İnsan Hakları Hukuku Dr. Öğr. Üyesi Ufuk Ramazan Çakmak, Dr. Öğr. Üyesi Tuğba Bayraktar  - Kitap
4. Baskı, 
Eylül 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
424
Barkod:
9786253230746
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Kitabın Fiyatı:
790,00₺
İndirimli (%7):
734,70₺
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
İnsan hakları, bireylerin sırf insan olmaları sebebiyle sahip olduğu haklardır. Irk, dil, din, cinsiyet veya görüş ayrımı yapılmaksızın her insan doğuştan insan haklarına sahiptir. Özellikle İkinci Dünya Savaşı'nda yaşanan gelişmeler insan haklarına saygının önemini ortaya koymuştur. Günümüzde insan haklarına saygı konusunda evrensel bir uzlaşı söz konusudur. Bir devletin demokrasi ile yönetilip yönetilmediğine ilişkin en önemli ölçütlerinden biri, insan hakları konusundaki uygulamalarıdır.
İnsan hakları felsefi, ahlaki, tarihsel, dini, siyasi, sosyal ve hukuki yönleri bulunan disiplinler arası bir kavramdır. İnsan hakları kavramı her ne kadar diğer disiplinlerden tamamen bağımsız olarak düşünülemeyecek olsa da bu kavramın bütün yönleriyle detaylı bir şekilde ele alınması, bu eserin hacmini aşacak niteliktedir. Bu nedenle bu eserde insan hakları hukuki boyutuyla ele alınmış olup yeri geldikçe ilişkili olan diğer disiplinlerden yararlanılmıştır.
İnsan hakları hukuku dersi, hukuk fakültelerinin, diğer bazı fakültelerin ve meslek yüksekokullarının müfredatlarında yer almaktadır. Bu kitap, başta hukuk fakültelerinde öğrenim gören öğrencilerin yararlanabileceği bir kitap olmakla birlikte konuya ilgi duyan herkesin istifade edebileceği temel bir eser niteliğindedir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Kavramsal Çerçeve
.
Hak ve Özgürlüklerin Düzenlenmesi ve Sınırlanması
.
İnsan Haklarının Korunması
.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde Yer Alan Haklar ve Özgürlükler
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
5
İÇİNDEKİLER 
7
BİRİNCİ KISIM
KAVRAMSAL ÇERÇEVE
Dr. Rabia TEPEKAYA
I. İNSAN HAKLARI HUKUKUNDA TEMEL KAVRAMLAR 
17
A. Özgürlük Kavramı 
17
B. Hak ve Ödev Kavramları 
20
C. İnsan Onuru Kavramı 
22
II. İNSAN HAKLARININ TANIMI VE KAPSAMI 
24
A. Kamu Özgürlükleri 
26
B. Temel Hak ve Özgürlükler 
26
III. İNSAN HAKLARININ TARİHİ VE DÜŞÜNSEL GELİŞİMİ 
28
A. Eski Çağ’da İnsan Hakları 
29
B. Orta Çağ’da İnsan Hakları 
30
C. Yeni Çağ’da İnsan Hakları 
32
IV. İNSAN HAKLARININ POZİTİF HUKUKA GEÇİŞİ 
36
A. İngiliz ve Amerikan Belgeleri 
37
B. Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi 
39
C. Uluslararası Alana Geçişi 
40
D. Türkiye’de Pozitif Hukuka Geçişi 
43
