Kavramsal ve Kuramsal Çerçeve
27
TÜRK DEVLETLERİNİN BİRLİKTELİK SÜREÇLERİ
I. MİLLİYETÇİLİK, TÜRKÇÜLÜK VE TURANCILIK (TÜRK BİRLİĞİ) KAVRAMLARI
PERSPEKTİFİNDE TÜRK DEVLETLERİ ARASINDAKİ İŞ BİRLİĞİ FİKİRLERİ
29
C. Turancılık (Türk Birliği)
42
II. SSCB DÖNEMİ TÜRK DÜNYASI
47
A. Sovyet Hukuk Mühendisliği: Ulusal–Teritoryal Ayrıştırma
47
B. Etnik, Dilsel ve Kültürel Ayrıştırmanın Kurumsallaşması ve Dış Etkileşimin
C. Demografik ve Entelektüel Müdahaleler: Sürgünler ve Tasfiyeler
51
D. Türkiye ile Türk Dünyası Arasındaki Kopuş ve Dolaylı Süreklilik (1921–1991)
53
E. SSCB Mirasının Güncel Türk Dünyası Kurumsallaşmasına Etkisi
54
III. SSCB’NİN DAĞILMASI SONRASI KURULAN TÜRK DEVLETLERİ ARASINDAKİ
A. 1991 Sonrası Yeni Jeopolitik Zemin ve İlk Temaslar
54
B. Türkiye’nin Yaklaşımı: Tanıma, Söylem ve Stratejik Vizyon
55
C. 1992 Ankara Zirvesi ve Ankara Bildirisi: Kurumsal Sürecin Başlangıcı
55
D. Zirve Diplomasisinden Saha Kurumlarına: Yumuşak Güç Enstrümanları
56
IV. TÜRKİYE’NİN TÜRK DÜNYASI’NA YÖNELİK KURUMSALLAŞMASI
56
A. Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA)
57
B. Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB)
57
V. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NI OLUŞTURAN SÜREÇLER
58
A. Türk Dili Konuşan Ülkeler Zirvesi (1992)
60
B. Türk Keneşi’nin Kuruluşu (2009)
61
C. Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT) Geçiş (2021)
62
TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN YAPILANMASINA GENEL BAKIŞ
I. ULUSLARARASI ÖRGÜTLER
65
B. Tarihsel Gelişim ve Uluslararası Sistem İçindeki Dönüşüm
66
C. Uluslararası Örgütlerin Hukuki Kişiliği
67
D. Hukuki Kişiliğe İlişkin Teorik Yaklaşımlar ve Ölçütler
68
E. Birleşmiş Milletler Örneği ve UAD’nin 1949 Danışma Görüşü
69
F. Uluslararası Örgütlerin Tasnifi ve TDT’ye Geçiş
71
II. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN KURULUŞ SÜRECİ
73
A. Siyasal ve Tarihsel Zemin
74
B. Kurumsallaşma Eşiği: Nahçıvan Anlaşması ve Türk Keneşi (2009)
74
C. TDT Adı ve Kurumsal Kimlik (2021)
75
III. TDT’NİN KURUCU BELGELERİ, HUKUKİ DAYANAKLARI VE STATÜSÜ
75
IV. TDT’NİN KURUMSAL YAPISI
81
A. TDT’nin Ana Organları
82
1. Devlet Başkanları Konseyi
82
2. Dışişleri Bakanları Konseyi
83
3. Kıdemli Memurlar Komitesi
84
B. TDT Ekosistemi: İlişkili Kurumlar ve Koordinasyon Mekanizması
89
1. Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY)
89
2. Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA)
91
3. Uluslararası Türk Akademisi
92
4. Türk Kültür ve Miras Vakfı
95
5. Türk Ticaret ve Sanayi Odaları (TTSO)
97
6. Türk Yatırım Fonu (TYF)
98
7. Uluslararası Nitelikteki Teşekküller
100
a. Türk Dünyası Arabulucular Birliği (TDAB)
101
b. Türk Dünyası Noterler Birliği (TDNB)
102
c. Türk Devletleri Ombudsmanlar Birliği (TÜRKOMB)
103
d. Türk Devletleri Rekabet Konseyi (TDRK)
104
