Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda Hükmün Tashihi, Tavzihi ve Tamamlanması Dr. Cansu Gülseren  - Kitap
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda

Hükmün Tashihi, Tavzihi ve Tamamlanması

1. Baskı, 
Ağustos 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
17x25
Sayfa:
444
Barkod:
9786253230135
Kapak Türü:
Ciltli
Fiyatı:
1.400,00₺
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Bu çalışmada, ilk bölümde karar ve hüküm kavramları ele alınarak, hükmün unsurları ve medenî yargılama hukukunda taşıması gereken nitelikler ortaya konulacaktır. Bu kapsamda, hükmün içerik ve şekline ilişkin eksiklik, çelişki veya hataların varlığı hâlinde tashih, tavzih ve tamamlanma kurumlarına başvurulup başvurulamayacağı değerlendirilecek; ayrıca kanun yolu kararlarının özellikleri, hükmün kesinleşmesi, kesin hüküm kavramı ve bunun etkileri incelenecektir.
Devamında, ikinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerde sırasıyla hükmün tashihi, tavzihi ve tamamlanması kurumları ele alınacaktır. Bu çerçevede, her bir kurum bakımından kavram, hukuki nitelik ve genel çerçeve ortaya konulacak; konusunu oluşturan karar türleri, uygulanma şartları ve kapsamı ile uygulama alanı dışında kalan hâller incelenecektir. Ayrıca, bu kurumlara başvuru sebepleri, uygulamadan ve özellikle yargı kararlarından örneklerle somutlaştırılarak değerlendirilecek; başvuru usulü, talebin ileri sürülmesi ve sonrasında işleyen süreç ayrıntılı biçimde ele alınacaktır. Bu kapsamda, kimlerin bu kurumlara başvurabileceği ve tarafların süreç içerisindeki konumları da incelenecektir.
Bunun yanında, söz konusu kurumların farklı karar ve merciler bakımından uygulanabilirliği değerlendirilerek, geçici hukuki koruma kararları, kısmi ve kısa kararlar ile çeşitli yargı dışı uyuşmazlık çözüm mercileri bakımından ortaya çıkan özellikler ortaya konulacaktır. İnceleme kapsamında ayrıca, bu başvurular sonucunda verilebilecek karar türleri, bu kararların hukuki niteliği ve kanun yolu rejimi ayrıntılı şekilde ele alınacaktır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Bir Karar Türü Olarak Hüküm
.
Hükmün Tashihi
.
Hükmün Tavzihi
.
Hükmün Tamamlanması
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
TAKDİM 
7
ÖNSÖZ 
9
İÇİNDEKİLER 
11
KISALTMALAR 
19
GİRİŞ 
21
BİRİNCİ BÖLÜM
BİR KARAR TÜRÜ OLARAK HÜKÜM
1. KARAR KAVRAMI 
24
1.1. Ara Kararlar 
27
1.1.1. Esasa İlişkin Ara Kararlar 
31
1.1.2. Usule İlişkin Ara Kararlar 
32
1.2. Nihai Kararlar 
33
1.2.1. Esasa İlişkin Nihai Kararlar (Hükümler) 
34
1.2.1.1. Eda Hükümleri 
35
1.2.1.2. Tespit Hükümleri 
38
1.2.1.3. İnşai Hükümler 
42
1.2.2. Usule İlişkin Nihai Kararlar 
46
1.3. Tam ve Kısmi Karar 
47
2. HÜKÜM KAVRAMI 
50
2.1. Karar ve Hüküm Arasındaki İlişki 
51
2.2. Hükmün Verilmesi ve İçeriği 
52
2.2.1. Hükmün Verilmesi 
52
2.2.2. Hükmün İçeriği ve Unsurları 
