Doktrin ve Uygulamalarla Bedensel Zararlarda Sorumluluk Hukuku Prof. Dr. Sema Taşpınar Ayvaz, Av. Sema Güleç Uçakhan - Kitap
Doktrin ve Uygulamalarla

Bedensel Zararlarda Sorumluluk Hukuku

1. Baskı, 
Aralık 2025
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
17x25
Sayfa:
1647
Barkod:
9786253815851
Kapak Türü:
Ciltli
Yayınevi:
Seçkin Yayıncılık
Fiyatı:
2.800,00₺
24 saat içerisinde temin edilir.
Kitabın Açıklaması
Bir hukuka aykırı eylem en kutsal varlık olan beden tamlığını ihlal etmişse veya yaşamı sonlandırmışsa doğan zararın telafisi gerekir. Eser kolektif bir çalışmadır; hukukun çeşitli alanlarında meydana gelen bir can zararı varsa uygulanacak kurallar ve uygulamacı görüşlerini ayrı ayrı ortaya koyan bir eserdir.
Hukuk ihlali ile meydana gelen can zararlarının hesaplanması, hesaplama teknikleri, buna dair pek çok yargı kararı, adli, idari yargı görüşleriyle uygulamacıların başucu kitabı olacak bu eser hakim, avukat bilirkişi, sigortacıların kaynak kitabı olarak vazgeçemeyecekleri bir eserdir.
Kendi alanlarında duayen öğretim üyeleri doktrin yönünden sorumluluk hukukunu anlatırken, bu hukuku uygulayan hakimler, Yargıtay ve Danıştay üyeleri de uygulamadaki incelik ve detayları şekillendirmişlerdir.
Sorumluluk hukukunda Mustafa Reşit Karahasan'dan sonra kodifikasyon sağlayan bu eserde ilk baskıya yöneltilebilecek eleştiriler katkı sağlayacak yasal anlamda olmayan kodifikasyon bu eser ile sağlanarak gelişecek kim bilir belki de yasal düzenlemelerin önünü açabilecektir.
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
Önsöz 
5
BİRİNCİ BÖLÜM
SÖZLEŞMEYE DAYALI SORUMLULUK
§1. GENEL OLARAK BORÇ İLİŞKİSİNDE SORUMLULUK 
61
Av. Sema UÇAKHAN GÜLEÇ
I. SORUMLULUĞUN ANLAMLARI 
61
II. YAPTIRIM GÜCÜ 
62
A. Kişi ile Sorumluluk 
62
B. Malvarlığı ile Sorumluluk 
62
III. KAYNAKLARINA GÖRE SORUMLULUK 
62
IV. KUSURUN ROLÜNE GÖRE AYIRIM 
66
V. GENEL OLARAK ZARAR VE GİDERİM 
70
A. Zarar 
70
VI. GİDERİM (TAZMİNAT) 
74
A. Maddi Tazminat 
74
B. Manevi Tazminat 
80
VII. GİDERİM BİÇİMLERİ 
81
VIII. ÖRNEK İÇTİHATLAR 
83
KAYNAKÇA 
95
§2. İŞVERENİN İŞ KAZASINDAN KAYNAKLANAN
HUKUKİ SORUMLULUĞU 
97
Prof. Dr. Haluk Hadi SÜMER
Doç. Dr. Hasan KAYIRGAN
I. İŞ KAZASI KAVRAMI 
97
A. Genel Olarak 
97
B. Sosyal Güvenlik Hukuku Bakımından İş Kazası 
98
1. Tanımı 
98
2. Unsurları 
99
a. Sigortalı Olma 
99
b. Kazaya Uğrama 
100
c. Bedensel veya Ruhsal Bir Zarara Uğrama 
108
d. Kaza ile Zarar Arasında İlliyet Bağının Bulunması 
108
II. MESLEK HASTALIĞI 
109
A. Tanım 
109
B. Unsurları 
109
1. Sigortalı Olma 
109
2. İşin Niteliği veya İşin Yürütüm Koşullarına Bağlı Bir Hastalığın Ortaya Çıkması 
110
3. Bedensel ve Ruhsal Zarara Uğrama 
111
4. Meslek Hastalığı ile Zarar Arasında Nedensellik Bağının Bulunması 
111
C. Saptanması 
112
III. ÖZEL HUKUK YAPTIRIMLARI 
112
A. Çalışmaktan Kaçınma Hakkı 
112
1. Koşulları 
112
2. Kurula Başvuru Koşulu Aranmaksızın Çalışmaktan Kaçınma Hakkı 
115
3. Çalışmaktan Kaçınma Hakkının Kullanılmasının Hüküm ve Sonuçları 
115
4. Çalışmaktan Kaçınma Hakkını Kullanabilecek Olan Çalışanlar 
117
B. İş Sözleşmesini Feshetme Hakkı 
118
IV. HUKUKİ SORUMLULUK 
120
A. Genel Olarak 
120
B. İşverenin Hukuki Sorumluluğunun Niteliği 
121
C. İşverenin Hukuki Sorumluluğunun Koşulları 
126
1. Bireysel İş Hukuku Anlamında Bir İş Kazası ya da Meslek Hastalığının Meydana Gelmiş Olması 
126
2. İşverenin Kusurunun Bulunması 
137
D. Maddi Tazminat 
144
1. Genel Olarak 
144
2. Hesaplanması 
148
E. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı 
155
F. Manevi Tazminat 
161
KAYNAKÇA 
166
§3. İŞ KAZASINDAN KAYNAKLANAN TAZMİNAT DAVALARINDA
YARGI KARARLARI 
173
Hâkim Dr. Özgül ÖZKAN ÜRÜN
I. KUSUR RAPORLARI ARASINDAKİ ÇELİŞKİNİN GİDERİLMESİ, VEFAT EDEN SİGORTALININ ANA VE KARDEŞLERİNİN MANEVİ TAZMİNATA HAK KAZANACAĞI, FAİZ BAŞLANGIÇ TARİHİ 
173
A. Dava 
173
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
173
C. İstinaf Başvurusu 
173
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
174
1. Kusur Yönünden 
174
2. Eş ve Çocuklar İçin Hüküm Altına Alınan Manevi Tazminatlar ile Anne ve Kardeşlerin Manevi Tazminat Taleplerinin Reddi Yönünden 
174
3. Hesaplamaya Esas Alınan Ücret Yönünden 
175
4. Faiz Başlangıçları Yönünden 
175
E. Yargıtay Kararı 
175
F. Değerlendirme 
177
II. SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK ORANININ KESİNLEŞTİRİLMESİ, TRH 2010 TABLOSUNUN MADDİ TAZMİNAT HESABINDA KULLANILMASI, ÜCRET ARAŞTIRMASI YAPTIRILMASI 
177
A. Dava 
177
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
178
C. İstinaf Başvurusu 
178
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
178
E. Yargıtay Kararı 
179
1. Sürekli İşgöremezlik Oranının Tespiti Yönünden 
179
2. Maddi Tazminatın Esasına Esas Bakiye Ömür Tablosu Yönünden 
180
3. Ücretin Tespiti Yönünden 
180
F. Değerlendirme 
181
III. USULİ KAZANILMIŞ HAK, BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA BİR KEZ TALEP ARTTIRIMINA GİDİLEBİLECEĞİ, BAKICI GİDERİNDE HAKKANİYET İNDİRİMİ 
182
A. Dava 
182
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
182
C. İstinaf Başvurusu 
183
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
183
1. Kusur yönünden 
183
2. Islah Yönünden 
184
3. Bakıcı Giderinde Yapılan Hakkaniyet İndirimi Yönünden 
184
4. Hakkaniyet İndiriminde Reddedilen Kısımdan Vekalet Ücreti Yönünden 
185
5. Davacı U B ’ün (sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının) Manevi Tazminat Miktarı Yönünden 
185
6. Davacılar Ana–Babaya Takdir Edilen Manevi Tazminatları Yönünden 
185
7. Reddedilen Tedavi Gideri ve Masraflar Yönünden 
185
E. Yargıtay Kararı 
186
1. Usuli Kazanılmış Hak Yönünden Değerlendirme 
186
2. Belirsiz Alacak Davası Yönünden 
186
3. Mahkemece Yapılacak İş 
186
F. Değerlendirme 
187
IV. SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK ORANININ KESİNLEŞTİRİLMESİ VE USULİ KAZANILMIŞ HAK YÖNÜNDEN İTİBAR EDİLEN ORAN, CEZA MAHKEMESİNİN KARARI, KUSUR RAPORLARI ARASINDAKİ ÇELİŞKİNİN GİDERİLMESİ, HESAP RAPORU YÖNÜNDEN USULİ KAZANILMIŞ HAK 
187
A. Dava 
187
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
188
C. İstinaf Başvurusu 
188
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
189
E. Değerlendirme 
191
V. BAKICI GİDERİNİN BRÜT ASGARİ ÜCRETLE HESAPLANMASI GEREKTİĞİ VE HESAPLAMA, USULİ KAZANILMIŞ HAK, HAKKANİYET İNDİRİMİ 
192
A. Dava 
192
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
192
C. İstinaf Başvurusu 
192
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
192
E. Yargıtay Kararı 
193
1. Kusur Yönünden 
193
2. Bakım Gideri Yönünden 
193
F. Değerlendirme 
194
VI. ULUSLARARASI TIR ŞOFÖRÜ OLAN MÜTEVEFFA SİGORTALININ ÜCRETİNİN TESPİTİ, USULİ KAZANILMIŞ HAKLARIN GÖZETİLMESİ 
194
A. Dava 
194
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
194
C. İstinaf Başvurusu 
195
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
195
1. Görev Yönünden 
195
2. Yetki Yönünden 
195
2. Zamanaşımı Yönünden 
195
4. Davanın Belirsiz Alacak Davası Olarak Açılmasında Hukuki Yarar Yönünden 
196
5. Davalının Sorumluluğu Yönünden 
196
6. Kusur Yönünden 
196
7. Ücret Yönünden 
196
8. Manevi Tazminatlar Yönünden 
196
E. Yargıtay Kararı 
197
1. Müteveffa Sigortalınının Ücreti Yönünden 
197
2. Usuli Kazanılmış Hak Yönünden 
198
3. Bozma Nedeni 
198
4. Mahkemece Yapılacak İş 
199
F. Değerlendirme 
199
VII. DAVA TÜRÜNÜN BELİRLENMESİ, ZAMANAŞIMI DEF’İNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 
199
A. Dava 
199
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
200
C. İstinaf Başvurusu 
200
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
200
1. Manevi Tazminat Yönünden 
200
2. Zamanaşımı ve Dava Türü Yönünden 
200
E. Yargıtay Kararı 
201
1. Dava Türü ve Zamanaşımı Yönünden 
201
F. Değerlendirme 
202
VIII. MESLEK HASTALIĞINDA KUSUR VE SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİĞİN BELİRLENMESİ, FAİZ BAŞLANGICI 
203
A. Dava 
203
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
203
C. İstinaf Başvurusu 
203
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
203
1. Kusur Yönünden 
203
2. Sürekli İş göremezlik Oranı Yönünden 
204
3. Tazminatlara İşletilen Faiz Başlangıcı Yönünden 
204
4. Maddi Tazminatın Hesaplanması Yönünden 
204
5. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 
204
E. Yargıtay Kararı 
205
F. Değerlendirme 
205
IX. İŞ KAZASI, ASIL–ALT İŞVEREN İLİŞKİSİ, KUSUR ORANLARININ BELİRLENMESİ 
206
A. Dava 
206
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
206
C. İstinaf Başvurusu 
206
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
206
1. İş Kazası ve Husumet yönünden 
206
2. Kusur Yönünden 
207
3. Maddi Tazminat Hesabı Yönünden 
209
E. Yargıtay Kararı 
209
F. Değerlendirme 
209
X. MADDİ TAZMİNAT HESABINA ESAS ALINMASI GEREKEN YAŞAM TABLOSU TRH 2010 TABLOSU OLMALIDIR 
210
A. Dava 
210
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
210
C. İstinaf Başvurusu 
210
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
210
1. Ücret Tespiti Yönünden 
210
2. Hesaplamaya Esas Alınan Yaşam Tablosu Yönünden 
211
3. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 
211
E. Yargıtay Kararı 
212
1. Maddi Tazminatın Hesaplanmasında Esas Alınan Yaşam Tablosu Yönünden 
212
F. Değerlendirme 
213
XI. DEVREDEN VE DEVRALAN İŞVERENİN SORUMLULUĞU, DAHİLİ DAVALI YOLUYLA TARAF EKLENEMEYECEĞİ 
213
A. Dava 
213
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
213
C. İstinaf Başvurusu 
214
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
214
1. Olay 
214
2. Davalıların sorumluluğu yönünden 
214
3. Sürekli İşgöremezlik Oranı 
214
4. Kusur 
214
5. Ücret ve Maddi Tazminat Hesabı 
215
6. Manevi Tazminat Yönünden 
215
E. Yargıtay Kararı 
215
1. Davalı K Şirketinin Ticaret Ünvanının Yanlış Gösterilmesi Yönünden 
215
2. Asıl Davaya Devralan İşverenin Dahili Dava Edilerek Sorumlu Tutulması, Davaların Birleştirilerek Görülmesi Yönünden 
215
F. Değerlendirme 
216
