Üçüncü Baskı İçin Önsöz
7
GÜMRÜKLERLE İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER
25
GÜMRÜKLER VE GÜMRÜK MEVZUATI
1.1. GÜMRÜK MEVZUATINA GENEL BİR BAKIŞ
29
1.2. BÜYÜK MİLLET MECLİSİ HÜKÛMETİ DÖNEMİ
30
1.3. İZMİR İKTİSAT KONGRESİ
30
1.5. CUMHURİYET DÖNEMİ GÜMRÜK MEVZUATI ÇALIŞMALARI
32
GÜMRÜKLERLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER
2.1.2. Gümrük İdaresi veya İdareleri
36
2.1.3. Giriş Gümrük İdaresi
36
2.1.4. İthalat Gümrük İdaresi
36
2.1.5. İhracat Gümrük İdaresi
36
2.1.6. Çıkış Gümrük İdaresi
36
2.1.8. Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinde Yerleşik Kişi
37
2.1.9. Gümrük Statüsü Deyimi
37
2.1.10. Gümrük Yükümlülüğü
37
2.1.12. Gümrük Gözetimi
37
2.1.13. Gümrük Kontrolü
37
2.1.14. Eşyanın Gümrükçe Onaylanmış Bir İşlem veya Kullanıma Tabi Tutulması
38
2.1.17. Yetkilerine Göre Gümrük Müdürlükleri
39
2.1.18. İhtisas Gümrükleri
39
2.1.19. Gümrük Bölgesi
41
3.3. GÜMRÜK MÜŞAVİRLERİ
45
3.3.1. Gümrük Müşaviri Olma Şartları
47
3.3.2. Gümrük Müşavirinin Yükümlülükleri
48
3.4. GÜMRÜK MÜŞAVİR YARDIMCILARI
49
3.4.1. Gümrük Müşavir Yardımcısı Olma Şartları
49
3.4.2. Gümrük Müşavirliği ve Gümrük Müşavir Yardımcılığı Sınavları
50
3.5. YETKİLENDİRİLMİŞ GÜMRÜK MÜŞAVİRİ
51
3.5.1. Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri Olabilme Şartları
52
BASİTLEŞTİRİLMİŞ USUL UYGULAMALARI
4.1. ONAYLANMIŞ KİŞİ STATÜSÜ
53
4.1.1. Onaylanmış Kişi Statüsü İçin Gerekli Genel Şartlar
53
4.1.2. Onaylanmış Kişi Statüsü İçin Gerekli Özel Şartlar
54
4.1.3. Onaylanmış Kişilere Sağlanan Kolaylıklar
55
4.1.4. Onaylanmış Kişi Statüsünün Sağlayacağı Faydalar
55
4.2. YETKİLENDİRİLMİŞ YÜKÜMLÜ STATÜSÜ
56
4.2.1. Yetkilendirilmiş Yükümlü Olabilecekler
56
4.2.1.1. Güvenilirlik Koşulu
57
4.2.1.2. Ticari Kayıtların Güvenilir ve İzlenebilir Olması Koşulu
57
4.2.1.3. Mali Yeterlilik Koşulu
57
4.2.1.4. Emniyet ve Güvenlik Koşulu
57
4.2.2. Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsünün Sağladığı Kolaylıklar
58
4.2.3. Başvuru İçin İstenilecek Belgeler
60
4.2.4. Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası Başvuru Yerleri
60
4.2.5. Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü Kolaylıkları
61
4.2.5.1. İhracatta Yerinde Gümrükleme İzni
61
4.2.5.2. İzinli Gönderici
62
4.2.5.4. İthalatta Yerinde Gümrükleme İzni
63
4.2.6. Yetkilendirilmiş Yükümlü Uygulamasının Faydaları
64
4.2.6.1. Yetkilendirilmiş Yükümlü Olmayan Kişilere ve Gümrük İdaresine Faydaları
65
4.2.6.2. Uygulamanın Makro–Ekonomik Faydaları
65
4.2.6.3. Uygulamanın Uluslararası Faydaları
65
5.2. TÜRK GÜMRÜK TARİFE CETVELİ
69
5.3. GÜMRÜK TARİFE İSTATİSTİK POZİSYONU
69
5.3.5. AB Kodu–Milli Kod–İstatistik Kodu ve Açıklamaları
80
5.4.1. Sınıflandırma Yaparken İzlenecek Yol
81
5.5. BAĞLAYICI TARİFE BİLGİSİ
82
5.5.1. Bağlayıcı Tarife Bilgisi Uygulamasının Amacı
82
5.5.3. BTB Başvurusu Yapılmayacak Eşya
83
5.5.4. BTB’nin Geçerliliğini Kaybetmesi
84
6.3. TERCİHLİ OLMAYAN MENŞE
87
6.4. MENŞEİNİN BELİRLENMESİ
88
6.5. MENŞE DEĞİŞTİRMEYEN HALLER
88
6.6. MENŞE ŞAHADETNAMESİ
89
6.6.1. Menşe Şahadetnamesinde Bulunacak Bilgiler
91
6.7. BAĞLAYICI MENŞE BİLGİSİ
92
GÜMRÜKLERDE KULLANILAN BELGELER
7.1.1. Gümrük Beyannamesi
96
7.1.1. Beyanın Bağlayıcılığı
99
7.1.2. Beyannamede Düzeltme
99
7.1.3. Beyannamenin İptali
100
7.1.4. ETGB (Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi)
100
7.1.2. Kıymet Bildirim Formu
101
7.1.3.1. Ata Karnelerinin Dağıtımı İçin Yetkili Odalar
104
7.1.4. INF Form Belgeleri
105
7.2.1. Ticari Fatura (Commercial Invoice)
106
7.2.2. Proforma Fatura (Proforma Invoice)
107
7.2.3. Ayrıntılı Fatura
107
7.2.4. Navlun Faturası (Freight Invoce)
108
7.2.5. Konsolosluk Faturası (Consulate Invoice)
108
7.2.6. Çeki Listesi (Weight List)
