Arazi Kanunnamesi'nden Günümüze İmar ve İhya Dr. Mücahit Ceylan - Kitap
Arazi Kanunnamesi'nden Günümüze

İmar ve İhya

1. Baskı, 
Haziran 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
463
Barkod:
9786253779047
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Yayınevi:
Adalet Yayınevi
Fiyatı:
1.000,00₺
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Çalışmada; Osmanlı Devleti zamanında çıkarılan kanunnameler, fetva mecmuaları, Arazi Kanunnamesi ile şerhleri, Mecelle'nin konuya ilişkin maddeleri ve Mecelle şerhleri, Düstur, 743 sayılı MK, 4721 sayılı TMK, Kadastro Kanunu, Cumhuriyet dönemi imar ve ihya mevzuatı birincil kaynak olarak kullanılmıştır. Konuya ilişkin İslam Hukuku eserleri, kadı sicilleri, tezler, kitap ve monografiler ile Osmanlı arşivi ve mahkeme kararlarından ikincil kaynak olarak faydalanılmıştır. Yerli ve yabancı literatür ile Türkiye Cumhuriyeti döneminde konuyla ilgili verilmiş Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarından da yardımcı kaynak olarak istifade edilmiştir. Metinler sadeleştirilirken günümüz dilinde yaşayan kelimeler muhafaza edilmiş, diğer kelimelerin en yakın karşılığı verilmeye çalışılmıştır. Bölüm ve başlıklarda tarihi sıralamaya uygun olarak yazar ve eser atıfları verilmiştir. Önemli bazı metinler dipnotlarda aynen aktarılmıştır.
Uygulamayı mümkünse yerinde görmek adına daha önce vazife yaptığımız Burdur ili Yeşilova İlçesi, Adıyaman ve çevresi ile Bilecik ili Bozüyük ilçesine bağlı köylere bizzat gidilmiştir. Bu yerlerde ve civarlarında tarihi olarak mevât arazilerin tarıma kazandırılması ve zilyedlikle kazanılması uygulamaları 2019-2023 yılları arasında yaptığımız keşifler ve işbu çalışma kapsamında 2023-2025 yılları arasında keşif ve şahsi gözlemler sırasında ziraat ve jeoloji mühendisi bilirkişilerden destek alınıp yörede çiftçilik yapan kişilerle yapılan mülakat sonrası alınan notlar çalışmada yeri geldikçe kullanılmıştır. Çalışmanın bu yönüyle toprak bilimi ve bitki biyolojisi alanında çalışan ve konunun tarihi arka planına ilgi duyan ziraat ve jeoloji mühendislerine de yardımcı olması umulmaktadır.
Çalışmada, günümüz hukuki, iktisadi ve sosyal hayatında ehemmiyet kesbeden bu müessesenin, bir yönüyle tarihi serüvenini izleyerek, Türk hukuk tarihi bakımından hangi düzenlemelere konu olduğu, uygulamada ortaya çıkan yeni ihtiyaçları ve yapılan değişiklikleri sebep ve sonuçlarıyla birlikte incelenerek Medeni hukuk ve Türk Hukuk Tarihi alanlarına katkı sağlamak amaçlanmaktadır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Arazi Hukukunun ve İmar İhya Kurumunun Tarihi Gelişimi
.
Osmanlı Devleti'nde İmar ve İhya Yoluyla Toprak Kazanımı
.