V. İNSAN HAKLARININ SINIFLANDIRILMASI 
46
A. Birinci, İkinci, Üçüncü Kuşak Haklar Ayrımı 
47
B. Negatif, Pozitif, Aktif Statü Hakları Ayrımı 
49
C. Kişisel, Siyasal, Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Ayrımı 
50
VI. İNSAN HAKLARI VE DEVLET 
51
A. Devletin Yükümlülükleri 
51
B. Yatay Etki–Dikey Etki 
53
İKİNCİ KISIM
HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN DÜZENLENMESİ VE SINIRLANMASI
Dr. Öğr. Üyesi Cansu Büşra ÖLMEZ
I. HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN DÜZENLENMESİ 
61
A. Genel Olarak Düzenleme Kavramı 
61
B. Hak ve Özgürlüklerin Düzenlenmesi Sistemleri 
61
1. Serbestlik Sistemi 
62
2. İzin Sistemi 
63
3. Bildirim Sistemi 
65
II. HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN SINIRLANMASI 
67
A. Sınırlama Kavramı 
67
B. Sınırlamanın Gerekliliği 
68
III. OLAĞAN DÖNEMLERDE HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN SINIRLANMASI
SİSTEMİ 
70
A. Genel İlkeler 
70
1. Kanunilik İlkesi 
70
a. Şekli Kanun – Maddi Kanun 
72
b. Kanunun Ulaşılabilir, Açık ve Kesin Olması 
73
2. Sebebe Bağlılık İlkesi 
75
a. Genel Sınırlama–Özel Sınırlama Sebepleri 
76
b. Amaç Saptırma Yasağı: Yetkinin Kötüye Kullanılması 
79
3. Ölçülülük İlkesi 
81
4. Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk İlkesi 
83
5. Öze Dokunma Yasağı 
87
B. Türk Anayasa Hukukunda Sınırlamanın Sınırını Oluşturan Ölçütler 
88
1. 2001 Anayasa Değişikliğinden Önce 
88
2. 2001 Anayasa Değişikliğinden Sonra 
89
a. Sınırlama Kanunla Yapılmalı 
90
b. Sınırlama Anayasada Belirtilen Sebeplere Dayanmalı 
90
c. Sınırlama Anayasanın Sözüne ve Ruhuna Uygun Olmalı 
92
d. Sınırlama Ölçülülük İlkesine Aykırı Olmamalı 
93
e. Sınırlama Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygun Olmalı 
95
f. Sınırlama Hakkın Özüne Dokunmamalı 
99
g. Sınırlama Laik Cumhuriyetin Gereklerine Aykırı Olmamalı 
100
IV. OLAĞANÜSTÜ DÖNEMLERDE HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN SINIRLANMASI
SİSTEMİ 
101
A. Genel İlkeler 
101
1. Savaş veya Olağanüstü Bir Durumun Varlığı 
104
2. Ölçülülük İlkesi 
106
3. Uluslararası Hukuktan Doğan Yükümlülüklere Aykırı Olmama İlkesi 
107
4. Dokunulmaz Haklar 
108
B. Türk Hukukunda Olağanüstü Dönemlerde Hak ve Özgürlükleri
Sınırlama Rejimi 
110
C. Yabancıların Hak ve Özgürlüklerinin Sınırlanması 
113
V. HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KÖTÜYE KULLANILMASI YASAĞI 
115
A. Hakkın Kötüye Kullanılması Kavramı 
115
B. Ulusal ve Uluslararası Belgelerde Hakkın Kötüye Kullanılması Yasağı 
117
C. Hakkın Kötüye Kullanılmasının Sonuçları 
118
ÜÇÜNCÜ KISIM
İNSAN HAKLARININ KORUNMASI
