Deniz Sigortalarında Sigortalanabilir Menfaat İlkesi

Sigorta hukukunun temel ilkelerinden biri olan sigortalanabilir menfaat ilkesi, sigorta sözleşmesinin geçerliliği ve sözleşme kapsamında tazminat talebinde bulunulabilmesi bakımından belirleyici bir rol oynamaktadır. İlkenin benimsenmesi ile sigorta sözleşmelerinin hukuki mahiyeti sistematik bir çerçeveye kavuşturulmuştur.

19. yüzyıldan bu yana sigortalanabilir menfaatin varlığı için hangi şartların aranması gerektiği gerek öğretide gerek ise uygulamada tartışılmaktadır. Ayrıca günümüzde ilkenin işlevini yitirdiğini savunan görüşler bulunduğu gibi kimi yazarlarca tamamen yürürlükten kaldırılması veya kapsamının genişletilmesi gerektiği de ifade edilmektedir. Bu tartışmaların etkisiyle Birleşik Krallık'ta sigortalanabilir menfaat ilkesine ilişkin bir reform projesi başlatılmış, ilkenin doğurduğu sorunlar ayrıntılı şekilde ele alınarak muhafazasına veya ilga edilmesine ilişkin çeşitli görüşler değerlendirilmiştir.

Sigortalanabilir menfaat ilkesine ilişkin bu tartışmalar, ilkenin sigorta türleri için taşıdığı anlamın idrak edilebilmesi bakımından önem taşımaktadır. Bu durum deniz sigortaları bağlamında da geçerlidir. Söz konusu tartışmaların İngiliz hukukunda şekillenmiş olması ve İngiliz hukukunun deniz sigorta sektöründeki baskın etkisi konunun yalnızca Türk hukuku bakımından değil, İngiliz hukuku ekseninde de ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Bu sebeple iki hukuk sistemi uygun düştüğü ölçüde mukayeseli olarak ele alınacaktır. Bu çalışmada İngiliz mahkeme kararlarına atıfta bulunulacak, bu kararlardan yararlanılarak tartışmalı hususlar aydınlatılacak ve nihayetinde ulaşılan sonuçlar Türk hukuku bağlamında değerlendirilecektir.