Uluslararası Hukukta Jus Cogens Norm Yaşam Hakkı ve Çevre Hakkı Bağlamında Bir İnceleme Dr. Öğr. Üyesi Hatice Türkay  - Kitap

Uluslararası Hukukta Jus Cogens Norm

Yaşam Hakkı ve Çevre Hakkı Bağlamında Bir İnceleme

1. Baskı, 
Ekim 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
412
Barkod:
9786253231347
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
980,00₺
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Jus cogens normların oluşumunda aranan unsurlar da diğer kaynaklardan farklıdır. Bu normlar "bir bütün olarak devletlerin uluslararası toplumunca kabul edilme ve tanınma" ile "kendisinden hiçbir surette sapmaya müsaade edilmeme" şeklindeki iki unsura ihtiyaç duyar. Dolayısıyla oluşumunda diğer kaynaklara nazaran evrensele yakın bir kabule ihtiyaç duyan bu normların ortaya çıkması da zordur. Bu nedenle uluslararası hukukta jus cogens norm olarak kabul edilen veya edilebilecek normlar nicelik olarak daha azdır.
Temel bir insan hakkı olan yaşam hakkı ile insan hakkı olduğu konusunda dahi tartışmalar bulunan çevre hakkının jus cogens norm niteliği bakımından incelemeye tâbi tutulması ise ayrıca önemlidir. Zira yaşam hakkının diğer insan haklarının önkoşulu olması ve özellikle son yıllarda çevrenin gördüğü geri döndürülemez zararlar karşısında çevre hakkının bu kapsamda incelenmesi bir zorunluluk arz eder. Jus cogens norm gibi tanımından unsurlarına, hukuki etkilerinden örneklerine kadar tartışma bulunan bir kavramın ele alınmasına odaklanan bu çalışma doktrindeki bir boşluğu doldurmayı amaçlar.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Uluslararası Hukukta Jus Cogens Norm
.
Uluslararası Hukukta Jus Cogens Normların Hukuki Etkileri
.
Yaşam Hakkı ve Çevre Hakkının Jus Cogens Norm Bakımından Değerlendirilmesi
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
7
İÇİNDEKİLER 
9
KISALTMALAR DİZİNİ 
13
GİRİŞ 
15
BİRİNCİ BÖLÜM
ULUSLARARASI HUKUKTA JUS COGENS NORM
I. ULUSLARARASI HUKUKUN KAYNAKLARI VE NORMLAR
HİYERARŞİSİ 
21
A. ULUSLARARASI HUKUKUN KAYNAKLARI 
21
1. Andlaşmalar 
22
2. Yapılageliş 
25
3. Hukuk Genel İlkeleri 
30
4. Doktrin 
33
5. Yargı Kararları 
34
6. Diğer Olası Kaynaklar 
34
B. ULUSLARARASI HUKUKTA NORMLAR HİYERARŞİSİ 
40
II. JUS COGENS NORM HAKKINDA GENEL BİLGİLER 
51
A. ULUSLARARASI HUKUKTA KAMU DÜZENİ VE JUS COGENS
NORM İLE İLİŞKİSİ 
52
1. Kamu Düzeni Kavramı 
52
2. Uluslararası Hukuk Bakımından Kamu Düzeni ve
Jus Cogens Norm İlişkisi 
56
B. JUS COGENS NORMUN TANIMI, UNSURLARI, KAYNAKLARI, ÖZELLİKLERİ
VE BENZER KAVRAMLARDAN FARKLARI 
61
1. Uluslararası Hukuktaki Varlığına İlişkin Tartışmalar 
61
2. Tanım 
73
3. Unsurlar 
77
a. Bir Bütün Olarak Devletlerin Uluslararası Toplumunca Kabul
Edilme ve Tanınma 
79
b. Kendisinden Hiçbir Surette Sapmaya Müsaade Edilmeme 
86
4. Kaynaklar 
96
5. Özellikler 
101
6. Uluslararası Hukuk Kaynaklarından ve Benzer Kavramlardan
Farkları 
105
a. Jus Cogens Normlar ve Andlaşmalar 
105
b. Jus Cogens Normlar ve Yapılageliş 
106
c. Jus Cogens Normlar ve Hukuk Genel İlkeleri 
107
d. Jus Cogens Normlar ve Erga Omnes 
107
III. JUS COGENS NORMUN TARİHSEL GELİŞİMİ 
110
A. 1969 VİYANA ANDLAŞMALAR HUKUKU SÖZLEŞMESİ ÖNCESİ DÖNEM 
115
B. 1969 VİYANA ANDLAŞMALAR HUKUKU SÖZLEŞMESİ SONRASI DÖNEM 
119
C. 2022 TASLAK SONUÇLAR VE SONRASI DÖNEM 
128
İKİNCİ BÖLÜM
ULUSLARARASI HUKUKTA JUS COGENS NORMLARIN HUKUKİ ETKİLERİ
I. GENEL OLARAK 
135
II. KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 
139
A. ANDLAŞMALAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 
141
1. Andlaşmanın Yapılışı Sırasındaki Aykırılık 
144
2. Andlaşma Yapılışından Sonra Ortaya Çıkan Aykırılık 
151
3. Jus Cogens Bir Norma Aykırılık Nedeniyle Andlaşmanın
Geçersizliğinde Başvurulacak Usul 
158
B. YAPILAGELİŞ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 
