İslam ve Osmanlı Hukukunda Çocuk
1. Baskı,
Aralık 2025
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa Sayısı:
583
Kitabın Fiyatı:
1.100,00₺
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Çalışmada çocuklara ilişkin kurallar hukukî bir sistematik içinde başlıklandırılmıştır. Söz konusu başlıklar altında öncelikle İslam hukukundaki teorik durum aktarılacaktır. Bu aşamada Kur'an ve sünnet gibi İslam hukukunun temel kaynaklarındaki durum değerlendirilecek, ardından fıkıh ve usûl-i fıkıh kitaplarında yer alan içtihadî bilgilere yer verilecektir. İkinci aşamada ise yine aynı başlık altında konu bütünlüğü içinde Osmanlı uygulamasının nasıl şekillendiğine değinilecektir.
Bu amaç ile Osmanlı uygulamasını yansıtan bilimsel göstergeler olan mahkeme kararları, arşiv belgeleri, çeşitli örfî hukuk düzenlemeleri ve ilgili dönemde verilmiş olan fetvalar değerlendirilerek konu temellendirilecektir. Bunun yanında çocuğun gündelik ihtiyaçları ve toplum içindeki pozisyonundan çok hukukî hayatını ilgilendiren bilgilere yer verilerek Osmanlı hukuku bakımdan çocukların hukukî statüsü belirginleştirilmeye çalışılacaktır.
Kitabın Konu Başlıkları
Çocuk Kavramı
İslam ve Osmanlı Çocuk Hukukunun Genel Esasları
İslam ve Osmanlı Çocuk Hukukunda Özel Hükümler
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖN SÖZ
7
İÇİNDEKİLER
9
KISALTMALAR LİSTESİ
17
GİRİŞ
21
BİRİNCİ BÖLÜM
ÇOCUK KAVRAMI
I. ÇOCUK KAVRAMININ FARKLI HUKUK SİSTEMLERİ BAKIMINDAN
DEĞERLENDİRİLMESİ
29
A. İslamiyet Öncesi Türk Hukukunda Çocuk Kavramı
29
B. Roma Hukukunda Çocuk Kavramı
33
C. Türk Hukuku Bakımından Çocuk Kavramı
37
D. Uluslararası Hukuk Bakımından Çocuk Kavramı
41
II. İSLAM VE OSMANLI HUKUKUNDA ÇOCUK KAVRAMI
45
A. Çocuğun Tanımı
46
1. Terminolojik Olarak Çocuk
46
2. Bir Hukukî Kavram Olarak Çocuk
49
B. Çocukluğun Sınırları
50
1. Çocukluğun Başlangıcı
50
2. Çocukluğun Sonu
52
a. Bulûğ (Ergenlik)
52
b. Rüşd (Rüşt / Erginlik)
57
C. Çocukluk Dönemleri
64
1. Cenin Dönemi
64
2. Gayri Mümeyyiz Çocukluk Dönemi
66
3. Mümeyyiz Çocukluk Dönemi
68
4. Bulûğ ile Rüşd Arası Çocukluk Dönemi
69
D. İslam ve Osmanlı Hukukunda Özel Olarak Korunmaya Muhtaç Çocuklar
72
1. Yetim Çocuklar
72
2. Lakîtler (Buluntu Çocuklar)
75
3. Gayrimüslim Çocuklar
80
4. Köle Çocuklar
82
5. Acemi Oğlanları: Pençikoğlanları ve Devşirmeler
87
İKİNCİ BÖLÜM
İSLAM VE OSMANLI ÇOCUK HUKUKUNUN GENEL ESASLARI
I. ÇOCUĞUN EHLİYETİ
91
A. Ehliyet Kavramı ve Çeşitleri
93
1. Vücûb (Hak) Ehliyetinin Tanımı ve Kapsamı
95
2. Edâ (Fiil) Ehliyetinin Tanımı ve Kapsamı
97
B. Çocuğun Ehliyetinin Çocukluk Dönemleri Bakımından Değerlendirilmesi
99
1. Çocukluk Dönemlerine Göre Vücûb Ehliyeti
99
a. Cenin Döneminde Vücûb Ehliyeti
100
aa. Ceninin Hakları Kazanabilmesinin Şartları
