Lekelenmeme Hakkı Aslıhan Ulusoy  - Kitap

Lekelenmeme Hakkı

1. Baskı, 
Mart 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
475
Barkod:
9786253777579
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
950,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Bu çalışma, lekelenmeme hakkını masumiyet karinesinin usuli çekirdeği ile itibar ve özel hayatın maddi koruması arasında kurulan normatif bir köprü olarak kavramsallaştırarak hakkın yalnız suç isnadı sürecinde değil, öncesinde ve sonrasında da işlediğini ele almaktadır.
Çalışma, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadı, Avrupa Birliği standardı ve Türk hukuku ışığında, lekelenmenin idari ve toplumsal alandaki tezahürlerini incelemekte; dijitalleşmenin getirdiği yüksek görünürlük, kalıcılık ve algoritmik sıralama risklerinin koruma mimarisini nasıl zorladığını göstermektedir. Adil yargılanma hakkının yalnız "sonuç" değil, o sonuca giden yolun tamamı üzerinden anlam kazandığını; kamu otoritelerince nötr dil, gizlilik ve açıklamalarda asgariliğin tercihinin yanı sıra dijital ortamda güncelleme ve bağlamsallaştırma ile gerektiğinde görünürlüğü düşürme tekniklerinin ve etkili başvuru yollarının, lekelenmeyi önleme ve onarım bütününü oluşturduğunu ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak çalışma, lekelenmeme hakkının müstakil bir hak olarak tanınmasının kavramsal ve pratik zorunluluğunu temellendirmekte; adaletin meşruiyetinin, kişinin suçluluğu hükmen sabit oluncaya dek suçlu muamelesi görmemesinde ve beraatin ardında dahi iz bırakmama kudretinde yattığını savunmaktadır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Lekelenmeme Hakkının Kavramsal Çerçevesi ve Tarihî Gelişimi
.
Lekelenmeme Hakkının Masumiyet Karinesi İle Kesişim ve Ayrışma Noktaları İle İlişkili Olduğu Diğer Kavram ve Haklar
.
Dijital Çağda Lekelenmeme Hakkı ve Hukuki Koruma Yolları
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖZET 
7
İÇİNDEKİLER 
9
KISALTMALAR 
15
GİRİŞ 
19
BİRİNCİ BÖLÜM
LEKELENMEME HAKKININ KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ VE
TARİHÎ GELİŞİMİ
GENEL OLARAK 
23
I. LEKELENMEME HAKKININ KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ 
24
A. Lekelenmeme Hakkının Tanımı 
24
B. Lekelenmeme Hakkının Önemi 
32
C. Lekelenmeme Hakkının Kapsamı 
38
D. Lekelenmeme Hakkının Hukuki Niteliği 
47
II. LEKELENMEME HAKKININ TARİHÎ GELİŞİMİ 
51
A. İlkel Ceza Hukuku Dönemi 
53
B. Orta Çağ Dönemi 
57
C. Aydınlanma Dönemi 
58
D. Modern Dönem 
61
1. Birleşmiş Milletler Hukuki Düzenlemeleri 
61
a. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 
62
b. Birleşmiş Milletler Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin
Uluslararası Sözleşme 
63
c. Birleşmiş Milletler Çocuk Adalet Sisteminin Uygulanması
Hakkında Asgari Standart Kurallar 
64
d. Birleşmiş Milletler Herhangi Bir Biçimde Tutulan veya
Hapsedilen Kişilerin Korunması İçin Prensipler Bütünü 
65
e. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme 
66
f. Birleşmiş Milletler Özgürlüğünden Yoksun Bırakılmış
Küçüklerin Korunması İçin Kurallar 
67
g. Birleşmiş Milletler Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin
Haklarının Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme 
68
2. Avrupa Entegrasyon Örgütleri Hukuki Metin ve İçtihatları 
70
a. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 
71
b. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı 
77
c. 2016/343 Sayılı Ceza Hukukunda Masumiyet Karinesi ve Adil
Yargılanma Hakkı Üzerine Avrupa Birliği Direktifi 
79
d. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Rec(2003)13 – Adaletin
Medyada Temsili Hakkında Tavsiye Kararı 
81
E. Türk Hukuku Yönünden 
