeve
202
2. Çocuğun Üstün Yararı İlkesi
205
3. Uluslararası Sözleşmeler ve Hukuki Metinler Kapsamında Çocukların Korunması
208
a. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi
208
b. Avrupa Konseyi ve Siber Suçlar Sözleşmesi
212
c. Avrupa Birliği'nin Dijital Haklar ve Koruma Direktifleri
214
4. Ceza Hukuku Kapsamında Çocukların Siber Psikolojik Saldırganlıktan Korunması
217
5. Önleyici Tedbirler, Platformların Sorumlulukları ve İnternet Hukuku
220
IV. Siber Ortamda Kişiliğin Özel Hukuk Hükümleri Kapsamında Korunması
228
V. Bireyin Dijital Güvenliği ve Kişisel Veri Koruma İlkeleri
233
1. Siber Psikolojik Saldırganlıklar ve Kişisel Veri Güvenliği
234
b. Özel Nitelikli Kişisel Veri
236
c. Kişisel Verilerin İşlenmesinde Genel İlkeler
237
d. Teknik ve İdari Tedbirler Açısından
240
e. Kişisel Verilerin Aktarılması Açısından
243
2. İlgili Kişinin Bilgilendirilmesi Yükümlülüğü
244
3. Suçlar ve Kabahatler
245
VI. Ceza Hukuku Perspektifinde Siber Psikolojik Saldırganlıklar
247
1. Siber Psikolojik Saldırganlıkta Hukuki Boşluklar ve Ceza Hukuku Boyutu
248
2. Ceza Hukukunda Siber Psikolojik Saldırganlık Suçları
253
a. Özel Hayata ve Kişisel Verilere İlişkin Suçlar Bakımından
253
d. Bireyin Cinsel Dokunulmazlığını İhlal Eden Suçlar
270
g. İntihara Yönlendirme
283
i. Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma
287
VII. İnternet Hukuku Kapsamında Siber Psikolojik Saldırganlık Yaptırımları
289
SİBER PSİKOLOJİK SALDIRGANLIKLARIN HUKUKİ SONUÇLARI
§5. ÇALIŞMA YAŞAMINDAKİ HUKUKİ SONUÇLARI
301
I. İşverenin İş Hukuku ve Borçlar Hukuku Kapsamındaki Sorumluluğu
301
1. İşverenin Gözetme Borcuna Uygun Davranmamasının Sonuçları
303
a. İhmal Yoluyla Sorumluluk: Psikolojik Saldırganlığı Önlememe veya Durdurmama
308
b. İşyeri Dijital İletişim Araçlarındaki İşveren Yükümlülükleri: Denetim Eksikliği
311
2. Siber Psikolojik Saldırganlık Eylemlerinin Fesih Hakkına Etkisi
313
a. Mağdur İşçinin İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshetmesi
314
b. İşçinin Çalışmaktan Kaçınma Hakkı
320
3. Siber Psikolojik Saldırganlık Fiillerinin İşverenin Fesih Hakkına Etkisi
323
a. Geçerli Fesih Bakımından
325
b. Haklı Fesih Bakımından
328
aa. İşverenin Şeref ve Namusuna Dokunacak Sözler ve Davranışlar
330
bb. İşçinin İşverenin Diğer İşçisine Cinsel Tacizde Bulunması
331
cc. İşçinin Diğer İşçilere Sataşması
333
dd. İşçinin Doğruluk ve Bağlılığa Uymayan Davranışlarda Bulunması
336
ee. İşçinin İş Sağlığı ve Güvenliği Kuralları ile İşyeri Prosedürlerine Uygun Hareket Etmemesi
338
4. İşverenin İdari Para Cezalarıyla Karşı Karşıya Kalması ve Kurumsal İtibar Kaybı
340
II. Siber Psikolojik Saldırganlık Nedeniyle İş Sözleşmesinin Feshinin Başlıca Sonuçları
345
III. Kurumsal ve Önleyici Hukuki Sonuçlar
352
IV. Yükseköğretim Kanunu Çerçevesinde Akademik Özgürlük, Mobbing ve Siber Psikolojik Saldırganlık
356
V. Kamu Personeline, Özellikle Sağlık Personeline Yönelik Mobbing ve Dijital Mobbing: Hukuki Koruma Çerçevesi
364
§ 6. CEZA VE TAZMİNAT SORUMLULUKLARI
372
I. Çocuklara Yönelik Suçlar ve Dezavantajlı Gruplar Açısından Sonuçları
372
II. Siber Psikolojik Saldırganlıkların Cezai Sonuçları ve Yargı Uygulama Örnekleri
377
1. Özel Hayata ve Kişisel Verilere Karşı Suçlar Bakımından Sonuçları
377
2. Hakaret Suçu Bakımından Sonuçları
379
3. Tehdit ve Şantaj Suçu Bakımından Sonuçları
379
4. Bireyin Cinsel Dokunulmazlığını İhlal Eden Suçlar Bakımından Sonuçları
380
5. Eziyet Suçu Bakımından Sonuçları
381
6. İntihara Yönlendirme Suçu Bakımından Sonuçları
382
7. Israrlı Takip Suçu Bakımından Sonuçları
383
8. Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma Suçu Bakımından Sonuçları
384
III. Siber Psikolojik Saldırganlık Failinin Maddi ve Manevi Tazminat Sorumluluğu
385
1. Mağdurun Kişilik Haklarının İhlali ve Manevi Tazminat Yükümlülüğü
386
2. Uğranılan Maddi Zararın Tazmini
391
§7. SİBER PSİKOLOJİK SALDIRGANLIKTA KİŞİLİK HAKLARININ KORUNMASI
396
II. Siber Psikolojik Saldırganlıklara Karşı Kişilik Hakkını Koruyan Davalar
399
1. Kişilik Haklarına Saldırının Önlenmesi Davası
400
2. Kişilik Haklarına Saldırıya Son Verilmesi Davası
401
3. Kişilik Haklarına Saldırının Tespiti Davası
402
4. Siber Psikolojik Saldırganlığın Üçüncü Kişilere Bildirimi ve İlanı
404
§8. KABAHATLER: SİBER PSİKOLOJİK SALDIRGANLIKLARA UYGULANACAK İDARİ YAPTIRIMLAR
405
I. Kabahat Kavramı, Tanımı ve Hukuki Niteliği
406
II. Siber Psikolojik Saldırganlıklara Uygulanacak Yaptırımlar ve İlkeler
408
1. Siber Psikolojik Saldırganlıklara Uygulanacak İdari Yaptırımlarda Genel İlkeler
408
2. Yasal Düzenlemelerde Öngörülen İdari Yaptırımlar
411
a. İş Kanunu Bakımından İdari Yaptırımlar
413
b. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Mevzuatında İdari Yaptırımlar
415
c. Sosyal Güvenlik Mevzuatında Öngörülen İdari Yaptırımlar
416
d. Memur Hukuku Açısından İdari Yaptırımlar
416
e. Toplu İş Hukuku Açısından İdari Yaptırımlar
418
f. Kişisel Veri Mevzuatında Öngörülen İdari Yaptırımlar
419
g. İnternet Hukuku Kapsamında Yer Alan İdari Yaptırımlar
421