Hukukta Yapay Zekâ Kullanımı Alperen İşleyen  - Kitap

Hukukta Yapay Zekâ Kullanımı

1. Baskı, 
Kasım 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
242
Barkod:
9786253613419
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
775,00₺
24 saat içerisinde temin edilir.
Kitabın Açıklaması
Bir araya gelmiş kodların düşünmesi mümkün müdür?
Duruşma salonlarında uzun zamandır yalnızca kanun metinleri ve içtihatlar yankılanmıyor. Ülkemizde bu değişimin ilk büyük adımı UYAP ile atıldı; hukuk dijital bir zemine taşındı, kodlar da duruşma salonlarına girdi. Bugün ise algoritmalar, yapay sinir ağları ve büyük veri sistemleri yargılamanın kapısını çalıyor. Hukuk, tarihinin en köklü dönüşümlerinden birine yaklaşıyor.
Bu kitap, yapay zekânın hâkimlikten avukatlığa, noterlikten sorumluluk hukukuna kadar hukuk sistemine nasıl nüfuz edeceğini ve nüfuz etmesi gerektiğini inceliyor. Kitap, yapay zekâyı neyi yapıp yapamayacağı üzerinden değil, yeni bir olgu olarak ele alıyor. Bu olgu; kişilik, irade, kusur, mahremiyet, delil ve adil yargılanma gibi temel kavramları sorgulatıyor, okuru yapay zekânın uygulamayı ve uygulayıcıyı nasıl değiştireceğini düşünmeye sevk ediyor. Algoritmik önyargıdan, halüsinasyonlardan, yapay zekâ hatalarından doğacak geleceğin uyuşmazlıklarını bugünden tartışmaya açıyor.
Çünkü bugün yapay zekâ hukuk bakımından, vicdan sahibi bir özne değil; çoğu zaman iç işleyişi belirsiz, karmaşık bir "kara kutu". Gerekçeli karar hakkı, yargı yetkisinin devredilemezliği ve sorumluluk gibi evrensel ilkeler algoritmik sistemler karşısında nasıl korunacak? Yapay zekâya hukukta hangi yetki ve yetiler verilecek, kullanıma dair hangi sınırlar çizilecek, hatanın bedelini kim ödeyecek?
Hukukta yapay zeka kullanımının bugün asıl sınavı, makinelerin ne kadar ileri gidebileceğini değil, insanın hukuk içindeki yerini nasıl koruyacağını belirlemektir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Yapay Zekâ Destekli Vekâlet İlişkisinde Avukatın Özen Yükümlülüğü
.
Yapay Zekâ Hataları ve Hukuki Sorumluluk
.
UYAP ve Dijital Yargı Entegrasyonu
.
Algoritmik Delil ve Yargısal Denetim
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
Önsöz 
7
Birinci Bölüm
YAPAY ZEKÂ NEDİR?
I. BİR ARAYA GELMİŞ KODLARIN “DÜŞÜNMESİ” MÜMKÜN MÜDÜR? 
16
II. YAPAY ZEKÂ NEYLE BESLENİR? 
17
III. GIGO PRENSİBİ (GARBAGE IN, GARBAGE OUT) 
19
IV. KARA KUTU (BLACK BOX) FENOMENİ 
20
V. AÇIKLANABİLİR YAPAY ZEKÂ DİSİPLİNİ 
21
İkinci Bölüm
YAPAY ZEKÂNIN KISACA TARİHÇESİ
I. TURING TESTİ, DARTMOUTH KONFERANSI VE ERKEN DÖNEMDEKİ BEKLENTİLER 
25
II. YAPAY ZEKÂ KIŞLARI 
27
A. Kısa Süreli Yükseliş ve İlk Kış 
27
B. İkinci Yapay Zekâ Kışı 
29
III. DERİN ÖĞRENME VE AÇIKLANABİLİRLİK SORUNU 
30
IV. TRANSFORMER MİMARİSİ, ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ VE GÜNÜMÜZÜN EŞİĞİNDE 
31
Üçüncü Bölüm
YAPAY ZEKÂ NE DEĞİLDİR?
