İŞ HUKUKU: KAVRAM – TARİHÇESİ – ÖZELLİKLERİ
§2. İŞ HUKUKUNUN TARİHÇESİ
26
II. Türk Hukukunda Durum
28
A. Osmanlı İmparatorluğu Öncesi Dönem
29
B. Osmanlı İmparatorluğu Dönemi
31
§3. İŞ HUKUKUNUN ÖZELLİKLERİ, KAYNAKLARI VE ÖRGÜTLERİ
40
I. İş Hukukunun Özellikleri
40
A. İşçinin Korunması Ön Plândadır
40
B. Kuralları Genellikle İşçi Yararına Aşılabilir (Nispî Emredici) Niteliktedir
41
C. İşçi Lehine Yorum Geçerlidir
42
D. İşçinin Kişiliği Önem Taşır
43
E. Yönetime Katılmak Mümkündür
44
F. Bireysel İş Hukuku Yasalarında Dağınıklık Egemendir
44
G. Özel Hukuka Giren Bir Hukuk Dalıdır
45
II. İş Hukukunun Kaynakları
45
III. Çalışma Yaşamının Örgütleri
51
A. Türk Çalışma Örgütü
51
B. Uluslararası Alanda
52
§4. İŞ HUKUKUNUN UYGULANMA ALANI
53
I. Konu Bakımından Uygulanma Alanı
53
II. Yer Bakımından Uygulanma Alanı
56
1. Asıl Üretimin (İşin) Yapıldığı Yer (Asıl İşyeri)
57
2. İşyerinden Sayılan Yerler
57
a. Nitelik ve Yönetim Bakımından Bağlı Yerler
57
B. İşyerinde Gelişmeler/İşyerinin Devri/Bildirimi
60
D. Grup Oluşturan İşyerleri
65
III. Kişi Bakımından Uygulama Alanı
65
1. İşin, İşyerinin ve İşletmenin Yönetiminde Görev Alınmalıdır
75
2. İşveren Adına Hareket Edilmelidir
75
3. İşveren Vekilinin İşlemlerinin Sonucu
75
2. İşK’da Alt İşverenlik
77
3. Gerçekleşme Koşulları
78
a. Kendisi de Personel Çalıştıran Bir İşveren Bulunmalıdır
78
b. Bir Başkası Bundan Belli Nedenlerle İş Almalıdır
79
c. Bu İş Asıl İşverenin İşyerinde Yapılan İşle İlgili Olmalıdır
81
d. İşi Alan İşçilerini Bu İşe Özgülenmiş Biçimde Çalıştırmalıdır
82
e. Alt İşveren Olacak Kimse Daha Önce O İşyerinde Çalıştırılmamış Bulunmalıdır
83
4. Alt İşverenlikte İlişkiler ve Sonucu
84
5. Dikkat Edilecek Hususlar
85
E. Çırak/Mesleki Eğitim Gören Öğrenci ve Stajyer
93
2. İşletmelerde Mesleki Eğitim Gören Öğrenciler
95
F. Sendikalar ve Konfederasyonlar
100
§1. BİREYSEL İŞ HUKUKU KAVRAMI VE KAPSAMI
101
II. Bireysel İş Hukukunun Kapsamı
101
A. İş Kanununa Tabi Olan/Olmayan İşler
102
1. Deniz ve Hava Taşıma İşleri
102
a. Deniz Taşıma İşleri
102
b. Hava Taşıma İşleri
104
2. 50 veya Daha Az İşçi Çalıştırılan Tarım ve Orman İşlerinin Yapıldığı İşyerleri
105
3. Bir Ailenin Üyeleri veya Hısımları Arasında Dışarıdan Başka Biri Katılmayarak Evlerde ve El Sanatlarının Yapıldığı İşler
107
5. En Fazla Üç Kişinin Çalıştığı Esnaf İşyerleri
110
6. Aile Ekonomisi Sınırları İçinde Kalan Tarımla İlgili Her Çeşit Yapı İşleri
112
7. Profesyonel Sporcular
112
8. Rehabilite Edilenler (ve Yaptıkları İşler)
113
B. Deniz İş Kanunu’na Tabi İşler
114
C. Basın İş Kanunu’na Tabi İşler (ve İşçiler)
116
D. Türk Borçlar Kanunu’na Tabi İşler
118
I. İş Sözleşmesi Kavramı
119
II. İş Sözleşmesinin Öğeleri
120
A. İş (Çalışma) Unsuru
120
C. Ücret (Karşılık) Unsuru
126
III. İş Sözleşmesinin Tarafları
127
IV. İş Sözleşmesinin Yapılması
127
A. Sözleşme Görüşmeleri
127
B. Tarafların Ehliyeti
137
C. Sözleşmenin İçeriği
139
F. Yabancıların Çalışması
148
G. İş Sözleşmesi Yapma Özgürlüğü/Zorunluluğu
150
1. İşten Topluca Çıkarılanların İşe Yeniden Alınması
151
2. Askerlik veya Diğer Bir Kanuni Ödev Yüzünden İş İlişkisi Sona Erenlerin İşe Yeniden Alınması