Türkiye Cumhuriyeti Döneminde İmar ve İhya
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
TEŞEKKÜR 
7
İÇİNDEKİLER 
9
KISALTMALAR 
17
GİRİŞ 
19
BİRİNCİ BÖLÜM
ARAZİ HUKUKUNUN VE İMAR İHYA KURUMUNUN TARİHİ GELİŞİMİ
I. ARAZİ HUKUKUNUN TARİHİ GELİŞİMİ 
25
A. Arazi Hukukunun Farklı Uygarlıklardaki Tarihi Gelişimi 
25
B. İslam Arazi Hukukunun Gelişiminin Tarihçesi 
35
II. İSLAM ARAZİ HUKUKU 
38
A. İslam Arazi Hukukunun Temel Kavramları 
38
1. Mal 
39
2. Gayrimenkul 
39
3. Mülkiyet 
40
B. İslam Hukukuna Göre Arazi Mülkiyeti 
42
C. İslam Hukukuna Göre Arazi Rejimi 
43
1. İslam’ı Savaş Olmadan Kabul Edenlere Ait Arazi 
43
2. Sulh Yolu ile Elde Edilen Arazi 
43
3. Savaş Yolu ile Elde Edilen Arazi 
44
D. İslam Hukukunda Arazi Çeşitleri 
45
1. Arazi–i Memluke 
45
2. Arazi–i Miriyye 
47
3. Arazi–i Mevkufe 
49
4. Arazi–i Metruke 
50
5. Arazi–yi Mevât 
50
III. İMAR VE İHYA KURUMUNUN ORTAYA ÇIKIŞI VE GELİŞİMİ 
52
A. Farklı Hukuk Sistemlerinde İmar ve İhya Kurumu 
53
1. Roma Hukukunda İmar ve İhya Kurumu 
53
2. Ortak Hukuk (Common Law) Sisteminde İmar ve İhya Kurumu 
54
3. Kara Avrupası Sisteminde İmar ve İhya Kurumu 
58
B. İslam Hukukuna Göre İmar ve İhya Kurumu 
62
1. İslam Hukukuna Göre İmar ve İhyanın Tanımı 
63
2. Mevât Arazilerin İhyasının Dayandığı Deliller 
63
a. İhya ile İlgili Ayetler 
63
b. İhya ile İlgili Hadisler 
65
c. İhya ile İlgili İçtihatlar 
67
3. İslam Hukukuna Göre Mevât Arazi Olma Şartları 
69
a. Hanefi Mezhebi’ne Göre 
70
b. Şafii Mezhebi’ne Göre 
72
c. Maliki Mezhebi’ne Göre 
72
d. Hanbeli Mezhebi’ne Göre 
73
4. Mevât Arazilerin Unsurları 
73
5. Mevât Arazilerin İhya Edilme Şekilleri 
73
a. Hanefi Mezhebi 
73
b. Maliki Mezhebi 
75
c. Şafii Mezhebi 
75
d. Hanbeli Mezhebi 
76
6. Tahcir İşlemi 
76
7. Mevât Arazinin İhyasında Gereken Şartlar 
79
a. Muhyide (İhya Eden) Aranan Şartlar 
79
aa. Muhyinin Müslüman Olması 
79
bb. Devlet Başkanının İzni 
80
b. İhya Edilen Arazide Aranan Şartlar 
81
aa. İhya Edilecek Arazinin Bir Şahsın Hususi Mülkiyetinde
Bulunmaması 
81
bb. İhya Edilecek Arazinin Üzerinde İrtifak Hakkı
Bulunmaması 
82
cc. İhya Edilecek Arazinin Kamu Hizmetine Tahsis Edilen
Yerlere Bitişik Olmaması 
83
dd. İhya Edilecek Arazinin Dar’ul İslam’da Olması 
83
8. Mevât Arazinin İhya Aşamaları 
84
a. Tahcir 
84
b. Islah 
85
c. Mülkiyet ve Kullanım 
85
9. İhya Edildikten Sonra Terk Edilen ve Tekrar Mevât Araziye
Dönüşen Yerlerin İhyası 
87
10. Mevât Arazi Üzerindeki Sular ve Ağaçlar 
89
11. Mevât Arazideki Kuyular 
90
12. Mevât Arazideki Madenler 
91
İKİNCİ BÖLÜM
OSMANLI DEVLETİ’NDE İMAR VE İHYA YOLUYLA TOPRAK KAZANIMI
I. OSMANLI ARAZİ HUKUKU 
93
A. Osmanlı Arazi Hukukunun Gelişimi 