XII. CEZA VE HUKUK MAHKEMESİNDE KUSUR ATFEDİLMEYEN DAVALIYA SORUMLULUK YÜKLENEMEYECEĞİ, RED SEBEBİ AYRI OLAN DAVALI LEHİNE AYRI VEKALET ÜCRETİ TAKDİRİ GEREKTİĞİ 
216
A. Dava 
216
B. İlk derece Mahkeme Kararının Özeti 
216
C. İstinaf Başvurusu 
217
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
217
1. Olay ve Davalıların Sorumluluğu 
217
2. Kusur Yönünden 
217
3. Hesap Bilirkişi Raporu Yönünden 
217
4. Manevi Tazminatlar Yönünden 
218
E. Yargıtay Kararı 
218
1. Kusur Yönünden 
218
2. Mahkemece Yapılacak İş 
218
F. Bozma Sonrası BAM Kararı 
219
G. Yargıtay Kararı 
219
H. Değerlendirme 
220
XIII. YETKİ, KUSUR TESPİTİ 
220
A. Dava 
220
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
220
C. İstinaf Başvurusu 
221
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
221
1. Yetki 
221
2. Olay 
221
3. Davalı İşverenin Sorumluluğu Yönünden 
221
4. Sürekli İşgöremezlik Oranı Yönünden 
222
5. Kusur Yönünden 
222
E. Yargıtay Kararı 
222
F. Değerlendirme 
223
XIV. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI, SAĞ KALAN EŞİN EVLENME İHTİMALİ, ÜCRET, MANEVİ TAZMİNAT MİKTARLARI 
223
A. Dava 
223
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
223
C. İstinaf Başvurusu 
223
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
224
1. Olay 
224
2. Sorumluluk 
224
3. Kusur Yönünden 
224
4. Müteveffa Sigortalının Ücreti 
225
5. Davacılara Maddi Yardım Yapıldığı İddiası Yönünden 
225
6. Sigorta Şirketi Ödeme İddiası Yönünden 
226
7. Maddi Tazminat Hesabı ve Sağ Kalan Eşin Yeniden Evlenme İhtimali Yönünden 
226
8. Manevi Tazminatların Miktarı Yönünden 
226
E. Yargıtay Kararı 
227
1. Dul Kalan Eşin Evlenme İhtimali Yönünden 
227
2. Manevi Tazminatların Miktarı Yönünden 
227
F. Değerlendirme 
229
XV. MESLEK HASTALIĞININ TESPİTİ, BİRDEN FAZLA İŞYERİNDE ÇALIŞILMASI HALİNDE HER BİR İŞVERİNİN SORUMLULUĞU 
229
A. Dava 
229
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
229
C. İstinaf Başvurusu 
229
D. Bölge Adliye Mahkeme Kararı 
229
1. Meslek Hastalığı ve Sürekli İşgöremezlik Oranının Belirlenmesi 
229
2. Kusur Yönünden 
231
3. Manevi Tazminat Yönünden 
231
E. Yargıtay Kararı 
232
1. Davacının Önceki Çalıştığı İşyerlerinin Meslek Hastalığına Etkisi Yönünden 
232
2. Mahkemece Yapılacak İş 
232
3. Davalının Usuli Kazanılmış Hakkı Yönünden 
233
F. Değerlendirme 
233
XVI. AĞIR CEZA MAHKEMESİ GÖREVİNE GİREN YARGILAMA SONUCUNUN GÖZETİLMESİ, SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİĞE İLİŞKİN BAĞLANAN İLK PEŞİN DEĞERLİ GELİRİN MADDİ TAZMİNATTAN DÜŞÜLÜRKEN 5510 SAYILI YASANIN 21/4. MADDESİNİN GÖZETİLMESİ 
233
A. Dava 
233
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
233
C. İstinaf Başvurusu 
233
D. Bölge Adliye Mahkeme Kararının Özeti 
234
E. Yargıtay Kararı 
234
1. Kusur Oranlarının Tespiti Yönünden 
234
2. Sürekli İşgöremezlik Oranı Yönünden 
235
3. Kusur Oranlarının Önemi 
235
4. İlk Peşin Değerli Gelirin Maddi Tazminattan Düşülmesi Yönünden 
236
5. Mahkemece Yapılacak İş 
236
F. Değerlendirme 
237
XVII. TTK GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN ASIL İŞVEREN SIFATININ BULUNUP BULUNMADIĞI, KUSUR ORANLARI VE AİDİYETİ YÖNÜNDEN, RÜCU DAVA DOSYASINDAKİ KUSUR ORANLARI DA DEĞERLENDİRİLEREK, UZMAN BİLİRKİŞİ HEYETİNDEN RAPOR ALDIRILARAK BELİRLENMESİ 
237
A. Dava 
237
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
237
C. İstinaf Başvurusu 
238
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
238
E. Yargıtay Kararı 
240
1. Rödovans Sözleşmesindeki Ruhsat Sahibinin Asıl İşveren Sıfatının Bulup Bulunmadığının Tespiti Yönünden 
240
F. Değerlendirme 
242
XVIII. BİLİNEN ÜCRETİ VARKEN VARSAYIMA DAYALI HESAPLAMA YAPILAMAYACAĞI İLKESİ, SENDİKALI İŞÇİNİN ÜCRETİNİN TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ HÜKÜMLERİNE GÖRE AKTİF DÖNEM HESABINDA DİKKATE ALINMASI 
242
A. Dava 
242
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
242
C. İstinaf Başvurusu 
242
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
243
1. Meslek Hastalığı Tanısı 
243
2. Sürekli İşgöremezlik Oranı 
243
3. Kusur Durumu 
243
4. Ücreti 
243
5. Pasif Dönem Hesabı 
243
6. Zamanaşımı Yönünden 
243
7. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 
244
E. Yargıtay Kararı 
244
1. Manevi Tazminatın Kesinlik Sınırında Kalması Yönünden 
244
2. Maddi Tazminat Hesabına Esas Alınan Ücret Yönünden 
244
3. Mahkemece Yapılacak İş 
245
4. Usuli Kazanılmış Hak Yönünden 
246
F. Değerlendirme 
246
XIX. BİRDEN FAZLA İŞYERİNDE ÇALIŞAN SİGORTALININ MESLEK HASTALIĞININ İŞVERENLERİNİN MÜTESELSİLEN Mİ AYRI AYRI MI SORUMLU OLACAĞI SORUNU 
246
A. Dava 
246
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
246
C. İstinaf Başvurusu 
247
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
247
1. Olay 
247
2. Meslek Hastalığından İşverenin Sorumluluğu 
247
3. Meslek Hastalığının Sigortalının İşyerinde Ayrıldıktan Sonra Çıkması Halinde İşverenin Sorumluluğu 
248
4. Hastalığın Belirlenmesinde İlliyet Bağı 
248
5. Kusur Raporlarının Düzenlenmesinde Dikkat Edilecek Hususlar 
249
6. Somut Davadaki Kusur Durumu Yönünden 
249
7. Maddi Tazminatın Hesaplanması Yönünden 
250
8. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 
250
E. Yargıtay Kararı 
251
1. İlgili Hukuk Kuralları 
251
2. Hukuk Kurallarının Somut Olaya Uygulanması Yönünden 
252
3. Yapılacak Keşiflerde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar ve Kusurun Tespiti Yönünden 
253
F. Değerlendirme 
253
XX. SÜREKLİ İŞGÖREMEZLİK ORANININ KESİNLEŞTİRİLMESİ, HAKSIZ ZENGİNLEŞMEYİ VE MÜKERRER ÖDEMEYİ ÖNLEMEK İÇİN KURUM TARAFINDAN SİGORTALIYA BAĞLANAN GELİRİN PEŞİN SERMAYE DEĞERİNİN TAZMİNATTAN DÜŞÜLMESİ GEREKTİĞİ 
253
A. Dava 
253
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
253
C. İstinaf Başvurusu 
254
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
254
1. Olay 
254
2. Sürekli İş göremezlik Oranı Yönünden 
254
3. Kusur Yönünden 
254
4. Maddi Tazminatın Hesaplanması Yönünden 
255
5. Rücu Edilebilen Kurum Ödemesinin Tazminattan İndirilmesi 
256
6. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 
256
E. Yargıtay Kararı 
257
1. Uyuşmazlık 
257
2. Sigortalıya Bağlanan Gelirin Peşin Sermaye Değerinin Tazminattan Düşülmesi Yönünden 
257
3. Sürekli İşgöremezlik Oranının Belirlenip Kesinleştirilmesi Yönünden 
257
F. Değerlendirme 
258
XXI. İŞ KAZASININ MEYDANA GELİŞİNDE KAÇINILMAZLIĞIN BULUNUP BULUNMADIĞININ ARAŞTIRILMASI 
258
A. Dava 
258
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
258
C. İstinaf Başvurusu 
258
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
259
1. Kusur Durumu Yönünden 
259
2. İlliyet Bağı Yönünden Değerlendirme 
259
E. Yargıtay Kararı 
259
1. Kazanın Meydana Geliş Şekli 
259
2. Konuyla İlgili Yasal Mevzuatın Değerlendirilmesi 
260
3. Kaçınılmazlık Yönünden Yapılan Değerlendirme 
260
4. Mahkemece Yapılacak İş 
261
F. Değerlendirme 
261
XXII. NİKAHSIZ EŞİN MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT TALEBİ, HESAPLAMADA ESAS ALINACAK SON TARİH, TOPLUMU DERİNDEN ETKİLEYEN FACİALARDA MANEVİ TAZMİNAT TUTARININ BELİRLENMESİ 
261
A. Dava 
261
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
261
C. İstinaf Başvurusu 
262
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
262
1. Kusur Yönünden 
262
2. Maddi Tazminatlar Yönünden 
262
3. Manevi Tazminatlar Yönünden 
262
E. Yargıtay Kararı 
263
1. Davalıların Sorumluluklarının Değerlendirilmesi Yönünden 
263
2. Manevi Tazminatlar Yönünden 
264
3. Maddi Tazminat Hesabı Yönünden 
264
4. Resmi Nikahsız Eşin Maddi Tazminat Hesabı 
265
5. Mahkemece Yapılacak İş 
265
F. Değerlendirme 
265
XXIII. ÜCRETE EKLENEN YEMEK VE YOL ÜCRETİNİN USULÜNE UYGUN ARAŞTIRMA İLE TESPİT EDİLMESİ 
265
A. Dava 
265
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
265
C. İstinaf Başvurusu 
265
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
266
1. Olay 
266
2. Kusur Yönünden 
266
3. Ücret Yönünden 
266
4. Sürekli İşgöremezlik Oranı Yönünden 
266
5. Manevi Tazminatın Miktarı Yönünden 
266
E. Yargıtay Kararı 
267
1. Sürekli İşgöremezliğin Tespiti Yönünden 
267
2. Ücret Eklenen Yemek Yol Yardımı Yönünden 
267
F. Değerlendirme 
267
XXIV. İFLAS EDEN DAVALI ŞİRKETİN TARAF EHLİYETİNİN BULUNMADIĞI, DAVANIN İFLAS İDARESİNE TEBLİĞİ GEREKTİĞİ, TİCARET SİCİLİNDEN TASFİYE NEDENİYLE TERKİN EDİLEN DAVALI ŞİRKETİN İHYASI SAĞLANARAK DAVACI TARAFIN GERİ ALMASI HAKKINDA BEYANININ ALINMASI SONUCUNA GÖRE İŞLEM YAPILMASI 
268
A. Dava 
268
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
268
C. İstinaf Başvurusu 
268
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı 
268
E. Yargıtay Kararı 
269
1. Taraf Ehliyeti Yönünden 
269
2. Mahkemece Yapılacak İş 
269
3. Davanın Geri Alınması Yönünden 
270
4. Mahkemece Yapılacak İş 
270
F. Değerlendirme 
271
XXV. İŞVERENİN SORUMLULUĞU AÇISINDAN İLLİYET BAĞININ KESİLİP KESİLMEDİĞİ ARAŞTIRMASI 
271
A. Dava 
271
B. İlk Derece Mahkeme Kararının Özeti 
271
C. İstinaf Başvurusu 
271
D. Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti 
271
1. İş Kazası Tespiti Yönünden 
271
2. Kusur Yönünden 
272
E. Yargıtay Kararı 
272
1. İlgili Hukuk Kuralları Yönünden İnceleme 
272
2. İş Kazasının Meydana Geliş Şekli 
274
3. Kusur Yönünden 
274
4. Mahkemece Yapılacak İş 
274
F. Değerlendirme 
275
§4. TIBBİ MÜDAHALEDEN DOĞAN SORUMLULUK 
277
Prof. Dr. Fulya İlçin GÖNENÇ
I. GİRİŞ 
277
II. TIP HUKUKU VE ETİĞİ 
280
III. TIBBİ MÜDAHALE VE UNSURLARI 
281
A. Tıbbi Müdahalenin Yetkili Kişiler Tarafından Gerçekleştirilmesi 
282
B. Tıp Biliminin Genel Kabul Görmüş İlke ve Kurallarına Uygun Olması 
282
C. Hukuken Öngörülmüş Amaçlara Yönelik Olması 
283
D. Hastanın Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermesi (Aydınlatılmış Onamın Bulunması) 
284
IV. HEKİM–HASTA İLİŞKİSİ VE SORUMLULUK 
286
V. HEKİM–HASTA ARASINDA KURULAN SÖZLEŞME İLİŞKİSİ 
290
VI. SORUMLULUK VE SORUMLULUĞUN SONUCU OLARAK TAZMİNAT 
294
VII. BEDEN BÜTÜNLÜĞÜNÜN İHLALİNDEN DOĞAN ZARARLAR 
299
KAYNAKÇA 
302
§5. TIP TAZMİNAT HUKUKU UYGULAMASI 