109
7.2.7. Koli Listesi (Packing List)
109
7.3. SERBEST DOLAŞIM VE MENŞE İSPAT BELGELERİ
109
7.3.1. ATR Dolaşım Belgesi
109
7.3.2. EUR.1 Dolaşım Sertifikası
111
7.3.3. EUR–MED Dolaşım Sertifikası
112
7.3.4. Tedarikçi Beyanı
113
7.3.5. Form A Menşe Belgesi
114
7.3.6. Menşe Şahadetnamesi (Certificate Of Origin)
116
7.4. SİGORTA BELGELERİ
116
7.4.1. Sigorta Sertifikası (Insurance Certificate)
116
7.4.2. Sigorta Poliçesi (Insurance Policy)
116
7.5. TAŞIMACILIK BELGELERİ
117
7.5.1. Konşimento, Taşıma Belgeleri
117
7.5.2. Demiryolu Hamule Senedi
118
7.5.3. Karayolu Taşıma Belgesi
119
7.5.4. Nakliyeci Makbuzu
119
8.1. TÜRKİYE GÜMRÜK BÖLGESİNE GİRİŞ
124
8.2.1. Özet Beyan Verme Süreleri
125
8.2.2. Özet Beyan Aranmayacak Haller
126
8.3. EŞYANIN GÜMRÜĞE SUNULMASI
126
8.4.1. Geçici Depolama Yerleri
127
8.4.2. Geçici Depolama Yerlerine Alınmayacak Eşya
128
8.6.1.1.1. Bölünmüş Beyanname
133
8.6.1.2. Basitleştirilmiş Usul
134
8.6.3. Başka Bir Tasarruf Yolu ile Beyan
138
8.7. BEYANIN KONTROLÜ
138
8.7.1. Kontrol Türleri
139
8.7.1.1. Belge Kontrolü
139
8.7.1.2. Eşyanın Fiziki Muayenesi
140
8.8. EKSİK MUAYENENİN TAMAMLANMASI
141
8.10. MUAYENE EDİLMEYECEK EŞYA
142
8.11. VERGİNİN ÖDENMESİ
143
9.1. DİJİTAL GÜMRÜK UYGULAMALARI
145
9.1.1. EDI /XML Referans ve Mesajları
146
9.1.2. İhracatta Dijital Gümrük Projesi
147
9.1.3. Tek Pencere Sistemi
148
9.1.4. Liman Tek Pencere Sistemi (LTP)
149
9.1.5. Konteyner ve Liman Takip Sistemi
150
9.1.6. Süre İzleme ve Hesaplama Programı (SHIP)
150
9.1.7. Randevulu Sanal Sıra Sistemi (RSS)
151
9.1.7.1. Sistemin Faydaları
151
9.1.8. Havayolu Gümrük Beyan Sistemi (HGBS)
152
9.2. DİJİTAL UYGULAMALAR VE YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI
152
9.3. YAPAY ZEKÂNIN GÜMRÜK İŞLEMLERİNDE ETKİSİ VE KULLANIM ALANLARI
154
10.1. SERBEST DOLAŞIMA GİRİŞ REJİMİ
158
10.1.1. Ticaret Politikası Önlemleri
158
10.1.2. Diğer İşlemler
159
10.1.3. Vergilerin Ödenmesi
159
10.1.4. Serbest Dolaşım Statüsünün Kaybedilmesi
159
10.1.5. Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi Rejim Kodları
160
10.2.1. Transit Rejimin Kullanım ve Uygulaması
161
10.2.2. Transit Rejiminde Teminat
162