151
3. Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırma Zorunluluğu
152
a. Çalıştırma Yükümü Bakımından
153
b. Engelli Çalıştıran İşverenlere Sağlanan Teşvikler
157
c. İşyerinden Engelli/Malul Olarak Ayrılan Eski İşçinin Yeniden İşe Alınması
159
4. Sendika Yöneticilerinin İşe Yeniden Alınması
160
5. Sözleşme Yapma Zorunluluğunun Sonucu
161
H. İş Sözleşmesinin Devri
161
V. İş İlişkisinin Türleri
162
A. Tipik/Atipik İş İlişkileri
162
1. Belirli Süreli İş İlişkisi
163
2. Kısmî Süreli Çalışma ve Türleri
163
3. Geçici (Ödünç) İş İlişkisi
172
4. Grup (Takım) ile Kurulan İş İlişkisi
197
5. Evde Çalışma ve Uzaktan Çalışma İlişkisi
198
6. Pazarlamacılık Sözleşmesi
202
B. Deneme Süreli İş İlişkileri
203
VI. İş Sözleşmesinin Geçersizliği ve Geçersizliğin Sonuçları
206
A. Kesin Geçersizlik Nedenleri
206
1. Emredici Hukuk Kurallarına Aykırılık
207
4. Muvazaa (Danışıklık) Bulunması
209
B. İş Sözleşmesinin İptali ve İptal Nedenleri
211
C. Geçersizliğin Etkisi
213
VII. İş Sözleşmesinin Devri ve İş Sözleşmesinde Taraf Değişikliği
215
§3. İŞ SÖZLEŞMESİNDEN DOĞAN HAKLAR/ BORÇLAR
219
A. İş Görme (Çalışma) Borcu
220
C. İtaat (Uyma) Borcu
225
E. Teslim ve Hesap Verme Borcu
233
II. İŞVERENİN BORÇLARI
234
8. Ücret Garanti Fonu
244
c. Çalışmaktan Kaçınma Hakkı
248
B. İşçiyi Gözetme Borcu
253
C. Eşit Davranma Borcu (Haksız Ayırım Yasağı)
257
§4. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ
269
I. Kendiliğinden Sona Erme
269
B. Sözleşme Süresinin Bitimi
271
C. İşçi ve İşveren Sıfatının Aynı Kişide Birleşmesi
272
II. Tarafların Anlaşması İle Sona Erme
273
III. Geçersizlik Açıklaması İle Sona Erme
276
IV. Fesih Yoluyla Sona Erme
277
A. Genel Olarak Fesih Kavramı
277
1. DİK Kapsamında Fesih Yasağı
280
2. BİK’da Fesih Yasağı
281
3. Tüm Yasalar Kapsamında Fesih Yasağı
281
4. Fesih Hakkının Sözleşmelerle Sınırlandırılması
281
C. Önelli Fesih/Süreli fesih
283
1. Önele Uyularak Fesih Bildiriminin Sonuçları
286
2. Önellere Gereğince Uymamanın Sonucu
289
D. Peşin Parayla Fesih
294
F. Haklı Nedenle Fesih (Olağanüstü/Derhal Fesih)
300
1. İşçi Açısından Haklı Fesih Nedenleri
302
b. Ahlâk ve İyiniyet Kurallarına Aykırı Haller
305
ba. İşverenin İşçiyi Yanıltması
305
bb. İşçinin veya Ailesinin Şeref ve Namusuna Dokunucu Davranışlarda veya Cinsel Tacizde Bulunmak
305
bc. İşverenin İşçiye veya Ailesine Sataşması, Suç İşlemesi, Suça Özendirmesi
306
bd. İşyerinde 3. Kişilerin Cinsel Tacizine Uğramak
309
be. İşçi Ücretinin Gereğince Ödenmemesi
310
bf. İşçiye Az Miktarda İş Verilmesi/İş Koşullarının Uygulanmaması
312
c. Zorlayıcı Nedenler
317
2. İşveren Açısından Haklı Fesih Nedenleri
317
b. Ahlâk ve İyiniyet Kurallarına Aykırı Haller ve Benzerleri
323
ba. İşçinin İşvereni Yanıltması
323
bb. İşveren veya Ailesinin Şerefine Dokunucu Davranışlar
324
bc. İşverenin Başka Bir İşçisine Cinsel Tacizde Bulunmak
325
bd. İşverene Sataşmak veya Alkol ve Uyuşturucu Almak
326
be. Sadakat Borcuna Aykırılık
330
bf. İşyerinde Suç İşlemek
332
bg. Haksız ve İzinsiz Devamsızlık
333
bh. Uyarıya Rağmen Görevini Yapmamakta Israr Etmek
335
bi. İşin Güvenliğini Tehlikeye Düşürmek veya İşverene Zarar Vermek