83
1. İslam Hukuku Dönemi 
83
2. Osmanlı Dönemi 
86
3. Cumhuriyet Dönemi 
89
III. 5271 SAYILI CEZA MUHAKEMESİ KANUNUNDA YER ALAN BAZI
KURUMLARIN LEKELENMEME HAKKI YÖNÜNDEN İNCELENMESİ 
94
A. Mukayeseli Hukuk ve 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu Açısından
Soruşturmanın Gizliliği İlkesi 
95
1. Mukayeseli Hukukta Soruşturmanın Gizliliği İlkesi 
95
2. 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda Soruşturmanın Gizliliği
İlkesi 
97
3. Soruşturmanın Gizliliği İlkesine Dair Diğer Mevzuatın İncelenmesi 
101
4. Soruşturmanın Gizliliğinin Kapsamı 
104
5. Soruşturmanın Gizliliği İlkesinin Masumiyet Karinesi ve
Lekelenmeme Hakkı Çerçevesinde Değerlendirilmesi 
106
B. Ceza Muhakemesi Kanunu Kapsamında Soruşturma Yapılmasına Yer
Olmadığına Dair Kararın Lekelenmeme Hakkı Yönünden İncelenmesi 
108
1. Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığına Dair Kararın Yasal
Çerçevesi 
110
2. Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığına Dair Karara İlişkin Kayıt
Sisteminin Lekelenmeme Hakkı Yönünden Değerlendirilmesi 
114
3. Soruşturma Yapılmasına Yer Olmadığına Dair Karara İlişkin Kayıt
Sisteminin Hukukiliğinin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları
Işığında İncelenmesi 
119
İKİNCİ BÖLÜM
LEKELENMEME HAKKININ MASUMİYET KARİNESİ İLE KESİŞİM VE
AYRIŞMA NOKTALARI İLE İLİŞKİLİ OLDUĞU DİĞER KAVRAM VE HAKLAR
GENEL OLARAK
 
125
I. LEKELENMEME HAKKININ MASUMİYET KARİNESİ İLE KESİŞİM VE
AYRIŞMA NOKTALARI 
126
A. Lekelenmeme Hakkının Masumiyet Karinesi ile Kesişim Noktaları 
126
1. Adil Yargılanma Hakkı 
127
a. Adil Yargılanma Hakkının Ulusal Mevzuattaki Yeri 
130
aa. Anayasal Çerçevede Adil Yargılanma Hakkı 
130
bb. Türk Ceza Hukuku Sisteminde Adil Yargılanma Hakkı 
132
b. Adil Yargılanma Hakkının Kapsamı ve Hukuki Niteliği 
133
c. Adil Yargılanma Hakkının Bileşenleri Olarak Masumiyet
Karinesi ve Lekelenmeme Hakkının İncelenmesi 
139
2. Lekelenmeme Hakkı ve Masumiyet Karinesinin Etkili Başvuru Hakkı
Bağlamında Kesişimi 
144
a. Etkili Başvuru Hakkının Kavramsal Çerçevesi ve Normatif
Dayanağı 
145
b. Etkili Başvuru Hakkının Amacı ve Fonksiyonları 
149
c. Etkili Başvuru Hakkının Kapsamı 
150
d. Devletin Pozitif Yükümlülükleri 
155
e. Etkili Başvuru Hakkı ile Lekelenmeme Hakkı ve Masumiyet
Karinesi Arasındaki Sistematik Bağa İlişkin Değerlendirme 
159
B. Lekelenmeme Hakkı ile Masumiyet Karinesinin Ayrışma Noktaları 
163
1. Normatif Statü Yönünden Ayrışma 
164
2. Zaman Bakımından Ayrışma 
166
3. Korunan Hukuki Değer Yönünden Ayrışma 
173
4. Koruma Araçları Bağlamında Ayrışma 
176
II. LEKELENMEME HAKKININ BAZI TEMEL HAK VE KAVRAMLARLA İLİŞKİSİ 
179
A. İnsan Onuru Bağlamında Lekelenmeme Hakkı 
179
1. İnsan Onuru Kavramına Genel Bakış 
179
2. İnsan Onuru Kavramının İçtihadi Gelişimi 
182
3. İnsan Onurunun Korunması Bakımından Lekelenmeme Hakkı 
185
B. İfade ve Basın Özgürlüğünün Lekelenmeme Hakkı ile Çatışma ve
Dengesi 
187
1. İfade Özgürlüğü 
188
a. Kavram Olarak 
188
b. İfade Özgürlüğüne İlişkin Hukuki Düzenlemeler 
189
aa. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 
189
bb. Anayasa kapsamında ifade özgürlüğü 
190
2. Basın Özgürlüğü 
191
a. Kavram Olarak 
191
b. Basın Özgürlüğüne İlişkin Hukuki Düzenlemeler 
194
3. İfade ve Basın Özgürlüğünün Dijitalleşmesi: İnternet 
194
4. İfade ve Basın Özgürlüğünün Lekelenmeme Hakkı Yönünden
Sınırlandırılma Sebebi 
198
5. Adli Haber Yayınlarında İfade ve Basın Özgürlüğü ile Lekelenmeme
Hakkı Arasındaki Denge 
202
a. Haberin Gerçek Olması 
203
b. Haberin Verilmesinde Kamu Yararı Bulunması 
208
c. Kişinin Kamusal Tanınırlığı 
210
d. Haberin güncel olması 
213
e. Konu ile İfade Arasında Düşünsel Bağ 
216