165
C. HUKUK GENEL İLKELERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 
168
D. YARGI KARARLARI VE DOKTRİN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 
170
III. HUKUKİ İŞLEMLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 
170
A. ULUSLARARASI HUKUKTA HUKUKİ İŞLEM KAVRAMI 
170
B. TEK TARAFLI HUKUKİ İŞLEMLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 
172
1. Birleşmiş Milletler Kararları Üzerindeki Etkisi 
176
2. Daimi Üyelerin Veto Hakkı Üzerindeki Etkisi 
180
C. İKİ VEYA ÇOK TARAFLI HUKUKİ İŞLEMLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 
185
IV. ULUSLARARASI SORUMLULUK ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 
186
A. JUS COGENS NORMLARIN İHLALİNDE DEVLETLERİN SORUMLULUĞU 
189
B. JUS COGENS NORMLARIN İHLALİNDE DEVLETLERİN SORUM–
LULUĞUNUN SONUÇLARI 
192
1. Genel Sonuçlar 
192
2. Özel Sonuçlar 
195
a. “Ağır İhlal” Kavramı 
195
b. Öngörülen Yükümlülükler 
198
3. Uluslararası Sorumluluğun İleri Sürülme Usulü 
210
C. JUS COGENS NORMLARIN İHLALİNDE ULUSLARARASI ÖRGÜTLERİN
SORUMLULUĞU 
218
V. YARGI BAĞIŞIKLIĞI (DOKUNULMAZLIĞI) ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 
219
A. ULUSLARARASI HUKUKTA BAĞIŞIKLIK 
221
B. JUS COGENS NORMLAR VE YARGI BAĞIŞIKLIĞI 
226
1. Jus Cogens Normlar ve Yargı Bağışıklığı Arasındaki İlişki 
226
a. Zımni Feragat Teorisi 
231
b. Normlar Hiyerarşisi Teorisi 
234
c. Ülkesellik İlkesi Teorisi 
234
d. Menfaatler Dengesi Teorisi 
235
2. Jus Cogens Normların Yargı Bağışıklığına Etkisi 
236
a. Devletlerin Yargı Bağışıklığı Bakımından 
236
b. Devlet Başkanı, Hükümet Başkanı ve Dışişleri Bakanının Yargı
Bağışıklığı Bakımından 
247
c. Üst Düzey Devlet Görevlileri ve Diplomatik Temsilcilerin Yargı
Bağışıklığı Bakımından 
250
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
YAŞAM HAKKI VE ÇEVRE HAKKININ JUS COGENS NORM BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
I. GENEL OLARAK 
257
II. YAŞAM HAKKININ JUS COGENS NORM NİTELİĞİ BAKIMINDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ 
258
A. YAŞAM HAKKI 
258
1. Genel Olarak 
258
2. Hakkın Kapsamı ve Temel Özellikleri 
260
3. Uluslararası Düzenlemelerde Yaşam Hakkı 
263
a. Evrensel İnsan Hakları Bildirisi 
263
b. Kişisel ve Siyasal Haklara İlişkin BM Sözleşmesi 
266
c. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 
277
d. Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi 
294
e. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı 
296
f. Arap İnsan Hakları Şartı 
298
B. YAŞAM HAKKININ JUS COGENS NORMUN UNSURLARI BAKIMINDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ 
299
1. Bir Bütün Olarak Devletlerin Uluslararası Toplumunca Kabul Edilme
ve Tanınma 
299
2. Kendisinden Hiçbir Surette Sapmaya Müsaade Edilmeme 
306
III. ÇEVRE HAKKININ JUS COGENS NORM NİTELİĞİ BAKIMINDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ 
313
A. ÇEVRE HAKKI 
313
1. Genel Olarak 
313
2. Hakkın Kapsamı ve Temel Özellikleri 
316
3. Uluslararası Düzenlemelerde Çevre Hakkı 
325
a. Evrensel İnsan Hakları Bildirisi 
325
b. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin BM Sözleşmesi 
326
c. Stockholm Bildirgesi 
326
d. Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı 
328
e. Brundtland Raporu 
329
f. Dünya Doğa Şartı 
329
g. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Ek Protokolü 
330
h. Rio Bildirgesi 
330
i. Aarhus Sözleşmesi 
332
j. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 
335
k. Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi 
337
B. ÇEVRE HAKKININ JUS COGENS NORMUN UNSURLARI BAKIMINDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ 
338
1. Bir Bütün Olarak Devletlerin Uluslararası Toplumunca Kabul Edilme
ve Tanınma 
344
2. Kendisinden Hiçbir Surette Sapmaya Müsaade Edilmeme 
349
SONUÇ 
361
KAYNAKÇA 
371