102
aaa. Cenininin Var Olması
102
aaaa. Hamileliğin En Kısa Süresi
103
bbbb. Hamileliğin En Uzun Süresi
104
bbb. Ceninin Sağ Doğması
105
bb. Ceninin Kazanabileceği Haklar
107
aaa. Neseb
108
bbb. Miras ve İntikal ile Vasiyet
109
ccc. Vakıf
110
ddd. İkrar Yoluyla Kazanılan Haklar
111
eee. Azad Olma
113
b. Gayri Mümeyyiz Çocukluk Döneminde Vücûb Ehliyeti
114
aa. Kanuni Temsilcinin Gayri Mümeyyiz Çocuk Adına Yaptığı
İşlemlerden Doğan Borçlardan Sorumluluk
115
bb. Vergi Sorumluluğu
116
cc. Nafaka Sorumluluğu
117
dd. Haksız Fiil Sorumluluğu
118
ee. Taraf Ehliyeti
119
c. Mümeyyiz Çocukluk ve Bulûğ ile Rüşd Arası Çocukluk Dönemlerinde
Vücûb Ehliyeti
120
2. Çocukluk Dönemlerine Göre Edâ Ehliyeti
120
a. Cenin Döneminde Edâ Ehliyeti
121
b. Gayri Mümeyyiz Çocukluk Döneminde Edâ Ehliyeti
121
aa. Gayri Mümeyyiz Çocuğun Hukukî İşlem Ehliyeti
122
bb. Gayri Mümeyyiz Çocuğun Dava Ehliyeti
124
cc. Gayri Mümeyyiz Çocuğun Ceza Ehliyeti
125
c. Mümeyyiz Çocukluk Döneminde Edâ Ehliyeti
127
aa. Mümeyyiz Çocuğun Hukukî İşlem Ehliyeti
127
aaa. Yararına Olan İşlemlerde Mümeyyiz Çocuğun Ehliyeti
130
bbb. Zararına Olan İşlemlerde Mümeyyiz Çocuğun Ehliyeti
132
ccc. Yararına ve Zararına Olma İhtimali Bulunan İşlemlerde
Mümeyyiz Çocuğun Ehliyeti
135
bb. Mümeyyiz Çocuğun Dava Ehliyeti
136
cc. Mümeyyiz Çocuğun Ceza Ehliyeti
137
dd. Me’zûn Mümeyyiz Çocuğun Edâ Ehliyeti
137
aaa. İznin Niteliği
139
bbb. İzin Yaşı
142
ccc. İznin Unsurları
142
ddd. İznin Kaldırılması
144
ee. Mümeyyiz Çocuğun Başkası Adına Vekil Sıfatıyla Hareket Etmesi
Durumda Edâ Ehliyeti
146
d. Bulûğ ile Rüşd Arası Çocukluk Döneminde Edâ Ehliyeti
147
aa. Rüşdün Tespitinde Yöntem
148
bb. Rüşde Erişmemiş Bâliğlere Uygulanacak Tedbirler
149
cc. Hacr Konusunda Mahkeme Kararının Rolü
153
II. ÇOCUKLAR ÜZERİNDE VELÂYET
156
A. Velâyetin Tanımı ve Özellikleri
157
B. Velâyetin Hüküm ve Sonuçları
159
C. Velâyetin Başlangıcı ve Sonu
160
D. Velâyetin Çeşitleri
164
1. Özel Velâyet
164
a. Özel Velâyetin Yetki Türüne/Konusuna Göre Çeşitleri
165
aa. Şahısta Velâyet
166
aaa. Şahısta Velâyete Görevli ve Yetkili Olanlar – Veliler
166
bbb. Velilerin Taşıması Gereken Özellikler
171
ccc. Velilerin Görev ve Yetkileri
172
aaaa. Çocuğun Bakımı ve Korunması
172
bbbb. Çocuğun Terbiyesi ve Bu Bakımdan Velinin Tedip
Yetkisi
173
cccc. Çocuğun Eğitimi ve Meslek Sahibi Olmasının Temini
178
dddd. Çocuğun Yargısal Temsili
181
eeee. Çocuğun Evlendirilmesi
183
bb. Malda Velâyet– Vesâyet
184
aaa. Malda Velâyete Görevli ve Yetkili Olanlar–Vasîler
185
aaaa. Vasî Olmada Kanuni Sıra
185
bbbb. Baba ve Dedenin Kendilerinden Sonra Gelecek
Vasîyi Tayin Etmeleri –Vesâyet Sözleşmesi
187
cccc. Hâkimin Vasî Tayin Etmesi
191
bbb. Vasîlerin Taşıması Gereken Özellikler
