1. Yabancı Ülke Vatandaşları
25
2. Çifte veya Çok Vatandaşlığa Sahip Olanlar
25
3. Vatansızlar (Heimatlos)
26
4. Mülteciler (Refugees)
27
5. Geçici Koruma Kapsamında Olanlar
29
6. Göçmenler (Muhacirler)
29
7. Özel Statülü Yabancılar
33
8. Azınlıkların Yabancı Olmadığının Tespiti
36
II. YABANCILAR HUKUKUNUN NİTELİĞİ
39
III. YABANCILAR HUKUKUNUN DİĞER HUKUK DALLARI İLE İLİŞKİSİ
40
A. Devletler Özel Hukuku ile İlişkisi
41
1. Vatandaşlık Hukuku ile İlişki
41
2. Kanunlar İhtilafı ve Milletlerarası Usûl Hukuku ile İlişki
41
B. Devletler Hukuku ile İlişkisi
42
IV. YABANCILAR HUKUKUNUN KAYNAKLARI
43
B. Milletlerarası Kaynaklar
46
YABANCILARA TANINACAK HAKLAR KONUSUNDA KABUL EDİLEN ESASLAR
I. KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA KABUL EDİLEN ESASLAR
48
A. Tebaayı Temsil (Eşitlik) Esası
48
C. Karşılıklı İşlem Esası
52
D. En Çok Gözetilen Ulus Esası
54
E. Kazanılmış Haklara Saygı Esası
55
F. Sınırlama (Tahdit) Esası
56
II. TANINAN HAKLARIN TEDBİR AMAÇLI KISITLANMASI (Mukabelei Bilmisil–Karşı İşlem Yapma)
57
III. TÜRK HUKUKUNDA YABANCILARA TANINAN HAKLARIN KAPSAMI
58
ÜLKEYE GİRİŞ VE ÜLKEDEN ÇIKIŞ
I. YABANCILARIN ÜLKEYE GİRİŞİ
61
A. Sınır Kapılarından Giriş Yapmak
62
B. Pasaport Gösterme Mecburiyeti
63
C. Vize Alma Mecburiyeti
65
1. Vize Zorunluluğu ve Başvuru Makamları
66
2. Vize Verilmeyecek Yabancılar
69
a. İç Hukukta Kabul Edilen Vize Muafiyeti Hâlleri
71
b. Milletlerarası Antlaşmalarla Vize Muafiyeti Tanınması
72
D. Giriş Yasağı– Ülkeye Kabul Edilmeyecek Kişiler
74
E. Ülkeye Girişte İstisnaî Uygulama
77
II. TÜRK VATANDAŞLARININ ÜLKEDEN ÇIKIŞI
77
A. Pasaport ve Belge Zorunluluğu
77
2. Türk Hukukunda Kabul Edilen Pasaport Türleri
78
a. Diplomatik Pasaportlar (Siyah Pasaport)
79
b. Hususî Damgalı Pasaportlar (Yeşil Pasaport)
81
c. Hizmet Damgalı Pasaportlar (Gri Pasaport)
86
d. Umuma Mahsus Pasaportlar (Bordo Pasaport)
87
e. Yabancılara Mahsus Pasaport
89
3. Pasaport Yerine Geçen Belgeler
89
B. Türk Vatandaşlarının Ülkeden Çıkışının Yasaklanması
91
1. Pasaport Verilmesi Yasak Olan Kişiler
91
2. Yurt Dışına Çıkış Yasağı
93
YABANCILARIN TÜRKİYE’DE İKAMET VE SEYAHATLERİ
I. İKAMET (TEZKERESİ) İZNİ
96
A. İlkenin Tespiti– İkamet İzni Alma Zorunluluğu
96
B. İkamet İzninden Muafiyet
96
II. İKAMET İZNİ TÜRLERİ
98
A. Kısa Dönem İkamet İzni
98
C. Öğrenci İkamet İzni
105
D. Uzun Dönem İkamet İzni
108
1. Uzun Dönem İkamet İzninin Şartları
109
2. Uzun Dönem İkamet İzninin Sağladığı Haklar
110
3. Uzun Dönem İkamet İzninin İptali
111
E. İnsanî Gerekçelerle Verilen İkamet İzinleri
112
1. İnsanî İkamet İzni
112
2. İnsan Ticareti Mağduru İkamet İzni
113
F. Çalışma İzninin İkamet İzni Yerine Geçmesi
114
G. Kesintisiz İkamet Sürelerinin Hesaplanması
114
H. Türkiye’de İkamet İzni Sahibi Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması
115
III. İKAMET İZNİ MÜRACAATLARI
116
IV. İKAMET İZNİ SÜRESİ VE UZATILMASI
118
V. ÖZEL KANUNLARDA YER ALAN SINIRLAMA VE YASAKLAMALAR
118
B. Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu
