Yapay Zekânın Hukuki Kişiliği Sorunu Dr. Müge Önal Başer  - Kitap

Yapay Zekânın Hukuki Kişiliği Sorunu

1. Baskı, 
Mart 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
236
Barkod:
9786253817411
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
660,00
24 saat içerisinde temin edilir.
Kitabın Açıklaması
Bu kitap öncelikle, yapay zekâ kavramının hakikatine ulaşmayı hedeflemektedir. Bu çerçevede, popüler kültürde ütopyadan distopyaya uzanan geniş bir yelpazedeki yanıltıcı yapay zekâ tanımlarına mesafe koymakta; bu doğrultuda, yapay zekânın teknik boyutuna geniş yer vermektedir.
Kitap bu yaklaşımla yapay zekânın gerçekçi bir fotoğrafını çektikten sonra, yapay zekânın, günlük yaşamlarımızın bir parçası haline geldiği ve otomasyon düzeyinin her gün artmakta olduğu olgusu ışığında, karşımıza çıkabilecek hukuki sorunlar için somut, ayakları yere basan ve icra edilebilir bir çözüm arayışına girmektedir. Bu arayışta yaygın yaklaşımdan farklı olarak, yapay zekânın devlet tarafından nasıl regüle edilmesi gerektiği sorusu yerine, yapay zekâya hukuki kişilik statüsünün tanınmasının gerekip gerekmediği ve gerekiyorsa nasıl bir kişilik statüsünün tanınmasının uygun olacağı sorularına yanıt aranmaktadır.
Kitap, bu sorulara yanıt sunarken, hukuk kurallarının genel ve soyut olması ilkesi ile teknolojinin değişim hızını da göz önünde bulundurmakta; bugün için geliştirme aşamasında olan kuantum ya da nöromorfik bilgisayarları dahi kapsamayı hedefleyen bir yaklaşım sunmaktadır. Bu yaklaşım ile kitap, sui generis bir öge olan yapay zekâ ve benzeri teknolojiler için teknolojik kişi statüsü önerisinde bulunarak ve bu önerinin nasıl gerçekleştirilebileceğine ilişkin bir yol haritası çizerek sonuçlanmaktadır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Kişi Kavramı
.
Yapay Zekâ Kavramı
.
Yapay Zekâ İle Benzeşen Canlı ve Nesneler
.
Yapay Zekâya Hukuki Kişilik Tanınmasına İlişkin Tartışmalar
.
Yapay Zekâya Özgü Bir Hukuki Kişilik Önerisi
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
Önsöz 
5
Sunuş 
9
Tablolar Dizini 
17
Şekiller Dizini 
19
Kısaltmalar Dizini 
21
Giriş 
27
Birinci Bölüm
KİŞİ KAVRAMI
§1. GENEL OLARAK 
41
§2. HUKUKİ KİŞİ 
47
I. Gerçek Kişi 
47
A. Tanımı 
47
B. Kişiliğin Başlaması ve Sona Ermesi 
48
C. Kişinin Ehliyetleri 
49
1. Hak Ehliyeti 
49
2. Fiil Ehliyeti 
50
D. Kişilik Hakkı 
51
II. Tüzel Kişi 
53
A. Tanımı 
53
B. Kişiliğin Başlaması ve Sona Ermesi 
55
1. Kuruluş ve Kişilik Kazanma 
55
2. Sona Erme ve Tasfiye 
57
C. Kişinin Ehliyetleri 
58
1. Hak Ehliyeti 
58
2. Fiil Ehliyeti 
59
D. Kişilik Hakkı 
60
İkinci Bölüm
YAPAY ZEKÂ KAVRAMI
§3. TEKNİK ANLAMDA YAPAY ZEK 
61
I. Tanımı ve Unsurları 
61
II. İlgili Terimler 
62
A. Algoritma (Algorithm) 
62
B. Bilgisayar (Computer) 
62
C. Bot (Bot) 
63
D. Doğal Dil İşleme (Natural Language Processing) 
63
1. Büyük Dil Modeli (Large Language Model) 
63
2. Küçük Dil Modeli (Small Language Model) 
64
E. Donanım (Hardware) 
65
F. Kaynak Kodu (Source Code) 
65
1. Açık Kaynak Kodu (Open Source Code) 
65
2. Kapalı Kaynak Kodu (Closed Source Code) 
65
G. Kuantum Bilgisayar (Quantum Computer) 
66
H. Makine Öğrenmesi (Machine Learning) 
66
1. Geleneksel Makine Öğrenmesi Yöntemleri 
67
a. Derin Öğrenme (Deep Learning) 
67
b. Pekiştirmeli Öğrenme (Reinforcement Learning) 
67
2. Yenilikçi Makine Öğrenmesi Yöntemleri 
68
I. Nöral Ağ (Neural Network) 
68
J. Nöromorfik Bilgisayar (Neuromorphic Computer) 
69
K. Otomasyon (Automation) ve Otomatik Sistem (Automated System) 