196
ccc. Vasîlerin Görev ve Yetkileri
200
aaaa. Çocuğu Miras Yoluyla Mal İntikali Sürecinde Temsil
Etmek
200
bbbb. Çocuğun Mali Sorumluluklarını Yerine Getirmek
204
cccc. Çocuğun İhtiyaçları İçin Yapılması Gereken
Harcamaları Yönetmek
204
dddd. Çocuğun Mal Varlığını Yönetmek
205
eeee. Çocuğu Çalıştırmak
218
ddd. Vasînin Çocuğun Mal Varlığından Yararlanması
223
aaaa. Vasînin Baba Olması
223
bbbb. Vasînin Baba Dışında ve Zengin Biri Olması
224
cccc. Vasînin Baba Dışında ve Muhtaç Biri Olması
225
b. Özel Velâyet Yetkisine Sahip Olanların Görevden Alınması ve Görevi
Bırakması
226
c. Özel Velâyet Yetkisine Sahip Olanların Hukukî Sorumluluğu
230
2. Genel Velâyet
233
a. Genel Velâyetin Tanımı ve Kapsamı
234
b. Genel Velâyetin Kullanım Şekilleri
236
aa. Klasik Usûl: Bakıma Muhtaç Çocukları Aile Yanına Yerleştirme
237
aaa. Aile Yanına Yerleştirilen Çocukların Nitelikleri
238
bbb. Çocuğun Yerleştirildiği Ailenin Taşıması Gereken Nitelikler
241
ccc. Yerleştirilen Aile Yanında Geçirilecek Sürenin Sonu
245
ddd. Aile Yanına Yerleştirilen Çocuğun Nafakası
246
bb. Genel Velâyet Yetkisine İlişkin Hukukî Bakış Açısında Değişim:
Bakıma Muhtaç Çocuklar Üzerindeki Velâyet ve Vesâyete Devlet
Müdahalesi
251
aaa. Velâyete Devlet Müdahalesi: Bakıma Muhtaç Çocuklara
Özgü Kurumsallaşma
252
aaaa. Kurumsallaşmayı Ortaya Çıkaran Sebepler
253
bbbb. Osmanlı Çocuk Kurumları
255
cccc. Kurumsallaşma ve Aile Yanına Yerleştirme Usûlünün
Karşılaştırılması
259
bbb. Vesâyete Devlet Müdahalesi: Yetimlerin Mal Varlığının
İdaresi Hakkında Teşkilatlanma ve Yasal Düzenlemeler
261
aaaa. Teşkilatlanmayı ve Yasal Düzenlemeleri Ortaya
Çıkaran Sebepler
261
bbbb. Eytâm Nezâreti ve Yetim Mallarına İlişkin Yasal
Düzenlemeler
262
cccc. Teşkilatta ve Yasal Düzenlemelerde İyileştirme
Çalışmaları
267
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İSLAM VE OSMANLI ÇOCUK HUKUKUNDA ÖZEL HÜKÜMLER
I. ÇOCUĞUN NESEBİ
271
A. Nesebin Hukukî Anlamı
272
B. Neseb Bağının Kurulması
273
1. Anne ile Çocuk Arasında Neseb Bağının Kurulması
273
2. Baba ile Çocuk Arasında Neseb Bağının Kurulması
274
a. Sahih Evlilikte Neseb Bağı
276
b. Fasid Evlilikte Neseb Bağı
280
c. Evlilik Şüphesi ile Birleşmede Neseb Bağı
281
d. İkrar Yoluyla Neseb Bağının Kurulması
282
aa. Doğrudan Neseb İkrarı
283
bb. Dolaylı Neseb İkrarı
287
e. Beyyine Yoluyla Neseb Bağının Kurulması
289
3. Evlat Edinme – Tebenni Yoluyla Neseb Bağının Kurulamaması
292
C. Neseb Bağının Ortadan Kalkması
292
1. Anne ile Neseb Bağının Ortadan Kalkması
292
2. Baba ile Neseb Bağının Ortadan Kalkması / Liân
293
a. Liânın Tanımı ve Hukukî Niteliği
295
b. Liânın Şekli
297
c. Liânının Şartları
298
aa. Genel Şartlar
299
bb. Liânın Nesebin Reddi İçin Yapılması Durumuna Özel Şartlar