119
YABANCILARIN KİŞİ DOKUNULMAZLIĞI
A. Milletlerarası Sözleşmelerde Sınır Dışı Etme
123
1. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
123
2. Avrupa İkamet Sözleşmesi
124
3. Mültecilerin Hukukî Durumuna Dair Sözleşme
125
4. Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme
126
B. Millî Hukukta Yer Alan Düzenlemeler
126
1. Sınır Dışı Etme Nedenleri
127
2. Sınır Dışı Edilemeyecek Yabancılar
131
3. Sınır Dışı Kararını Vermeye Yetkili Makam
133
4. Sınır Dışı Etme Usûlü
134
5. Sınır Dışı Kararının İcrası–İdarî Gözetim
135
7. Sınır Dışı Etmenin Sonuçları
139
II. SUÇLULARIN İADESİ
140
A. Vatandaşın İade Edilmeyeceği İlkesi
143
B. Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi
144
C. Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesinin Önlenmesi Hakkında Sözleşme
146
D. İç Hukukta Yer Alan Düzenleme
147
1. Mülteci Olabilmenin Şartları
157
a. Avrupa’da Meydana Gelen Olaylar Sebebiyle Kişi Türkiye’ye Sığınmalıdır
157
b. İltica Talebinde Bulunan Kişi Yabancı Olmalıdır
157
c. Haklı Sebeple Zulüm Korkusu
158
d. Kişi Ülkesinin Dışında Bulunmalıdır
158
e. Kişi Sözleşmede ve Kanun’da Sayılan Sebeplerden Kaynaklanan Zulüm İhtimali Nedeniyle Menşe Ülkesinin Korumasından Yararlanamamalı veya Bu Ülkeye Dönememeli
158
f. Başvuru Kabul Edilemez Olmamalıdır
158
2. Mülteciliğin Sona Ermesi
159
II. ULUSLARARASI KORUMANIN KAPSAM VE UYGULAMA ALANI
164
A. Uluslararası Koruma Başvuru Usûlü
166
B. Refakatsiz Çocuklar ve Özel İhtiyaç Sahibi Kişiler
167
C. Uluslararası Koruma Başvurusunun Kaydedilmesi ve İdari Gözetim
168
D. Uluslararası Koruma Başvurusunun Kabul Edilmeyeceği Hâller
170
E. Uluslararası Koruma Kararlarına Karşı Başvuru Yolları
172
F. Uluslararası Korumadan Yararlananların Hak ve Yükümlülükleri
173
G. Uluslararası Koruma Statüsünün Sona Ermesi ve İptali
174
III. GEÇİCİ KORUMANIN KAPSAM VE UYGULAMA ALANI
176
A. Geçici Korumadan Yararlanabilecek Kişiler
177
B. Geçici Koruma Altına Alınma Usûlü
179
C. Geçici Koruma Altına Alınanlara Sağlanacak Hizmetler
180
5. Tercümanlık Hizmetleri
182
D Geçici Koruma Altına Alınanların İş Piyasasına Erişimi
182
E. Geçici Korumanın Sona Ermesi
184
F. Sona Ermenin Hüküm ve Sonuçları
185
II. MATBAA KURMA ÖZGÜRLÜĞÜ
189
III. RADYO–TELEVİZYON KURMA ÖZGÜRLÜĞÜ
189
I. TOPLANTI VE GÖSTERİ YÜRÜYÜŞÜ DÜZENLEME
191
II. DERNEK KURMA VE DERNEĞE ÜYE OLMA
192
A. Yabancıların Dernek Kurması ve Derneğe Üye Olması
193
B. Yurt Dışında Kurulmuş Derneklerin Türkiye’de Şube Açmaları
193
C. Türkiye’de Kurulan Derneklerin Uluslararası Faaliyette Bulunabilmeleri
194
III. VAKIF KURMA ÖZGÜRLÜĞÜ
194
IV. SENDİKAL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER
195
YABANCILARIN EĞİTİM–ÖĞRETİM ÖZGÜRLÜĞÜ
I. TÜRK OKULLARINDA EĞİTİM VE ÖĞRETİM
198
II. YABANCILARIN ÖĞRETİM ÖZGÜRLÜĞÜ
202
B. Öğretim Kurumu Açma
204
1. Milletlerarası Özel Öğretim Kurumları
206
YABANCILARIN ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK HAKLARI
I. YABANCILARIN ÇALIŞMA HAKLARI
209