10.2.4. Transit Rejimine Tabi Eşyada Gümrük İşlemleri
163
10.2.5. Transit Sistemler
164
10.2.5.1. Ortak Transit Sistemi
164
10.2.5.2. Tır Sistemi
166
10.3. GÜMRÜK ANTREPO REJİMİ
167
10.3.1. Türkiye’de Gümrük Antrepoları
171
10.4. DAHİLDE İŞLEME REJİMİ
174
10.4.1. Şartlı Muafiyet Sistemi
175
10.4.1.1. Eşdeğer Eşya Kullanımı
176
10.4.1.2. Yurt İçi Alımlar
176
10.4.1.3. Teminat ve İndirimli Teminat Uygulaması
177
10.4.2. Geri Ödeme Sistemi
177
10.4.2.1. Geri Ödeme Sistemi Uygulanmayacak Haller
178
10.4.3. Dahilde İşleme İzni Verilecek Haller
178
10.4.4. Belge/İzin Düzenlenmesi
179
10.4.5. Belge/İzin Süresi
180
10.4.6. Gümrük İdaresince Yapılacak İşlemler
180
10.4.7. Telafi Edici Verginin Ödenmesi
181
10.4.8. İhracat Taahhüdünün Kapatılması
182
10.4.9. Dahilde İşleme Rejiminde Sistemler Arasındaki Farklar
182
10.4.10. Dahilde İşleme Rejimi Rejim Kodları
182
10.5. GÜMRÜK KONTROLÜ ALTINDA İŞLEME REJİMİ
184
10.5.1. Rejimin Sonlandırılması
185
10.5.2. İkincil İşlem Görmüş Ürünlere Uygulanacak İşlemler
185
10.5.3. Teminat İadesi
185
10.6. GEÇİCİ İTHALAT REJİMİ
186
10.6.1. Geçici İthal Eşyasının Ayniyeti
186
10.6.3. Geçici İthalat Rejiminden Yararlandırılmayacak Eşya
187
10.6.4. Geçici İthal Eşyası İçin İzin Hak Sahibi Tarafından Yapılamayacak İşlemler
188
10.6.5. Geçici İthalatta Teminat
188
10.6.5.1. Tam Muafiyet Suretiyle Geçici İthalatta Teminat
188
10.6.5.2. Kısmi Muafiyet Suretiyle Geçici İthalatta Teminat
188
10.6.6. Tam Muafiyet Suretiyle Getirilebilecek Eşyalar
189
10.6.7. Beyan Türleri
190
10.6.7.1. ATA Karnesi ile Beyan
190
10.6.7.2. İstisnai Yazılı Beyan
190
10.6.7.3. Sözlü Beyan
190
10.6.8. Teminatın Çözülmesi
191
10.6.10. Geçici İthalat Rejim Kodları
192
10.7. HARİÇTE İŞLEME REJİMİ
193
10.7.1. Hariçte İşleme Rejiminin Amaçları
193
10.7.2. Hariçte İşleme İzni Verilmeyecek Eşyalar
193
10.7.3. Hariçte İşleme İzni Nerden Alınır?
194
10.7.4. Hariçte İşleme Rejimi Belge/İzin Süresi ve Ek Süreler
194
10.7.5. Gümrük İdarelerince Yapılacak İşlemler
195
10.7.6. Hariçte İşleme Rejiminde Vergilendirme
195
10.7.7. Standart Değişim Sistemi
196
10.7.8. Rejimin Sona Ermesi
196
10.7.9. Hariçte İşleme Rejimi Hükümlerine Uyulmaması
