ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU KAVRAMI, ORTAYA ÇIKIŞ SEBEPLERİ VE TARİHSEL GELİŞİMİ
I. ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU KAVRAMI VE ORTAYA ÇIKIŞ SEBEPLERİ
23
II. ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞUN TARİHSEL GELİŞİMİ
28
B. Amerikan Hukukunda Tarihsel Gelişim
30
2. Üreticinin Sorumluluğuna İlişkin Verilen Bazı Önemli Mahkeme
a. “MacPherson v. Buick Motor Co” Kararı
31
b. “Escola v. Coca–Cola Bottling Co. of Fresno” Kararı
32
c. “Hennigsen v. Bloomfield Motors”ve “Greenman v. Yuba
Power Products”Kararları
34
3. Restatement (Second) ve (Third) of Torts Çerçevesinde
Üreticinin Kusursuz Sorumluluğu
35
C. Alman Hukukunda Tarihsel Gelişim
42
1. Alman Ürün Sorumluluğu Kanunu’ nun Kabulü Öncesi
42
2. Alman Ürün Sorumluluğu Kanunu’ nun Kabulü Sonrası
45
D. İsviçre Hukukunda Tarihsel Gelişim
49
1. İsviçre Ürün Sorumluluğu Kanunu’nun Kabulü Öncesi
49
2. İsviçre Ürün Sorumluluğu Kanunu’nun Kabulü Sonrası
52
E. Fransız Hukukunda Tarihsel Gelişim
53
1. 85/374 sayılı AB Direktifi’nin Fransız Medeni Kanunu’na
2. 85/374 sayılı AB Direktifi’nin Fransız Medeni Kanunu’na
F. Avrupa Birliği Hukukunda Tarihsel Gelişim
59
G. Türk Hukukunda Tarihsel Gelişim
62
2. Sözleşmesel Sorumluluk Kapsamında Üreticinin Sorumluluğu
63
3. Haksız Fiil Sorumluluğu Kapsamında Üreticinin Sorumluluğu
64
4. Kusursuz Sorumluluk Düzenlemelerine Göre Çözüm Arayışı
66
b. Adam Çalıştıranın Sorumluluğu Hükümleri Çerçevesinde
c. Yapı Malikinin Sorumluluğu Hükümleri Çerçevesinde Çözüm
d. Organizasyon Sorumluluğu Hükümleri Çerçevesinde Çözüm
e. Tehlike Sorumluluğu Hükümleri Çerçevesinde Çözüm Arayışı
73
5. Özel Kanunların Getirdiği Sorumluluk Hükümleri Bakımından
76
a. Mülga 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
b. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna Göre
Üreticinin Sorumluluğu
80
c. Mülga 4703 Sayılı Kanun Kapsamında Üreticinin
d. 7223 Sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu
Kapsamında Üreticinin Sorumluluğu
84
85/374 SAYILI DİREKTİF KAPSAMINDA ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU
I. 85/374 SAYILI DİREKTİF’E GENEL BAKIŞ
85
II. 85/374 SAYILI DİREKTİF’ E GÖRE ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU
87
A. Sorumluluğun Koşulları
87
1. Direktif’e Göre Bir Ürünün Bulunması
87
a. 85/374 Sayılı Direktif’te Ürün Tanımı ve Kapsamı
87
b. Ürün Kapsamı Değerlendirilmesinde Bazı Özel Durumlar
93
(1) İnsan Kanı ve Organları
93
(3) Kullanılmış ya da Onarılıp Yenilenmiş Ürünler
94
(4) Bilgi, Kitap ve Basılı Eserler
94
(5) Yazılım, Yapay Zeka Sistemleri ve Robotlar
96
(i) Yazılım ve Yapay Zeka Sistemleri
96
c. 85/374 sayılı Direktif’e Göre Ürün Olarak
2. Ürünün Hatalı Olması
106
a. 85/374 Sayılı Direktif’ e Göre Hata Tanımı ve Kapsamı
106
(2) Ürünün Hatalı Olup Olmadığına İlişkin Değerlendirmede
Direktif’te Yer Verilen Hususlar
107
(i) Ürünün Sunumu (Tanıtımı)
108
(ii) Ürününden Makul Olarak Beklenen Kullanım
110
(iii) Ürünün Piyasaya Sürüldüğü Tarih
112
(1) Tasarım (Yapım – Bileşim) Hatası
117
(3) Bilgilendirme (Talimat) Hatası