305
Av. Dr. Halide SAVAŞ
I. KAMU TIBBİ MÜDAHALE ZARARLARININ TAZMİNİ 
305
A. Görev 
307
B. Yetki 
309
C. İdari Yargıda Süreler (Zamanaşımı ve Dava Açma Süreleri) 
309
1. Zamanaşımı 
309
2. Dava Açma Süreleri 
317
D. Tazminat Davasının Açılması ve Dava Dilekçesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler 
320
II. ÖZEL TIBBİ MÜDAHALE ZARARLARININ TAZMİNİ 
325
A. Tazminat Davası Açılmadan Önce 
325
1. Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu 
326
2. Arabuluculuk 
326
B. Görev 
327
1. Tüketici Mahkemesi 
327
2. Hekimin Zorunlu Sorumluluk Sigortasına Doğrudan Dava Açılmasında Ticaret Mahkemesi 
327
3. Hekim ve Özel Sağlık Kurumu ile Birlikte Sigortalarına Da Dava Açılabilir 
328
C. Yetki 
328
D. Zamanaşımı 
328
E. Tazminat Davasının Açılması ve Dava Dilekçesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler 
331
§6. KAZALARIN ORTAYA ÇIKARDIĞI OLUMSUZ SONUÇLARI
BERTARAF ETMEYE MATÛF “ÖZEL SİGORTA” TÜRLERİ 
345
Prof. Dr. Mertol CAN
GİRİŞ 
345
I. KAZA SİGORTASI 
348
A. Hukukî Çerçeve 
348
B. Kaza Sigortası Sözleşmesi Yapan Kişinin (Sigorta Ettirenin) Kendisi Hakkında Sözleşme Yapılan Kişi (Sigortalı) ile Sigortadan İstifade Edecek Olan Kişiden (Lehdardan) Ayırtedilmesi 
350
C. Kaza Sigortalarında Menfaat 
351
1. Menfaat Şartı ve Gerçekleşmemesinin veya Sonradan Ortadan Kalkmasına Terettüp Eden Hüküm ve Sonuçlar 
351
2. Menfaat Şartının Kimin Şahsında Gerçekleşmesi Gerektiği Meselesi 
352
a. Bir Kimsenin Kendisi Hakkında Kaza Sigortası Yaptırması Halinde 
352
b. Bir Kimsenin Başkası Hakkında Kaza Sigortası Yaptırması Halinde 
352
aa. Lehdarın Menfaatinin Bulunması Şartı 
353
bb. Hakkında Kaza Sigortası Yapılan Kişinin (Sigortalının) Muvafakatının Alınmasının Gerekip Gerekmediği Meselesi 
353
D. Kaza Sigortası Teminatları 
354
1. Teminat Türleri 
354
2. Ölüm ve Yaralanma Teminatları 
354
a. Ölüm Teminatı 
354
b. Yaralanma Teminatları 
355
aa. Daimî Malȗliyet (Geçici İşgöremezlik) Teminatı 
355
bb. Muvakkat Malȗliyet (Geçici İşgöremezlik) Teminatı 
355
cc. Ölüm ve Yaralanma Teminatlarının Kime Ödeneceği Meselesi 
355
aaa. Ölüm Teminatına İlişkin Bedelin Ödeneceği Kişi 
355
bbb. Yaralanma Teminatına İlişkin Bedelin Ödeneceği Kişi 
356
dd. Ölüm ve Yaralanma Teminatlarının İçtimaı 
356
c. Ölüm ve Yaralanmanın Neden Olduğu Masraflara İlişkin Teminatlar 
357
aa. Tedavi Masrafları Teminatı 
357
bb. Def’in Masrafları Teminatı 
357
E. Sigortacının Yaptığı Ödemenin Kazadan Hukuken Sorumlu Olanlara Karşı İleri Sürülebilecek Haklara Etkisi 
357
1. Sigortacının Yaptığı Ödeme Gerçek Zararın Karşılanması Amacıyla Yapılmış Olan Bir Ödeme İse 
357
2. Sigortacının Yaptığı Ödeme Gerçek Zararın Karşılanması Amacıyla Yapılmış Olan Bir Ödeme Değilse 
358
II. SORUMLULUK SİGORTASI 
358
A. Sigortanın Konusu ve Mağdurları Da Koruma Fonksiyonu 
358
B. Sorumlululuk Sigortalarına Hakim Olan Hukukî Esaslar 
359
1. Yapılan Sigortanın Kural Olarak Sadece Sözleşmede Öngörülen Olayların Neticesi Olan Zararlara İlişkin Sorumluluk İçin Teminat Bahşetmesi Esası 
359
a. Esasın Kanun’da Öngörülmesinin Sebebi 
359
b. Esasın Bertaraf Edilmesi İmkânı ve Sınırı 
360
aa. Esasın Bertaraf Edilmesi İmkânı 
360
bb. Esasın Bertaraf Edilmesi İmkânının Sınırı 
360
2. Sigorta Himayesinin Sözleşme Süresi Sona Erdikten Sonra da Devam Etmesi Esası 
361
a. Esasın Tabi Olduğu Şart 
361
b. Sözleşme Akdedilmeden Önce Meydana Gelen Olaylardan Doğan Sorumluluğun da Sigorta Teminatına Dahil Edilmesi İmkânı 
361
3. Sigorta Bedeli ile Sınırlı Olarak Tazminat Ödenmesi Esası 
361
a. Esasın Uygulanması 
361
b. Sigorta Bedelini Aşan Ödemeler 
362
4. İşletme Sahibinin Sorumluluğu İçin Akdolunmuş Sözleşmelerden Çalışanların da Yararlanması Esası / Grup Sorumluluk Sigortası 
362
5. Türk Ticaret Kanunu’nda “Zorunlu Sorumluluk Sigortaları” Dolayısıyla Öngörülmüş Özel Esaslar 
362
a. Sigortacılar Zorunlu Sorumluluk Sigortalarını Yapmaktan Kaçınamazlar 
362
b. Sigortacılar Zorunlu Sorumluluk Sigortalarında Onları Sigortalıya Karşı İfa Borcundan Kurtaran Sebepleri Zarar Görene İleri Süremezler 
363
c. Zorunlu Sorumluluk Sigortalarında Sigorta Sözleşmesinin Sona Ermesi Zarar Görene Karşı Hemen Hüküm İfade Etmez 
363
d. Zorunlu Sorumluluk Sigortalarında Zararın Sosyal Güvenlik Kurumlarınca Karşılanması Sigortacının Sorumluluktan Kurtulmasını Mucip Olur 
363
C. Sorumluluğu Doğuran Olayın ve Bu Olaya İlişkin Tazminat Taleplerinin Bildirilmesi Zorunluluğu 
363
1. Bildirim Süresi 
363
a. Sorumluluğu Doğuran Olay Bakımından 
363
b. Tazminat Talebi Bakımından 
363
2. Bildirim Külfetinin İhlâline Bağlanmış Sonuçlar 
363
D. Tazminat Talebine Karşı Savunma 
364
1. Sigortacının Hukukî Yardımda Bulunma Yetkisi 
364
2. Savunma Hakkının Bizzat Sigortalı Tarafından Kullanılması 
364
E. Doğrudan Başvuru (Dava) Hakkı 
365
F. Sorumluluk Sigortalarında Sigortacının Kime Ödeme Yapacağı Meselesi 
365
G. Sorumluluk Sigortalarında Sigorta Tazminatı Alacağının Muaccel Olacağı An ile Tabi Olduğu Zamanaşımı Süreleri 
365
§7. SİGORTA TAHKİM UYGULAMALRI 
367
Av. İsmet DEMİRAĞ
I. SİGORTA TAHKİMDE YARGILAMAYA İLİŞKİN USULİ SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 
367
II. SİGORTA TAHKİM MÜESSESESİNİ DOĞURAN İHTİYAÇLAR 
367
III. SİGORTA TAHKİMDE YARGILAMA USULÜ 
368
IV. SİGORTA TAHKİMİNİN FAYDALARI 
368
A. Sigorta Tahkiminin Faydaları 
368
V. SÜRE UZATIMIN MAHKEMEDEN TALEP EDİLMESİ 
369
A. Yargılama Süresi Bakımından 
369
VI. SİGORTA TAHKİMDE USULE İLİŞKİN TESPİTLER 
369
VII. DAVA ÖN ŞARTLARI 
370
A. Sigortacılık Tahkiminde Dava Ön Şartları 
370
VIII. SİGORTA TAHKİMDE USULE İLİŞKİN TESPİTLER 
370
A. Dava Ön Şartları 
370
IX. SİGORTA TAHKİMDE USULE İLİŞKİN TESPİTLER 
371
A. Dava Ön Şartları 
371
X. BAŞVURU SÜRESİ 15 İŞ GÜNÜ TARTIŞMASI 
371
XI. KTK 97 VE 99. MADDELER ANLAMINDA BAŞVURUDA ÖNE ÇIKAN HUSUSLAR 
372
XII. KTK 99. MADDE 
372
XIII. KTK 99. MADDE 
373
XIV. ARABULUCULUK ŞARTI 
373
A. Arabuluculuğa Başvuru Şartı Olup Olmadığı Tartışması 
373
XV. TEBLİGATA İLİŞKİN ÖNERİLER 
374
XVI. TANIK BEYANI 
374
A. Tanık 
374
XVII. HAKEM KARARLARINDA BULUNMASI GEREKEN HUSUSLAR 
375
XVIII. MUTLAK TEMYİZ SEBEPLERİ 
375
XIX. DAVA AÇILMA ZAMANI 
375
A. Dava Açılma Zamanı 
375
XX. DAVA AÇILMA ZAMANI 
376
A. Dava Açılma Zamanı 
376
XXI. SİGORTA TAHKİMDE USULE İLİŞKİN TESPİTLER 
377
A. Dava Açılma Zamanı 
377
XXII. SİGORTACININ TAHKİME ÜYELİK TARİHİNİN ÖNEMİ 
377
XXIII. KEŞİF 
377
A. Keşif 
377
XXIV. DAVANIN İHBARI VE DAVAYA MÜDAHALE 
378
A. Tahkimde Davanın İhbarı ve Davaya Müdahale 
378
XXV. DURUŞMA 
378
A. Duruşma Yapılıp Yapılamayacağı 
378
XXVI. BELİRSİZ ALACAK DAVASI (HMK m.107) 
378
XXVII. TALEP EDİLMEDİĞİ HALDE DAVA BELİRSİZ ALACAK DAVASI OLARAK KABUL EDİLEBİLİRMİ 
379
XXVIII. DAVA DİLEKÇESİNDE DAVANIN BELİRSİZ ALACAK DAVASI OLDUĞU İLERİ SÜRÜLMÜŞ OLMALIDIR 
379
XXIX. BELİRSİZ ALACAK DAVASI VASFINI TAŞIMIYORSA DAVAYA KISMİ DAVA OLARAK DEVAM EDİLİR (2019) 
380
XXX. BELİRSİZ ALACAK DAVASI AÇILMASINDA HUKUKİ YARAR BULUNDUĞUNUN KABUL EDİLMESİ GEREKİR (2022) 
380
XXXI. BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA İLK DAVAYLA/TALEPLE ALACAĞIN TAMAMI İÇİN ZAMANAŞIMI KESİLİR 
380
XXXII. BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA TÜM ALACAK İÇİN TEMERRÜT TARİHİNDEN İTİBAREN FAİZ YÜRÜTÜLÜR 
381
XXXIII. BELİRSİZ ALACAK DAVASI AÇMAKTA HUKUKİ YARAR YOKSA DAVA REDDEDİLMELİ (2015) 
381
XXXIV. BELİRSİZ ALACAK DAVASINDA TALEP ARTIRIMI YAPILDIKTAN SONRA – ISLAH DA YAPILABİLİR 
381
XXXV. KISMİ OLARAK AÇILMIŞ OLAN DAVA – BELİRSİZ ALACAK DAVASINA DÖNÜŞTÜRÜLEMEZ 
382
XXXVI. KISMİ DAVADA FAİZ BAŞLANGICI 
382
XXXVII. KISMİ DAVADA ISLAH İLERİYE YÖNELİK OLARAK HÜKÜM İFADE EDER 
382
XXXVIII. ISLAH İLE FAİZ İSTENMESİ MÜMKÜNDÜR 
383
XXXIX. KISMİ DAVANIN, SONRADAN AÇILAN DAVA İÇİN KESİN HÜKÜM ETKİSİ VARDIR 
383
KAYNAKÇA 
384
§8. TAŞIMA HUKUKUNDA BEDENÎ (CİSMANÎ) ZARARLARDAN
DOĞAN SORUMLULUK 
385
Prof. Dr. Burak ADIGÜZEL
I. GENEL OLARAK 
385
II. YOLCU TAŞIMA SÖZLEŞMESİ 
386
A. Tanım 
386
B. Sözleşmenin Unsurları 
387
1. Taşıma Taahhüdü 
387
2. Taşıma Ücreti 
388
C. Sözleşmenin Kurulması 
390
D. Yolcu Taşıma Sözleşmesinin Tarafları 
392
1. Taşıyıcı 
392
a. Asıl Taşıyıcı 
392
b. Alt Taşıyıcı 
394
c. Fiilî Taşıyıcı 
395
d. Müteakip Taşıyıcı 
396
2. Yolcu 
397
E. Yolcu Taşıma Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 
398
F. Yolcu Taşıma Sözleşmesinde Tarafların Hakları ve Borçları 
399
1. Tarafların Asıl Borçları 
399
2. Taşıyıcının Diğer Borçları 
399
a. Yolcunun Güvenliğini Sağlamak 
399
b. Yolcu İçin Seyahatte Gerekli Ortamı Sağlamak 
400
c. Sefere Zamanında Başlamak 
401
d. Seferi Zamanında Bitirmek 
401
e. Yolcunun Bagajına ve Kişisel Eşyasına Özen Göstermek ve Bagaj Teslim Belgesi Düzenlemek 
402
3. Taşıyıcının Hakları 
403
a. Taşımanın Kurallarını Koymak 
403
b. Bagaj Üzerinde Hapis Hakkını Kullanmak 
404
4. Yolcunun Borçları 
404
a. Taşıyıcının Düzenlediği Kurallara Uymak 
404
b. Ek Bagaj Ücreti Ödemek 
404
c. Bagaj ile İlgili Doğru Bilgi Vermek 
405
5. Yolcunun Hakları 
405
III. YOLCU TAŞIMALARINDA TAŞIMA MEVZUATININ UYGULANMASI 
405
A. Genel Olarak 
405
B. Mevzuatın Uygulanması 
406
1. Karayolu Taşımaları 
406
2. Demiryolu Taşımaları 
408
3. Havayolu Taşımaları 
410
4. Denizyolu Taşımaları 
411
IV. TAŞIMA TÜRLERİNE İLİŞKİN BEDENÎ ZARARLARDA SORUMLULUK 
411
A. Karayolu Taşımaları 
411
1. Ulusal Karayolu Taşımaları 
411
a. Sorumluluğun Şartları 
412
aa. Kaza 
412
bb. Kazanın Kalkış ve Varış Noktası Arasında veya Duraklama Anında Meydana Gelmesi 
413
cc. Zarar 
414
dd. İlliyet Bağı 
414
b. Sorumluluğun Hukuki Niteliği ve Sorumluluktan Kurtulma 
414
c. Yardımcılardan Doğan Sorumluluk 
415
2. Uluslararası Karayolu Taşımaları 
416
B. Demiryolu Taşımaları 
416
1. Ulusal Demiryolu Taşımaları 
416
a. Demiryolu Yolcu Taşımaları Açısından Bedenî Zararlara Uygulanacak Hükümler 
416
b. Sorumluluğun Tarafı 
417
aa. Demiryolu Alt Yapı İşletmecisi ve Tren İşletmecisi Kavramları 
417
bb. TCDD Taşımacılık A.Ş. 