6. Adli Olayların Verilmesinde Lekelenmeme Hakkının Gözetilmesi 
218
C. Özel Hayata Saygı Hakkının Lekelenmeme Hakkı ile İlişkisi 
221
1. Özel Hayat Kavramı ve Kapsamı 
222
2. Hukuki Düzenlemeler 
227
a. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 
227
b. Anayasa Kapsamında Özel Hayata Saygı Hakkı 
228
3. Özel Hayata Saygı Hakkının Unsurları 
229
a. Mahremiyet Hakkı 
230
b. Şeref ve İtibar Hakkı 
232
aa. Kavram Olarak 
232
bb. Yüksek Yargı Kararlarında Şeref Ve İtibar Hakkı 
236
i. Anayasa Mahkemesi Kararlarında Şeref ve İtibar
Hakkı 
237
ii. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Şeref
ve İtibar Hakkı 
241
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
DİJİTAL ÇAĞDA LEKELENMEME HAKKI VE HUKUKİ KORUMA YOLLARI
GENEL OLARAK
 
245
I. DİJİTAL ÇAĞDA LEKELENMEME HAKKI 
246
A. Dijitalleşmenin Lekelenmeme Hakkı Üzerindeki Etkileri 
246
1. İnternet, Sosyal Medya ve Arama Motorları 
247
a. İnternet 
247
aa. İnternete erişim 
249
bb. Temel Hak ve Özgürlükler Bağlamında İnternete Erişim 
252
cc. İnternet Özgürlüğü 
254
b. Sosyal Medya 
256
c. Arama Motorları 
262
2. Dijital Hafıza ve Kalıcılık 
267
3. Veri Aracıları ve Arşiv Siteleri 
269
a. Veri Kazıma ve Veri Simsarlığı 
273
b. Arşiv Gazeteciliği ile Güncelleme ve Düzeltme Rejimleri 
276
c. Görünürlük Dinamikleri 
278
d. Ölçüm ve Kanıt 
280
aa. İlk Ekran Etkisi 
280
bb. Erişim Kapsamı ve Yayılım 
281
cc. Güncelleme ve Düzeltme İzleri 
282
4. Dijital İtibar 
282
a. Tanım 
282
b. Dijital İtibar Ekosisteminin Aktörleri 
286
c. Dijital İtibara Zarar Veren Olgular 
287
aa. Dezenformasyon 
289
bb. Dijital Manipülasyon 
292
cc. Dijital Linç 
296
II. LEKELENMEME HAKKININ HUKUKİ KORUMA YOLLARI 
301
A. Kişisel Verilerin Korunması ve Unutulma Hakkı 
301
1. Kişisel Verilerin Korunması 
301
a. Kişisel Verinin Tanımı ve Unsurları 
301
aa. Kişisel Verinin Tanımı 
301
bb. Kişisel Verinin Unsurları 
307
i. Veri 
307
ii. Belirlenebilirlik 
313
iii. İlişkilendirilebilirlik 
315
b. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Kapsamında
İmha Politikası 
318
aa. Kişisel Verilerin Silinmesi 
322
bb. Kişisel Verilerin Yok Edilmesi 
322
cc. Kişisel Verilerin Anonim Hâle Getirilmesi 
323
c. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Kişisel Verilerin
Korunması 
324
d. Anayasa Mahkemesi Kararlarında Kişisel Verilerin Korunması 
326
2. Unutulma Hakkı 
328
a. Unutulma Hakkı Kavramı 
331
b. Unutulma Hakkının Tanımı 
334
c. Unutulma Hakkının Kapsamı 
338
d. Unutulma Hakkının Sınırları 
343
3. Mukayeseli Hukukta Unutulma Hakkı 
346
4. Dijital Yayıncılık ve Arama Motorları Kapsamında Unutulma
Hakkının Lekelenmeme Hakkına Yansımaları 
354
B. Medeni Hukuk Kapsamında Koruma Yolları 
358
1. Koruyucu Dava Türleri 
364
a. Saldırının Önlenmesi Davası 
364
b. Saldırının Sonlandırılması Davası 
365
c. Saldırının Hukuka Aykırılığının Tespiti Davası 
367
2. Tazminat Davası 
368
C. Düzeltme ve Cevap Hakkı ile Yayın Yasakları 
372
1. Düzeltme ve Cevap Hakkı 
372
a. Anayasal Güvence Boyutu 
373
b. 5187 Sayılı Basın Kanunu 
374
c. Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri
Hakkında Kanun 
375
d. Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu 
376
2. Yayın Yasakları 
377
a. Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun 
377
b. 5187 Sayılı Basın Kanunu 
378
D. 5651 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Yolu 
379
E. Türk Ceza Kanunu Kapsamında Koruma Yolları 
381
1. Hakaret 
382
2. İftira 
388
3. Gizliliğin İhlali 
394
4. Suç Uydurma 
402
5. Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs 
407
6. Ses veya Görüntülerin Kayda Alınması 
414
7. Haberleşmenin Gizliliğini İhlal 
418
SONUÇ 
427
KAYNAKÇA 
431