119
3. Zararın Ortaya Çıkması
121
a. Kişinin Uğradığı Zarar
122
(2) Kişinin Uğradığı Zararın Miktarı Bakımından Getirilen
b. Eşyaya İlişkin Hasar
125
(2) Hasara Uğrayan Eşyanın Kullanım Amacı Bakımından
Getirilen Sınırlandırma
125
(3) Hatalı Ürünün Kendisine Gelen Hasarlar Bakımından
(4) Eşyanın Uğradığı Hasarın Miktarı Bakımından Getirilen
4. Hatalı Ürün ile Meydana Gelen Zarar Arasında İlliyet Bağının
b. İlliyet Bağının İspatı
130
B. Hak Talep Edebilecek Kişiler
131
C. Sorumlu Olan Kişiler
132
(1) Bitmiş (Nihai Ürün) Üreticisi
134
(2) Bileşen Parça Üreticisi
136
(3) Hammadde Üreticisi
137
b. Görünüşte Üreticiler
138
D. Sorumluluğun Hukuki Niteliği ve Birden Fazla Kişinin Hukuki
1. Sorumluluğun Hukuki Niteliği
146
2. Birden Fazla Kişinin Hukuki Sorumluluğu (Müteselsil
E. Sorumsuzluk Anlaşması Yapma Yasağı
148
F. Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri
149
1. Ürünün Piyasaya Sürülmemiş Olması
150
2. Şartlar Göz Önünde Bulundurulduğunda, Ürünün Piyasaya
Sürülme Anında Hatasız Olduğu ya da Hatanın Sonradan
Meydana Geldiği Yönünde İhtimallerin Bulunması
152
3. Ürünün Ticari Bir Amaçla Satış veya Başka Bir Dağıtım Şekli İçin
Üretilmemesi veyahut Mesleki Faaliyet Sırasında Üretilmemiş ya
da Dağıtılmamış Olması
153
4. Üründeki Hatanın Emredici Hükümlere Uyulması Sonucu
Meydana Gelmiş Olması
155
5. Ürünün Piyasaya Sürüldüğü Anda Mevcut Olan Bilimsel ve
Teknolojik Bilgi Düzeyinin, Bir Hatanın Varlığının Tespit Edilmesine
Olanak Tanıyacak Nitelikte Olmaması (Gelişim Riski Savunması)
157
b. Mevcut Olan Bilim ve Teknolojik Bilgi Düzeyi
161
c. Ürünün Piyasaya Sürüldüğü Zamanın Esas Alınması
163
6. Bileşen Üreticisi Söz Konusu Olduğunda, Hatanın Bileşenin Dahil
Edildiği Ürünün Tasarımına veya Bu Ürünün Üreticisi Tarafından
Verilen Talimatlara Atfedilebilir Olması
163
a. Hatanın Hammadde ya da Bileşen Parçanın Dahil Edildiği
Ürünün Tasarımı Nedeniyle Ortaya Çıkması
164
b. Hatanın Bileşenin Dahil Edildiği Ürünün Üreticisi Tarafından
Verilen Talimatlarından Kaynaklanması
165
G. Tazminattan İndirim Sebepleri
166
H. Sorumluluğun Zamansal Sınırı
167
I. Direktifin Mevcut Kanunlarla İlişkisi
168
7223 SAYILI ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE TEKNİK DÜZENLEMELER KANUNU KAPSAMINDA ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU
I. KANUNA GENEL BAKIŞ
171
II. KANUNA GÖRE ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU
174
A. Sorumluluğun Koşulları
174
1. Kanun’a Göre Bir Ürünün Bulunması
175
a. Kanun’a Göre Ürün Tanımı ve Kapsamı
175
(ii) Taşınır – Taşınmaz Eşya Ayrımının Kanun
Kapsamında Değerlendirilmesi
184
(iii) Elektrik ve Diğer Doğal Güçler
186
(iv) Bütünleyici Parçanın Kanun Kapsamında Sayılıp
b. Ürün Kapsamının Değerlendirilmesinde Bazı Özel Durumlar
188
c. Ürün Olarak Nitelendirilmeyenler
188
2. Ürünün Uygunsuz (Hatalı) Olması
190
a. Uygunsuzluk Kavramı ve Yorumu
190
b. Uygunsuz (Hatalı) Ürün ve Ayıplı Ürün Karşılaştırması
195
c. Güvenli Ürün Tanımı ve Kapsamı
200
(2) Güvenli Ürün Belirlemesinde Esas Alınan Teknik
Düzenleme, Genel Ürün Güvenliği Mevzuatı ile