300
d. Liânın Hüküm ve Sonuçları
303
II. EVLAT EDİNME
305
A. Cahiliye Döneminde ve İslamın İlk Yıllarında Evlat Edinme
306
B. Evlat Edinmenin Neseb Kaynağı Olmaktan Çıkarılması
306
C. Evlat Edinme Yoluyla Neseb Bağı Kurulamamasının Hukukî Sonuçları
308
D. Fiili Evlat Edinme İlişkileri
309
III. ÇOCUĞUN NAFAKASI
313
A. Nafakanın Tanımı, Kapsamı ve Çeşitleri
313
B. Çocuğun Nafakasından Öncelikle Kendi Mal Varlığı ile Sorumlu Olması
317
1. Çocuk ve Hısımlık Nafakası
321
a. Fürû Nafakası ve Çocuk
321
aa. Fürû Nafakasının Şartları
321
bb. Fürû Nafakasından Sorumlu Kişiler ve Bu Kişilerin Sorumluluk
Dereceleri
323
aaa. Babanın Fürû Nafakasından Sorumluluğu
323
bbb. Baba Dışındaki Usûlün Fürû Nafakasından Sorumluluğu
333
b. Usûl Nafakası ve Çocuk
335
c. Akrabalık Nafakası ve Çocuk
338
2. Çocuk ve Eş Nafakası
340
3. Çocuk ve Mülkiyet Nafakası
344
IV. ÇOCUĞUN EMZİRİLMESİ
346
A. Çocuğun Annesi Tarafından Emzirilmesinin Hukukî Niteliği
347
B. Çocuğun Ücret ile Emzirilmesi
350
1. Ücrete Esas Süre
351
2. Emzirme Ücretinden Sorumluluk
352
3. Annenin Ücrete Hak Kazanması
354
4. Anneden Başka Bir Kadının Ücrete Hak Kazanması
355
a. Süt Emzirme Sözleşmesi
356
b. Anneden Başka Bir Kadından Süt Emmenin Hukukî Sonucu: Süt
Akrabalığına Dayalı Evlenme Engeli
360
V. ÇOCUĞUN TERBİYESİNDE HİDÂNE
364
A. Hidânenin Tanımı ve Kapsamı
365
B. Hidâne ile Şahısta Velâyet Arasındaki İlişki
368
C. Hidânenin Hukukî Niteliği
369
D. Hidânenenin Başlangıcı ve Sonu
370
E. Hidânede Kanuni Sıra
372
F. Hidâneyi Üstlenecek Kişide Aranan Şartlar
380
1. Kadın ve Erkeklerde Aranan Ortak Şartlar
380
2. Kadınlarda Aranan Şartlar
383
3. Erkeklerde Aranan Şartlar
389
G. Hidânenin Düşmesi ve Geri Dönmesi
390
H. Hidâne Ücreti
391
İ. Hidâne Yeri
393
J. Hidâne Altındaki Çocukla Kişisel İlişki Kurulması
396
VI. ÇOCUK EVLİLİKLERİ
398
A. Çocuğun Evlenmede Eş Statüsüne Sahip Olabilmesi
398
B. Çocuğun Kendi Başına Evlenmesi
402
C. Çocuğun Velisi Tarafından Evlendirilmesi
408
1. Çocuğun Velisi Tarafından Evlendirilmesi Konusundaki Farklı Görüşler
409
2. Velinin Çocuğu Evlendirmesinin Hukukî Niteliği
412
3. Velilerin Evlendirme Yetkisinin Sınırı
414
4. Çocukları Evlendirmeye Yetkili ve Görevli Veliler
418
D. Taraflardan Birinin Çocuk Olduğu Evliliklerde Evliliğin Fiilen Başlaması
425
VII. EVLİLİĞİN SONA ERMESİ BAKIMINDAN ÇOCUK
428
A. Talâk Bakımından Çocuk
429
B. Muhâlaa Bakımından Çocuk
432
C. Velileri Tarafından Evlendirilen Çocukların Fesih Hakkı: Bulûğ Muhayyerliği
435
VIII. ÇOCUĞUN MİRAS İLİŞKİLERİ
440
A. Şer’î Miras Hukuku Bakımından Çocuk
441
1. Kanuni Mirasçılık Bakımından Çocuk
442
a. Cenin Döneminde Kanuni Mirasçılık
442
b. Doğumdan İtibaren Kanuni Mirasçılık
447
aa. Çocuğun Mirasçılık Ehliyeti