A. Yabancıların Türkiye’de Çalışabilmelerinin Şartları
211
a. Çalışma İzni Başvuruları
215
c. Çalışma İzin Taleplerinin Ret Sebepleri
219
3. Çalışma İzni Türleri
221
a. Süreli Çalışma İzni
221
b. Süresiz Çalışma İzni
221
c. Bağımsız Çalışma İzni
223
d. Turkuaz Kart Sahiplerinin Çalışması
224
bb. Turkuaz Kartın Sağladığı İmkânlar
226
e. İstisnaî Çalışma İzni
226
4. Çalışma İzni Muafiyeti
228
a. Çalışma İzni Muafiyet Belgesi Alabilecek Kişiler
229
b. Çalışma İzni Muafiyet Belgesi Alma Usûlü
230
5. Çalışma İzni ve Muafiyet Belgesinin Geçerliliği, Askıya Alınması ve İptali
231
6. Çalışma İzninin veya Çalışma İzni Muafiyetinin İkamet İzni İlişkisi
233
a. Uluslararası Koruma Kapsamındaki Yabancılar
234
aa. Mülteciler ve İkincil Koruma Statü Sahipleri
234
bb. Başvuru Sahipleri ve Şartlı mülteciler
235
cc. Geçici Koruma Kapsamındaki Yabancılar
237
aaa. Çalışma İzni ve Çalışma İzni Muafiyet Başvuruları
238
bbb. Değerlendirme Kriterleri
239
dd. Çalışma İzni Süresi ve Sona Ermesi
240
b. Serbest Bölgelerde Çalışacak Yabancılar
240
c. Yabancı Öğrenciler
241
d. Yabancı Mühendis ve Mimarlar
243
B. Özel Kanunlarda Yabancıların Çalışma Hakkına Getirilen Sınırlamalar
243
2. Avukatlık ve Noterlik
245
4. Yabancılara Yasaklanan Diğer Meslekler
246
5. Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Çalışması
247
II. YABANCILARIN SOSYAL GÜVENLİK HAKLARI
249
B. İsteğe Bağlı Sigorta
250
I. YABANCI YATIRIMCIYA UYGULANACAK MUAMELE STANDARTLARI
255
A. En Çok Gözetilen Ulus
255
B. Adil ve Hakkaniyete Uygun Muamele
256
C. Milli Muamele – Yatırım Serbestisi
256
D. Keyfi veya Ayrımcı Tedbirlere Karşı Korunma
257
II. TÜRK YABANCI SERMAYE MEVZUATI
258
C. DYYK’na Göre Yabancı Yatırıma İlişkin İlkeler
261
1. Yatırım Serbestisi ve Milli Muamele
261
2. Kamulaştırma ve Devletleştirilme
261
4. Gayrimenkul Edinimi
261
5. Uyuşmazlıkların Çözümü
262
6. Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabacıların Çalışması
262
D. Yatırım Giriş Yöntemleri
262
2. Türkiye’de Şube Açma
264
3. Türkiye’de İrtibat Bürosu Açma
265
4. Türkiye’de Mevcut Bir Şirkete Ortak Olma
265
E. Serbest Bölgelerde Yatırım
266
F. Sektörel Düzenlemeler
267
3. Bankacılık Sektörü
268
4. Taşımacılık Sektörü
270
b. Deniz Taşımacılığı
271
5. Özel Güvenlik Hizmetleri
272
YABANCILARIN MÜLKİYET VE MİRAS HAKLARI
I. YABANCILARIN MENKUL MALLAR ÜZERİNDEKİ MÜLKİYET VE MİRAS HAKKI
274
II. YABANCILARIN GAYRİMENKUL MALLAR ÜZERİNDEKİ MÜLKİYET VE MİRAS HAKLARI
274
1. Osmanlı İmparatorluğu Dönemi
275
2. Lozan Antlaşması ve Antlaşmaya Ekli “İkamet ve Salahiyeti Adliye Hakkında Mukavelename”
279
a. 03.03.1924 Tarih ve 431 Sayılı Hilafetin İlgasına ve Hanedanı Osmaninin Türkiye Cumhuriyeti Memaliki Haricine Çıkarılmasına Dair Kanun
281
b. 442 Sayılı Köy Kanunu
282
d. İkamet Mukavelenamesi Akdedilmeyen Devletlerle Yapılacak Muvakkat Mukavelename Hakkında Kanun
283
e. 1961 ve 1982 Anayasalarında Yabancıların Gayrimenkul Mal Edinme Hakkı
283
B. Yabancı Gerçek Kişilerin Gayrimenkul Mallar Üzerindeki Hakları