Kanundaki Diğer Yardımcı Tanımlamalar
201
(i) Teknik Düzenlemeye Uygunluk
201
(ii) Yardımcı Diğer Tanımlamalar
205
3. Bir Zararın Meydana Gelmesi
206
b. Kişinin Uğradığı Zarar
206
(ii) Tedavi Giderleri ile Çalışma Gücünün Azalmasından
Ya Da Yitirilmesinden Doğan Kayıplar
208
(iii) Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
209
(2) Bedensel Zararlar
210
(iii) Çalışma Gücünün Tamamen veya Kısmen
Kaybından (Azalmasından ya da Yitirilmesinden)
(iv) Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Zararlar
214
c. Eşyanın Uğradığı Hasar
217
(2) Hatalı Ürünün Kendisine Gelen Hasar Bakımından
(3) Hasara Uğrayan Eşyanın Kullanım Amacı Bakımından
(4) Tazminat Sınırlaması Bakımından
223
4. Uygunsuz (Hatalı) Ürün ile Meydana Gelen Zarar Arasında İlliyet
b. İlliyet Bağının İspatı
224
B. Hak Talep Edebilecek Kişiler
226
C. Sorumlu Olan Kişiler
227
1. İmalatçı (Üretici)
229
3. Ara Ürün İmalatçısı (Üreticisi) ve İthalatçısının Durumu
232
4. Dağıtıcı (Tedarikçi)
233
5. Yetkili Temsilcinin Durumu
235
D. Sorumluluğun Hukuki Niteliği ve Birden Fazla Kişinin Hukuki
1. Sorumluluğun Hukuki Niteliği
236
2. Birden Fazla Kişinin Hukuki Sorumluluğu (Müteselsil
E. Sorumsuzluk Anlaşması Yapma Yasağı
241
F. Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri
244
2. Kanunda Yer Verilen Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri
245
a. Ürünün Piyasaya Sürülmemiş Olması
245
b. Uygunsuzluğun Dağıtıcının veya Üçüncü Bir Tarafın Ürüne
Müdahalesinden veya Kullanıcıdan Kaynaklanması
246
c. Üründeki Uygunsuzluğun Teknik Düzenlemelere veya Diğer
Zorunlu Teknik Kurallara Uygun Olarak Üretilmesinden
3. Kanunda Yer Verilmeyen Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri
251
b. Ürünün Ticari Bir Amaçla Satış veya Başka Bir Dağıtım Şekli
İçin Üretilmemesi veyahut Mesleki Faaliyet Sırasında
Üretilmemiş ya da Dağıtılmamış Olması
251
c. Ürünün Piyasaya Sürüldüğü Anda Mevcut Olan Bilimsel ve
Teknolojik Bilgi Düzeyinin, Bir Hatanın Varlığının Tespit
Edilmesine Olanak Tanıyacak Nitelikte Olmaması (Gelişim
d. Bileşen Üreticisi Söz Konusu Olduğunda, Hatanın Bileşenin
Dahil Edildiği Ürünün Tasarımına veya Bu Ürünün Üreticisi
Tarafından Verilen Talimatlara Atfedilebilir Olması
254
G. Tazminattan İndirim Sebepleri
254
H. Sorumluluğun Zamansal Sınırı
256
AVRUPA PARLAMENTOSU VE KONSEYİ’NİN 2024/2853 SAYILI DİREKTİFİ’NE GÖRE ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU
I. 2024/2853 SAYILI DİREKTİF’İN KABULÜ
259
II. 2024/2853 SAYILI DİREKTİFİ’NE GENEL BAKIŞ
262
III. 2024/2853 SAYILI DİREKTİF’E GÖRE ÜRETİCİNİN SORUMLULUĞU
263
A. Sorumluluğun Koşulları
263
1. Direktif’e Göre Bir Ürünün Bulunması
263
a. 2024/2853 Sayılı Direktife Göre Ürün Kavramı
263
(3) Dijital Üretim Dosyaları
266
(6) Dijital Hizmetler
270
b. Ürün Kavramı Kapsamı Değerlendirilmesinde Bazı Özel
c. Ürün Olarak Nitelendirilmeyenler
274
d. Ürün Kavramının ÜGTDK Kapsamında Değerlendirilmesi
275
2. Ürünün Hatalı Olması
275
b. Ürünün Hatalı Olduğuna İlişkin Direktif’te Yer Verilen Özel
Değerlendirilmesi Gereken Hususlar
276
