VERGİ UYUŞMAZLIKLARININ NEDENLERİ VE
1. UYUŞMAZLIK KAVRAMI VE VERGİ UYUŞMAZLIĞINA İLİŞKİN GENEL AÇIKLAMALAR
19
1.1. Vergi Uyuşmazlığı Kavramı
19
1.2. Vergi Uyuşmazlığının Tarafları
20
2. VERGİ UYUŞMAZLIĞININ NEDENLERİ
22
2.1. Vergilendirme İşleminin Hukuka Aykırılığı
22
2.1.1. Yetki Yönünden Hukuka Aykırılık
23
2.1.2. Konu Yönünden Hukuka Aykırılık
25
2.1.3. Şekil Yönünden Hukuka Aykırılık
26
2.1.4. Sebep Yönünden Hukuka Aykırılık
27
2.2. Vergi İncelemeleri
29
2.3. Hatalı Vergi Tarhiyatı
30
2.4. Matrahın Düşük Beyanı
32
2.5. Verginin Ödenmemesi
32
3. VERGİ UYUŞMAZLIĞININ DOĞMA ZAMANI
33
4. VERGİ HUKUKUNDA VERGİLEME VE/VEYA CEZA KESME İŞLEMLERİNE KARŞI BAŞVURU YOLLARININ TASNİFİ
34
5. VERGİ İDARESİNİN YAPISI VE VERGİLEME VE/VEYA CEZA KESME İŞLEMLERİNE KARŞI İDARİ AŞAMADA BAŞVURU YOLLARI
36
5.1. Vergi İdaresi ve Yapısının Analizi
36
5.2. Vergileme ve/veya Ceza Kesme İşlemlerine Karşı İdari Aşamada Başvurunun Nedenleri
39
TÜRK VERGİ HUKUKUNDA VERGİLEME VE/VEYA
CEZA KESME İŞLEMLERİNE KARŞI İDARİ AŞAMADA BAŞVURU YOLLARI
1. HATALARIN DÜZELTİLMESİ
41
1.1. Vergi Hatası Kavramı
42
1.2. Vergi Hatalarının Sınıflandırılması
43
1.3. Vergi Hatalarının Düzeltilmesi Yolunun İçeriği
45
1.4. Hata Düzeltmede Kullanılan Yollar
48
1.4.1. Re’sen Hata Düzeltme
48
1.4.2. Başvuru Üzerine Hata Düzeltme
49
2. ÜST MAKAMLARA BAŞVURU
53
2.1. Üst Makamlara Başvuru Yolunun İçeriği
53
2.2. Talep Şekli ve Süresi
54
2.4. Başvurunun Sonuçları
56
3.1. Cezalarda İndirim Yolunun Kapsamı ve İçeriği
58
3.1.2. Vergi ve Cezanın Türü Açısından
58
3.1.2. Tarhiyatın Türü Açısından
60
3.2. Cezalarda İndirimin Şartları
62
3.2.1. Vergi Aslı ve Cezanın Dava Konusu Yapılmaması
62
3.2.2. Dava Açma Süresi İçinde İndirim İçin Başvurulmuş Olması
63
3.2.3. Kanunda Belirtilen Sürede Ödeme Yapılmış Olması
64
3.3. Cezalarda İndirim Oranları
65
4.1. Tarhiyat Öncesi Uzlaşma
71
4.1.2. Tarhiyat Öncesi Uzlaşmanın Kapsamı
72
4.1.3. Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Komisyonlarının Oluşumu
72
4.1.4. Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Süreci
73
4.1.4.1. Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Talebinin Yapılması
73
4.1.4.2. Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Talep ve Davet Süreci
74
4.1.4.3. Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Davetine Uyulmaması
74
4.1.4.4. Uzlaşmanın Yapılması
75
4.1.4.5. Tarhiyat Öncesi Uzlaşmanın Sonuçları
77
4.2. Tarhiyat Sonrası Uzlaşma
78
4.2.2. Tarhiyat Sonrası Uzlaşmanın Kapsamı
79
4.2.3. Tarhiyat Sonrası Uzlaşmaya Başvuru Şartları
