İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN KAVRAM VE
1. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ
21
1.1 İş Sağlığı ve Güvenliği
21
1.2 İş Sağlığı ve Güvenliğinin Yaklaşımı
22
2. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİN TARİHİ GELİŞİMİ
23
2.1 Dünyada İş Sağlığı ve Güvenliğinin Tarihi Gelişimi
23
2.1.1 Sanayileşme Öncesi İş Sağlığı ve Güvenliği
23
2.1.2 Sanayileşme Dönemi İş Sağlığı ve Güvenliği
29
2.1.3 Sanayileşme Sonrası İş Sağlığı ve Güvenliği
31
2.1.4 Çağımızda İş Sağlığı ve Güvenliği
33
2.2 Türkiye'de İş Sağlığı ve İş Güvenliğinin Tarihi Gelişimi
36
2.2.1 Osmanlı İmparatorluğu Döneminde İş Sağılığı ve Güvenliği
36
2.2.2 Nizamname Yenilikleri
39
2.2.3 Birinci Büyük Millet Meclisi Döneminde İş Sağlığı ve Güvenliği
42
2.2.4 Cumhuriyet Döneminde İş Sağılığı ve Güvenliği
43
2.2.5 Günümüzdeki İş Sağılığı ve Güvenliği
45
2.2.6 6331 Sayılı Kanunu
48
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE GENEL BAKIŞ
1. İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ TANIMI
51
2. İŞ KAZASI TANIMLARI
53
4. İŞ KAZALARININ NEDENLERİ
58
5. SEBEP– SONUÇ TEORİLERİ
60
5.1 Heinrich’in Domino Teorisi
60
5.2 Epidemiyoloji Teorisi
73
5.4 İnsan Faktörleri Teorisi
74
5.5 Kaza/ Olay Teorisi
75
5.6 Tek Faktör Teorisi
76
5.7 Çok Faktör Teorisi
76
5.9 Kombinasyon Teorisi
76
6.1. İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü ile İlgili Temel Modeller
90
6.1.1 Güvenliğe Yönelik Tutumların Tasarım Modeli
90
6.1.2 Toplam Güvenlik Kültürü Modeli
91
6.1.3 Güvenlik Kültürü Modeli
91
6.1.4 Karşılıklı Güvenlik Kültürü Modeli
92
6.1.5 Güvenlik Kültürü Olgunlaşma Modeli
92
6.2 Pozitif Güvenlik Kültürü
94
GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ STANDARDI
1.1 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi
97
1.2 İSG Yönetim Sistemlerinin Nitelikleri
98
1.3 ILO–OSH 2001 Uluslararası Çalışma Örgütü (Mesleki) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri
100
1.4 TS ISO EN 9000 Kalite Yönetimi ve Kalite Güvencesi Standartları
102
1.5 TS ISO EN 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standardı (ÇYSS)
105
1.6 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri Standardı ISO 45001
109
1.7 Entegre Kalite Yönetim Sistemleri (EYS)
115
1.8 İş Sağlığı ve Güvenliği Bilgi Yönetim Sistemi İBYS
116
MESLEK HASTALIKLARININ TİPLERİ VE SINIFLANDIRILMASI
1. İŞLE İLGİLİ HASTALIKLAR
123
1.1 İş ile İlgili Hastalıkların Başlıca Özellikleri Şunlardır
124
1.2 İş ile İlgili Hastalıkların Sebepleri
124
1.3 En Sık Görülen İşle İlgili Hastalıkların Sınıflandırılması
125
1.3.1 Kalp ve Damar Hastalıkları
125
1.3.2 Kas–İskelet Sistemi Hastalıkları (KİSH)
127
1.3.3 Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalıkları (KOAH)