53
2.2.2.1. Hükmün “Türk Milleti Adına” Verilmesi 
54
2.2.2.2. Mahkeme, Hâkim ve Zabıt Katibine İlişkin Bilgiler 
56
2.2.2.3. Taraflar ve Varsa Tarafları Temsile Yetkili Kişilerin
Bilgileri 
57
2.2.2.4. Sonuç Bölümü (Hüküm Fıkrası–Kısa Karar) 
59
2.2.2.5. Hükmün Gerekçesi 
61
2.2.2.5.1. İddia – Savunma, Çekişmeli Vakıalar,
Deliller ve Hukuki Sebep 
64
2.2.2.5.2. Adil Yargılanma ve Hukuki Dinlenilme
Hakkı Çerçevesinde Gerekçeli Hüküm
Verme Zorunluluğu 
66
2.2.2.5.3. Gerekçeli Kararın Düzenlenme Tarihi 
70
2.2.5.6. Kanun Yolları Süresi ve Yargılama Giderleri 
71
2.2.2.7. Hüküm Tarihi ve İmzalar 
72
2.3. Hükmün Verilmesiyle Hâkimin Dosyayla İlişiğinin Kesilmesi 
75
3. GEÇİCİ HUKUKİ KORUMA KARARLARININ ÖZELLİKLERİ 
77
4. ÇEKİŞMESİZ YARGI KARARLARININ ÖZELLİKLERİ 
81
5. KANUN YOLU KARARLARININ ÖZELLİKLERİ 
84
5.1. Kanun Yolu Kavramı ve Özellikleri 
84
5.1.1. Dar ve Geniş Anlamda Kanun Yolu 
85
5.1.2. Olağan ve Olağanüstü Kanun Yolu 
87
5.2. Bölge Adliye Mahkemesi Kararlarının Özellikleri 
88
5.3. Yargıtay Kararlarının Özellikleri 
94
6. HÜKMÜN KESİNLEŞMESİ VE KESİN HÜKÜM 
96
6.1. Şekli Anlamda Kesinleşme 
97
6.2. Maddi Anlamda Kesin Hüküm 
99
6.3. Kesin Hükmün Etkileri 
100
6.3.1. Kesin Hükmün Menfi Etkisi 
100
6.3.2. Kesin Hükmün Müspet Etkisi 
102
6.3.3. Kesin Hükmün Unsur Etkisi 
107
6.4. Kesin Hükmün İnşai Etki ile Karşılaştırılması 
108
7. ARA SONUÇ 
110
İKİNCİ BÖLÜM
HÜKMÜN TASHİHİ
1. TASHİHİN GENEL ÇERÇEVESİ 
115
1.1. Tashih Kavramı 
115
1.2. Kurumun Tarihçesi 
115
1.3. Tashih Yolunun Hukuki Niteliği 
117
1.4. Tashihin Amacı 
121
2. TASHİHİN KONUSU 
123
3. HÜKMÜN TASHİHİ (HMK M. 304) İLE MADDİ HATALARIN DÜZELTİLMESİ
(HMK M. 183) ARASINDAKİ FARKLAR 
124
4. TASHİHİN SEBEPLERİ 
126
4.1. Yazı Hataları 
129
4.2. Hesap Hataları 
131
4.3. Diğer Benzeri Açık Hatalar 
133
4.4. Tashihin Uygulama Alanı Dışında Kalan Durumlar 
136
5. TASHİH USULÜ 
139
5.1. Tashih Talebinin Şekli ve İçeriği ve Re’sen Tashih 
139
5.2. Tashihe Başvurabilecek Taraflar 
141
5.2.1. Davanın Tarafları– Taraf Vekilleri– Dava Takip Yetkilisi 
142
5.2.2. Dava Arkadaşlığı Durumunda Tashih 
145
5.2.3. Davaya Müdahale Durumunda Tashih 
148
5.2.4. Yargı Mercilerince Tashih Talebinde Bulunulması 
150
5.3. Tashih Talebini İnceleyecek Merci 
151
5.4. Tashihin Zamanı 
152
5.4.1. Hükmün Tebliğinden Önceki Aşamada Tashih 
152
5.4.2. Hükmün Tebliğinden Sonraki Aşamada Tashih 
152
5.5. Tashih Talebi İçin Süre 
155
6. KARAR TÜRLERİ VE ÖZELLİK ARZ EDEN BAZI KARARLAR BAKIMINDAN
TASHİH 
157
6.1. Ara Kararlarda Tashih 
158
6.2. Kısmi Kararlarda Tashih 
159
6.3. Kısa Kararda Tashih 
160
6.4. Gerekçenin Tashihi 
164
6.5. Çekişmesiz Yargı Kararlarında Tashih 
166
6.6. Geçici Hukuki Koruma Kararlarında Tashih 
166
6.7. Vekâlet Ücreti Yönünden Tashih 
168
6.8. Faiz Talepleri Yönünden Tashih 
172
7. MERCİLER BAKIMINDAN TASHİH 