I. YAPAY ZEKÂ BİR “VİCDAN” DEĞİLDİR 
34
II. YAPAY ZEKÂ “HATASIZ” DEĞİLDİR 
36
III. YAPAY ZEKÂ HENÜZ BİR “ÖZNE” DEĞİLDİR 
39
Dördüncü Bölüm
YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜ VE
HUKUKİ SORUMLULUĞU
I. ELEKTRONİK KİŞİLİK TARTIŞMALARI: YAPAY ZEKÂLAR HAK SÜJESİ OLABİLİR Mİ? 
45
A. Geleneksel Kişilik Anlayışının Yetersizliği 
46
B. Elektronik Kişilik Modeli 
47
C. Bir Hukuk Tekniği Olarak Elektronik Kişilik 
48
II. GÜNÜMÜZDEKİ KABULLER: MEVCUT DÜNYA HUKUK SİSTEMLERİNDE YAPAY ZEKÂNIN YASAL KONUMU 
49
A. İnsan Merkezli Sorumluluk 
50
B. Karşılaştırmalı Hukukta Yapay Zekânın Sorumluluğuna İlişkin Yaklaşımlar 
50
C. Türk Hukuku Bakımından Mevcut Durum 
53
D. Sonuç: Bir Geçiş Dönemi Paradoksu 
56
III. YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ SORUMLULUĞU 
56
IV. KUSUR ZİNCİRİ: ÜRETİCİ, DAĞITICI, YAZILIMCI VE KULLANICI 
59
V. HÂKİMİN SORUMLULUĞU VE YAPAY ZEKÂ MAHKEME/HÂKİMİN SORUMLULUĞU 
60
Beşinci Bölüm
YAPAY ZEKÂNIN CEZAİ SORUMLULUĞU
I. YAPAY ZEKÂNIN MANEVİ UNSURU 
67
II. YAPAY ZEKÂNIN SUÇ ALETİ OLARAK KULLANILMASI 
70
III. YAPAY ZEKÂ SUÇTAN ZARAR GÖREN OLABİLİR Mİ? 
72
IV. KONTROLDEN ÇIKAN ALGORİTMALAR 
74
V. CEZALARIN ŞAHSİLİĞİ İLKESİ VE YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİCİSİ, DAĞITICISI VE YAZILIMCISI BAKIMINDAN ÖNGÖRÜLEBİLECEK İSTİSNALARI 
76
Altıncı Bölüm
GÜNÜMÜZDE YAPAY ZEKÂ VE HUKUK ALANINDA KULLANIMLARI
I. GÜNÜMÜZDE YAPAY ZEKÂNIN HUKUK ALANINDAKİ KULLANIMLARI 
79
A. Semantik Hukuki Araştırma ve Tarama Sistemleri 
80
B. Metin, Sözleşme Analizi ve Uyum Denetimi 
81
C. Öngörüsel Adalet ve İçtihat Tahminleri 
81
II. DÜNYADA YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ YARGI DENEYİMLERİ 
81
A. Çin: Akıllı Hâkim ve İnternet Mahkemeleri 
82
B. Estonya: Robot Hâkim Projesi 
84
C. ABD: Risk Değerlendirme Sistemleri 
84
1. COMPAS Sistemi ve İşleyişi 
85
2. COMPAS Sisteminin Meşruiyetine Dair Tartışmalar ve Loomis Davası 
85
D. Hindistan: Verimlilik Odaklı Yapay Zekâ Projeleri (SUPACE, SUVAS, LegRAA) 
87
1. SUPACE: Yargısal Verimlilik İçin Bilişsel Destek Sistemi 
88
2. SUVAS: Çok Dilli Hukuk Düzeninde Dijital Çeviri 
88
3. Hindistan Modelinin Kül Halinde Değerlendirilmesi 
89
E. Brezilya: Victor ve Socrates Yapay Zekâ Sistemleri 
90
1. VICTOR Sistemi 
90
2. Sócrates Sistemi 
91