284
1. Karşılıklı İşlem Şartının Bertaraf Edilmesi
287
a. Gayrimenkul Mal Mülkiyetinde Karşılıklılık
287
b. Gayrimenkul Mallar Üzerindeki Miras Hakkı Bakımından Karşılıklılık
290
2. Cumhurbaşkanının Takdir Yetkisi
292
C. Sınırlayıcı Kanunî Hükümler
298
1. Miktar Olarak Sınırlama
299
a. Yabancının Edinebileceği Gayrimenkul Mal Mülkiyetinin Miktarı
300
b. Yabancının Edinebileceği Gayrimenkul Terekenin Miktarı
302
3. Kullanım Amacı Bakımından Getirilen Sınırlama
306
4. Coğrafî Alan Bakımından Getirilen Sınırlama
307
a. Tapu Kanunu’nda Arazinin Özelliği Sebebi ile Yapılan Sınırlama
308
aa. Ekonomik, Kültürel ve Özel Koruma Alanları Bakımından Sınırlama
308
bb. Yapısız Taşınmaz Bakımından Getirilen Sınırlama
309
b. Askerî Yasak Bölgeler–Güvenlik Bölgeleri
310
aa. Askerî Yasak Bölgeler
311
aaa. Birinci Derece Kara Askerî Yasak Bölgeler
311
bbb. İkinci Derece Kara Askerî Yasak Bölgeler
314
bb. Güvenlik Bölgeleri
315
aaa. Askerî Güvenlik Bölgeleri
316
bbb. Özel Güvenlik Bölgeleri
316
ccc. Yabancıların Güvenlik Bölgelerinde Gayrimenkul Mal Mülkiyetini İktisabı
317
5. Mukabelei Bilmisil Tedbiri
318
D. Yabancı Tüzel Kişilerin Gayrimenkul Mallar Üzerindeki Hakları
319
1. Yabancı Ticaret Şirketlerinin Gayrimenkul Mallar Üzerindeki Haklardan Yararlanabilmeleri
321
a. Tapu Kanunu’nda Yer Alan Düzenleme
321
b. Özel Kanunlarda Yer Alan Düzenlemeler
322
aa. Yabancı Ticaret Şirketlerinin Serbest Bölgelerde Gayrimenkul Mal Edinimi
323
bb. Turizmi Teşvik Kanunu
325
cc. Türk Petrol Kanunu
326
dd. Endüstri Bölgeleri Kanunu
327
2. Ticaret Şirketleri Dışındaki Yabancı Tüzel Kişilerin Gayrimenkul Mallar Üzerindeki Haklardan Yararlanabilmeleri
327
a. Yabancı Kamu Hukuku Tüzel Kişileri–Yabancı Devlet
328
aa. İç Hukuk Kuralları
328
bb. Uluslararası Kurallar
329
aaa. Teamül Kuralları–Çok Taraflı Antlaşmalar
329
bbb. İki Taraflı Antlaşmalar
330
aa. Tapu Kanunu Çerçevesinde Derneklerin Gayrimenkul Mal Edinimi
331
bb. Dernekler Kanunu Çerçevesinde Derneklerin Gayrimenkul Mal Edinimi
332
aa. Yabancılar Tarafından Kurulan Vakıflar
334
bb. Yabancı Vakıfların Gayrimenkul Mal Edinimi
335
E. Yabancı Sermayeli Şirketlerin Gayrimenkul Mallar Üzerindeki Hakları
335
1. Yabancı Sermayeli Ticaret Şirketlerinin Gayrimenkul Mal Edinimleri
336
2. Gayrimenkul Mal Edinemeyecekleri Alanların Tespiti
338
a. Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri
338
b. Özel Güvenlik Bölgeleri
339
4. Antlaşmalarla Yabancılara Gayrimenkul Mal Üzerinde Mülkiyet Hakkının Tanınması
341
a. Yabancı Devletlere Gayrimenkuller Üzerinde Hak Tanıyan Antlaşmalar
342
aa. Diplomatik Temsilcilikler ve Konsolosluklar
342
b. Yatırım Antlaşmaları
342
YABANCILARIN HAK ARAMA HÜRRİYETİ
II. DAVA HAKKI–TEMİNAT YÜKÜMÜ
345
A. MÖHUK’a Göre Teminat Yükümlülüğü
346
B. HMK’ya Göre Teminat Yükümü
349
SİYASAL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER
I. KAMU HİZMETLERİNE GİRME
352
II. VATAN HİZMETİ (YURT SAVUNMASINA KATILMA)
352
ÇOKTAN SEÇMELİ SORULAR
355