173
7.1. İlk Derece Mahkemesi Kararlarında Tashih 
173
7.2 Hakem Kararlarında Tashih 
175
7.3. Tüketici Hakem Heyeti Kararlarında Tashih 
178
7.4. Bölge Adliye Mahkemesi Kararlarında Tashih 
179
7.5. Yargıtay Kararlarında Tashih 
181
7.6. Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararlarında Tashih 
184
8. TASHİH TALEBİNİN İNCELENMESİ VE TASHİH TALEBİ NETİCESİNDE
VERİLEBİLECEK KARARLAR 
187
8.1. Tashih Talebinin İncelenme Usulü 
187
8.2. İnceleme Neticesinde Verilebilecek Kararlar 
189
8.3. Tashih Kararının İhtiva Etmesi Gereken Unsurlar 
190
8.4. Tashih Kararı ile Kesin Hüküm Arasındaki Sınır 
193
8.5. Tashih Talebinin Hükmün Kesinleşme Sürecine ve İcra Edilebilirliğine Etkisi 
194
9. TASHİH TALEBİNE İLİŞKİN KARARLARIN HUKUKİ NİTELİĞİ VE KARARLARA
KARŞI BAŞVURULABİLECEK HUKUKİ ÇARELER İLE KANUN YOLLARI 
197
9.1. Kararların Hukuki Niteliği 
197
9.2. Hukuki Çareler 
198
9.3. Kanun Yolları 
199
10. ARA SONUÇ 
203
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
HÜKMÜN TAVZİHİ
1. TAVZİHİN GENEL ÇERÇEVESİ 
211
1.1. Tavzih Kavramı 
211
1.2. Kurumun Tarihçesi 
211
1.3. Tavzih Yolunun Hukuki Niteliği 
213
1.4. Tavzihin Amacı 
215
2. TAVZİHİN KONUSU 
216
3. TAVZİHİN SEBEPLERİ 
218
3.1. Hükmün Yeterince Açık Olmaması 
219
3.2. Hükmün İcrasında Tereddüt Uyandırıyor Olması 
220
3.3. Hükmün Birbirine Aykırı Fıkralar İçermesi 
221
3.4. Tavzihin Uygulama Alanı Dışında Kalan Durumlar 
221
4. TAVZİH USULÜ 
223
4.1. Tavzihte Talep Şartı 
223
4.2. Talebin Şekli ve İçeriği 
224
4.3. Tavzihe Başvurabilecek Taraflar 
226
4.3.1. Davanın Tarafları–Taraf Vekilleri–Dava Takip Yetkilisi 
227
4.3.2. Dava Arkadaşlığı Durumunda Tavzih 
228
4.3.3. Davaya Müdahale Durumunda Tavzih 
228
4.3.4. Yargı Mercilerince Tavzih Talebinde Bulunulması 
230
4.4. Tavzih Talebini İnceleyecek Merci 
232
4.5. Tavzih Talebi İçin Süre 
234
5. KARAR TÜRLERİ VE ÖZELLİK ARZ EDEN BAZI KARARLAR BAKIMINDAN
TAVZİH 
237
5.1. Ara Kararlarda Tavzih 
237
5.2. Kısmi Kararlarda Tavzih 
237
5.3. Kısa Kararda Tavzih 
238
5.4. Gerekçenin Tavzihi 
240
5.5. Çekişmesiz Yargı Kararlarında Tavzih 
241
5.6. Geçici Hukuki Koruma Kararlarında Tavzih 
242
5.7. Vekalet Ücreti Yönünden Tavzih 
244
6. MERCİLER BAKIMINDAN TAVZİH 
246
6.1. İlk Derece Mahkemesi Kararlarında Tavzih 
246
6.2. Hakem Kararlarında Tavzih 
248
6.3. Tüketici Hakem Heyeti Kararlarında Tavzih 
249
6.4. Bölge Adliye Mahkemesi Kararlarında Tavzih 
250
6.5. Yargıtay Kararlarında Tavzih 
252
6.6. Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararlarında Tavzih 
254
7. TAVZİH TALEBİNİN İNCELEMESİ VE TAVZİH TALEBİ NETİCESİNDE
VERİLEBİLECEK KARARLAR 
255
7.1. Tavzih İncelemesinin Usulü 
255
7.2. İnceleme Neticesinde Verilebilecek Kararlar 
258
7.3. Tavzih Kararının İhtiva Etmesi Gereken Unsurlar 
260
7.4. Tavzih Kararı ile Kesin Hüküm Arasındaki Sınır 
261