BİRİNCİ BÖLÜM
İNSAN HAKLARININ ULUSAL HUKUK DÜZENİNDE KORUNMASI
Dr. Öğr Üyesi Murat AÇIL
I. SİYASİ KORUMA 
126
II. İDARİ KORUMA 
128
III. ÖZERK KURULUŞLAR ELİYLE KORUMA 
130
A. Kamu Denetçiliği Kurumu’na Başvuru 
130
B. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’na Başvuru 
132
C. Kişisel Verileri Koruma Kurumu 
135
IV. YARGISAL KORUMA 
137
A. Adli Yargıya Başvuru 
137
B. İdari Yargıya Başvuru 
138
C. Anayasa Yargısına Başvuru 
138
ANAYASA MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU
I. TANIMI VE İŞLEVLERİ 
141
II. BİREYSEL BAŞVURU USULÜ VE BAŞVURULARIN İNCELENMESİ 
142
A. Bireysel Başvuru Usulü 
142
B. Bireysel Başvuruların İncelenmesi 
144
1. Ön İnceleme Aşaması 
144
2. Kabul Edilebilirlik İncelemesi Aşaması 
145
3. Esas İncelemesi Aşaması 
146
III. KABUL EDİLEBİLİRLİK KRİTERLERİ 
146
A. Mahkeme’nin Yetkisine İlişkin Kabul Edilebilirlik Kriterleri 
146
1. Kişi Bakımından Yetki 
146
a. Bireysel Başvuru Hakkının Özneleri 
146
aa. Gerçek Kişiler 
147
bb. Özel Hukuk Tüzel Kişileri 
149
cc. Kamu Tüzel Kişilerinin Bireysel Başvuru Ehliyeti Meselesi 
151
b. Mağdurluk Statüsü 
153
aa. Kişisellik Ölçütü 
153
bb. Güncellik Ölçütü 
154
cc. Doğrudanlık Ölçütü 
154
2. Konu Bakımından Yetki 
156
a. Bireysel Başvuru Hakkının Muhatapları 
156
b. Bireysel Başvuruya Konu Edilebilecek Hak ve Özgürlükler 
157
3. Yer Bakımından Yetki 
158
4. Zaman Bakımından Yetki 
159
B. Usule İlişkin Kabul Edilebilirlik Kriterleri 
160
1. Olağan Kanun Yollarının Tüketilmesi 
160
2. Başvurunun Süresi İçinde Yapılması 
163
C. Esasa İlişkin Kabul Edilebilirlik Kriterleri 
165
1. Başvurunun Açıkça Dayanaktan Yoksun Olmaması 
165
a. Temellendirilmemiş Şikâyetler 
166
b. Kanun Yolu Şikâyetleri 
166
c. Karmaşık veya Zorlama Şikâyetler 
167
d. Bir İhlalin Bulunmadığı Açık Olan Şikâyetler 
167
2. Anayasal veya Kişisel Önem Taşıma 
168
a. Anayasal Önem 
168
b. Kişisel Önem 
169
IV. BİREYSEL BAŞVURULARIN İNCELENMESİ SONUCUNDA VERİLEN
KARARLAR 
170
A. Başvurunun Kabul Edilebilirliğine İlişkin Kararlar 
170
B. Başvurunun Esası Hakkında Verilen Kararlar 
170
1. Yeniden Yargılama Yapılmasına İlişkin Karar 
170
2. Tazminata İlişkin Karar 
171
3. Dava Açılması Yolunu Gösterme Kararı 
171
C. Bireysel Başvuru Hakkının Kötüye Kullanılması ve Disiplin Para Cezası
Kararı 
172
D. Pilot Karar 
174
E. Tedbir Kararı 
175
F. Düşme Kararı 
176
İKİNCİ BÖLÜM
İNSAN HAKLARININ ULUSLARARASI HUKUK DÜZENİNDE KORUNMASI
Dr. Öğr. Üyesi Tuğba BAYRAKTAR
I. EVRENSEL İNSAN HAKLARI HUKUKU 
184
II. BÖLGESEL İNSAN HAKLARI HUKUKU 
189
A. Avrupa İnsan Hakları Hukuku 
190
1. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 