80
4.2.4. Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Süreci
82
4.2.4.1. Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Talebinin Yapılacağı Merci
82
4.2.4.2. Uzlaşma Talebinin Şekli ve Talepte Bulunma Süresi
83
4.2.4.3. Uzlaşma Talebinin İncelenmesi ve Görüşmelerin Yapılması
84
4.2.4.4. Tarhiyat Sonrası Uzlaşmanın Sonuçları
87
TÜRK VERGİ HUKUKUNDA UYUŞMAZLIKLARI
1.2. Pişmanlık ve Islah Müessesesinin Kapsamı
94
1.3. Pişmanlık ve Islah Müessesesinden Yararlanma Şartları
96
1.4. Pişmanlık ve Islah Müessesesinden Yararlanmanın Sonuçları
105
2.2. İzaha Davet Uygulamasının Kapsamı ve Yasal Çerçevesi
111
2.2. İzaha Davet Uygulamasının Şartları
114
2.3. İzah Değerlendirme Komisyonu ve Görevleri
115
2.4. İzaha Davet Yazısı
116
2.5. İzaha Davette Vergi Kaçakçılığı ile ilgili Özel Düzenleme
117
2.6. İzaha Davet Uygulamasının Sonuçları
121
3. PİŞMANLIK VE ISLAH MÜESSESİ İLE İZAHA DAVET UYGULAMASININ KARŞILAŞTIRILMASI
126
VERGİLEME VE/VEYA CEZA KESME İŞLEMLERİNE KARŞI
1. VERGİ YARGISI VE UYUŞMAZLIKLARIN YARGI AŞAMASINDA ÇÖZÜMLENMESİ
129
1.1. Vergi Yargısı Kavramı ve Nitelikleri
129
1.2. Genel Yargı Sistemi İçinde Vergi Yargısının Yeri ve Vergi Yargısında Görevli Mahkemeler
130
1.2.1. Yargı Sistemi İçinde Vergi Yargısının Yeri
130
1.2.2. Vergi Yargısında Görevli Mahkemeler
138
1.2.2.1. Vergi Mahkemeleri
140
1.2.2.2. Bölge İdare Mahkemesi
143
1.3. Vergi Yargısının İşlevleri
150
1.3.1. Menfaat Dengesini Koruma
150
1.3.2. İçtihat Yaratma
151
1.3.3. Yargısal Denetimi Sağlama
152
1.3.4. Uyuşmazlıkların Çözülmesi
152
1.4. Vergi Yargılama Hukukunun Temel İlkeleri
152
1.4.1. Yazılılık İlkesi
152
1.4.2. Resen Araştırma İlkesi
153
1.4.3. Delil Serbestisi İlkesi
154
1.4.4. Kıyas Yasağı İlkesi
155
1.4.5. Toplu Yargılama Usulü İlkesi
155
1.4.6. Ekonomik Yaklaşım İlkesi
156
1.4.7. Usul Ekonomisi İlkesi
157
1.4.8. Adil (Doğru) Yargılanma Hakkı İlkesi
158
2. VERGİ YARGISININ GELİŞİMİ VE VERGİLEME VE/VEYA CEZA KESME İŞLEMLERİNE KARŞI YARGI AŞAMASINDA BAŞVURUNUN YERİ
159
3. VERGİ YARGI SİSTEMLERİ
161
VERGİ YARGILAMA USULÜ VE DAVA SÜRECİ
1. VERGİ DAVASININ KONUSU VE NİTELİĞİ
165
1.1. Vergi Davasının Niteliği
165
1.2. Vergi Davasının Konusuna Giren İşlemler
174
2. VERGİ DAVASININ TARAFLARI VE DAVAYA TARAF OLMA AÇISINDAN ÖZELLİKLİ DURUMLAR
181
2.3. Davaya Vekalet ve Avukat ile Temsil Zorunluluğu
185
2.4. Davanın Taraflarının Değişmesi
186
3. VERGİ YARGILAMASINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME
190
3.1. Vergi Yargılamasında Görevli Mahkeme
190