3. Her İki Sistemin Birlikte Değerlendirilmesi 
91
F. Birleşik Arap Emirlikleri: Aisha ve Yapay Zekâ Destekli Yargı Hizmetleri 
92
G. Singapur: Küçük Talepler Mahkemesi ve Çevrimiçi Uyuşmazlık Çözümü Süreçleri 
94
1. Çevrimiçi Uyuşmazlık Çözüm Süreçleri ve Algoritmik Rehberlik 
95
H. Türk Yargı Sisteminde Hukuk Alanında Kullanımları 
96
1. Kısaca Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) ve Yapay Zekâ 
96
2. UYAP AI Karar Destek Sistemi 
98
3. UYAP’ın Mevcut Yapay Zekâ Kabiliyetleri 
99
4. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve “Veri İhtiyacı” Çıkmazı 
101
5. Yapay Zekâ Destekli Yargıtay İçtihat Merkezi 
103
6. Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act) ve Türk Yargısına Yansımaları 
105
7. SEGBİS: Mevcut Durumu ve Yapay Zekâ Entegrasyon Potansiyeli 
107
Yedinci Bölüm
TÜRK YARGI SİSTEMİNE UYGUN
YAPAY ZEKÂ YAKLAŞIMLARI
I. TÜRK YARGI SİSTEMİNE UYGUN YAPAY ZEKÂ YAKLAŞIMI 
112
II. YAKIN GELECEK: HÂKİM–YAPAY ZEKÂ İŞ BİRLİĞİ 
116
III. TÜRK YARGI SİSTEMİNE FAYDA SAĞLAYABİLECEK YAPAY ZEKÂ YETENEKLERİ 
118
A. Otomatik Tensip ve Türkiye Geneli “İdeal Şablon” Kütüphanesi 
118
B. Akıllı Müzekkere Yönetimi ve Çapraz Veri Entegrasyonu 
119
C. Kelime Eşleşmesinden Semantik (Anlamsal) İçtihat Taramasına 
121
D. Dosya İçeriğinin Otomatik Kategorizasyonu ve Akıllı Navigasyon 
122
E. Tebligat Denetimi 
123
F. Usulî Hata Önleme Mekanizması 
124
G. Dilekçeler Teatisi Aşamasının Otomatik Takibi 
126
H. Bilirkişi Raporu Denetimleri 
126
I. Hüküm Şablonu ve Üst Yargı “Tutarlılık Filtresi” 
128
İ. Yapay Zekâ Zabıt Kâtibi 
130
J. Yapay Zekânın Mübaşirlik Mesleğine Olası Etkileri 
134
K. Müdürler İçin Yapay Zekâ Yetenekleri 
136
IV. ÖNERİLEN MODELİN HUKUK DEVLETİ İLKELERİYLE UYUMU VE SAĞLADIĞI KAZANIMLAR 
139
A. Hukuki Belirlilik ve Öngörülebilirlik İlkesi Bağlamında Değerlendirme 
139
B. Makul Sürede Yargılanma Hakkı ve Usul Ekonomisi İlkesi Bağlamında Değerlendirme 
140
C. Eleştirilerden Sıyrılan İnsan Uygulayıcı Merkezli Kurgu 
141
D. Silahların Eşitliği İlkesi ve Adil Yargılanma Hakkı Bakımından Değerlendirme 
143
E. Genel Değerlendirme 
143
V. YAPAY ZEKÂNIN TÜRK YARGISINA ENTEGRASYONUNDA NORMATİF VE ANAYASAL DUVARLAR 
144
A. Modüler Yaklaşım: UYAP Altyapısı ve Hücre Mantığı 
144
B. Anayasal Sınırlar ve Yargı Yetkisinin Münhasırlığı 
147