7.5. Tavzih Talebinin Hükmün Kesinleşme Sürecine ve İcra Edilebilirliğine
Etkisi 
263
8. TAVZİH TALEBİNE İLİŞKİN KARARLARIN HUKUKİ NİTELİĞİ, KARARLARA
KARŞI BAŞVURULABİLECEK HUKUKİ ÇARELER İLE KANUN YOLLARI 
266
8.1. Kararların Hukuki Niteliği 
266
8.2. Hukuki Çareler 
267
8.3. Kanun Yolları 
269
9. ARA SONUÇ 
274
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
HÜKMÜN TAMAMLANMASI
1. HÜKMÜN TAMAMLANMASI KURUMUNUN GENEL ÇERÇEVESİ 
281
1.1. Hükmün Tamamlanması Kavramı 
281
1.2. Kurumun Tarihçesi 
281
1.3. Hükmün Tamamlanması Yolunun Hukuki Niteliği 
285
1.4. Hükmün Tamamlanmasının Amacı 
286
2. HÜKMÜN TAMAMLANMASININ KONUSU 
290
3. HÜKMÜN TAMAMLANMASI YOLUNA BAŞVURU SEBEPLERİ 
292
3.1. Yargılamada İleri Sürülen Hususlar Hakkında Karar Verilmemesi 
294
3.2. Kendiliğinden Hükme Bağlanması Gereken Hususlar Hakkında Karar
Verilmemesi 
296
3.3. Hükmün Tamamlanmasının Uygulama Alanı Dışında Kalan Durumlar 
299
4. HÜKMÜN TAMAMLANMASI USULÜ 
303
4.1. Hükmün Tamamlanmasında Talep Şartı 
303
4.2. Talebin Şekli ve İçeriği 
305
4.3. Hükmün Tamamlanmasına Başvurabilecek Taraflar 
306
4.3.1. Davanın Tarafları–Taraf Vekilleri–Dava Takip Yetkilisi 
308
4.3.2. Dava Arkadaşlığı Durumunda Hükmün Tamamlanması 
309
4.3.3. Davaya Müdahale Durumunda Hükmün Tamamlanması 
311
4.3.4. Yargı Mercilerince Tamamlama Talebinde Bulunulması 
312
4.4. Hükmün Tamamlanması Talebini İnceleyecek Merci 
312
4.5. Hükmün Tamamlanması Talebi İçin Süre 
314
4.5.1. Sürenin Başlangıcı ve Bitişi 
314
4.5.2. Hükmün Tamamlanmasının Süresinde Talep Edilmemesinin
Sonuçları 
318
4.5.3. Eski Hale Getirme Talebi 
319
4.5.4. Eksik Hükmün Ayrı Davaya Konu Edilmesi 
321
4.5.5. Hükmün Tamamlanmasının Talep Süresi ile Kanun Yolu Süresi
Farklılığı 
323
5. KARAR TÜRLERİ VE ÖZELLİK ARZ EDEN BAZI KARARLAR BAKIMINDAN
HÜKMÜN TAMAMLANMASI 
324
5.1. Ara Kararlarda Tamamlanma 
324
5.2. Kısmi Kararlarda Tamamlanma 
325
5.3. Kısa Kararda Tamamlanma 
326
5.4. Gerekçenin Tamamlanması 
327
5.5. Çekişmesiz Yargı Kararlarında Tamamlanma 
328
5.6. Geçici Hukuki Koruma Kararlarında Tamamlanma 
330
5.7. Müdahale Talepleri ve Müdahale Giderleri Yönünden Tamamlanma 
333
5.8. Davaya Son Veren Taraf İşlemleri Yönünden Tamamlanma 
336
5.9 Islah ile Sunulan Talepler Yönünden Tamamlanma 
337
5.10. Esastan Sonuçlanmayan Davalarda Tamamlanma 
338
5.11. Yargılama Giderlerinde Tamamlanma 
339
5.11.1. Arabuluculuk Giderlerinde Tamamlanma 
342
5.11.2. Vekalet Ücretinde Tamamlanma 
342
5.11.3. Harç İadesi Kararında Tamamlanma 
344
5.12. Adli Yardım Talepleri Hakkında Tamamlanma 
345
6. MERCİLER BAKIMDAN HÜKMÜN TAMAMLANMASI 
346
6.1. İlk Derece Mahkemesi Kararlarında Tamamlanma 
346
6.1.1. İlk Derece Mahkemesi Kararlarında Eksik Hüküm Hâlinde
Kanun Yoluna Başvuruda Hukuki Yarar 
347
6.1.2. Eksik Hüküm Hâlinde Hükmün Tamamlaması ve Kanun
Yolunun Birlikte İşletilmesi 
349