93
B. Osmanlı Arazi Rejimi 
99
1. Arazi–i Memluke 
99
2. Arazi–i Miriyye 
101
a. Genel Olarak 
101
b. Tımar Sistemi ve Mevât Arazi Bakımından Önemi 
107
3. Arazi–i Mevkufe 
110
4. Arazi–i Metruke 
111
5. Arazi–yi Mevât 
112
II. OSMANLI DEVLETİ’NDE ARAZİ KANUNNAMESİ’NDEN ÖNCE MEVÂT
ARAZİNİN İHYASI 
115
A. İhya İçin Gereken Şartlar 
115
1. Padişahın İzni 
115
2. İhya Sayılabilecek Bir Fiilin İcrası 
116
3. Süre 
116
B. Arazi Kanunnamesi’nden Önce Mevât Arazinin İhyasıyla İlgili
Düzenlemeler 
117
C. Klasik Dönem Fıkıh Kitaplarında Mevât Arazinin İhyasıyla İlgili
Hükümler 
124
D. Osmanlı Klasik Döneminde Konuyla İlgili Mahkeme Kararları ve
Belgeler 
134
III. ARAZİ KANUNNAMESİ’NDE İMAR VE İHYA KURUMUNUN
DÜZENLENMESİ 
149
A. Arazi Kanunnamesi’nden Önce Devletin Siyasi ve İktisadi Durumu 
149
B. Arazi Kanunnamesi’ni Doğuran Sebepler ve Kanunname’nin
Uygulanması 
152
C. Arazi Kanunnamesi’ne Göre Arazi Çeşitleri 
154
1. Arazi–i Memluke 
154
2. Arazi–i Miriyye 
156
3. Arazi–i Mevkufe 
161
4. Arazi–i Metruke 
162
5. Arazi–yi Mevât 
165
D. Arazi Kanunnamesi’ne Göre Mevât Arazinin İhya Şartları 
166
1. Arazinin Kimsenin Mülkü Olmaması 
167
2. Arazinin Vakıf Malı Olmaması 
169
3. Arazinin Miri Araziden Olmaması 
170
4. Arazinin Bir Kasaba veya Köyün Merası, Kışlağı ve Yaylası
Olmaması 
171
5. Arazinin Yerleşim Yerlerine Uzak Olması 
172
6. İhya İçin İzin Alınması 
173
E. İhya İçin İzin Alındıktan Sonraki Hukuki Süreç 
178
F. İhya Sayılan Fiiller 
180
G. Mevât Arazideki Ot ve Ağaçlar 
181
H. Mevât Arazideki Madenler 
182
I. Mevât Arazilerdeki Tarihi Eserler 
182
J. Mevât Arazilerden Ahalinin Faydalanmasıyla İlgili Hükümler 
184
K. Mevât Arazi Davalarında Görev ve Yargılama Usulü 
188
L. Örnek Mahkeme Kararları ve Belgeler 
190
IV. MECELLE’DE İMAR VE İHYA KURUMUNUN DÜZENLENMESİ 
201
A. Mecelle–i Ahkâm–ı Adliye 
201
B. Mecelle’ye Göre Mevât Arazinin Tarifi 
202
C. Mecelle’ye Göre İhya’nın Tarifi 
204
D. Mecelle’ye Göre İmar ve İhya Yoluyla Toprak Kazanımının Şartları 
205
1. Arazinin Kimsenin Mülkü Olmaması 
205
2. Arazinin Vakıf Malı Olmaması 
207
3. Arazinin Miri Arazi Olmaması 
208
4. Arazinin Bir Kasaba veya Köyün Merası ve Baltalığı Olmaması 
209
5. Arazinin Yerleşim Yerlerinin Kenarlarının Dış Kısmına Uzak
Olması 
211
6. Devlet Başkanının İzni Olması 
213
E. İhya İçin İzin Alındıktan Sonraki Hukuki Süreç 
216
F. Tahcir 
220
G. Mevât Arazide Kazılan Kuyular ve Bulunan Sular ile Harimleri 
223
1. “Harim” Kavramı 
223
2. Mevât Arazide Kazılan Kuyular ve Harimleri 
223
3. Mevât Arazideki Sular ve Harimleri 
229
H. Mevât Arazide Dikilen Ağaçlar 
233
I. Mevât Arazideki Otlar, Ağaçlar ve Ahalinin Faydalanmasıyla İlgili