129
2. MESLEK HASTALIKLARI
130
2.1 Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği Meslek hastalıkları listesi
133
2.1.1 A Grubu: Kimyasal Maddelerle Olan Meslek Hastalıkları
133
2.1.2 B Grubu: Mesleki Cilt Hastalıkları
137
2.1.3 C Grubu: Pnömokonyozlar ve Diğer Meslekî Solunum Sistemi Hastalıkları
138
2.1.4 D Grubu: Mesleki Bulaşıcı Hastalıklar
140
2.1.5 E Grubu: Fizik Etkenlerle Olan Meslek Hastalıkları
143
3. MESLEKSEL KANSERLER
143
5. ULUSLARARASI ÇALIŞMA ÖRGÜTÜ'NÜN AMAÇ VE HEDEFLERİNE İLİŞKİN BİLDİRİ
150
1. TEHLİKE– RİSK KAVRAMLARI (Terimler ve Tarifler)
156
1.1 Riskin Olasılığını ve Şiddetini Etkileyen Faktörler
158
1.2 Risk Değerlendirmesi
160
1.3 Tehlikelerin Tanımlanması
160
1.4 Risklerin Belirlenmesi ve Analizi
163
1.6 Risk Değerlendirmesinin Yenilenmesi
167
1.7 Risk Değerlendirmesi Ekibi
168
1.8 Risk Hesaplama Metotları
169
1.9 TORNA Tezgahında Risk Değerlendirmesi
171
1.1 İş Sağlığı ve Güvenliği Alanında Önleme ve Korumanın Önemi
180
1.2 Korunma Politikaları
181
1.3. İş Sağlığı ve Güvenliğinde Korunma Yöntemleri
182
1.3.1 Kaynağında Korumada Tedbirler
185
1.3.1.1 Bertaraf Etme
185
1.3.1.3 Makina Koruyucuları
186
1.3.1.4 Teknik Tedbirler
189
1.3.2 Ortama Yönelik Koruma Uygulamaları
196
1.3.3 Kişiye Yönelik Koruma Yöntemleri (Bireysel Önleme)
199
1.1 Kulağın Yapısı ve İşitme Mekanizması
220
1.2 Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri
228
1.2.1 Fiziksel Etkileri
228
1.2.2 Fizyolojik Etkileri
229
1.2.3 Psikolojik Etkileri
230
1.2.4 Performans Üzerinde Etkileri
230
1.2.5 Gürültünün İş Verimine Etkileri
230
2.2 Yüksek Sıcaklığın Sebep Olduğu Rahatsızlıklar
240
2.3 Isının Değerlendirilmesi
241
3.1 Aydınlatma Türleri
245
4.1 Titreşim Tanımı, Türleri ve Kaynakları
260
4.2.1 El–Kol Titreşim Kaynakları
262
4.3 Bütün Vücut Titreşimi
263
4.3.1 Bütün Vücut Titreşim Kaynakları
263
4.4 Titreşimin İnsan Üzerindeki Etkileri
264
4.5 Titreşime Karşı Alınacak Önlemler
267
5.1 Radyasyonun Tanımı, Türleri ve Kaynakları
269
5.3 İyonizan Olmayan Işınlar
271
5.4 Radyasyonun Kesin Tanısı
273
5.5 Radyasyonun Denetimi
273
6.1 Yüksek ve Düşük Basınç’ın Sağlığa Etkileri
276
6.2 Düşük ve Yüksek Basıncın Etkilerinden Korunma
277
7.4 Solunan Tozların Tane Büyüklükleri ve Tutuldukları Bölgeler
280
7.5.1 MAK Değeri: (Müsaade Edilen Azami Konsantrasyon)
280
7.5.2 Eşik Sınır Değer (ESD); Treshold Limit Value (TLV)
280
7.6 Toz Önleme Yöntemleri
281
1.1 Kimyasal Tehlikeler
284
1.1.1 Ani, Tekrarlanan veya Uzun Süreli Maruziyet Sonunda Sağlığa Zararlı Olanlar
286
1.1.2 Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri Nedeniyle Zarar Verme Riski Taşıyan
287
1.1.3 Çevreye Zarar Verenler
287
2.1.1 Sağlık Zararlarına Neden Olan Kimyasallar ve Verdikleri Zararlar