6.1.3. Hükmün Tamamlanması Talebi ile Kanun Yoluna Başvuru
İmkanının Birlikte Kullanılması Hâlinde Derdestlik Sorunu 
350
6.1.4. Hükmün Tamamlanması Talebi ile Kanun Yoluna Başvurunun
Birlikte Bulunması Hâlinde Bekletici Mesele Sorunu 
351
6.1.5. Hükmün Tamamlanması Talebi Bulunmasına Rağmen Esasa
İlişkin Kanun Yoluna Başvurulması 
353
6.2. Hakem Kararlarında Tamamlanma 
353
6.3. Tüketici Hakem Heyeti Kararlarında Tamamlanma 
356
6.4. Bölge Adliye Mahkemesi Kararlarında Tamamlanma 
357
6.5. Yargıtay Kararlarında Tamamlanma 
359
6.6. Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararlarında Tamamlanma 
360
7. ÖZELLİK ARZ EDEN DAVA TÜRLERİ BAKIMINDAN HÜKMÜN
TAMAMLANMASI 
361
7.1. Karşı Davada Tamamlanma 
361
7.2. Terditli Davalarda Tamamlanma 
362
7.3. Seçimlik Davalarda Tamamlanma 
363
7.4. Davaların Yığılması Halinde Tamamlanma 
365
7.5. Birleşen Davalar Hakkında Tamamlanma 
366
8. HÜKMÜN TAMAMLANMASI TALEBİNİN İNCELEMESİ VE İNCELEME
NETİCESİNDE VERİLEBİLECEK KARARLAR 
367
8.1. Hükmün Tamamlanması Talebinin İncelenme Usulü 
367
8.1.1. Tamamlama Talebinin Belirli Süre İçinde İncelenmesi
Gerekliliği 
372
8.1.2. Tamamlama Talebi Üzerine Tahkikat Yapılmasının Mümkün
Olup Olmadığı 
374
8.2. İnceleme Neticesinde Verilebilecek Kararlar 
374
8.3. Hükmün Tamamlanması Kararının İhtiva Etmesi Gereken Unsurlar 
376
8.3.1. Ek Karara İlişkin Yargılama Gideri, Harç ve Vekâlet Ücreti 
377
8.4. Tamamlanma Kararı ile Kesin Hüküm Arasındaki Sınır 
378
8.5. Hükmün Tamamlanması Talebinin Hükmün Kesinleşme Sürecine ve
İcra Edilebilirliğine Etkisi 
380
9. HÜKMÜN TAMAMLANMASI TALEBİNE İLİŞKİN KARARLARIN HUKUKİ NİTELİĞİ
VE KARARLARA KARŞI BAŞVURULABİLECEK HUKUKİ ÇARELER İLE KANUN
YOLLARI 
380
9.1. Kararların Hukuki Niteliği 
380
9.2. Hukuki Çareler 
384
9.3. Kanun Yolları 
385
9.3.1. Tamamlayıcı Hükmün Kanun Yoluna Başvurulabilirliği ve Asıl
Hükümle İlişkisi 
387
9.3.2. Tamamlayıcı Kararlar Bakımından Parasal Sınırın Tespiti 
391
9.3.3. Kanun Yoluna Başvuru Süreleri 
392
9.3.4. Hükmün Tamamlanmasına İlişkin Ek Karar ile Esas Hükme
Karşı Yapılan Kanun Yolu Başvurularının Aynı Bölge Adliye
Mahkemesinde İncelenip İncelenmeyeceği 
393
9.3.5. Ek Kararın Asıl Hükmün Akıbetine Tabi Olması 
395
10. EK KARARIN İCRASI 
397
11. HÜKMÜN TASHİHİ, TAVZİHİ VE TAMAMLANMASI KURUMLARININ
KARŞILAŞTIRILMASI, KÖTÜYE KULLANILMASI VE BAŞVURUDA HUKUKİ
NİTELENDİRME SORUNU 
400
11.1. Kurumların Karşılaştırılması 
400
11.1.1. Tavzih Kurumunun, Hükmün Tashihi Kurumu ile
Karşılaştırtılması 
400
11.1.2. Hükmün Tamamlanması Kurumunun, Hükmün Tashihi ve
Tavzihi ile Karşılaştırılması 
403
11.1.3. Kurumların Karar Düzeltme Kurumu ile Farkları 
404
11.2. Tashih, Tavzih ve Tamamlama Kurumlarının Kötüye Kullanılması 
406
11.3. Tashih, Tavzih ve Tamamlama Yoluna Başvuruda Hukuki Nitelendirme
Sorunu 
407
12. ARA SONUÇ 
412
SONUÇ 
425
KAYNAKÇA 
433