197
10.7.10. Hariçte İşleme Rejimi Rejim Kodları
197
10.8.2. İhracat Rejimi
198
10.8.4. Fiili İhracat
199
10.8.5. İhracat Eşyasının Geçici Depolama Süresi ve Takip Edilmeyen Beyannameler
199
10.8.6. İhracı Yasak Mallar Listesi
200
10.8.7. İhracat Şekilleri
201
10.8.7.1. Ön İzne Bağlı İhracat
201
10.8.7.2. Kayda Bağlı İhracat
205
10.8.7.3. Konsinye ihracat
208
10.8.7.4. Yurt Dışı Fuar ve Sergilere Katılım ve İhracat
209
10.8.7.5. İthal Edilmiş Malın İhracı
210
10.8.7.6. Serbest Bölgelere Yapılacak İhracat
210
10.8.8. Geri Gelen Eşya
210
10.8.9. İhracat Rejim Kodları
211
GÜMRÜK KIYMETİ VE VERGİLENDİRME
11.1. GÜMRÜK KIYMETİ, VERGİLENDİRME VE BAZI TERİMLER
213
11.2. EŞYANIN GÜMRÜK KIYMETİNİN TESPİTİ
215
11.3. EŞYANIN GÜMRÜK KIYMETİNE İLAVE EDİLECEK GİDERLER
216
11.4. GÜMRÜK KIYMETİNE DAHİL EDİLMEYECEK GİDERLER
217
11.5. KIYMET BELİRLEME YÖNTEMLERİ
218
11.5.1. Satış Bedeli Yöntemi
218
11.5.2. Aynı Eşyanın Satış Bedeli Yöntemi
220
11.5.3. Benzer Eşyanın Satış Bedeli Yöntemi
221
11.5.4. İndirgeme Yöntemi
221
11.5.5. Hesaplanmış Kıymet Yöntemi
222
11.6. FİİLEN ÖDENEN VEYA ÖDENECEK OLAN FİYATA İLAVE EDİLECEK UNSURLAR
223
11.7. İSTİSNAİ KIYMETLE BEYAN
225
11.9. GÜMRÜK VERGİ TÜRLERİ
227
11.9.1. Spesifik Vergi
227
11.9.2. Advalorem Vergiler
227
11.9.3. Bileşik (Karma) Vergiler
228
11.10. GÜMRÜK VERGİLERİ
228
11.10.1. Gümrük Vergilerinden Muafiyet ve İstisna
229
11.11. ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ
232
11.12. KATMA DEĞER VERGİSİ (KDV)
234
11.14. TİCARET POLİTİKASI ÖNLEMLERİ KAPSAMINDA TAHSİL EDİLEN MALİ YÜKLER
237
11.15. ANTİ –DAMPİNG VERGİSİ
237
11.16. TOPLU KONUT FONU
237
11.17. KAYNAK KULLANIMI DESTEKLEME FONU
238
11.19. ÇEVRE KATKI PAYI
238
11.21. İHRACATTA ALINAN VERGİ VE KESİNTİLER
239
11.21.1. Telafi Edici Vergi
239
11.21.2. Destekleme Fiyat İstikrar Fonu (DFİF)
240
11.22. İTHALATTA VERGİ HESAPLAMA
240
12.1. VERGİ KAYBINA NEDEN OLAN İŞLEMLERE UYGULANACAK CEZALAR
243
12.1.2. Yolcuların Beyanlarına Aykırı Çıkan Eşyası
245
12.1.3. Gümrük Antrepoları veya Gümrük İdaresince Eşya Konulmasına İzin Verilen Yerlerden İzinsiz Eşya Çıkarılması
245
12.1.4. Gümrüksüz Satış Mağazalarından Hak Sahibi Olmayanlara Satış Yapılması