191
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 
201
a. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Oluşumu 
202
b. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne Başvuru Çeşitleri 
206
aa. Devletlerarası Başvuru 
206
bb. Bireysel Başvuru 
208
aaa. Mahkeme’nin Kişi Bakımından Yetkisi 
209
bbb. Mahkeme’nin Konu Bakımından Yetkisi 
214
ccc. Mahkeme’nin Yer Bakımından Yetkisi 
215
ddd. Mahkeme’nin Zaman Bakımından Yetkisi 
216
c. Bireysel Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları 
217
aa. İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi 
217
bb. Başvurunun Dört Aylık Süre İçinde Yapılması 
221
cc. Başvurunun İsimsiz (Anonim) Olmaması 
223
dd. Başvurunun Daha Önce İncelenmemiş Olması ya da
Uluslararası Diğer Bir Soruşturma veya Çözüm Merciine
Daha Önceden Sunulmuş Bir Başvuruyla Aynı Olmaması 
224
ee. Başvurunun Konu Bakımından Sözleşme veya
Protokollerinin Hükümleriyle Bağdaşması, Dayanaktan
Açıkça Yoksun veya Bireysel Başvuru Hakkının Kötüye
Kullanılması Niteliğinde Olmaması 
226
ff. Başvuranın Önemli Bir Zarar Görmemiş Olması 
231
d. Bireysel Başvuru Usulü 
233
aa. Bireysel Başvuruların İncelenmesi Usulü 
236
bb. Mahkeme Kararlarının Bağlayıcılığı, Yerine Getirilmesi ve
Denetlenmesi 
238
cc. Mahkeme’nin Verebileceği Diğer Kararlar 
242
aaa. Geçici (İhtiyati) Tedbir Kararı 
242
bbb. Pilot Karar Usulü 
245
ccc. Kayıttan Düşürme Kararı 
246
ddd. Mahkeme Tarafından Verilmiş Bir Hükmün
Yorumlanması Kararı 
247
eee. Bir Hükmün Yeniden Görüşülmesi Talebi Üzerine
Verilen Kararlar 
248
e. Mahkeme’nin Özgün Yorum Yöntemleri 
249
aa. Otonom Kavramlar Doktrini (Özerk Yorum İlkesi) 
249
bb. Dinamik Yorum İlkesi (Evrimsel Yorum İlkesi) 
250
cc. Takdir Marjı Doktrini (Takdir alanı ya da payı) 
251
dd. Ölçülülük İlkesi 
252
B. Amerikan İnsan Hakları Hukuku 
254
C. Afrika İnsan Hakları Hukuku 
255
DÖRDÜNCÜ KISIM
AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NDE YER ALAN HAKLAR VE ÖZGÜRLÜKLER
BİRİNCİ BÖLÜM
AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NİN 2–7. MADDELERİNDE DÜZENLENEN
HAKLAR VE ÖZGÜRLÜKLER
Dr. Aydın Furkan KAYNAK
YAŞAM HAKKI
I. HAKKIN KAPSAMI 
264
II. DEVLETE GETİRİLEN YÜKÜMLÜLÜKLER 
266
A. Negatif Yükümlülükler 
266
B. Pozitif Yükümlülükler 
267
1. Yaşam Hakkını Etkin Bir Şekilde Koruyan Yasal Rejim Oluşturmak 
268
2. Koruyucu Tedbirler Almak 
270
3. Yeterli ve Etkin Soruşturma Yapmak 
271
III. SÖZLEŞME KAPSAMINDA İHLAL OLUŞTURMAYAN DURUMLAR 
273
A. Ölüm Cezası 
275
B. Yasadışı Şiddete Karşı Koruma 
275
C. Yakalama ve Kişinin Kaçmasını Önleme 
276
D. Ayaklanma veya İsyanın Bastırılması 