C. Karar Verici Yapay Zekâ Modeli ve Gerekçeli Karar Hakkı 
149
D. Bütüncül Yapay Zekâ Entegrasyonunun Hukuki Sakıncaları 
150
E. Genel Sonuç 
150
Sekizinci Bölüm
YAPAY ZEKÂNIN YARGILAMA ALANINDA OLASI KULLANIMLARI
I. ALGORİTMİK ADALETİN GELECEK PROJEKSİYONU 
154
II. DİJİTAL MAHKEMELER VE YAPAY ZEKÂ HÂKİMLER 
157
III. YARGILAMAYA DESTEK OLAN YAPAY ZEKÂ SİSTEMLERİ 
159
IV. İÇTİHAT TARAMASINA YÖNELİK YAPAY ZEK 
161
V. ALTERNATİF YARGI YOLLARINDA YAPAY ZEK 
163
Dokuzuncu Bölüm
YAPAY ZEKÂ YARGILAMASI VE ÜST YARGI YOLU DENETİMİ
I. TÜRK HUKUKU VE YAPAY ZEKÂ YARGILAMASININ ÖNÜNDEKİ YASAL ENGELLER 
168
II. YAPAY ZEKÂ YARGILAMASI VE TABİİ HÂKİM İLKESİ 
171
III. YAPAY ZEKÂ YARGILAMASI VE ANAYASA’NIN 141. MADDESİ 
174
IV. YAPAY ZEKÂ HÂKİM/MAHKEME TARAFINDAN VERİLEN KARARLARIN ÜST YARGI YOLU DENETİMİ 
176
Onuncu Bölüm
YAPAY ZEKÂ NOTER, OTOMATİK SÖZLEŞMELER VE
AKILLI SÖZLEŞMELER
I. YAPAY ZEKÂ İLE YAPILAN AKILLI SÖZLEŞMELER VE OTOMATİK SÖZLEŞMELER 
182
II. YAPAY ZEKÂNIN NOTERLİK MESLEĞİ AÇISINDAN İNCELENMESİ 
185
III. DİJİTAL İŞLEM TANIĞI OLARAK YAPAY ZEKÂ VE YAPAY ZEKÂNIN TANIKLIĞI 
187
On Birinci Bölüm
YAPAY ZEKÂNIN AVUKATLIK MESLEĞİNE OLAN ETKİLERİ
I. YAPAY ZEKÂ AVUKATLAR VE DİJİTAL VEKÂLET 
191
II. DİLEKÇE YAZIM SÜREÇLERİNDE ALGORİTMANIN KULLANILMASI 
193
III. AVUKAT–MÜVEKKİL GİZLİLİĞİ VE VERİ GÜVENLİĞİ 
195
IV. AVUKATIN ÖZEN YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN YAPAY ZEKÂ BAKIMINDAN İNCELENMESİ 
197
V. YAPAY ZEKÂNIN AVUKATLIK YAPMASINA VE HUKUKİ DANIŞMANLIĞINA İLİŞKİN KANUNÎ VE ANAYASAL ENGELLER 
200
VI. SAVUNMA MAKAMININ DİJİTAL ASİSTANLARI: AVUKAT DESTEK SİSTEMLERİ 
201
VII. TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ – AVUKATLAR İÇİN YAPAY ZEKÂ KULLANIMI TAVSİYE REHBERİ 
203
VIII. AVUKATLAR İÇİN GELİŞTİRİLEN YAPAY ZEKÂ UYGULAMALARI 
207
On İkinci Bölüm
YAKIN GELECEĞİN DAVALARI: YAPAY ZEKÂ HATALARI
I. SİSTEMSEL HATALAR VE ÖNGÖRÜLEMEZ ÇIKTILAR 
215
II. VERİ ÖNYARGILARI (ALGORITHMIC BIAS) VE GÖRÜNMEZ AYRIMCILIK 
216
III. HALÜSİNASYON SORUNU 
218
IV. ALGORİTMİK TOLERANSLAR VE ESNEKLİK PAYLARINDAN DOĞAN SAPMALAR 
219
V. KARA KUTU (BLACK BOX) FENOMENİ VE GEREKÇESİZLİK 
220
VI. VERİ ZEHİRLENMESİ VE MANİPÜLATİF GİRDİLERDEN KAYNAKLANAN HATALAR 
221
VII. FİKRÎ MÜLKİYET İHLALLERİ VE ALGORİTMİK İNTİHAL 
222
Sonsöz 
225
Kaynakça 
229
Kavram Dizini 
239