335
c. Zorlayıcı Nedenler
339
d. Tutuklanma–Gözaltı Nedeniyle Devamsızlık
341
I. Geçerli / Geçersiz Fesih
352
§5. İŞ SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİNİN SONUÇLARI
352
I. İşverenin Belge Verme Yükümü Doğabilir
352
II. İş Güvencesi İşlerlik Kazanabilir
354
III. İşe Başlatma /İşe Yeniden Alma Zorunluluğu Doğabilir
376
IV. Sözleşme Sonrasına Yönelik Rekabet Yasağı İşlerlik Kazanabilir
376
V. İbra Gündeme Gelebilir
382
VI. İşsizlik Sigortası Edimlerinden Yararlanılabilir
385
VII. Ücret–Parasal Menfaatler ile Ceza Koşulu ve Tazminat Ödeme Yükümü Doğabilir
386
A. Ücret ve Parasal menfaatlerin Ödenmesi Gerekebilir
386
B. Ceza Koşulu Ödenmesi Gerekebilir
387
C. Tazminat Ödenmesi Gerekebilir
390
§6. ÖZELLİKLİ BİR SONUÇ: KIDEM TAZMİNATI ÖDENMESİ GEREKEBİLİR
393
I. Kıdem Tazminatı Kavramı – Tarihçesi – Hukuki Niteliği
393
II. Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Koşulları
395
A. Kıdem Tazminatına İmkan Veren Bir İş Sözleşmesiyle Çalışma Bulunmalı
396
B. İş Sözleşmesi Kıdem Tazminatına İmkan Verir Biçimde Son Bulmalı
396
1. Sözleşmenin Kendiliğinden Sona Ermesi: İşçinin Ölümü
397
2. Fesihle Son Bulma Halleri
398
a. Sözleşmenin İşçi Tarafından Feshi
398
aa. İş K. 24 Uyarınca Haklı Fesihler
399
ab. Diğer Derhal (Haklı) Fesihler
399
aba. Muvazzaf Askerlik Nedeniyle Fesih
399
abb. Yaşlılık Emeklilik/Malûllük Aylığı veya Toptan Ödeme Almak Amacıyla Fesih
403
abc. Emekli Olamadan Emeklilik Bağlantılı Fesih
406
abd. Evlenme Nedeniyle Fesih
410
b. Sözleşmenin İşverence Feshi
414
C. En Az Kıdem Koşulu Gerçekleşmelidir
415
III. Kıdem Tazminatının Miktarı ve Hesaplanması
421
IV. Kıdem Tazminatının Ödenmesi
426
§7. ÇALIŞMA (İŞ) SÜRELERİ
429
A. Günlük ve Haftalık İş Sürelerine Bölünebilen ve Denkleştirmenin Uygulanmadığı İşlerde
437
B. Denkleştirme Esasının Uygulandığı Hallerde
438
C. Günlük ve Haftalık İş Sürelerine Bölünemeyen İşlerde Çalışma Süreleri
440
III. Normali Aşan Çalışma ve Türleri
441
1. Fazla Çalışma Kavramı
442
2. Fazla Çalışmanın Türleri
445
a. Olağan Fazla Çalışma
445
b. Zorunlu Fazla Çalışma
451
c. Olağanüstü Fazla Çalışma
453
3. Fazla Çalışmanın Yasaklandığı Haller
454
B. Fazla Sürelerle Çalışma
455
C. Normali Aşan Çalışmaların Karşılığı
457
IV. İş Sürelerinde Esneklik Uygulamaları.
467
A. Kısmi Süreli Çalışma
467
B. Kayan (Kaygan) İş Süresi Uygulaması
467
C. Vardiyalı Çalışma Sistemi
468
E. Denkleştirme Uygulaması
474
F. Günlük Çalışma Sürelerinin Başlangıç ve Bitişinde Esneklik
474
A. Kısa Çalışmanın Koşulları
476
1. Kısa Çalışmayı Gerektiren Bir Olgu Bulunmalıdır
476
2. İşveren Bu Yüzden İşyerini Tatil Etmeli veya Çalışma Süresini Azaltmalıdır
477
3. Durum İlgili Yerlere Bildirilmeli ve ÇSGB’ce Uygun Bulunmalıdır
478
B. Kısa Çalışma Ödeneği
478
1. Kısa Çalışma Belli Bir Süre Devam Etmelidir
478
2. İşçi İşsizlik Ödeneğine Hak Kazanma Koşullarını Sağlamalıdır
479
3. İşkur’a Başvurulmalıdır
479
§8. DİNLENME SÜRELERİ VE TATİLLER / İZİNLER
480
IV. Ulusal Bayram ve Genel Tatiller
489
V. Yıllık Ücretli İzin
492
VI. Ücretli Mazeret İzinleri
514
VII. Hamilelik/Doğum/Analık Hali/Ebeveyn İzni
517
VIII. Ücretsiz İzin Uygulaması
522