d. Ürünün Hatalı Olduğuna İlişkin Direktif’te Düzenlenen
(1) Davalının, Direktif’in md. 9/1 Düzenlemesi Uyarınca
Kendi Tasarrufunda Bulunan Delilleri Sunmaması
282
(2) Davacının, Ürünün Zarar Gören Kişinin Maruz Kaldığı
Zarar Riskine Karşı Koruma Sağlamak Amacıyla AB
Hukukunda veya Ulusal Hukukta Öngörülen Zorunlu
Ürün Güvenliği Kurallarına Uymadığını Kanıtlaması
282
(3) Davacının, Zararın Ürünün Makul Ölçüde Kullanımı
Sırasında ya da Olağan Koşullar Altında Ürünün Bariz Bir
Hatasından Kaynaklandığını Kanıtlaması
283
(4) Davanın Teknik veya Bilimsel Karmaşıklığı Nedeniyle
Davacının Üründeki Hatayı, İlliyet Bağını veya Her İkisini
Birden Kanıtlamasının Aşırı Derecede Zor Olacağı
e. Hata Kavramının ÜGTDK Kapsamında Değerlendirilmesi
285
3. Zararın Ortaya Çıkması
286
b. Kişinin Uğradığı Zarar
287
c. Eşyanın Uğradığı Hasar
288
d. Verilere İlişkin Zararlar
290
f. Zarar Kavramının ÜGTDK Kapsamında Değerlendirilmesi
292
4. Zarar ile Hatalı Ürün Arasında İlliyet Bağının Bulunması
294
b. İlliyet (Nedensellik) Bağına İlişkin Karineler
295
c. İlliyet Bağına İlişkin Düzenlemelerin ÜGTDK Kapsamında
B. 2024/2853 Sayılı Direktif’e Göre Delillerin Açıklanması
297
1. Delillerin Açıklanması
297
2. Delillerin Açıklanmasının ÜGTDK Kapsamında Değerlendirilmesi
300
C. Hak Talep Edebilecek Kişiler
300
D. Sorumlu Olan Kişiler
300
c. Üreticinin Yetkili Temsilcisi
303
d. İfa Hizmeti Sağlayıcısı
304
e. Üründe Esaslı Değişiklik Yapanlar
305
g. Elektronik Ticaret Hizmeti Sağlayıcısı
308
2. Sorumlu Olan Kişilere İlişkin Düzenlemelerin ÜGTDK
Kapsamında Değerlendirilmesi
310
E. Sorumluluğun Hukuki Niteliği ve Birden Fazla Kişinin Hukuki
1. Sorumluluğun Hukuki Niteliği
310
2. Birden Fazla Kişinin Hukuki Sorumluluğu (Müteselsil
F. Sorumsuzluk Anlaşması Yapma Yasağı
312
G. Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri
312
2. Direktif’te Düzenlenen Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri
313
a. Ürünün Piyasaya Sürülmemesi ve Hizmete Sunulmaması
313
b. Ürünün Piyasaya Sunulmamış Olması
313
c. Üründeki Hatanın Ürünün Piyasaya Sürüldüğü, Hizmete
Sunulduğu veya Bir Distribütör Olması Durumunda Piyasaya
Sunulduğu Sırada Mevcut Olmaması
314
(2) Üreticinin Kontrolünün Devam Etmesi Durumu
314
(3) Sorumluluktan Kurtuluş Sebebinin İleri Sürülemeyeceği
d. Zarara Neden Olan Üründeki Hatanın Ürünün Yasal
Gerekliliklere Uygunluğundan Kaynaklanması
317
e. Üründeki Hatanın Ürünün Piyasaya Sürüldüğü veya Hizmete
Sunulduğu Tarihte veya Ürünün Kontrolünde Olduğu Süre
Boyunca Bilimsel ve Teknik Bilgiye Göre Anlaşılamayacak
f. Üründeki Hatanın Bileşenin Dahil Edildiği Ürünün Tasarımı
veya Ürünün Üreticisinin Bileşenin Üreticisine Vermiş
Olduğu Talimatlardan Kaynaklanması
318
g. Değişiklik Yapılan Bir Ürün Söz Konusu Olduğunda Zarara
Neden Olan Hatanın Ürünün Değişiklikten Etkilenmeyen Bir
Parçasıyla İlgili Olması
318
3. Sorumluluktan Kurtuluş Sebeplerinin ÜGTDK Kapsamında
H. Tazminattan İndirim Sebepleri
319
I. Sorumluluğun Zamansal Sınırı
320
2. Sorumluluğun Zamansal Sınırının ÜGTDK Kapsamında
İ. Direktifin Mevcut Kanunlarla İlişkisi
322