3.1.1. Vergi Uyuşmazlıklarının Çözümünde Görevli Olmayan Yargı Yerlerine Başvuru
191
3.1.2. Görev Uyuşmazlıklarının Giderilmesi
192
3.2. Vergi Yargılamasında Yetkili Mahkeme
193
3.2.1. Vergi Uyuşmazlıklarının Çözümünde Yetkili Olmayan Yargı Yerlerine Başvuru
193
3.2.2. Yetki Uyuşmazlıklarının Giderilmesi
194
3.4. Bağlantılı Davaların Birleştirilmesi
196
3.4.1. Bağlantılı Dava Kavramı ve Şartları
196
3.4.2. Bağlantılı Davaların Birleştirilmesinde Yetki
198
3.4.3. Bağlantılı Davaların İncelenmesi ve Sonuçları
198
4. DAVA AÇMA SÜRELERİ
200
4.1. Sürelerle İlgili Genel Esaslar
200
4.2. Vergi Yargılama Hukukunda Dava Açma Süreleri ve Hesaplanması
201
4.2.1. İlk Derece (Vergi) Mahkemelerinde Dava Açma Süreleri
201
4.2.2. Üst Mahkemelerde Dava Açma Süreleri
203
4.2.3. Sürelerin Başlangıcı ve Hesaplanması
205
4.3. Dava Açma Sürelerinin Hukuki Niteliği
210
4.4. Dava Açma Sürelerini Etkileyen Haller
211
4.4.1. Dava Açma Sürelerini Uzatan Haller
211
4.4.2. Dava Açma Sürelerini Durduran Haller
214
5. VERGİ DAVASININ AÇILMA SÜRECİ
218
5.1. Dava Dilekçesi ve İçeriği
218
5.1.1. Dava Dilekçesinin Düzenlenmesi ve İçeriği
218
5.1.2. Dava Dilekçesinin Verileceği Yerler
220
5.1.3. Tek Dilekçe ile Dava Açılması
222
5.1.4. Dilekçe ile İlgili Uygulanacak İşlemler
225
5.2. Davanın Görüşülmesi ve Karara Bağlanması
227
5.2.1. İlk İnceleme ve İlk İnceleme Üzerine Verilecek Kararlar
227
5.2.1.1. Dava Dilekçelerinde İlk İnceleme Konuları
228
5.2.1.2. İlk İnceleme Sonucu Verilebilecek Kararlar
229
5.2.2. Dosyanın Tekemmül Etmesi (Tamamlanması) Süreci
231
5.2.2.1. Dava Dilekçesinin Tebliği ve Cevap Verilmesi
232
5.2.2.2. Davanın Görülmesi ve Duruşma
233
5.3. Dava Dosyasının İncelenmesi ve Karara Bağlanması Süreci
235
5.3.1. Dava Dosyasının İncelenmesi
235
5.3.2. Davanın Karara Bağlanması
236
5.3.3. Kararların Davanın Taraflarına Tebliği, Sonuçları ve Uygulanması
238
5.3.3.1. Kararların Davanın Taraflarına Tebliği
238
5.3.3.2. Kararların Uygulanması ve Sonuçları
238
5.3.4. Dava Dosyasının İşlemden Kaldırılması
242
5.4. Dava Açılmasının Hukuki Sonuçları
243
5.4.1. Yürütmenin Dur(durul)ması
243
5.4.1.1. Yürütmenin Dur(durul)ması Kavramı ve Hukuki Niteliği
243
5.4.1.2. Yürütmenin Durdurulması Kararı için Gereken Şartlar
244
5.4.1. 3. Vergi Yargılamasında Yürütmenin Durdurulması Kararı ve Etkileri
247
5.4.1.3.1. Vergi Mahkemesinde Dava Açılması Sürecinde Yürütmenin Durdurulması ve Özellikli Durumlar
249
5.4.1.3.2. Yürütmenin Durdurulması Talebinde Usul, Karar ve Karara İtiraz
252
5.4.2. Zamanaşımı Süresine Etkisi
256