447
bb. Miras Hisselerinin Oranı Bakımından Çocuk
450
cc. Mirasçılık Şartları Bakımından Çocuk
458
dd. Mirasçılık Engelleri Bakımından Çocuk
459
ee. Çocuğun Mirasçılık İlişkilerinin Yürütülmesi ve Murisler Arasında
Çocuk Olması Durumunda Miras Taksimi
461
ff. Dede Yetimi Kavramı ve Zorunlu Vasiyet
469
2. Vasiyetnâme Hükümleri Bakımından Çocuk
471
a. Cenin Döneminde Vasiyetnâme
471
b. Gayri Mümeyyiz Çocukluk Döneminde Vasiyetnâme
473
c. Mümeyyiz Çocukluk Döneminde Vasiyetnâme
474
B. Örfî Miras Hukuku Bakımından Çocuk
475
1. Cenin Döneminde Çocuğun Örfî Miras ilişkileri
476
2. Doğumdan İtibaren Çocuğun Örfî Miras İlişkileri
477
IX. CEZA HUKUKU BAKIMINDAN ÇOCUK
479
A. Çocuğun Cezai Sorumluluğu
480
1. Had Suçları Bakımından
480
2. Kısas ve Diyet Suçları Bakımından
482
a. Kısas Bakımından
482
b. Diyet Ödeme Bakımından
484
c. Kefâret Bakımından
488
d. Mirastan Mahrumiyet Cezası Bakımından
489
3. Ta’zîr Suçları Bakımından
490
4. Suç ve Cezaların Kişiselliği Prensibi Gereği Kanuni Temsilcinin Cezai
Sorumsuzluğu
494
B. Suçun Mağdurunun Çocuk Olduğu Haller
495
1. Cenin Aleyhine Suç
496
a. Cenin Aleyhine Suçta Maddi Unsur
498
b. Cenin Aleyhine Suçta Manevi Unsur
501
c. Cenin Aleyhine Suçta Neticeye Göre Değişen Ceza Çeşitleri
503
aa. Kısas
504
bb. Gurre
504
cc. Diyet
506
dd. Ta’zîr
507
ee. Kefâret
509
d. Cenin Aleyhine Suçun Takibi
510
2. Gayri Mümeyyiz ve Mümeyyiz Çocuğa Karşı İşlenen Suçlar
519
a. Mağduru Çocuk Olan Had Suçları Bakımından
520
b. Mağduru Çocuk Olan Kısas Suçları Bakımından
521
aa. Kasten Adam Yaralama Suçunun Mağduru Çocuk
521
bb. Kasten Adam Öldürme Suçunun Mağduru Çocuk
522
aaa. Çocuğun Maktül Olması Durumunda
522
bbb. Maktülün Velileri Arasında Çocuk Bulunması Durumunda
Kısas Talep Etme Hakkı
524
ccc. Maktülün Velileri Arasında Çocuk Bulunması Durumunda
Kısasın İfası
526
c. Mağduru Çocuk Olan Diyet Suçları Bakımından
527
d. Mağduru Çocuk Olan Suçlarda Af ve Sulh
530
e. Mağduru Çocuk Olan Bazı Suçlarda Şahsi Cezasızlık
536
f. Velinin veya Öğretmenin Tedip Ölçüsünü Aşan Fiilleri
540
C. Ceza Hukukunda İnfaz Hükümleri Bakımından Çocuk
542
1. Güvenlik Tedbiri Olarak Hapsedilen Çocuklarda İnfaz Şartları
542
2. Hamile Kadının Cezasının İnfazının Ertelenmesi
545
SONUÇ
547
KAYNAKLAR
553
Kitabın Fiyatı:
1.100,00₺
Temin süresi 2-3 gündür.
Bu kitaplar da ilginizi çekebilir
Osmanlı Fetvalarında Ahilik
Ahmet İnanır
İnsan Hakları Cevheri "Veda Hutbesi"
Mustafa Arslantürk
Osmanlı Devleti'nde Yabancı Sigorta Şirketlerinin Denetimi ve Hukuki Statüsü
Müberra Korkmaz
İslam Borçlar Hukukunda Akit Meclisi
Yasır Türkyılmaz
Hakkımızda
|
Uluslararası Yayınevi Belgesi|
Kaynakça Dosyası|
Kişisel Verilerin Korunması |
Üyelik|
Siparişlerim|
İade Politikası|
İletişim