Hükümler 
234
1. Mevât Arazide Bulunan Otlar 
234
2. Mecelle’ye Göre Mevât Arazide Bulunan ve Kendiliğinden
Yetişen Ağaçlar 
236
J. Mevât Arazide Bulunan Tarihi Eserler 
239
K. Mevât Arazi Davalarında Görev ve Yargılama Usulü 
240
L. Mecelle Yürürlüğe Girdikten Sonra Mevât Arazi ile İlgili Verilen
Fetvalar 
246
M. Emval–i Gayrimenkulenin Tahdid ve Tahriri Hakkında Kanun–u
Muvakkat 
248
N. Örnek Mahkeme Kararları ve Belgeler 
248
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİNDE İMAR VE İHYA
I. TAPU SİCİLİNİN ÜLKEMİZDEKİ TARİHİ GELİŞİMİ 
273
II. 743 SAYILI TÜRK KANUNU MEDENİSİ’NDEN ÖNCE İMAR VE İHYA
YOLUYLA TOPRAK KAZANIMI 
275
III. 04.10.1926–1934 TARİHLERİ ARASINDAKİ DÖNEM 
277
A. 743 Sayılı Türk Kanunu Medenisi’nden Sonra İmar ve İhya Kurumu 
277
1. 743 Sayılı Türk Kanunu Medenisi’nin Hazırlanışı 
278
2. 743 Sayılı Türk Kanunu Medenisi’nin İhya Konusunda Zaman
Bakımından Uygulanması 
280
B. 743 Sayılı Türk Kanunu Medenisi’ne Göre Sahipsiz Şeyler ve İhya 
282
C. Arazi Davalarında Görev ve Yargılama Usulü 
286
D. Konuyla İlgili Belgeler 
288
IV. 1934–1945 YILLARI ARASINDAKİ HUKUKİ DURUM 
289
A. 2613 Sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri Kanunu ve 2644 Sayılı Tapu
Kanunu’nun Yürürlüğe Girmesi 
289
B. 2613 ve 2644 Sayılı Kanunlar Döneminde İhya ile İktisap Şartları 
292
1. Devletin Hüküm ve Tasarrufu Altında Bulunan Yerlerde İktisap
Şartları 
292
a. Toprak Tarıma Elverişli Olmayan Ham ve Çorak Bir Yer Olmalıdır 
292
b. Toprak Kamu Hizmetine Tahsis Edilmemiş Olmalıdır 
292
c. Miktar Bakımından Sınır 
293
2. Devletin Özel Mülkiyetinde Olan Yerlerde İktisap Şartları 
294
a. Toprak Kamu Hizmetine Tahsis Edilmemiş Olmalıdır 
294
b. Kanunda İhya Olarak Sayılan Fiillerden Biri Gerçekleştirilmiş
Olmalıdır 
294
c. İhya Edilen Yerin Zilyede Verilmesinde Sakınca Olmadığına
İlişkin Karar Olmalıdır 
295
d. İhya Edilen Yerin Belirli Oranda Vergisi Ödenmelidir 
295
e. İhya ile İktisap Edecek Kişi Türk Vatandaşı Olmalıdır 
295
C. Kıyılar ve Denizin Doldurulması 
296
D. Ormandan Tarla Açma 
298
V. 1945–1966 YILLARI ARASINDAKİ DÖNEM 
298
VI. 1966–1987 YILLARI ARASINDAKİ HUKUKİ DURUM 
305
A. 766 Sayılı Tapulama Kanunu 
305
1. 766 sayılı Tapulama Kanunu’nun Yürürlüğe Girişi 
305
2. 766 Sayılı Tapulama Kanunu’na Göre İhya 
306
B. Özel Kanunlarla Yapılan Değişiklikler Sonrası İhya 
309
1. 1617 Sayılı Kanun 
309
2. 1757 Sayılı Kanun 
312
3. 3083 Sayılı Kanun 
313
4. 3302 Sayılı Kanun ve 2/B Uygulaması 
314
5. Yargı Kararları 
314
VII. 1987–2002 YILLARI ARASINDAKİ HUKUKİ DURUM 
329
A. Kadastro Kanunu’nun Yürürlüğe Girişi 
329