276
IV. 1982 ANAYASASI’NDA YAŞAM HAKKI 
277
İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE YASAĞI
I. HAKKIN KAPSAMI 
281
II. DEVLETE GETİRİLEN YÜKÜMLÜLÜKLER 
283
A. Negatif Yükümlülükler 
283
B. Pozitif Yükümlülükler 
284
1. Koruma Yükümlülükleri 
285
2. Gerçekleştirme Yükümlülükleri 
286
C. Usuli Yükümlülükler 
287
III. 1982 ANAYASASI’NDA İŞKENCE YASAĞI 
288
KÖLELİK, KULLUK VE ZORLA ÇALIŞTIRMA YASAĞI
I. HAKKIN KAPSAMI 
292
A. Kölelik ve Kulluk Kavramları 
292
B. Zorla Çalıştırma ve Zorunlu Çalışma Kavramları 
293
II. DEVLETE GETİRİLEN YÜKÜMLÜLÜKLER 
294
III. SÖZLEŞME KAPSAMINDA İHLAL OLUŞTURMAYAN DURUMLAR 
295
A. Tutulma Süresince Çalışma 
295
B. Askeri Hizmet veya Yerine Gördürülebilecek Sivil Hizmet 
296
C. Acil Durumlarda Toplum Hizmeti 
296
D. Olağan Yurttaşlık Yükümlülükleri 
297
IV. 1982 ANAYASASI’NDA KÖLELİK VE ZORLA ÇALIŞTIRMA YASAĞI 
297
ÖZGÜRLÜK VE GÜVENLİK HAKKI
I. HAKKIN KAPSAMI 
302
II. DEVLETE GETİRİLEN YÜKÜMLÜLÜKLER 
305
A. Negatif Yükümlülükler 
305
B. Pozitif Yükümlülükler 
307
III. SÖZLEŞME KAPSAMINDA İHLAL OLUŞTURMAYAN DURUMLAR 
308
A. Yetkili Bir Mahkemenin Verdiği Mahkumiyet Kararı Sonrasında
Tutulma 
308
B. Mahkeme Kararına Uymama Sebebiyle veya Yükümlülüğün Yerine
Getirilmesini Sağlamak Amacıyla Yakalama veya Tutma 
309
C. Yetkili Adli Merci Önüne Çıkarılmak Amacıyla Yakalama veya Tutma 
310
D. Küçüklerin Tutulması 
312
E. Bulaşıcı Hastalığı Olanların, Akıl Hastalarının, Alkoliklerin, Uyuşturucu
Bağımlılarının ve Serserilerin Yasal Olarak Tutulması 
312
F. Ülkeye Girişin Önlenmesi veya Sınır Dışı ve Geri Verme Amacıyla
Yakalama ya da Tutma 
314
IV. ÖZGÜRLÜĞÜNDEN YOKSUN BIRAKILAN KİŞİLERİN HAKLARI 
314
A. Anladığı Dilde Derhal Bilgilendirilme Hakkı 
315
B. Derhal Bir Yargıç Önüne Çıkarılma Hakkı 
316
C. Makul Sürede Yargılanma veya Yargılama Sırasında Salıverilme Hakkı 
317
D. Özgürlüğünden Yoksun Bırakılanın Mahkemeye Başvurma Hakkı 
318
E. Tazminat Hakkı 
319
F. Yakınlarına Haber Verme Hakkı 
319
V. 1982 ANAYASASI’NDA ÖZGÜRLÜK VE GÜVENLİK HAKKI 
319
A. İstisnalar 
321
B. Özgürlüğünden Yoksun Bırakılan Kişilerin Hakları 
324
ADİL YARGILANMA HAKKI
I. HAKKIN KAPSAMI 
328
II. DEVLETE GETİRİLEN YÜKÜMLÜLÜKLER 
330
A. Negatif Yükümlülükler 
330
B. Pozitif Yükümlülükler 
331
III. ADİL YARGILANMA HAKKININ UNSURLARI 
332
A. Mahkemeye Erişim Hakkı 
332
B. Yasal, Bağımsız ve Tarafsız Bir Mahkemede Yargılanma Hakkı 
334
C. Makul Sürede Yargılanma Hakkı 
335
D. Yargılamanın Hakkaniyete Uygun Olması 
337
E. Aleni ve Duruşmalı Yargılama Hakkı 
338
F. Masumiyet Karinesinden Yararlanma Hakkı 
339