5.4.3. Davaya Bakma Zorunluluğu
257
5.4.4. Dava Şartlarının Tespiti
257
5.4.6. Feragat ve Kabul
259
İLK DERECE (VERGİ) MAHKEMESİ KARARLARINA KARŞI
KANUN YOLLARI VE SINIFLANDIRILMASI
1.1. Kanun Yolu Kavramı
264
1.2. Vergi Yargılamasında Kanun Yollarının Sınıflandırılması
265
1.3. Vergi Yargılamasında Kanun Yoluna Başvurunun Yarattığı Etkiler
269
2. OLAĞAN KANUN YOLLARI
270
2.1.1. İstinaf Kanun Yolu ve Hukuki Niteliği
271
2.1.2. İstinafa Konu Edilebilecek Kararlar
273
2.1.3. İstinaf Talebi ve Süresi
275
2.1.4. İstinaf Sürecinde Dava Dosyasının Tekemmülü (Tamamlanması)
278
2.1.5. İstinaf Yoluna Başvuru ve Yürütmenin Durdurulması Talebi
281
2.1.6. İstinaf Talebinin Karara Bağlanması
283
2.2.1. Temyiz Kanun Yolu ve Temyiz Mercii
286
2.2.2. Temyize Konu Edilebilecek ve Edilemeyecek Kararlar
288
2.2.3. Temyiz Talebinde Bulunabilecekler
296
2.2.4. Temyize Başvuru Süresi
297
2.2.5. Temyiz Sürecinde Dosyanın Tekemmülü ve İncelenmesi
298
2.2.5.1. Temyiz Dilekçesinin İçeriği
298
2.2.5.2. Temyiz Talebinin Usul Yönünden İncelenmesi ve Dosyanın Tekemmülü
301
2.2.5.3 Temyiz Talebinin Bozma Nedenleri Yönünden İncelenmesi
302
2.2.6. Temyize Başvurma ve Yürütmenin Durdurulması
304
2.2.7. Temyiz Talebi Hakkında Verilebilecek Kararlar ve Sonuçları
305
2.2.7.1. Temyiz Talebi Hakkında Verilebilecek Kararlar
305
2.2.7.2. Temyiz Talebi Hakkında Verilebilecek Kararların Sonuçları
307
3. OLAĞANÜSTÜ KANUN YOLLARI
310
3.1. Kanun Yararına Temyiz
310
3.1.1. Kanun Yararına Temyiz Kavramı
310
3.1.2. Kanun Yararına Temyize Konu Edilebilecek Kararlar
311
3.1.3. Kanun Yararına Temyiz Şartları ve Talepte Bulunabilecekler
312
3.1.4. Kanun Yararına Temyiz Talebinin İncelenmesi ve Karara Bağlanması
312
3.2. Yargılamanın Yenilenmesi
313
3.2.1. Yargılamanın Yenilenmesi Kavramı
313
3.2.2. Yargılamanın Yenilenmesi Nedenleri
314
3.2.2. Yargılamanın Yenilenmesi Talebine Konu Edilebilecek Kararlar
315
3.2.3. Yargılamanın Yenilenmesinin Şartları
315
3.2.4. Yargılamanın Yenilenmesinde Süre ve Talepte Bulunabilecekler
316
3.2.5. Yargılamanın Yenilenmesi Talebinin İncelenmesi ve Karara Bağlanması
317
4.2. Yanlışlıkların Düzeltilmesi
319
VERGİ YARGILAMASINDA İDDİA VE
SAVUNMALARIN KANITLANMASI VE KANIT TÜRLERİ
1.2. İspat Yükünün Paylaşımı
328
1.2.1. İspat Yükünün Mükellefte Olduğu Durumlar
330
1.2.2. İspat Yükünün İdarede Olduğu Durumlar
331
2. DELİLLERİN TESPİTİ, TOPLANMASI VE VERGİ YARGILAMASINA ESAS DELİLLER
332
2.1. Vergi Yargılamasında Delil Kavramı ve Delillerin Değerlendirilmesine İlişkin İlkeler
332
2.2. Delillerin Toplanması