418
c. Demiryolu Tren İşletmecisinin Sorumluluğunun Kapsamı 
419
aa. Sorumluluğun Şartları 
419
aaa. Kazanın Varlığı 
419
bbb. Kazanın Trendeyken veya İnme Binme Esnasında Meydana Gelmesi 
420
aaaa. Kazanın Trende Meydana Gelmesi 
420
bbbb. Kazanın Trene Binme ve İnme Sırasında Meydana Gelmesi 
420
cccc. Yolcunun Bedenî Zarara Uğramış Olması 
422
dddd. İlliyet Bağı 
422
d. Demiryolu Tren İşletmecisinin Sorumluluktan Kurtulması 
422
e. Tren İşletmecisinin Rücu Hakkı ve Sigorta 
424
f. Tren İşletmecisinin Sorumlu Olduğu Tazminat 
425
g. Davalarda Görevli ve Yetkili Mahkeme 
427
2. Uluslararası Demiryolu Taşımaları 
427
a. Genel Olarak 
427
b. Demiryolu Taşıyıcısının Sorumluluğunun Şartları 
428
c. Demiryolu Taşıyıcısının Sorumluluktan Kurtulması 
429
d. Bedenî Zarar Türleri 
432
e. Sorumlukta Tazminat 
432
f. Sorumluluğu Sınırlama Hakkının Kaybı 
433
g. Zararın Bildirimi 
433
h. Tazminat Davalarında Yetkili Mahkeme 
434
ı. Sorumluluk Davası Açılabilecek Taşıyıcılar 
434
i. Zamanaşımı 
435
3. Havayolu Taşımaları 
435
a. Ulusal Taşımalar 
435
aa. Genel Olarak 
435
bb. Sorumluluğun Şartları 
436
cc. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 
439
dd. Sorumluluktan Kurtulma 
439
ee. Müterafık Kusur Hali 
441
ff. Sorumluluğun Sınırlandırılması 
442
aaa. Sorumluluk Sınırı ve Uygulanması 
442
bbb. Sınırsız Sorumluluk Halleri 
443
ccc. Sorumluluk Hükümlerinin Emrediciliği 
444
gg. Birden Çok Taşıyıcı Tarafından Yapılan Taşımalar ve Multimodal Taşımalarda Sorumluluk 
444
hh. Sorumluluk Açısından Tazminat Davası 
445
aaa. Genel Hususlar 
445
bbb. Görevli Mahkeme 
446
ccc. Yetkili Mahkeme 
447
ddd. Dava Açma Süresi 
447
b. Uluslararası Taşımalar 
447
aa. Konvansiyonların Uygulanması 
447
bb. Taşıyıcının Sorumluluğunun Şartları 
448
cc. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 
450
dd. Sorumluluktan Kurtulma 
450
ee. Müterafık Kusur 
451
ff. Sorumluluk Sınırı 
452
gg. Sorumluluk Sınırının Uygulanmadığı Haller 
453
aaa. Taşıyıcı ve Adamlarının Kast veya Kasta Eşdeğer Kusuru 
453
bbb. Taşıma Belgelerinin Düzenlenmemesi veya Gerekli Kayıtları İçermemesi 
454
hh. Tazminat Davası ile İlgili Hususlar 
455
aaa. Davanın Tarafları 
455
bbb. Görevli ve Yetkili Mahkemeler 
456
ccc. Zararın İhbarı 
458
ddd. Hak Düşürücü Süre 
458
4. Deniz Yolu Taşımaları 
458
a. Ulusal Taşımalar 
458
aa. Genel Olarak 
458
bb. Denizde Yolcu Taşıma Sözleşmesinin Kapsamı 
459
cc. Taşıyan ve Fiilî Taşıyan 
459
dd. Deniz Yoluyla Taşımada Yolcu 
460
ee. Taşıyanın Kazadan Doğan Sorumluluğu 
461
aaa. Gemi Kazası 
461
bbb. Kaza Yeri 
462
ccc. Zararın Varlığı 
463
ddd. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 
464
eee. Sorumluluğun Sınırı 
465
fff. Fiilî Taşıyanın ve Fiilî Taşıyandan Dolayı Asıl Taşıyanın Sorumluluğu 
466
ggg. Taşıyanın Adamlarından Doğan Sorumluluğu 
467
ff. Taşıyanın Sorumluluktan Kurtulması 
468
aaa. Savaş ve Benzerleri ile Kaçınılmaz ve Engellenemez Doğa Olayları 
469
bbb. Üçüncü Kişinin Kasti Davranışı 
469
ccc. Zararın Doğmasında Yolcunun Etkisi 
469
gg. Sorumluluğu Sınırlama Hakkının Kaybı 
470
hh. Sorumluluk Sınırlarının Değiştirilmesi 
471
ıı. Taşıyanın Sorumluluğunda Zamanaşımı 
471
ii. Görevli ve Yetkili Mahkeme 
472
jj. Davanın Tarafları 
472
kk. Zorunlu Sigorta 
472
b. Uluslararası Taşımalar 
473
aa. Genel Olarak 
473
bb. Gemi Kazası ve Diğer Kazalar 
473
cc. Kaza Yeri 
473
dd. Sorumluluğun Hukuki Niteliği 
474
ee. Sorumluluk Sınırları 
474
ff. Taşıyanın Sorumluluktan Kurtulması 
474
gg. Yolcunun Davranışlarının Zarara Etkisi 
474
hh. Taşıyanın Adamlarından Doğan Sorumluluğu 
475
ıı. Sorumsuzluk Kayıtları ve Sorumluluğu Artıran Anlaşmalar 
475
ii. Sorumluluk Hakkının Kaybı 
476
jj. Yetkili Mahkeme 
476
kk. Davanın Tarafları 
476
ll. Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler 
477
mm. Doğrudan Sigortacıya Başvuru Hakkı 
478
V. ÖRNEK İÇTİHATLAR 
479
KAYNAKÇA 
486
§9. ESER SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN HUKUKİ SORUMLULUK /
BEDENSEL VE MANEVİ ZARARIN TAZMİNİ 
489
Prof. Dr. Hayrunnisa ÖZDEMİR
I. GİRİŞ 
489
II. ESER SÖZLEŞMESİ 
489
A. Eser Sözleşmesinin Tanımı 
489
B. Eser Sözleşmesinin Unsurları 
490
1. Eser 
490
2. Meydana Getirme (İmâl) 
494
3. Ücret (Bedel) 
495
4. Anlaşma 
496
III. YÜKLENİCİNİN BORÇLARI 
496
A. Eser Meydana Getirme Borcu 
497
1. Genel Olarak 
497
a. Eseri Şahsen Meydana Getirme veya Kendi İdaresi Altında Yaptırma Borcu 
497
b. Yüklenicinin Eseri Başkasına Yaptırma Yetkisi 
498
B. Eserin Meydana Getirilmesi İçin Gerekli Araç ve Gereçleri Sağlama Borcu 
499
C. Malzemenin Sağlanması Borcu 
499
1. Genel Olarak 
499
2. Malzemenin Yüklenici Tarafından Sağlanması 
500
a. Malzemenin İşsahibi Tarafından Sağlanması 
500
D. Eseri Teslim Borcu 
501
1. Genel Olarak 
501
E. Yüklenicinin Sadakat ve Özen Borcu 
502
1. Genel Olarak 
502
2. Yüklenicinin Başlıca Özen Yükümleri 
502
a. Koruma Yükümlülüğü 
503
b. Aydınlatma ve Bilgi Verme Yükümlülüğü 
503
c. Özen Yükümlülüğünün İhlalinin Sonuçları 
504
aa. Genel Olarak 
504
bb. Teslimden Önce Eserin Ayıplı Olacağının Anlaşılması Halinde İşin Başkasına Yaptırılması 
505
aaa. TBK m.473/II’nin Uygulanma Şartları 
506
bbb. TBK m.473/II’nin Uygulanmasının Sonuçları 
507
IV. AYIPTAN DOĞAN SORUMLULUK 
508
A. Genel Olarak 
508
B. Eserin Teslim Edilmiş Olması 
508
1. Genel Olarak 
508
C. Eserin Ayıplı Olması 
510
1. Hukukî–Maddî–Ekonomik Ayıplar 
511
a. Hukukî Ayıp 
511
b. Maddî Ayıp 
512
c. Ekonomik Ayıp 
512
2. Açık Ayıp – Gizli Ayıp 
513
D. Eser Sözleşmesinde Ayıp Sayılan Durumlar 
513
1. Sözleşmede Kararlaştırılan Niteliklerin Eksikliği 
513
2. Lüzumlu Vasıfların Eksikliği 
514
E. İş Sahibinin Eseri Kabul Etmemiş Olması 
515
F. Ayıbın İş Sahibine Yüklenen Nedenlerden Kaynaklanmamış Olması 
516
1. Genel Olarak 
516
2. Eserin Ayıplı Olmasının İş Sahibinin Talimatından Doğması 
517
3. Yapılan Şeyin Ayıplı Olmasının İş Sahibinin Sağladığı Malzeme ya da Arsanın Ayıbından Doğması 
519
G. Taraflar Arasında Sorumsuzluk Anlaşmasının Mevcut Olmaması 
519
H. İş Sahibinin Muayene ve İhbar Külfetlerini Yerine Getirmiş Olması 
520
1. Genel Olarak 
520
2. Muayene Külfeti 
520
3. İhbar Külfeti 
521
V. AYIPLI İFADAN DOLAYI İŞ SAHİBİNE TANINAN HAKLAR 
522
A. Genel Olarak 
522
B. Sözleşmeden Dönme (Kabulden Kaçınma) Hakkı 
523
1. Genel Olarak 
523
2. Hukukî Niteliği ve İçeriği 
523
3. Şartları 
524
a. Eserin Kabule Zorlanamayacak Nitelikte Olması 
525
b. Eserin Kullanılamayacak Durumda Olması 
526
c. Eserin Sözleşmede Kararlaştırılan Nitelikleri Taşımaması 
527
d. İş Sahibinin Arsasına Yapılan İşlerde Eserin Yıkılması ve Kaldırılmasının Aşırı Bir Zarara Yol Açmaması 
528
C. Ücretten İndirim Talep Etme Hakkı 
528
1. Genel Olarak 
528
2. Şartları 
529
a. Eserdeki Ayıp Nedeniyle Kıymet Noksanının Meydana Gelmesi 
529
b. Eserdeki Ayıp Nedeniyle Eserin Tamamen Değersiz Hale Gelmemesi 
530
3. Ücretin İndirilmesinde İndirilecek Oranın Hesaplanma Metodu 
530
D. Eserin Ücretsiz Onarılmasını İsteme Hakkı 
531
1. Genel Olarak 
531
2. Şartları 
532
3. Hakkın Kullanılmasının Sonuçları 
533
E. Ayıp Sonucu Ortaya Çıkan Zararların Giderilmesini İsteme Hakkı (Tazminat Hakkı) 
534
1. Genel Olarak 
534
2. Şartları ve Özellikleri 
534
F. İş Sahibinin Ayıptan Doğan Haklarının Tabi Olduğu Zamanaşımı Süresi 
536
VI. ESER SÖZLEŞMESİNDE İŞSAHİBİNİN BORÇLARI 
536
A. Genel Olarak 
536
B. İş Sahibinin Ücret Ödeme Borcu 
536
1. Genel Olarak 
536
2. Ücret Kavramı ve Ücretin Belirlenmesi Usulleri 
537
a. Genel Olarak 
537
b. Ücretin Belirlenmesi Usulleri 
538
aa. Ücretin Eserin Değerine Göre Belirlenmesi 
538
bb. Ücretin Götürü Bedel Olarak Belirlenmesi 
539
aaa. Götürü Bedel Kavramı 
539
bbb. Götürü Bedel Türleri 
540
aaaa. Anahtar Teslimi (Sabit) Götürü Bedel 
540
bbbb. Değişken Bedel (Global Bedel) 
541
cccc. Birim Fiyatlara Göre Belirlenen Bedel 
542
ccc. Götürü Bedelli Sözleşmelerde Olağanüstü Haller Dolayısıyla Sözleşmenin Uyarlanması veya Ortadan Kaldırılması 
543
aaaa. Şartları 
544
aaaaa. Başlangıçta Öngörülemeyen veya Öngörülüp de Taraflarca Göz Önünde Tutulmayan Olağanüstü Hallerin Ortaya Çıkması 
544
bbbbb. Sonradan Ortaya Çıkan Olağanüstü Haller İnşaatın Tespit Edilen Götürü Bedelle Tamamlanmasına Engel Olmalı veya Bunu Aşırı Derecede Güçleştirmelidir 
546
ccccc. Olağanüstü Halin Meydana Gelmesine Yüklenicinin Kusurunun Sebep Olmaması 
548
ddddd. Yüklenicinin Olağanüstü Hali İş Sahibine İhbar Etmiş Olması 
548
eeeee. Taraflarca Sözleşmeye Her Türlü Değişen Hal ve Şarta Rağmen Müteahhidin Fesih ve Bedelin Arttırılması Yoluna Başvuramayacağına Dair Kayıt Koyulmamış Olması 
549
fffff. Müteahhidin İnşaat Edimlerini Henüz İfa Etmemiş Olması 
550
ggggg. Hüküm ve Sonuçları 
551
bbbb. Yüklenicinin Uyarlama İsteme Hakkı 
551
cccc. Yüklenicinin Dönme ve Fesih Hakkı 
552
C. Yaklaşık Bedel (Değere Göre Bedel) 
553
1. Genel Olarak 
553
2. Yaklaşık Bedelin Aşırı Oranda Aşılması 
554
a. Şartları 
554
aa. Başlangıçta Yaklaşık Bedel Belirlenmiş Olmalı 
554
bb. Belirlenen Bedel Aşırı Ölçüde Aşılmış Olmalı 
554
cc. Bedelin Aşılmasında İş Sahibinin Kusuru Bulunmamalı 
555
3. Hüküm ve Sonuçları 
555
a. Eserin İş Sahibinin Arsasının Üzerine Yapıldığı Durumlar 
555
b. Eserin İş Sahibinin Arsasının Üzerine Yapılmadığı Durumlar 
556
4. Sözleşmede Bedel Miktarının Belirlenmemesi 
557
VII. ESER SÖZLEŞMESİNDE YÜKÜMLÜKLERİN İHLALİ, HUKUKİ SORUMLULUK VE SÖZLEŞMENİN SONA ERMESİ (SÖZLEŞME İLE ÜSTLENİLEN EDİMLERİN İHLALİ) 
557
A. Genel Olarak 
557
B. Eser Sözleşmesinin İhlali 
558
1. Genel Olarak İhlal Çeşitleri 
558
2. Gereği Gibi İfa Etmeme 
559
a. Kötü İfa 
559
b. Yan Yükümlerin İhlali 
560
aa. İfaya Yardımcı Yan Yükümlerin İhlali 
560
bb. Koruma Yükümlerinin İhlali 
561
3. Borçlu Temerrüdü 
561
4. Alacaklı Temerrüdü 
562
5. İmkânsızlık 
562
a. Eserin Beklenmedik Bir Olay Sonucu Yok Olması 
562
b. Eser Henüz Teslim Edilmemiş Olmalıdır 
563
c. İşsahibi Mütemerrit Olmamalıdır 
563
d. Sonuçları 
563
6. İmkânsızlığın İşsahibine Yükletilen Bir Sebepten Kaynaklanması 
564
a. Şartları 
565
aa. Eserin Tamamlanmasının İmkânsız Olması 
565
bb. İmkânsızlığa Beklenmedik Bir Olayın Sebebiyet Vermesi 
565
cc. İmkânsızlık İşsahibiyle İlgili Olmalıdır 
565
dd. Sonuçları 
565
VIII. KUSUR 
566
IX. ZARAR 
567
A. Genel Olarak 
567
B. Zarar Çeşitleri 
568
1. Maddî Zarar 
568
a. Cismani (Bedenî) Zarar 
568
aa. Tedavi Giderleri 
569
bb. İş Gücü Kaybı 
569
cc. Ekonomik Geleceğin Sarsılması 
569
b. Ölümden Doğan Zarar 
570
aa. Destekten Yoksun Kalma 
570
bb. Ölüm Nedeniyle Diğer Maddi Zararlar 
570
2. Manevi Zarar 
571
X. UYGUN İLLİYET BAĞI 
572
XI. HUKUKİ SORUMLULUĞUN SONUÇLARI 
573
A. Genel Olarak 
573
B. Maddi Tazminat 
574
C. Manevî Tazminat 
575
KAYNAKÇA 
577
§10. ESER SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN HUKUKİ SORUMLULUK 
585
Emine Güler ELVERİCİ
I. ESER SÖZLEŞMESİ 
585
II. SÖZLEŞMEYE AYKIRILIK 
585
A. Ayıplı İfa 
585
1. Ayıp Nedeniyle Sorumluluğun Koşulları 