IV. CEZA YARGILAMASINDA SANIĞA SAĞLANAN GÜVENCELER 
340
A. Suçlamadan Haberdar Edilme Hakkı 
340
B. Savunmasını Hazırlamak İçin Gerekli Zaman ve Kolaylıklara Sahip
Olmak 
341
C. Avukat ve Adli Yardımdan Yararlanma Hakkı 
342
D. Lehe Delil Öne Sürme ve Tanığı Sorguya Çekme Hakkı 
342
E. Ücretsiz Tercümandan Yararlanma Hakkı 
343
V. 1982 ANAYASASI’NDA ADİL YARGILANMA HAKKI 
343
A. Anayasa’da Tanınan Unsurlar 
344
B. Sanığa Sağlanan Güvenceler 
346
C. AYM Kararlarından Örnekler 
346
SUÇ VE CEZALARIN KANUNİLİĞİ İLKESİ
I. HAKKIN KAPSAMI, YÜKÜMLÜLÜKLER VE İSTİSNALAR 
349
İKİNCİ BÖLÜM
AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ’NİN 8–14. MADDELERİNDE DÜZENLENEN
HAKLAR VE ÖZGÜRLÜKLER
Dr. Öğr. Üyesi Ufuk Ramazan ÇAKMAK
I. ÖZEL HAYATA VE AİLE HAYATINA SAYGI HAKKI 
353
A. Giriş 
353
B. Özel Hayatın Korunması 
355
1. Kişisel Kimlik 
356
2. Fiziksel ve Ruhsal Bütünlük Hakkı 
358
3. Mahremiyet Hakkı 
359
C. Aile Hayatına Saygı Hakkı 
361
D. Evlenme ve Aile Kurma Hakkı 
364
E. Konuta Saygı Hakkı 
365
F. Haberleşmeye Saygı Hakkı 
367
G. Sözleşme’nin 8–11. Maddelerinin Sınırlanma Rejimi 
367
1. Hukukilik 
368
2. Meşru Amaç 
369
3. Demokratik Toplumda Gereklilik 
369
II. DÜŞÜNCE, VİCDAN VE DİN ÖZGÜRLÜĞÜ 
373
A. Giriş 
373
B. Düşünce, Vicdan ve Din Kavramları 
374
C. Özgürlüğün Kapsamı 
376
1. Kişinin İç Dünyası 
376
2. Dinin veya İnancın Açığa Vurulması 
377
D. Hakkın Özneleri 
380
1. Gerçek Kişiler 
380
2. Tüzel Kişiler 
380
3. Birey Grupları 
382
E. Sınırlama Rejimi 
382
III. İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ 
385
A. Giriş 
385
B. İfade Özgürlüğünün Kapsamı 
387
1. Genel Bilgiler 
387
2. İfade Kategorileri 
388
a. Siyasi İfadeler 
388
b. Sanatsal İfadeler 
390
c. Ticari İfadeler 
390
d. Akademik İfadeler 
391
3. Basın Özgürlüğü 
391
C. 10. Madde Kapsamında Korunmayan İfadeler 
394
D. İfade Özgürlüğünün Sınırlanması 
396
IV. TOPLANMA VE ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜ 
399
A. Giriş 
399
B. Toplanma Özgürlüğü 
400
C. Örgütlenme Özgürlüğü 
402
1. Dernek Kurma Özgürlüğü 
403
2. Sendika Kurma Özgürlüğü 
404
3. Siyasi Parti Özgürlüğü 
405
D. Toplanma Ve Örgütlenme Özgürlüğünün Sınırlanması 
405
V. ETKİLİ BAŞVURU HAKKI 
409
A. Genel Olarak 
409
B. Etkili Başvuru Hakkının Unsurları 
410
1. Savunulabilir Bir Şikâyet 
410
2. Ulusal Bir Makamın Varlığı 
411
3. Etkili Başvuru Yolu 
412
C. Etkili Başvuru Hakkının Diğer Usuli Haklarla İlişkisi 
413
VI. AYRIMCILIK YASAĞI 
416
A. Genel Olarak 
416
B. Ayrımcılık Yasağının Kapsamı 
419
C. Ayrımcılık Türleri 
420
1. Doğrudan Ayrımcılık 
421
2. Dolaylı Ayrımcılık 
421
D. Ayrımcılığın İspatı 
422