2. BELÇİKA: DİJİTAL DEVLETİN ÖNCÜSÜ
14
II– DİJİTAL DEVLETİN İŞLEYİŞİ
16
2. AĞLAR HALİNDE BİRBİRİNE BAĞLI KAMU İDARELERİ
16
3. ALGORİTMALARLA YÖNLENDİRİLEN İDARELER
19
III– DİJİTAL DEVLETİN YOL AÇTIĞI İNSAN HAKLARI SORUNLARI
22
1. İLGİ ODAĞI OLMASI: COVID KRİZİ
22
2. ÖZEL HAYAT VE DİĞER TEMEL HAKLAR
22
3. KAMUOYUNUN İKİ FARKLI TEPKİSİ
25
A. “Ne Fark Eder ki, Gizleyecek Bir Şeyim Yok; Zaten Tüm
Bilgilerimi Google ve Facebook’a veriyorum.”
25
B. “Büyük Birader” Korkusu
26
4. TEHLİKE VE ÜSTESİNDEN GELİNMESİ GEREKEN ZORLUKLAR
27
DİJİTAL DEVLET HUKUKEN NASIL DÜZENLENEBİLİR? HUKUKA UYGUNLUK SORUNU
I– TESPİT: OASIS VE ALGORİTMALAR
31
2. YIKICI ALGORİTMALAR
34
A. Yurtdışındaki Skandallar
34
B. Önyargılı Algoritmalar
38
C. Algoritmaların Yasası
41
1. TEHDİT ALTINDAKİ İNSAN HAKLARI
43
2. KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI
44
A. Üç Aşamalı Stres Testi
45
(1) Birinci Aşama. Belirli ve Meşru Bir Amaç
46
(a) Niçin Dijitalleştirme?
46
(2) İkinci Aşama. Açık ve Öngörülebilir Bir Kanun
47
(3) Üçüncü Aşama. Orantılılık İlkesi
51
(b) Veri İşlemede Orantılılık
51
(c) Verilerin Orantılılığı
54
B. Uygulamadaki Endişeler
55
a. Hareketsiz Bir Yasama
55
(2) “Çöp torbası” kanunlar ve “tatil kanunları”
56
(3) Karmaşık ve içinden çıkılmaz kanunlar
57
b. Baskın Yürütme Organı
58
(1) Hükümet girişimleri
58
(2) Yasama yapılmaksızın “dürtme” ile yönetişim
59
(3) Teknolojinin iktidarı
60
1. Dijitali Düzenlemek
61
A. Yasakoyucuyu Harekete Geçirmek
63
a. Dijitalleşmeyi Siyasallaştırmak
63
b. Karar Destekleyici Algoritmik Sistemler İçin Tutarlı
B. Yasama Organına Yönelik Öneriler
68
a. Toplumsal Etki Analizleri
68
b. Algoritmalar İçin Bir “AFSCA”
69
c. “Uzun Vadeli Zaman Odası”
72
DİJİTALLEŞME KIRILGANLIĞI DA MI GETİRİYOR? EŞİTLİK MÜCADELESİ
2. TESPİT: DİJİTALİN ÇELİŞKİSİ
74
A. Dijital İnsan Komitesi
74
B. Çözüm Olarak Dijital
75
C. Sorun Kaynağı Olarak Dijitalleşme
76
a. Ekran Karşısındaki Güçlükler
77
1. SARSILAN TEMEL HAKLAR
80
A. Ekran Karşısındaki Ayrımcılıklar
81
a. Dolaylı Ayrımcılıklar
81
B. Ekran Arkasındaki Ayrımcılıklar
84
a. Farklılaştırılmış Bir Denetim
84
b. Algoritmik Ayrımcılıklar
84
c. Siyasal Ayrımcılıklar
85
1. SÜREÇLERİN MERKEZİNE İNSANI KOYMAK
90
a. Tasarımdan İtibaren Kapsayıcılık
90
b. İnternet Kullanmama Hakkının Temel Hak Olarak
a. Hakların Otomatikleştirilmesi
93
b. Potansiyel Hak Sahiplerinin Proaktif Tespiti
94
NELER OLDUĞUNU NASIL BİLECEĞİZ? ŞEFFFAFLIK SORUNU
I– TESPİT: VERİ KULLANIMINDA SUİSTİMALLER VE GİZLİ
1. BİRİNCİ VAKA – KİŞİSEL VERİLER, OTOPARK ŞİRKETİ VE İCRA
2. İKİNCİ VAKA – DEVLET TARAFINDAN KULLANILAN
1. ÇİFTE ŞEFFAFLIK YÜKÜMLÜLÜĞÜ
102
A. Kişisel Verilerin Şeffaflığı
102
B. İdari Belgelerin Şeffaflığı
104
a. Temel Bir Hak: Karmaşık Bir Mevzuat
104
b. Kamu Sektörüne Ait Bir Algoritmaya Erişim Mümkün
(1) Kamu sektörüne ait bir algoritma idari belge midir?
107
(2) İstisna gerekçesiyle erişimin reddedilmesi
108
c. Avrupa’nın Baskısı
109
1. Şeffaflığı Dijital Çağa Uyarlamak
111
A. Kişisel Verilerin Şeffaflığını Geliştirmek
111
a. Teorik Düzeyde (in obstrecto): Veri Türleri ve
Kullanım Amaçlarının Genel Haritası
111
b. Pratik Düzeyde (in concreto): Bireysel Veri Takibi
112
B. Kamu Sektöründeki Algoritmaların Şeffaflığını
a. Algoritmalar Üzerinde Demokratik Denetim
b. Soyut Düzeyde Denetim: Kamusal Algoritmaların
Kamuya Açık Bir Sicili
115
c. Somut Denetim: Yurttaşın Bireysel Olarak
Bilgilendirilmesi Yoluyla Denetim
118
EK: ŞEMANIN AÇIKLAMASI
124