586
a. Eser Teslim Edilmiş Olmalıdır 
586
b. Teslim Alınan Eseri Gözden Geçirme ve Bildirim Yükümlülüğü Yerine Getirilmiş Olmalıdır (TBK m.474 – BK m.359) 
590
c. İşsahibi Eseri Kabul Etmemiş Olmalıdır (TBK m.477 – BK m.362) 
594
d. Eser Ayıplı Olmalıdır 
594
e. İşsahibi Eserin Ayıplı Olduğunu Kanıtlamalıdır 
595
f. Ayıp İşsahibinden Kaynaklanmalıdır (TBK m.476 – BK m.361) 
596
2. İşsahibinin Eserin Ayıplı Teslimi Halinde Kullanabileceği Haklar 
597
a. Sözleşmeden Dönme Hakkı 
597
b. Eseri Alıkoyup, Ayıp Oranında Bedelden İndirim İsteme Hakkı 
600
c. Eserin Ücretsiz Onarımını İsteme Hakkı 
602
d. Tazminat İsteme Hakkı 
602
3. Ayıplı İfada Zamanaşımı 
615
B. Eksik İfa 
617
1. İnşaat Sözleşmesinde İskan Ruhsatının Alınmamış Olması 
617
2. İnşaat Sözleşmesinde Kararlaştırılan Yüzölçümü Eksikliği 
621
3. Eksik İfa Halinde Uygulanacak Hükümler 
624
4. Eksik İfa Halinde İşsahibinin Yükleniciye Karşı Sahip Olacağı Haklar 
633
a. İşsahibinin Eserin Eksik Teslimi Halinde Aynen İfa, Eserin Eksik Teslimi Nedeniyle Oluşan Zararın Giderilmesi Hakkı 
634
b. Bedelden İndirim, Eserin Eksik Teslim Edilmiş Olmasından Doğan Zararın Giderilmesini Talep Hakkı 
637
c. İşsahibinin Ödemezlik Def’ini Kullanma Hakkı 
648
C. Yüklenicinin Temerrüdü (Direnimi) 
649
1. Yüklenici (Borçlu) Temerrüdünün (Direniminin) Koşulları 
649
a. Borcun İstenebilir (Muaccel) Olması 
649
b. Teslimi Gereken Tarihin Birlikte Kararlaştırılmış veya Yükleniciye İhtar Gönderilmiş Olması 
650
c. İfanın Mümkün Olması 
651
d. İfanın Gerçekleşmemiş Olması 
653
e. Temerrüde (Direnime) Engel Bir Neden Bulunmaması 
653
2. Borçlu Temerrüdünün (Direniminin) Sonuçları 
654
a. Borçlu Temerrüdü (Direnimi) Sonrası Süre 
654
aa. Süre Verilmesi 
654
bb. Süre Verilmesi Gerekmeyen Durumlar 
655
3. Borçlunun Direnimi Halinde Alacaklının Seçimlik Hakları 
656
a. Gecikmiş İfayı Bekleme ve Gecikme Nedeniyle Tazminat İsteme Hakkı 
657
aa. Aynen İfayı Beklemek 
658
bb. Nama İfa 
658
aaa. Nama İfaya İzin Davası 
658
cc. Alacak Davası 
666
dd. Gecikme Tazminatı 
668
ee. Ceza Koşulu (Cezai Şart) 
686
aaa. Ceza Koşulunun Çeşitleri 
699
aaaa. Seçimlik Ceza 
699
bbbb. İfaya Ekli Ceza (Gecikme Cezası) 
702
cccc. Dönme Cezası (Cayma Cezası) 
705
D. İmkansızlık 
708
III. ESER SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN ZARARLARDAN SORUMLULUK 
716
A. Genel Olarak 
716
1. Yüklenicinin Kaza Geçirmesi Halinde İşsahibinin Sorumluluğu 
716
2. İşçilerin Geçirdiği Kaza Nedeniyle İşsahiplerinin Sorumluluğu 
717
3. İşçilerin Geçirdikleri Kaza Nedeniyle Yüklenicinin Sorumluluğu 
717
4. Üçüncü Kişilere Verilen Zarardan Dolayı Yüklenicinin Sorumluluğu 
718
5. İşçilerin, İfa Yardımcılarının İşsahibine Verdikleri Zarardan Ötürü Yüklenicinin Sorumluluğu 
719
6. Taşınmaz Maliki İşsahibinin Sorumluluğu 
720
a. Taşınmaz Malikinin Sorumluluğunun Koşulları 
721
aa. Zarar 
721
bb. İlliyet Bağı 
721
7. Bina Malikinin Sorumluluğu 
722
8. Üçüncü Kişilerin Zarar Görmesi Halinde Haksız Fiil Hükümlerine Göre Sorumluluk 
723
a. Eylem 
724
b. Borca Aykırılık 
724
c. Zarar 
724
d. İlliyet Bağı 
724
e. Kusur 
724
9. Zararın Giderilmesi Yükümlülüğünde Haksız Fiil Hükümlerinin Uygulanması 
724
10 Giderim Yükümlülüğü Bakımından Faiz Başlangıcı 
724
11. Zamanaşımı 
725
12. Rücu Davasında Zamanaşımı 
725
13. Ceza Mahkemesi Kararının Giderim Yükümlülüğüne İlişkin Davada Bağlayıcı Olup Olmadığı 
725
14. Giderim Yükümlülüğünde Kusur 
725
15. Eser Sözleşmesinde Kusur Raporu 
726
16. Giderim Yükümlülüğünde Zararın Belirlenmesi, Tazminatın İndirilmesi 
726
KAYNAKÇA 
731
İKİNCİ BÖLÜM
SÖZLEŞME DIŞI SORUMLULUK
§11. SÖZLEŞME DIŞI SORUMLULUĞUN KAYNAKLARI 
733
Prof. Dr. Çağlar ÖZEL
Hâkim Dr. Ümit İlker ÖZCAN
I. GENEL OLARAK 
733
II. KUSURA DAYANAN SORUMLULUK (HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU) 
736
A. Genel Olarak 
736
B. Kusura Dayanan Haksız Fiil Sorumluluğunun Koşulları 
738
1. Eylemin Hukuka Aykırılığı 
738
a. Genel Olarak 
738
b. Hukuka Aykırılığı Ortadan Kaldıran Haller 
741
aa. Hukuk Düzeninin Verdiği Yetkinin Kullanılması 
743
bb. Zarar Görenin Rızası 
744
cc. Üstün Nitelikli Kamusal ya da Özel Yarar 
745
dd. Haklı Savunma 
746
ee. Hakkın Korunması İçin Kuvvet Kullanılması (Bizzat İhkak–ı Hak) 
748
ff. Zorda Kalma (Iztırar Hali) 
749
c. Ahlaka Aykırılık 
750
d. Hukuka Aykırılık–Kusur Farkı 
751
2. Kusur 
752
3. Zarar 
756
a. Genel Olarak 
756
b. Zarar Türleri 
758
aa. Maddi Zarar 
758
bb. Manevi Zarar 
759
cc. Fiilî Zarar – Yoksun Kalınan Kazanç – Normatif Zarar 
760
dd. Müspet Zarar – Menfi Zarar 
761
ee. Malvarlığı Zararı – Bedensel Zarar – Diğer Zararlar 
762
ff. Doğrudan Zarar– Dolaylı Zarar– Yansıma Zarar 
764
gg. Mevcut Zarar – Müstakbel Zarar – Muhtemel Zarar 
767
hh. Gerçek Zarar – Muhtemel (Olası) Zarar 
768
4. Nedensellik (İlliyet) Bağı 
769
a. Mantıki Nedensellik Bağı 
769
b. Şart Kuramı 
770
c. Uygun Nedensellik Bağı Teorisi 
771
d. Normun Koruma Amacı Kuramı 
773
e. Birden Çok Neden ve Nedensellik Bağı 
774
III. KUSURA DAYANMAYAN SORUMLULUK HALLERİ 
775
A. Genel Olarak 
775
B. Borçlar Kanununda Düzenlenen Kusursuz Sorumluk Halleri 
776
1. Genel Olarak 
776
2. Hakkaniyet Esasına Dayanan Kusursuz Sorumluluk Olarak Ayırt Etme Gücünden Yoksun Olanların Sorumluluğu 
776
3. Özen Yükümüne Aykırılıktan Doğan Sorumluluk (Sebep Sorumluluğu Halleri) 
779
a. Adam Çalıştıranların (İstihdam Edenlerin) Sorumluluğu 
779
aa. Genel Olarak 
779
bb. Sorumluluğun Koşulları ve Uygulama Alanı 
780
aaa. Adam Çalıştıranla Çalışan Arasında Bir Hizmet İlişkisi Bulunmalıdır 
780
aaaa. Adam Çalıştıran ve Çalışan Kavramları 
780
bbbb. Bir Hizmet İlişkisi Olmalıdır ve Haksız Fiil İşin (veya Hizmetin) Görülmesi Dolayısıyla İşlenmelidir 
781
bbb. Haksız fiil Sorumluluğunun Kusur Dışındaki Diğer Unsurlarının Gerçekleşmiş Olması Gerekir 
783
ccc. Adam Çalıştıran Kurtuluş Kanıtı Getirememiş Olmalıdır 
783
aaaa. Seçimi Gerçekleştirmede Özenli Davranıldığının Kanıtlanması 
784
bbbb. Talimat Vermede Özenli Davranıldığının Kanıtlanması 
784
cccc. Denetlemede ve Gözetimde Özenli Davranıldığının Kanıtlanması 
784
dddd. İşletmenin Çalışma Düzeninin Zararın Doğmasını Önlemeye Elverişli Olduğunun Kanıtlanması 
785
b. Hayvan Bulunduranların Sorumluluğu 
786
aa. Genel Olarak 
786
bb. Hayvanın Bir Zarar Vermiş Olması 
787
cc. Hayvan Bulunduran Sıfatı 
787
dd. Kurtuluş Kanıtı 
788
ee. Alıkoyma Hakkı 
788
c. Yapı Malikinin Sorumluluğu 
789
aa. Genel Olarak 
789
bb. Sorumluluğun Şartları 
790
aaa. Sorumluluğun Genel Şartları 
790
bbb. Sorumluluğun Özel Şartları 
791
ccc. Sorumlu Yapı Eseri Malikidir 
791
ddd. Zarar Bina veya Yapı Eserinden Kaynaklanmalıdır 
791
eee. Yapı Eserinin Yapımında Bozukluk ya da Bakımında Eksiklik Bulunmalıdır 
792
C. Tehlike Sorumluluğu 
793
1. Genel Olarak 
793
2. Tehlike Sorumluluğu Kavramı ve Tehlike Sorumluluğunun Gelişimi 
794
a. Tehlike Sorumluluğu Kavramı 
794
b. Tehlike Sorumluluğunun Gelişimi 
796
3. Türk Borçlar Kanununa Göre Genel Tehlike Sorumluluğu 
799
a. Genel Tehlike Sorumluluğuna İlişkin Hükmün Özellikleri 
799
aa. TBK m.71 Hükmünün Genel Kural Niteliğinde Olması 
799
bb. TBK m.71 Hükmü Bakımından Değerlendirme 
801
b. Genel Tehlike Sorumluluğunun Sorumluluk Hukuku İçerisindeki Yeri 
801
c. Genel Tehlike Sorumluluğunun Şartları 
802
aa. Bir İşletme Faaliyeti Olmalıdır 
802
bb. Bu İşletme Faaliyeti Önemli Ölçüde Tehlike Arz Etmelidir 
804
aaa. Önemli Ölçüde Tehlikeliliğin Unsurları 
804
aaaa. Genel Olarak 
804
bbbb. Seçimlik Unsurlar 
805
aaaaa. İşletme Faaliyetinin Sıkça veya Ağır Zarar Doğurmaya Elverişli Olması 
805
bbbbb. İşletme Faaliyetinin Özel Tehlike Sorumluluğu Düzenlemelerindeki Tehlikeye Benzerlik Göstermesi 
806
cccc. Zorunlu Unsur Olarak Kaçınılmazlık 
806
aaaaa. Zarar İşletmenin Tipik (Karakteristik) Tehlikesinin Gerçekleşmesi Sonucu Meydana Gelmelidir 
807
bbbbb. Tipik Tehlike ile Zarar Arasında Uygun Nedensellik Bağı bulunmalıdır 
809
bbb. Haksız Fiilin Diğer Unsurları 
809
d. Genel Tehlike Sorumluluğunda Tazminat 
810
aa. Tazminat Borcunun Tarafları 
810
aaa. Tazminat Borçlusu 
810
bbb. Tazminat Alacaklısı 
811
bb. Genel Tehlike Sorumluluğu Çerçevesinde Tazmin Edilebilecek Zararlar 
811
e. Birden Fazla Sorumluluk Sebebinin Bulunması 
813
f. TBK m.71/IV Hükmünün Anlamı 
814
IV. ÖRNEK İÇTİHATLAR 
820
KAYNAKÇA 
825
§12. SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA İŞVERENİN SGK’YA KARŞI
SORUMLULUĞU – RÜCU 
831
Prof. Dr. Kadir ARICI
I. GİRİŞ 
831
II. İŞVERENİN SGK’YA KARŞI YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE HUKUKİ SONUÇLARI 
832
A. İşverenin SGK’ya Karşı Yükümlülükleri 
832
B. İşverenin Yükümlülüklerinin İhlalinin Sonuçları 
833
1. Cezai Müeyyideler 
833
a. İdari Para Cezaları 
833
b. Cezai Müeyyideler 
834
2. İdari Müeyyideler 
835
3. Hukuki Müeyyide: Rücu 
836
III. RÜCU KAVRAMI – HUKUKİ NİTELİĞİ VE UNSURLARI 
836
A. Rücu Kavramı 
836
B. Hukuki Niteliği 
837
C. Rücu Hakkının Amacı 
838
D. SGK’nın Rücu Hakkını Doğuran Şartlar 
839
1. Sosyal Sigorta İlişkisi İçinde Bir Çalışmanın Var Olması 
840
2. Sosyal Sigorta Riskinin Ortaya Çıkması 
840
3. Sosyal Sigorta İlişkisinden Doğan Yükümlülüklerin İhlal Edilmiş Olması 
841
4. Kurumun Sigortalıya Yardım Yapmış Olması 
841
5. Rücu Hakkının Süresinde Kullanılması 
841
IV. SGK’NIN RÜCUNUN KİŞİ BAKIMINDAN KAPSAMI 
842
A. İşveren ve İşveren Vekili 
842
B. Üçüncü Kişi 
842
C. Sigortalı 
843
V. SGK’NIN İŞVERENE RÜCU ETMESİNE YOL AÇAN SEBEPLER 
843
A. İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları Sigortası Kapsamında Rücu 
843
1. Sigortalıyı Tescilsiz Çalıştırmaktan (m.23/2) Doğan Rücu: Kusur Şartı Aranmaksızın Sorumluluk ve Rücu 
843
2. Sosyal Sigorta İlişkisinden Doğan Yükümlülüklere Aykırı Davranmaktan Doğan Rücu: Kusur Şartına Bağlı ve Kusuru Oranında Rücu 
845
a. İş Kazasını Bildirmemekten Kaynaklanan Rücu 
845
b. İlk Yardım Yapmamaktan Kaynaklanan Rücu 
845
c. Sigortalıyı Uygun Olmayan İşlerde Çalıştırmaktan Kaynaklanan Rücu 
846
3. İş Kazası ve Meslek Hastalığının Ortaya Çıkmasında Kusurlu Olmaktan Kaynaklanan Rücu: Kusuru Oranında Rücu 
846
B. Genel Sağlık Sigortasından Doğan Rücu 
847
1. Hastalık Durumunda Rücu 
848
2. Analık Sigortasından Rücu 
848
C. Uzun Vadeli Sigorta Dallarından Doğan Sorumluluk 
849
1. Maluliyet Sigortasından Doğan Rücu 
849
2. Ölüm Sigortasından Rücu 
850
a. Ölüm Sigortasında Rücu Halleri 
851
aa. Sigortalıların Ölümüne Bağlı Rücu 
851
bb. Hak Sahiplerinin Ölümüne Bağlı Rücu 
851
b. Ölüm Sigortasında Üçüncü Kişiye Rücuda Kast Şartı 
852
VI. RÜCU DAVALARI 
853
A. Rücu Davasının Hukuki Niteliği 
853
B. Rücu Davasında Dava Açılma ve Zaman Aşımı 
853
1. Rücu Davasının Açılma Zamanı 
853
2. Rücu Davasında Zamanaşımı 
853
C. Rücu Davalarında Husumet 
854
1. İşveren ve İşveren Vekili 
854
2. Üçüncü Kişiler 
854
a. Gerçek Şahıslar 
855
aa. Alt İşveren 
855
bb. Geçici İş İlişkisinde Ödünç Alan İşveren 
855
cc. İşyerini Devir Alan Kimseler 