e. Türk Dünyası Barolar Birliği
105
f. De Lege Ferenda: TDT Arabuluculuk ve Tahkim Merkezi İhtiyacı
106
C. TDT’nin Üçüncü Taraflarla Kurumsal İlişkileri (Uluslararası Ortaklar)
107
D. TDT’de Üyelik Statüleri ve Üyelik Kriterleri
108
3. Gelecekte Üye Olması Beklenen Ülkeler
109
V. ÜYE DEVLETLERİN EGEMENLİĞİ VE TDT’NİN HUKUKİ ETKİLEŞİMİ
110
VI. TDT’NİN KARAR ALMA SÜREÇLERİ VE HUKUKİ NİTELİĞİ
111
VII. TDT’NİN HUKUKİ NİTELİĞİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ (AB, ASEAN VE BDT
A. Avrupa Birliği ile Karşılaştırma: “Hard Law” ve Egemenlik Devri
114
B. ASEAN ile Karşılaştırma: Mutabakat ve Müdahalesizlik
115
C. Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ile Karşılaştırma
115
D. TDT’nin Kendine Özgü Modeli
115
TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN KAMU HUKUKU BOYUTU VE ULUSLARARASI ETKİLERİ
I. TÜRKİYE’NİN TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI (TDT) ÜZERİNDEKİ ETKİSİ VE KAMU
HUKUKU BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
117
A. Tarihsel Arka Plan (1991 sonrası): Tanıma, İkili Anlaşmalar, Yumuşak Güç
117
B. Kurumsallaşmaya Giden Yol (1992 Zirveleri → 2009 Nahçıvan)
117
C. Türkiye’nin Etkisinin “Kamu Hukuku Araçları”: Antlaşmaların Onayı, Ev Sahibi Ülke
Statüsü, Ayrıcalıklar–Dokunulmazlıklar, Kamu Kurumlarının Rolü
123
D. Etkinin Sınırları: Egemen Eşitlik, Oybirliği, “Soft Law” Doğası
124
II. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN (TDT) ULUSLARARASI HUKUK AÇISINDAN
KONUMU VE DİĞER ULUSLARARASI ÖRGÜTLERLE İLİŞKİLERİ
125
A. TDT’nin Kuruluşu ve Uluslararası Hukuki Niteliği
125
B. TDT’nin Uluslararası Hukuki Kişiliği ve Kurumsal Yapısı
131
C. TDT’nin Uluslararası Hukuk Açısından Sınıflandırılması
134
D. TDT’nin Diğer Uluslararası Örgütlerle İlişkileri
137
III. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN (TDT) ÜYE DEVLETLERİN SİSTEMLERİNE
IV. KKTC’NİN TDT’YE KATILIM SÜRECİ VE HUKUKİ BOYUTU
141
A. KKTC’nin Uluslararası Hukuk Açısından Statüsü
142
B. KKTC’nin Gözlemci Üye Olma Süreci ve Hukuki Tartışmalar
147
C. KKTC’nin Tam Üyeliğe Geçişi İçin Hukuki Engeller ve Çözüm Önerileri
152
D TDT’nin KKTC’ye Etkisi ve Kıbrıs Meselesi Bağlamında Değerlendirme
157
SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
161
TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NIN SİSTEMİ
169
BİLDİRİLER/KURUCU BELGELER
170
I. TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER ZİRVELERİ (1992–2009)
170
II. TÜRK KENEŞİ DÖNEMİ (2009–2021)
170
III. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI (TDT) DÖNEMİ (2021–2025)
171
Temel Hukuki Belgeler
172
Ek–1: Nahçıvan Anlaşması
173
Ek–2: Ev Sahibi Ülke Anlaşması
180
Ek–3: Ev Sahibi Ülke Anlaşması’nın TBMM’de Onaylanması
188
Ek–4: Türk Dünyası 2040 Vizyon Belgesi
189
Ek–5: Türk Yatırım Fonu Anlaşması
206
Ek–6: Türk Dünyası Şartı
226