338
2.3. Delillerin Tespiti
339
2.4. Delillerin Değerlendirilmesi
343
2.5. Vergi Yargılamasına Esas Delil Türleri
345
2.5.1. Bildirimler ve Beyannameler
346
2.5.2. Özel Sözleşmeler
347
2.5.3. Defter ve Belgeler
347
2.5.5. Üçüncü Kişilerin Beyanı
350
2.5.5.1. Tanık Beyanı
351
2.5.5.2.1. Bilirkişi İncelemesini Gerektiren Durumlar ve İncelemeye Karar Verilmesi
352
2.5.5.2.2. Bilirkişi Seçimi
354
2.5.5.2.3. Bilirkişinin Reddi
356
2.5.5.2.4. Bilirkişi İncelemesi, Bilirkişi Raporunun Sonuçları ve Rapora İtiraz
357
2.5.5.3. Uzman Görüşü
359
2.5.5.4. Bilirkişi ve Uzman Görüşünün Karşılaştırılması
360
2.5.7. İdarenin Düzenlediği Tutanaklar
361
2.5.8.1. Fiili Karineler
362
2.5.8.2. Kanuni Karineler
364
2.5.8.4. Karinelerin Delil Niteliği
365
3. VERGİ YARGILAMASINDA HÂKİMİN ÇEKİNMESİ VE REDDİ
366
3.2. Hâkimin Davaya Bakmaktan Yasaklı Olduğu Durumlar
366
3.3. Hâkimin Davanın Taraflarınca Reddedilebileceği Durumlar
367
3.4. Hâkimin Reddi Usulü
368
3.5. Çekinme ve Ret İsteminin Karara Bağlanması
369
3.5.1. Danıştay’da Çekinme ve Ret
369
3.5.2. Mahkemelerde Çekinme ve Ret
370
VERGİLEME VE/VEYA CEZA KESME İŞLEMLERİNE KARŞI
KARMA NİTELİKLİ BAŞVURU YOLLARI
1. KANUN YOLUNDAN VAZGEÇME MÜESSESESİ
371
1.2. Kanun Yolundan Vazgeçme Müessesesinin Hukuki Niteliği
371
1.3. Kanun Yolundan Vazgeçme Müessesesinin Kapsam ve Esasları
374
1.3.1. Vergi Aslı ve Vergi Ziyaı Açısından
376
1.3.2. Vergi Aslı ve Usulsüzlük Cezaları Açısından
380
1.4. Kanun Yolundan Vazgeçme Müessesesinden Yararlanma Şartları
382
1.5. Kanun Yolundan Vazgeçme Müessesesinin Davadan Feragat ile Karşılaştırılması
383
1.6. Kanun Yolundan Vazgeçme Müessesesinin Diğer Başvuru Yolları ile Karşılaştırılması
385
2. MALİ YAPILANDIRMA KANUNLARI
393
2.2. Mali Af ile Mali Yapılandırma Kanunları Arasındaki Farklar
396
2.3. Mali Yapılandırma Kanunlarında Uyuşmazlık Önleme ve Uyuşmazlık Çözümü Açısından Sunulan Yollar
400
2.3.1. İnceleme ve Tarhiyat Aşamasındaki Vergiler ile İhtilaflı Alacaklar Açısından
402
2.3.2. Yapılandırma Kanunlarında Matrah ve Vergi Artırımı
407
2.4. Mali Yapılandırma Kanunlarından Yararlanma Şartları
411
2.5. Mali Yapılandırma Kanunları ve Kanun Yolundan Vazgeçmenin Karşılaştırılması
413
3. VERGİ KAÇAKÇILIĞI SUÇUNDA CEZA İNDİRİMİ VE ETKİN PİŞMANLIK UYGULAMASI
416
3.1. Genel Açıklamalar
416
3.2. Kapsam ve Esaslar
418
3.3. Vergi Kaçakçılığı Suçunda Hürriyeti Bağlayıcı Cezaların Etkin Pişmanlık Müessesesi ve Ceza İnfaz Tedbirleri Sonrası Durumu
424
3.4. Kanun Yolundan Vazgeçme Müessesesi ile Karşılaştırılması
427