855
dd. Mirasçılar 
856
ee. Araç Sahipleri –İşletenler 
856
b. Sigorta Kuruluşları 
856
aa. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası 
856
bb. İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası 
857
cc. İşverenin Sorumluluk Sigortası 
857
dd. Güvence Hesabı 
857
c. Tasfiye ve Tasfiye İdareleri 
858
D. Rücu Davası Açılamayacak Kişiler 
858
E. Görevli ve Yetkili Mahkeme 
859
VII. RÜCU DAVLARINDA RÜCU ALACAĞININ HESABI 
859
A. Rücu Alacağının Alt Sınırı 
860
B. Rücu Alacağının Üst Sınırı 
861
C. Rücu Hesabına Dahil Edilemeyecek Giderler 
861
VIII. SONUÇ 
863
KAYNAKÇA 
864
§13. SGK’NIN İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞINDAN DOĞAN
ZARARLARDA RÜCU HAKKI 
865
Hâkim Nurten FİDAN ÖZDERİN
I. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU’NUN RÜCU HAKKI 
865
II. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU’NUN, İŞVERENE KARŞI RÜCU HAKKININ HUKUKİ NİTELİĞİ 
867
III. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU’NUN RÜCU HAKKI KAPSAMINDA İŞVERENİN SORUMLULUĞU 
868
A. İş Kazası 
869
B. Meslek Hastalığı 
870
IV. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIKLARI NEDENİYLE KURUM TARAFINDAN SİGORTALIYA YAPILAN ÖDEMELER VE BAĞLANAN GELİRLER 
871
V. RÜCU TAZMİNATININ HESAPLANMASI 
874
VI. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU’NUN AÇTIĞI RÜCUAN TAZMİNAT DAVALARINDA ZAMANAŞIMI VE FAİZ 
877
VII. ÖRNEK İÇTİHATLAR 
877
KAYNAKÇA 
890
§14. AİLE İÇİ ŞİDDETTE SORUMLULUK 
891
Prof. Dr. Şebnem AKİPEK ÖCAL
I. ŞİDDET KAVRAMI VE ŞİDDET TÜRLERİ 
891
A. Şiddet Kavramı 
891
B. Şiddet Türleri 
892
II. AİLE İÇİ ŞİDDET VE KADINA KARŞI ŞİDDET 
894
III. ŞİDDET SONUCU ORTAYA ÇIKAN BEDENSEL ZARAR VE SORUMLULUK 
898
IV. 6284 SAYILI KANUN VE KORUMA TEDBİRLERİ 
903
KAYNAKÇA 
908
§15. DENİZ KAZALARINDA KİŞİSEL ZARARLARA YÖNELİK
DÜZENLEMELER 
911
Dr. Esat GÜZEL
I. ULUSLARARASI DÜZENLEMELER 
911
A. Dünya Çalışma Örgütü (ILO) Sözleşmeleri 
911
B. Deniz İş Sözleşmesi (MLC–2006) 
913
C. Uluslararası Emniyetli Yönetim Sistemi (ISM) 
914
D. Koruma ve Tazmin (P&I) Sigortaları 
915
II. ULUSAL DÜZENLEMELER 
916
A. Deniz İş Kanunu 
916
B. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 
918
C. Türk Ticaret Kanunu (Deniz Ticareti) 
922
D. Borçlar Kanunu 
923
E. Deniz Kazalarından Kaynaklı Tazminat Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi 
926
III. BÖLÜM ÖZETİ VE DEĞERLENDİRME 
930
KAYNAKÇA 
932
§16. TRAFİK KAZALARINDAN KAYNAKLANAN
SORUMLULUKLAR 
933
Çelik Ahmet ÇELİK
I. GİRİŞ: GENEL OLARAK TRAFİK KAZALARI 
933
A. Tanımlar 
933
1. Trafik Kazası Tanımı 
933
2. Trafik Kazası Sayılmanın Koşulları 
933
3. Trafik Kazalarıyla İlgili Bazı Tanımlar 
934
B. Zarar Sorumluları 
936
II. MOTORLU ARAÇ İŞLETENLER 
936
A. Genel Olarak 
936
1. Yasal Düzenlemeler 
936
2. Araç Sahibi ve İşleten Sayılmanın Koşulları 
938
3. Sorumluluk Koşulları 
938
4. Sorumluluk Nedenleri 
939
B. İşletenler 
939
1. Araç Sahibi 
939
2. İşyerlerinde Kullanılan Araçların Sahip ve İşletenleri 
939
3. Personel Taşıma Araçlarının İşletenleri 
940
4. Ticari Amaçla Motorlu Araç İşletenler 
940
5. Yolcu Taşımacılarının “Taşımacı” ve “İşleten” Olarak Sorumlulukları 
940
6. Mülkiyeti Muhafaza Kaydıyla Satışta Alıcı Sıfatıyla Sicilde Kayıtlı Görülen ile Ariyet veya Rehin Alan Kişilerin “İşleten” Sayılması 
941
7. Uzun Süreli Araç Kiralamada Kiracının “İşleten” Olarak Sorumluluğu 
942
C. İşletenin Belirlenmesi 
945
1. Araç Sorumlularının Belirlenmesi 
945
2. Araçların Trafik Siciline Tescil Ettirilmesi Zorunluluğu 
947
3. Araçların Satış ve Devirlerinde Araç Sahibi veya İşletenin Belirlenmesi 
948
4. Resmi Satış Yapılmadan İşleten Sıfatının Alıcıya Geçmesi (Ayrık Durum) 
950
5. İcra Yoluyla Araç Satışlarında Alıcının Sorumluluğunun Başlangıcı 
951
6. Araçlara Konulan Hacizlerin ve Satışların Geçerliği 
952
7. Araç Devirlerinin Sigortacıya Bildirilmesi 
953
8. Miras Ortaklığında “İşleten” Sıfatı 
953
III. MOTORLU ARAÇ İŞLETENİN SORUMLULUĞU 
954
A. Genel Olarak 
954
1. Yasal Düzenlemeler 
954
2. Sorumluluk Nedenleri 
954
3. Sorumluluk Koşulları 
955
B. Motorlu Aracın İşletilmesi 
955
1. Yasa Hükmü ve Motorlu Araç İşletenlerin Sorumluluğu 
955
2. Motorlu Aracın İşletilmesi 
957
3. İşletilme Halindeki Motorlu Araç Konusunda Öğretideki Görüşler 
958
4. İşletilme Halindeki Araç Konusunda Görüşlerimiz 
960
5. Motoru Çalışan ve Trafiğe Çıkarılan Her Araç, Hareket Halinde Olsun Olmasın, Her Durumda “İşletilme” Halindedir 
961
6. Yasanın 85/3. Maddesindeki “İşletilme Halinde Olmayan” Araç Düzenlemesinin Yanlışlığı ve Gereksizliği 
965
C. Sorumluluğun Hukuksal Niteliği 
970
1. Tehlike Sorumluluğu 
970
2. İşletme Tehlikesi ve İşletme Sorumluluğu 
971
3. İşletenin Sorumluluğuna İlişkin 85. Maddenin 3. Fıkrası Hakkında 
973
D. Sorumluluk Koşulları 
973
1. Zarar, “İşletilme Halinde” Olan Bir Motorlu Araçtan Kaynaklanmalıdır 
973
2. Zararı Doğuran Motorlu Araç “İşletilme” Halinde Olmalıdır 
974
3. Motorlu Araçtan Kaynaklanan Bir “Zarar” Doğmuş Olmalıdır 
975
4. Zarar, Sürücünün veya Yardımcı Kişilerin Kusurundan Kaynaklanmalıdır 
975
5. İşleten, Araçtaki Bozukluktan (Teknik Arızadan) Sorumludur 
976
6. İşleten (Taşımacı), “İşletme Kusurlarından” Sorumludur 
979
7. İşleten, İmalât Hatalarından Sorumlu Tutulabilir mi? 
979
8. Motorlu Araç İşletilmesinin Ağır ve Tehlikeli İşlerden Olması Nedeniyle, İşletenlerin (İşveren Olarak) Önlem Alma Yükümlülükleri 
980
9. İşletenlerin, Araç Sürme Sürelerine Uyulmasını Sağlama Yükümlülükleri 
980
10. İşletenin, Motorlu Aracın İşletilmesi Sırasında, Çalışanların Birbirlerine Verdikleri Zarardan “İşveren” Olarak Sorumluluğu 
980
E. İşleten Gibi Sorumlu Olanlar 
980
1. Motorlu Araçlarla İlgili Mesleki Faaliyette Bulunanlar (Genel Olarak) 
981
2. Oto Servis ve Tamirhane Sahiplerinin Sorumlulukları 
982
3. Galeri Sahibinin, Satış İçin Bırakılan Araçtan Dolayı Sorumluluğu 
984
4. Otoparka ve Garaja Bırakılan Araçlardan Sorumluluk 
985
5. Oto Kiralama Şirketlerinin “İşleten” Olarak Sorumluluğu 
987
6. Yarış Düzenleyicilerinin Sorumluluğu 
989
7. Devlet ve Kamu Kurumlarının Sorumlulukları 
989
8. Motorlu Aracı Çalan veya Gaspeden Kişiler 
990
9. Sürücü Kursu İşletenin ve Eğitmenlerin Sorumlulukları 
990
F. Özel Sorumluluk Durumları 
990
1. İşletenin, Kazadan Sonraki Yardım Çalışmalarına Katılanların Uğradıkları Zararlardan Sorumluluğu 
990
2. İşletenlerin Üçüncü Kişilerin Zararından Ortaklaşa Sorumlulukları 
991
3. İşletenlerin Birbirlerinin Zararlarından Sorumlulukları 
992
4. Karayolunda Çekilen Araçlardan Sorumluluk 
993
5. İşletenin Araç Malikine Karşı Sorumluluğu 
994
6. Hatır Taşıması ile Hatır İçin Kullanma ve Kullandırmada Sorumluluk 
994
7. Çalınmış ve Gasbedilmiş Araca Bilerek Binene Karşı Sorumluluk 
997
8. Yarışta, Yarışçı ve Yardımcısı ile Araç Zararlarından Sorumluluk 
997
G. Uygun Nedensellik Bağı 
997
1. Sorumluluk İçin Uygun Nedensellik Bağının Gerekliliği 
997
2. Genel Olarak Kaza Nedenleri 
998
3. Uygun Nedensellik Bağının Kolayca Belirlenemediği Olaylar 
999
4. Dış Etkenlerin Kazaya Neden Olması Durumunda, İşleten ve Sürücünün Sorumluluğu Yönünden “Nedensellik Bağı”nın Kesilmesi 
1000
5. Kasıtlı Eylemlerde İşletenin Sorumluluğu Yönünden Nedensellik Bağının Kesileceği; “Kasıt” ve “Kaza” Kavramlarının Bir Arada Olamayacağı Görüşü 
1002
H. İşletenin Sorumluluktan Kurtuluş Nedenleri 
1004
1. Yasal Düzenlemeler 
1004
2. Sorumluluktan Kurtuluş Koşulları 
1004
3. İşleteni Sorumluluktan Kurtaran Genel Kurtuluş Nedenleri 
1006
4. Aracın Çalınmasında İşletenin Kusuru Yoksa, Sorumlu Tutulamaz 
1009
5. İşletenin, Sorumluluktan Kurtulabilmesinin Koşulları 
1010
I. Sorumluluğun Azaltılması ve Kaldırılması Yasağı 
1010
1. Genel Olarak 
1010
2. Karayolları Trafik Kanunu’nun Sözleşme Yasağına İlişkin Hükümleri 
1011
3. Türk Ticaret Kanunu’nun Sözleşme Yasağına İlişkin Hükümleri 
1012
IV. TAŞIMACININ SORUMLULUĞU 
1014
A. Karayolu Taşımacılığı 
1014
1. Kara Taşımaları 
1014
2. Taşımacı 
1014
3. Tacir ve Ticari İş 
1015
4. Taşımacı Gibi Sorumlu Olanlar 
1015
5. Taşıma İşini Geçici Olarak Üstlenenler 
1015
6. Yolcu Taşımacılığı Yapan Kamu Kurum ve Kuruluşları 
1015
7. Oto Kiralama Şirketlerinin Taşımacı Olarak Sorumlulukları 
1016
8. Taksi İşletenlerin “Taşımacı” Olarak Sorumlulukları 
1017
9. Gezi Düzenleyenlerin “Taşımacı” Olarak Sorumlulukları 
1017
B. Taşımacının Sorumluluğu 
1018
1. Motorlu Araç İşleten Olarak Taşımacının Sorumluluğu 
1018
2. Motorlu Araç İşletenin “Taşımacı” Olarak Yolculara Karşı Sorumluluğu 
1019
3. Taşımacının, Yolcuların Birbirlerine Verdikleri Zarardan Sorumluluğu 
1021
4. İşletenin “Taşımacı” Olarak “İşletme Kusurları” 
1021
5. Gasp ve Soygun Olaylarında Taşımacının Sorumluluğu 
1022
V. MOTORLU ARAÇ İŞLETENLERİN İŞVEREN OLARAK SORUMLULUKLARI 
1023
A. Sorumluluk Nedenleri 
1023
1. Genel Olarak 
1023
2. Çalıştırılan Kişilerden Sorumluluk 
1023
3. Çalıştırılan Kişilere Karşı Sorumluluk 
1024
B. Sorumluluk Konuları 
1024
1. İşyerlerinde Kullanılan Araçlardan Sorumluluk 
1024
2. Taşıma ve Ulaşım İşlerinde Görevli Kişilerin, Bu Görevlerini Yaptıkları Sırada Geçirdikleri “Trafik–İş” Kazalarından Sorumluluk 
1025
3. Personel Taşıma Araçlarından Sorumluluk 
1025
4. Ticari Amaçla Motorlu Araç İşletenlerin İşveren Olarak Sorumlulukları 
1026
5. Motorlu Araçlarla İlgili Meslek Sahiplerinin “İşveren” Olarak Sorumlulukları 
1026
C. Sorumluluk Koşulları 
1027
1. Olayın “Trafik Kazası” Sayılması 
1027
2. Olayın “İş Kazası” Sayılması 
1027
3. Olayın Bir “Trafik–İş Kazası” Sayılması 
1029
D. Trafik Yasasına Göre İşverenin Yükümlülükleri 
1029
1. Motorlu Araç İşleten veya Kullanan İşverenler ve Çalıştırılan Kişiler 
1029
2. Trafik Yasası’na Göre Uyulması Gereken Kurallar ve Alınması Gereken Önlemler 
1030
E. Taşımacı Olarak İşverenin Yükümlülükleri 
1034
1. Taşımacılar ve Taşıma İşlerinde Çalışanlar 
1034
2. Taşımacının Yükümlülükleri 
1035
F. İş Sağlığı ve İş Güvenliği Yönünden Sorumluluk 
1037
1. Genel Olarak 
1037
2. İş Sağlığı ve İş Güvenliği Yasası’na Göre İşverenin Yükümlülükleri 
1040
3. İşverenlerin Önlem Alma Yükümlülükleri 
1040
4. Trafik–İş Kazaları Yönünden İşverenlerin Önlem Alma Yükümlülüğü 
1041
VI. TRAFİK KAZALARINDA SİGORTACININ SORUMLULUĞU 
1043
A. Sigorta Türleri 
1043
1. Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası 
1044
2. İsteğe Bağlı Sorumluluk Sigortası 
1044
3. Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası 
1044
4. Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası 
1045
5. Güvence Hesabı 
1046
6. Uluslararası Yeşil Kart (Green Card) Sigorta Poliçesi 
1046
7. Motorlu Kara Taşıt Araçları Kasko Sigortası 
1047
8. Birleşik (Paket) Sigorta Poliçesi 
1047
9. Ferdi Kaza Sigortası 
1048
10. Karayolu Turist Taşıma Araçları Zorunlu Sigortaları 
1048
B. Sigortacının Sorumluluğu 
1049
1. Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortasında, Sigortacının Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu 