288
2.1.2 Kimyasalların Vücuda Giriş Yolları
290
2.1.4 Kimyasal Etkileşimleri
292
2.1.5 Kimyasalların Sağlığa Zararlarını Etkileyen Etmenler
293
2.2 Güvenlik Riskleri
294
2.2.1 Güvenlik Riski Yaratan Kimyasallar
295
2.2.2 Kimyasalların Güvenlik Riskleri
297
3. KİMYASAL MADDELERİ TAŞIMA ÖZELLİKLERİNE GÖRE SINIFLANDIRMA
297
Sınıf 1 Patlayıcı (Explosive, E) Maddeler
299
Sınıf 3 Alevlenebilir Sıvılar
303
Sınıf 4.1 Alevlenebilir Katılar, Kendiliğinden Tepkimeye Giren Maddeler, Polimerleştirici Maddeler ve Duyarlılığı Azaltılmış Katı Patlayıcılar
304
Sınıf 4.2 Kendiliğinden Yanmaya Yatkın Maddeler
305
Sınıf 4.3 Su ile Temas Ettiğinde Alevlenebilir Gazlar Açığa Çıkaran Maddeler
307
Sınıf 5.1 Yükseltgen (Oksitleyici) Maddeler
308
Sınıf 5.2 Organik Peroksitler
308
Sınıf 6.1 Zehirli Maddeler
309
Sınıf 6.2 Bulaşıcı Maddeler
313
Sınıf 7 Radyoaktif Malzemeler
314
Sınıf 8 Aşındırıcı Maddeler
316
Sınıf 9 Muhtelif Tehlikeli Maddeler ve Nesneler
318
1. BİYOLOJİK RİSKLERE MARUZ KALINABİLECEK KAYNAKLAR
323
2. HİJYEN VE KİŞİSEL KORUNMA
327
4. BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİNDEN KORUNMA
329
PSİKOSOSYAL RİSK ETMENLERİ
1. ILO’YA GÖRE PSİKOSOSYAL TEHLİKE
333
1.1 Ergonominin Tarihsel Gelişimi
346
1.2 İşyerlerindeki Ergonomik Rahatsızlıklar
347
1.3 İşyerinde Ergonomik Risk Faktörleri
348
1.4 Ergonomik Stresörler
348
1.5 Ergonominin Amacı
349
1.6 Ergonominin Faydaları
350
2. ERGONOMİK ÇALIŞMA YERİ DÜZENLEMESİ
354
2.1 Antropometrik Açıdan
355
2.2 Fizyolojik Açıdan Çalışma Yeri Düzenleme
366
2.3 Bilgi Teknolojisi Açısından
377
2.4 Güvenlik Tekniğine Dayalı Çalışma Yeri Düzenleme
380
2.5 Psikolojik Açıdan
388
2.6 Çevresel Faktörler Açısından
392
2. ACİL DURUM PLANLARI
397
2.1 Acil Durum Planlamasının Yararları
399
2.2 Acil Durum Öncesi Yapılacaklar
399
2.3 Acil Durum Sırasında
399
2.4 Acil Durum Sonrasında
399
3. PLANLAMA SÜRECİNİN AŞAMALARI
400
3.1. Yönetimin Kararlılığı
400
3.2. Çekirdek Ekip Kurulması
400
3.3 Mevcut Durum İncelemesi
402
3.4 Risk Analizlerinin Yapılması
403
3.5 Olası Acil Durumların Belirlenmesi
404
3.7 Planın Uygulanması
419
1. YANGIN KİMYASINA GENEL BAKIŞ
435
1.2 Yakıcı Madde (Oksijen)
437
1.3.1 Doğal Isı Kaynakları
438
1.3.2 Yapay Isı Kaynakları
438
2.2.1 Korunma Önlemlerinin Alınmaması
446
2.4 Yangınların Sınıflandırılması ve Söndürme İlkeleri
449
2.4.1 Yangın Söndürme Cihazları ve Sistemleri
452
2.5 Yangınla Mücadele
457
2.5.1 Yangın Çıkmasının Önlenmesi
457
2.5.2 Yangın Kısa Sürede Tespiti
459
2.5.3 Yangının Yayılmasının Önlenmesi
461
2.5.4 Yangının Söndürülmesi
462
2.5.5 Yangın Sırasında Tahliye
465
2.6 Acil Durum Ekipleri ve Görevleri
466
2.6.1 Yangınla Mücadelede Dikkat Edilecek Hususlar
467
2.6.2 Acil Durum Ekipleri ve Organizasyonu
468