246
12.1.5. Özet Beyan Noksanlık ve Fazlalığı
246
12.1.6. Dahilde İşleme Rejimi, Gümrük Kontrolü Altında İşleme Rejimi ile Geçici İthalat Rejimine İlişkin Hükümlerin İhlali
247
12.2. USULSÜZLÜKLERE İLİŞKİN CEZALAR
247
12.2.1. İthalat veya İhracat Vergilerinden Muaf Eşya
247
12.2.2. Gümrük Vergileri Ödenmek Suretiyle İhraç Edilebilen Eşya
247
12.2.3. Diğer Usulsüzlük Cezaları
248
12.4. TAHLİL SONUÇLARINA İTİRAZ
251
12.5.1. Uzlaşmanın Kapsamı
251
12.5.2. Uzlaşmaya Konu Olamayacak Alacaklar
253
12.5.3. Uzlaşmanın Sonuçları
253
13.1. SERBEST BÖLGELER
255
13.2. SERBEST BÖLGEDE BULUNAN KURUM VE KURULUŞLAR (AKTÖRLER)
256
13.2.1. Serbest Bölge Kurucu ve İşleticileri
256
13.2.2. Serbest Bölge Müdürlükleri
257
13.2.3. Kullanıcı Firmalar
257
13.2.4. Serbest Bölge Gümrük Müdürlükleri
257
13.3. GÜMRÜK GÖZETİMİ VE KONTROLÜ
257
13.4. SERBEST BÖLGELERİN FİZİKİ YAPISI
258
13.5. TİCARET POLİTİKASI ÖNLEMLERİNİN UYGULANMASI
258
13.6. SERBEST BÖLGEDEN ÇIKAN VEYA BU BÖLGEYE GİREN KİŞİLERDEN ARANACAK BELGELER
258
13.7. GÜMRÜK STATÜ BELGESİ
259
13.8. ELLEÇLEME İŞLEMLERİ
260
13.9. ENVANTER KAYITLARI
260
13.9.1. Envanter Kayıtlarının Onayı
261
13.9.2. Envanter Kayıtlarının İçeriği
261
13.10. TÜRKİYE’DE SERBEST BÖLGELER
262
13.11. DÜNYADA SERBEST BÖLGE UYGULAMALARI
263
14.2. KAÇAKÇILIK FİLLERİ
266
14.3. NİTELİKLİ HALLER
269
14.4. ETKİN PİŞMANLIK
270
14.5. YOLCU BERABERİNDE GETİRİLEN KAÇAK EŞYA
270
14.6. DENİZ TAŞITLARI
271
14.7. ARAMA VE ELKOYMA
271
14.10. KAÇAKÇILIĞI ÖNLEME, İZLEME VE ARAŞTIRMAKLA GÖREVLİ OLANLAR
272
14.12. SİLÂH KULLANMA YETKİSİ
273
14.14. TÜRKİYE’DE KAÇAKÇILIKLA MÜCADELE FAALİYETLERİ
274
15.1. TASFİYE EDİLECEK EŞYALAR
277
15.2. TASFİYE YOLLARI
279
15.2.1. İhale Yoluyla Satış
279
15.2.1.1. Eşyanın Görülmesi
280
15.2.1.2. İhalelere Katılamayacak Olanlar
281
15.2.2. Yeniden İhraç Yoluyla Satış
281
15.2.3. Perakende Satılmak Suretiyle
281
15.2.4. Tahsis ve Özel Yolla
283
15.2.4.2. Özel Yolla Tasfiye
283
15.2.5. İmha Yoluyla Tasfiye
284
15.2.5.1. Eşyanın İmhası
284
15.3. EŞYANIN BİR GÜMRÜK REJİMİNE TABİ TUTULMASI
286
15.4. TASFİYELİK EŞYALARDA TÜRLERİNE GÖRE SATIŞ GELİRLERİ
286