1049
2. Zorunlu Taşıma Sigortasında, Sigortacının Yolculara Karşı Sorumluluğu 
1050
3. Zorunlu Koltuk Sigortasında Sorumluluk 
1051
4. Güvence Hesabının Sorumluluğu 
1051
5. Diğer Sigorta Türlerinde Sigortacının Sorumluluğu 
1052
VII. DEVLETİN TRAFİK KAZALARINDAN KAMUSAL SORUMLULUĞU 
1052
A. Genel Olarak 
1052
1. Kamu Araçlarının İşletilmesinden Kaynaklanan Sorumluluklar 
1052
2. Kamu Hizmetlerinin İşleyişindeki Kusur ve Eksikliklerden Dolayı Sorumluluklar 
1053
3. Yasal Düzenlemelerde ve Denetimlerde Yetersizlik 
1054
B. Devletin Kamusal Sorumluluğu 
1054
1. Trafik Kazalarından Dolayı, Devlet, Sorumlu Tutulabilir mi? 
1054
2. Devletin Anayasal Sorumluluğu 
1055
3. Ulaşım Politikaları ve Hizmet Kusurları 
1055
C. Kamu Kuruluşlarının Sorumluluğu 
1057
1. Kamu Yapılarından Sorumluluk 
1057
2. Karayolları İdaresinin Sorumluluk ve Yükümlülükleri 
1057
3. Karayolu Yapım, Bakım ve Onarım Çalışmalarından Sorumluluk 
1058
4. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün ve Trafik Kuruluşlarının Görev ve Yetkileri 
1060
5. Belediyelerin Sorumluluk ve Yükümlülükleri 
1060
6. Yolcu Taşımada Devletin Sorumluluk ve Yükümlülükleri 
1061
7. Yabancı Plakalı Araçlardan Sorumluluk 
1062
D. Demiryolları İdaresinin Sorumluluğu 
1067
1. Trenlerle Taşınan Yolculara ve Eşya Sahiplerine Karşı Sorumluluk 
1067
2. Demiryolları İdaresinin Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu 
1067
3. DDY’nin Genel Hükümlere Göre Sorumluluğu 
1070
4. Demiryollarıyla İlgili Ceza Sorumluluğu 
1071
E. Danıştay Kararları 
1071
1. Karayolu Yapım ve Bakımından Sorumlulukla İlgili Kararlar 
1071
2. Trafik İşaret ve Uyarı Levhalarından Sorumluluk 
1073
3. Trafik Tescil Kayıtlarından Sorumluluk 
1074
4. Yabancı Plakalı Araçların Sigortasız Yurda Girmesinden Sorumluluk 
1075
§17. BEDENSEL ZARARLARDAN DOLAYI İDARENİN
SORUMLULUĞU 
1077
Prof. Dr. Müslüm AKINCI
I. GİRİŞ 
1077
II. SORUMLULUK 
1077
III. İDARENİN SORUMLULUĞU 
1078
IV. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNUN ÜÇ GEREKLİLİK ŞARTI 
1079
A. Zarar [Damage/Loss] 
1081
B. Uygun Nedensellik Bağı (İlliyet Rabıtası) 
1083
V. SORUMLULUK NEDENLERİ 
1084
A. Kusur Sorumluluğu [Fault–Based Liability] 
1084
1. Hizmetin Hiç İşlememesi 
1089
2. Hizmetin Kötü İşlemesi 
1090
3. Hizmetin Geç İşlemesi 
1096
4. Görev Kusuru – Kişisel Kusur Ayrımı 
1099
VI. İDARENİN SORUMLULUĞUNA ETKİLİ OLABİLECEK BAZI DURUMLAR 
1109
A. Bünyesel Zayıflıktan Kaynaklı Zararlar 
1110
B. Hatalı Tıbbi Uygulama (Malpraktis) Sonucu Oluşan Zarar 
1110
C. Komplikasyon ve Aydınlatılmış Onam 
1111
VII. KUSURSUZ SORUMLULUK 
1118
A. Kusursuz Sorumluluğun Özellikleri 
1120
B. Kusur ve Kusursuz Sorumluluğa Dair Kıyaslama: İki Evre Analizi 
1121
C. Kusursuz Sorumluluk [No–Fault Liability] Nedenleri 
1124
1. Risk ilkesi [The Principle of Risk] 
1124
a. Tehlikeli Araç, Yöntem ve Durumlar 
1125
b. Mesleki Risk 
1126
2. Kamu Külfetlerinin Paylaşılması İlkesi: [The Principle of Equality before Public Burdens] 
1129
3. Müterafik Kusur [Contributory Negligence/Fault] 
1133
4. Sosyal Risk [Social Risk] 
1133
VIII. KOLLUK TEDBİRLERİ VE BEDENSEL ZARARLAR 
1135
A. Terörle Mücadeleden Kaynaklanan Zararlar 
1136
B. Kolluğun (Suçüstü) Takip ve Müdahalesi Sırasında Meydana Gelen Zararlar 
1136
C. Faili Meçhul Cinayetlerden İdarenin Kusursuz Sorumluluğu 
1139
D. Kolluk Hizmeti Görüldüğü Sırada Personelin Zarar Görmesi 
1141
E. Gözaltında İken Ölüm 
1142
IX. DEPREM NEDENİYLE OLUŞAN BEDENSEL ZARARLARDAN DOLAYI SORUMLULUK NEDENLERİ 
1143
A. İdarelerin Afeti Önleme ve Zararı Önleyici Tedbirleri Alma Konusundaki Görevleri 
1144
B. İdarenin Yaşam Hakkını Koruma Ödevi 
1146
C. Gözetim ve Denetim Görevinin İhmali 
1147
D. Arama/Kurtarma Faaliyetlerinin Zamanında ve Etkili/Yeterli Düzeyde Yapılmaması 
1148
X. İDARENİN SORUMLULUĞUNU ORTADAN KALDIRAN VEYA AZALTAN HALLER 
1150
A. Mücbir Sebep [Force Major, Force Majeure, Act of God] 
1150
B. Beklenmeyen (Umulmayan) Hal [Cas Fortuit / Caso Fortuito] 
1151
C. Zarar Görenin Kusuru [Fault of the Victims] / Müterafik Kusur 
1152
D. İntihar Olayları 
1159
E. Üçüncü Kişinin Kusuru [Third Parties Fault] 
1160
XI. BEDENSEL ZARARLARDA ZARARIN HESAPLANMASI 
1165
A. İşgücünün ve Çalışma Performansının Kaybı Nedeniyle Tazminat 
1168
B. Geçici İş Göremezlik Tazminatı 
1168
C. Sürekli/Kalıcı Çalışma Gücü Kaybı 
1168
D. Efor Kaybı Tazminatı 
1169
E. Sürekli İş Görmezlik Tazminatı ile Efor Tazminatı Kıyaslaması 
1171
F. Bakıcı Gideri 
1175
G. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı 
1175
XII. MANEVİ TAZMİNAT [COMPANSATION OF NON–PECUNIARY DAMAGES] 
1178
KAYNAKÇA 
1182
§18. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNDA İDARİ YARGIYA
ÖZGÜ KRİTERLERİN GELİŞTİRİLMESİ 
1185
Suna TÜRKOĞLU
I. GİRİŞ 
1185
II. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUĞU 
1187
A. Hizmet Kusuru 
1189
B. Kusursuz Sorumluluk 
1191
C. Sosyal Risk İlkesi 
1193
III. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNUN DİĞER ŞARTLARI 
1194
A. İdari İşlem veya Eylem 
1194
B. İlliyet Bağı 
1194
C. Zarar 
1195
IV. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNU AZALTAN YA DA ORTADAN KALDIRAN HALLER 
1195
A. Kamu Görevlisinin Kişisel Kusuru 
1195
B. Zarar Görenin Kişisel Kusuru 
1196
C. Üçüncü Kişinin Kusuru 
1196
D. Mücbir Sebep 
1197
V. MÜTERAFİK KUSUR 
1198
VI. İDARENİN HUKUKİ SORUMLULUK SEBEPLERİNE İLİŞKİN KRİTERLERİN GELİŞTİRİLMESİ 
1198
A. Efor (Güç) Kaybı Tazminatı Kriteri 
1198
B. Sınır Dışından Atılan Bomba ve Füzelerden Zarar Görenler Yönünden Sosyal Risk İlkesinin Uygulanabilirliği 
1200
C. Akıl Hastalarının Toplum İçin Bir Risk Oluşturduğu, Bu Şahısların Vermiş Olduğu Zararın Sosyal Risk İlkesi Uyarınca İdarece Tazmin Edilebilirliği 
1200
D. Sulama Kanalına Düşen Çocuğu Kurtarmak Amacıyla Kanala Giren 18 Yaşındaki Şahsın Boğulmasından Kaynaklanan Zararda İdarenin Sorumluluğunun Olabilirliği 
1201
E. Kocası Şehit Olan Kadının, Kocasının Cenaze Töreninde İntihar Etmesinden Kaynaklanan Manevi Zararın İdarece Tazmin Edilebilirliği 
1201
F. Destekten Yoksun Kalanların Açmış Olduğu Destekten Yoksun Kalma Tazminat Davalarında, Desteğin Muhtemel Yaşam Süresinin Belirlenmesinde Kriter Olarak Alınacak Yaşam Tablosunun Belirlenmesinde Yaşanan Gelişmeler 
1202
G. Diğer Yaklaşımlar 
1202
VII. SONUÇ 
1205
§19. ÇEVRE KİRLİLİĞİ NEDENİYLE MEYDANA GELEN
BEDENSEL ZARARLARDA SORUMLULUK 
1207
Prof. Dr. Süheyla Suzan GÖKALP
I. GİRİŞ 
1207
II. KAVRAMSAL ÇERÇEVE 
1208
A. Bedensel Zarar 
1208
B. Temel Haklar Kapsamında Beden Bütünlüğünün Korunması 
1209
C. Çevre Hakkı Kapsamında İnsan Sağlığının ve Bedeninin Korunması 
1211
D. Çevre Kirliliği ve Sebep Olduğu Bedensel Zararlar 
1214
III. ÇEVRE KİRLİLİĞİ VE İDARENİN SORUMLULUĞU 
1217
A. İdarenin Görev ve Yetkileri 
1217
B. Çevre Kirliliğinin Önlenmesinde ve Giderilmesinde İdarenin Sorumluluğu 
1218
C. İdarenin Sorumluluğunun Tartışıldığı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi Kararları 
1225
D. İdarenin İzleme ve Denetim Yükümlülüğü 
1231
E. Bedensel Zararların Tazminine İlişkin İdari Yargının Görev Alanı ve Konuya İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararı 
1233
IV. ÇEVREYİ KİRLETENİN HUKUKİ SORUMLULUĞU 
1235
A. Sorumluluk Hukuku Kapsamında Çevre Hukuku 
1235
B. Çevreyi Kirleten ve Çevre Zararı 
1237
C. Çevre Kanunu’na Göre Çevreyi Kirletenin Bireylere Vermiş Olduğu Zarardan Doğan Hukuki Sorumluluğu 
1240
1. Sorumluluğun Niteliği–Kusursuz Sorumluluk 
1241
2. Birden Fazla Kirletenin Olması Durumunda Sorumluluk 
1244
D. Sorumluluğun Tespiti ve İlliyet (Nedensellik) Bağı Sorunu 
1245
E. Kirletenin Kamu Kurum ve Kuruluşları Olması 
1247
F. Çevre Kirliliğinin Neden Olduğu Bedensel Zararlara İlişkin Uyuşmazlıklar 
1248
V. SONUÇ 
1251
KAYNAKÇA 
1253
§20. ÇEVREYE VERİLEN ZARARLARDA İDARENİN
SORUMLULUĞUNUN DANIŞTAY KARARLARI BAKIMINDAN
İNCELENMESİ 
1257
Dr. Dilhun AYAYDIN
I. ÇEVRENİN KORUNMASI VE ÇEVRE HAKKININ ANAYASAL DAYANAKLARI 
1257
II. ÇEVRENİN KORUNMASINA İLİŞKİN MEVZUAT 
1263
III. İDARİ DENETİM VE YAPTIRIM UYGULANMASI 
1269
A. Çevreye İlişkin Yapılan Denetimin Hukuki Niteliği –Kolluk Yetkisinin Kullanımı 
1269
B. Uygulanan Yaptırımlar 
1275
IV. ÇEVRENİN KORUNMASINA İLİŞKİN UYGULANAN İŞLEMLERE KARŞI YARGISAL BAŞVURU YOLLARI 
1278
A. İdarenin Sorumluluğu 
1279
B. Çevreye İlişkin Zararların Tazmini 
1280
V. DANIŞTAY KARARLARINDA OLUŞAN KORUMA ALANI 
1282
A. Düzenleyici İşlemlere Karşı Açılan İptal Davaları 
1283
B. Bireysel İşlemlere Karşı Açılan İptal Davaları 
1284
C. Sürdürülebilir Kalkınma 
1285
Ç. Tam Yargı Davaları 
1285
VI. SONUÇ 
1287
KAYNAKÇA 
1289
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ZAMANAŞIMI
§21. TAZMİNAT VE ALACAKLARDA ZAMANAŞIMI 
1291
Çelik Ahmet ÇELİK
I. GENEL OLARAK ZAMANAŞIMI 
1291
A. Tanım 
1291
B. Zamanaşımının İşlevi 
1292
C. Zamanaşımının Etkisi 
1293
II. ZAMANAŞIMI TÜRLERİ 
1296
A. Kazandırıcı Zamanaşımı – Kaybettirici Zamanaşımı 
1296