B. Kadastro Kanunu ve 743 Sayılı Medeni Kanun’a Göre İmar ve İhyanın
Şartları 
331
1. Taşınmaz Olağanüstü Zamanaşımıyla Kazanmaya Elverişli
Olmalıdır 
331
a. Taşınmaz Tapu Kütüğünde Kayıtlı Olmamalıdır 
331
b. Taşınmaz Özel Mülkiyete ve Zamanaşımı İle Kazanmaya
Elverişli Olmalıdır 
332
aa. Arazi Devletin Hüküm ve Tasarrufunda Olmalıdır 
332
bb. Arazi Orman Sayılan Yerlerden Olmamalıdır 
334
cc. Arazi Kamu Hizmetine Tahsis Edilmiş Olmamalıdır 
336
dd. Arazi Vakıf Arazilerinden Olmamalıdır 
337
c. Araziye Masraf ve Emek Sarfedilmiş Olmalıdır 
337
d. Arazi İmar ve İhya Edilip Tarıma Elverişli Hale Getirilmelidir 
338
e. Taşınmaz İmar Planı İçerisinde Bulunmamalıdır 
341
2. Zilyedliğe İlişkin Şartlar 
342
a. Çekişmesizlik 
343
b. Aralıksızlık 
343
c. Yirmi Yıllık Süre 
344
d. Malik Sıfatıyla Zilyedlik 
346
e. Senetsizden Arazi Kazanmada Miktar Sınırı 
347
C. Kadastro Kanunu’nun 46. Maddesiyle Tanınan Süre 
348
D. Özel Bazı Davalar Bakımından Yargı Yolu 
349
E. İhyaya Dayalı Davalarda Görev ve Yetki 
350
F. Konuyla İlgili Yargı Kararları 
351
VIII. 4721 SAYILI TÜRK MEDENİ KANUNU YÜRÜRLÜĞE GİRDİKTEN SONRAKİ
HUKUKİ DURUM 
368
A. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun Yürürlüğe Girmesi 
368
B. Olağanüstü Zamanaşımı ile Mülkiyetin Kazanılması 
370
C. 5403 Sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu” ve İlgili
Mevzuat 
372
D. İhyanın Şartları 
374
1. Taşınmaz Olağanüstü Zamanaşımı ile Kazanılmaya Elverişli
Olmalıdır 
374
a. Taşınmaz Tapu Kütüğünde Kayıtlı Olmamalıdır 
374
b. Taşınmaz Özel Mülkiyete ve Zamanaşımı ile Kazanılmaya
Elverişli Olmalıdır 
375
aa. Arazi Devletin Hüküm ve Tasarrufunda Olmalıdır 
375
bb. Arazi Orman Sayılan Yerlerden Olmamalıdır 
377
cc. Arazi Kamu Hizmetine Tahsis Edilmiş Olmamalıdır 
381
dd. Arazi Vakıf Arazilerinden Olmamalıdır 
382
c. Araziye Masraf ve Emek Sarfedilmiş Olmalıdır 
382
d. Arazi İmar ve İhya Edilip Tarıma Elverişli Hale Getirilmelidir 
383
e. Arazi İmar Planı İçerisinde Bulunmamalıdır 
386
2. Zilyedliğe İlişkin Şartlar 
388
a. Çekişmesizlik 
388
b. Aralıksızlık 
389
c. Yirmi Yıllık Süre 
390
d. Malik Sıfatıyla Zilyedlik 
393
e. Senetsizden Arazi Kazanmada Miktar Sınırı 
394
3. İmar ve İhya Davalarında Yargılama 
394
a. İhya Olgusunun Tespiti 
394
b. Hüküm 
400
4. 1515 Sayılı Kanun Kapsamında Hukuki Durumun
Değerlendirilmesi 
402
5. Yeni Arazi Teşekkülü 
402
6. İşgal 
403
E. Konuyla İlgili Yargı Kararları 
404
SONUÇ 
407
KRONOLOJİ 
415
TERİMLER 
417
KAYNAKLAR 
421
KAVRAM DİZİNİ 
457
HakkımızdaUluslararası Yayınevi BelgesiKaynakça Dosyası Kişisel Verilerin Korunması ÜyelikSiparişlerimİade Politikasıİletişim
 
Ana Sayfa
Kategori
Sipariş
Sepetim
Profil