B. Sözleşme Zamanaşımı – Haksız Eylem Zamanaşımı 
1297
C. Hukuk Zamanaşımı – Ceza Zamanaşımı 
1298
D. Belirsiz Alacak Davasında Zamanaşımı (m.107) 
1298
E. Kısmi Davada Zamanaşımı (m.109) 
1299
III. HAKSIZ EYLEMLERDE ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 
1299
A. Genel Hüküm Niteliği 
1299
B. Süreler 
1299
1. Olağan Süre 
1299
2. Ek (Kesin) Süre 
1299
3. Olağan Dışı Süre (Ceza Zamanaşımı Süresi) 
1300
C. Zamanaşımının Başlangıcı 
1301
1. Tazminat Sorumlularının Öğrenilmesi 
1302
2. Zararın Öğrenilmesi 
1303
3. Zararın Dava Edilebilir Nitelik Kazanması Koşulu 
1303
D. Zamanaşımının Kesilmesi 
1304
IV. UZAMIŞ CEZA ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 
1305
A. Tanım 
1305
B. Ceza Yasasındaki Süreler 
1306
V. SÖZLEŞMELERDE VE ALACAKLARDA GENEL ZAMANAŞIMI 
1306
A. On Yıllık Süre 
1306
B. Beş Yıllık Süre 
1308
VI. TRAFİK KAZALARINDA ZAMANAŞIMI 
1309
A. Ölümlerde ve Bedensel Zararlarda 
1309
B. Maddi Hasarlarda 
1310
C. Manevi Tazminat İsteklerinde 
1310
D. Yükümlülerin Birbirlerine Dönme Haklarında Süre 
1311
VII. YOLCU TAŞIMADA ZAMANAŞIMI 
1311
A. Karayoluyla Yolcu Taşımada Zamanaşımı 
1311
B. Denizyoluyla Yolcu Taşımada Zamanaşımı 
1312
C. Hava Yoluyla Yolcu Taşımada Zamanaşımı 
1312
VIII. SİGORTALARDA ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 
1313
A. Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortasında 
1313
B. İsteğe Bağlı Sorumluluk Sigortasında (2918 KTK m.100) 
1314
C. Karayolu Zorunlu Taşıma Sigortasında Zamanaşımı 
1314
D. Karayolu Zorunlu Koltuk Sigortasında Zamanaşımı 
1314
E. Güvence Hesabında Zamanaşımı 
1315
F. Tüpgaz Zorunlu Sorumluluk Sigortasında Zamanaşımı 
1315
IX. BİNA VE YAPILARDAN SORUMLULUKTA ZAMANAŞIMI 
1316
X. TEHLİKELİ İŞLETMELERDEN SORUMLULUKTA ZAMANAŞIMI 
1316
XI. SATIM SÖZLEŞMESİNDE ZAMANAŞIMI SÜRELERİ 
1319
A. Sözleşmeye Aykırılıkta Zamanaşımı 
1319
B. Taşınır Satımında Zamanaşımı 
1320
1. Ayıba Karşı İki Yıllık Zamanaşımı 
1320
2. Satıcı Sorumluluğunu Kabul Ederse (Borcunu İkrar Ederse), Zamanaşımı İki Yıl Değil, On Yıl Olacaktır 
1321
3. Satıcının Ağır Kusurlu Olması Durumunda Zamanaşımı 
1321
4. Hizmet Satımında Zamanaşımı Süreleri 
1322
5. Borcun Yerine Getirilmemesinde Zamanaşımı 
1322
6. Zamanaşımının Başlangıcı 
1322
C. Taşınmaz Satımında Zamanaşımı 
1323
1. Sözleşmeye Aykırılıkta (10) Yıllık Genel Zamanaşımı 
1323
2. Binaların (Yapıların) Ayıplı Olmasından Doğan Davalarda Zamanaşımı 
1324
3. Zamanaşımının Başlangıcı 
1326
XII. ESER VE İNŞAAT SÖZLEŞMELERİNDE ZAMANAŞIMI 
1327
A. Sözleşmeye Aykırılıkta Zamanaşımı 
1327
B. Taşınır Eserlerdeki Ayıptan Dolayı Zamanaşımı 
1327
C. Taşınmaz Yapılardaki Ayıptan Dolayı Zamanaşımı 
1328
1. Yasalardaki Hükümler 
1328
2. Önceki ve Sonraki Yasalar Arasındaki Benzerlik 
1329
3. Önceki ve Sonraki Yasalar Arasındaki Fark 
1329
4. Yeni Yasa’da, Yüklenicinin “Ağır Kusuru” Nedeniyle Açılacak Davaların “Teslim” Tarihinden Başlayarak (20) Yıl ile Sınırlandırılmış Olmasının Sakıncaları 
1330
5. 6098 Sayılı Yasa’nın İlgili Maddelerinin Değiştirilmesinin Gerekliliği 
1330
6. Zamanaşımının Başlangıcı 
1331
7. Önceki Yasada Süre Belirtilmemiş Olmasının Yararları ve Yargıtay’ın Depremle İlgili Kararlarındaki Gerekçeler 
1332
XIII. TÜKETİCİNİN KORUNMASI YASASINDA SÜRELER 
1333
A. 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da Süreler 
1333
B. 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da Süreler 
1333
C. Önceki ve Yeni Yasada Süre Farkları 
1334
XIV. İŞ HUKUKUNDA SÜRELER 
1335
A. Yasa Değişikliği 
1335
B. Ücret Alacaklarında Zamanaşımı 
1336
C. İş ve Hizmet Sözleşmesine Aykırılıkta Zamanaşımı 
1337
D. İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarında Zamanaşımı 
1337
E. İş Hukukunda Hak Düşürücü Süreler 
1337
XV. SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA SÜRELER 
1338
A. Zamanaşımı Süreleri 
1338
B. Hakdüşürücü Süreler 
1339
XVI. HASTANE VE HEKİM SORUMLULUĞUNDA ZAMANAŞIMI 
1340
A. Hasta–Hekim İlişkisinde 
1340
B. Özel Hastanelerin Sorumluluğu ve Yardımcı Kişilerden Sorumlulukta 
1340
C. Kamu Hastanelerine Karşı Açılacak Tazminat Davalarında 
1340
D. Sigortalıların Tedavi Gördükleri Hastanelere Karşı Açacakları Davalarda 
1341
XVII. HUKUK YARGILAMA YASASI’NDAKİ SÜRELER 
1342
A. Genel Olarak 
1342
B. 6100 Sayılı Hukuk Yargılama Yasası’ndaki Hak Düşürücü Süreler 
1343
XVIII. İDARİ YARGIDA SÜRELER 
1347
A. İdari Yargı’da Dava Açma Süresi 
1347
B. Sürelerin İşlemeye Başlaması 
1347
C. Ek Süreler 
1348
D. Görevsiz Yargı Yerinde Davanın Reddi Üzerine İdari Yargıda Dava Açma Süresi 
1349
E. İdarenin Yanıt Vermemesi Durumunda Dava Açma Süresi 
1349
F. İdarenin Yanıtı Kesin Değilse 
1349
G. İdare Sonradan Yanıt Verirse 
1349
H. İdareye Başvuru Süresi 
1350
I. İdareye Başvuru Sürelerinin Niteliği 
1350
İ. İdareye Başvuru, Tazminat Davası Açmanın “Ön Koşulu”dur 
1351
J. İnsan Zararlarında Başlangıçtaki Belirsizlik Nedeniyle, Dava Açmadan Önce İdareye Başvurunun Bir Yararı ve Anlamı Olmamak Gerekir 
1351
K. Görevsiz Yargı Yerinde Açılan Davanın, Görevsizlik Kararı Üzerine İdari Yargıda Yeniden Dava Açılması Durumunda “İdareye Başvuru” Koşulu Aranmaz 
1352
L. İdareye Başvuru Sürelerinin İşleyişi 
1352
XIX. İLÂMLARDA ZAMANAŞIMI 
1354
A. Süre 
1354
B. On Yıllık Sürenin Başlangıcı 
1354
C. Örnek İçtihatlar 
1355
KAYNAKÇA 
1359
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
MEDENİ USUL HUKUKU SORUNLARI
§22. BEDENSEL ZARARLAR YÖNÜNDEN SORUMLULUK
HUKUKUNDA MEDENİ USUL HUKUKU SORUNLARI 
1361
Prof. Dr. Sema TAŞPINAR AYVAZ
Av. Dr. Şafak GÜLEÇ
I. BEDENSEL ZARAR KAVRAMI 
1361
II. BEDENSEL ZARARLARDAN DOĞAN UYUŞMAZLIKLARDA ÇÖZÜM YOLLARI 
1366
A. Yargısal Yol (Dava) 
1366
1. Devlet Yargısı 
1366
2. Tahkim 
1367
a. Tahkime Elverişlilik 
1367
b. Bedensel Zararlardan Doğan Uyuşmazlıklarda Tahkim 
1370
c. Sigorta Tahkimi 
1370
3. İlâmsız İcra 
1373
B. Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları (Arabuluculuk) 
1374
III. BEDENSEL ZARARLARDAN DOĞAN SORUMLULUK BAKIMINDAN DAVA TÜRLERİ 
1377
A. Genel Olarak 
1377
B. Bedensel Zararlardan Doğan Tazminat Davalarının Bazı Özellikleri 
1377
1. Maddi Tazminat Davası 
1378
a. Belirsiz Alacak Davası 
1378
b. Kısmi Dava 
1384
c. Tespit Davası 
1386
2. Manevi Tazminat Davası 
1388
IV. YARGI YOLU VE GÖREV 
1390
A. Yargı Yolu 
1390
B. Görevli Mahkeme 
1394
V. YETKİ 
1400
A. Kural 
1400
B. Birden Fazla Davalının Bulunması 
1401
C. Özel Yetki Kuralları 
1403
VI. BEDENSEL ZARARLARLA İLGİLİ DAVALARDA YARGILAMAYA EGEMEN İLKELER 
1406
VII. İSPAT VE DELİLLER 
1407
A. İddia ve Somutlaştırma Yükü 
1407
B. İspat Yükü 
1408
C. İspat Ölçüsü 
1410
D. Deliller 
1413
VIII. GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALAR 
1417
IX. KANUN YOLLARI 
1421
KAYNAKÇA 
1424
BEŞİNCİ BÖLÜM
HESAP TEKNİKLERİ
§23. BEDENSEL ZARARLAR VE DESTEKTEN YOKSUN KALMA
ZARARLARI HESAP TEKNİKLERİ 
1427
Av. Sema UÇAKHAN GÜLEÇ
Hâkim Dr. Ümit İlker ÖZCAN
Mehmet Umur TARHAN
I. BEDENSEL ZARARLARIN HESAPLAMA TEKNİKLERİ 
1427
A. Bedensel Zararlar Hesabı 
1427
1. Bedensel Zararlar Tanımı 
1427
2. Bedensel Zarar Çeşitleri 
1428
3. Bedensel Zararın Hesabı 
1438
4. Beden Tamlığı İhlal Halinde Zarardan Yapılacak İndirimler 
1479
5. Bedensel Zarar Tazminat Hesabı 
1502
6. Tazminatın Ödeme Biçimi 
1508
II. DESTEKTEN YOKSUN KALMA ZARARLARI 
1512
A. Destek ve Yoksunluk Kavramları 
1512
B. Destekten Yoksunluk Şartları 
1513
1. Destekten Yoksun Kalanlar 
1518
2. Destekten Yoksun Kalma Tazminatının Mirasçılara İntikali 
1529
3. Destekten Yoksunluk Zararının Niteliği 
1530
a. Zararın Kapsamı 
1530
b. Zarar Tespitinde Baz Alınacak Unsurlar 
1530
4. Destekten Yoksunluk Zararının Hesabı 
1551
5. Destekten Yoksunluk Zararından Yapılacak İndirimler 
1558
6. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesabı 
1578
7. Tazminatın Hesabında Esas Alınacak Başlama Anı ve Ödeme Biçimi 
1585
C. Peşin Değer Hesap ve Formüleri 
1590
1. Peşin Değer Formülü 
1590
2. Sürekli İş Göremezlikte Bağlanan Gelirin Peşin Değer Hesabı 
1590
3. Ölüm Nedeniyle Bağlanan Gelirlerin Peşin Değer Hesabı 
1591
D. Gelirlerin Başlama Tarihleri 
1591
1. Sürekli İş Göremezlik Gelirinin Başlama Tarihi 
1591
2. Ölüm Gelirinin Başlama Tarihi 
1592
E. Bedensel Zarar Hesaplama Örnekleri 
1592
1. Tazminat Hesabı 
1592
2. Gelir Hesabı 
1592
3. Peşin Değer Hesabı 
1593
4. Tazminattan İndirilecek Peşin Değerler 
1593
5. İşçi, Asgari Ücretten Çalışmakta İse Hesaplama Sonucu 
1593
F. Örnek İçtihatlar 
1596
G. Destekten Yoksunluk Hesaplama Örnekleri 
1621
1. Tazminat Hesabı 
1621
2. SGK Gelirlerinin Hesaplanması 
1624
3. Bağlanan Gelirlerin Peşin Değerleri 
1625
4. Tazminat Tutarlarından İndirilecek Peşin Değerler 
1625
H. Örnek İçtihatlar 
1626
III. SONUÇ 
1632
IV. ÖRNEK İÇTİHATLAR 
1632
KAYNAKÇA 
1647
HakkımızdaUluslararası Yayınevi BelgesiKaynakça Dosyası Kişisel Verilerin Korunması ÜyelikSiparişlerimİade Politikasıİletişim
 
Ana Sayfa
Kategori
Sipariş
Sepetim
Profil