70
1. Heteronom (Heteronomous) 
70
2. Otonom (Autonomous) 
71
3. Otomasyon, Heteronomi ve Otonomi Arasındaki İlişkiye İlişkin Tablo 
71
L. Robot (Robot) 
72
M. Üretken Yapay Zekâ (Generative AI) 
72
N. Veri Bilimi (Data Science) 
73
O. Yapay Zekâ Ajanı (AI Agent) 
73
P. Yapay Zekâ Modeli (AI Model) 
74
R. Yapay Zekâ Sistemi (AI System) 
74
S. Yazılım (Software) 
75
1. Sistem Yazılımı (System Software) 
75
2. Uygulama Yazılımı (Application Software) 
76
T. Şekiller 
76
1. Yapay Zekâ Sistemi ve Bileşenleri 
76
2. Yapay Zekâ ve Öğrenme 
77
III. Türleri 
77
A. Kapasitelerine Göre Yapay Zekâ 
77
1. Kısıtlı Yapay Zekâ (Narrow AI) 
77
2. Kapsamlı Yapay Zekâ (Artificial General Intelligence) 
78
3. Üstün Yapay Zekâ (Artificial Superintelligence) 
78
B. İşlevlerine Göre Yapay Zekâ 
78
1. Tepkisel Yapay Zekâ (Reactive AI) 
78
2. Sınırlı Bellekli Yapay Zekâ (Limited Memory AI) 
79
3. Zihin Kuramına Sahip Yapay Zekâ (Theory of Mind AI) 
79
4. Kendilik Bilincine Sahip Yapay Zekâ (Self–Aware AI) 
80
C. Yapay Zekâ Türlerine İlişkin Tablo 
81
§4. HUKUKİ ANLAMDA YAPAY ZEK 
81
I. Uluslararası Hukuki Belgelerde Yapay Zekâ Kavramı 
81
A. OECD Yapay Zekâ Tavsiye Kararı 
83
B. UNESCO Yapay Zekâ Etiği Tavsiye Kararı 
84
C. ABD Belgeleri 
85
1. Biden Belgeleri 
85
a. Yapay Zekâ Haklar Bildirgesi Taslağı 
85
b. Biden Kararnamesi 
87
2. Trump Kararnameleri 
89
D. Avrupa Konseyi Uluslararası Yapay Zekâ Sözleşmesi 
90
E. AB Yapay Zekâ Tüzüğü 
92
1. Genel Olarak 
92
2. Yapay Zekânın Tanımı 
94
a. Yapay Zekâ Sistemi 
94
b. Genel Amaçlı Yapay Zekâ Sistemi (General–Purpose AI System) ve Genel Amaçlı Yapay Zekâ Modeli (General–Purpose AI Model) 
96
3. Yapay Zekânın Sınıflandırılması 
97
a. Yapay Zekâ Sistemleri Açısından 
97
aa. Kabul Edilemez Derecede Riskli Yapay Zekâ Sistemleri 
97
bb. Yüksek Riskli Yapay Zekâ Sistemleri 
101
cc. Yüksek Riskli Sayılmayan Yapay Zekâ Sistemleri 
102
dd. Diğer Yapay Zekâ Sistemleri 
102
ee. Genel Kurallar 
103
ff. Yapay Zekâ Sistemlerine İlişkin Sınıflandırma ile Bu Sınıflandırmaya Bağlanan Sonuçlara İlişkin Tablo 
104
b. Genel Amaçlı Yapay Zekâ Modelleri Açısından 
104
aa. Sistemik Risk Taşıyan Genel Amaçlı Yapay Zekâ Modelleri 
104
bb. Sistemik Risk Taşımayan Genel Amaçlı Yapay Zekâ Modelleri 
105
cc. Genel Kurallar 
105
dd. Genel Amaçlı Yapay Zekâ Modellerine İlişkin Sınıflandırma ile Bu Sınıflandırmaya Bağlanan Sonuçlara İlişkin Tablo 
106
c. Yapay Zekâ Sistemleri ile Genel Amaçlı Yapay Zekâ Sistemleri ve Genel Amaçlı Yapay Zekâ Modelleri Arasındaki İlişki 
107
F. Kapsayıcı ve Sürdürülebilir Yapay Zekâ Beyanatı 
108
II. Türk Hukukunda Yapay Zekâ Kavramı 
109
A. Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 
110
B. Yapay Zekâ ile İlgili Meclis Araştırması Önergeleri 
113
C. Kanun Teklifleri 
114
1. Yapay Zeka Kanun Teklifi 
114
2. Torba Kanun Teklifi 
115
D. Yüksek Mahkeme Kararlarında Yapay Zekâ 
117
1. Anayasa Mahkemesi 
117
2. Yargıtay 
118
§5. DEĞERLENDİRME 
119
Üçüncü Bölüm
YAPAY ZEKÂ İLE BENZEŞEN CANLI VE NESNELER
§6. HAYVANLAR 
124
§7. OTOMOBİLLER 
129
§8. DEĞERLENDİRME 
131
Dördüncü Bölüm
YAPAY ZEKÂYA HUKUKİ KİŞİLİK TANINMASINA İLİŞKİN TARTIŞMALAR
§9. YAPAY ZEKÂYA HUKUKİ KİŞİLİK TANINMASINI REDDEDEN GÖRÜŞLER 
144
I. Ürün Görüşü 
144
II. Kölelik Görüşü 
146
§10. YAPAY ZEKÂYA HUKUKİ KİŞİLİK TANINMASINI KABUL EDEN GÖRÜŞLER 
147
I. Tüzel Kişi Görüşü 
149
II. Elektronik Kişi Görüşü 
152
§11. DEĞERLENDİRME 
157
Beşinci Bölüm
YAPAY ZEKÂYA ÖZGÜ BİR HUKUKİ KİŞİLİK ÖNERİSİ
§12. ÖNERİLEN HUKUKİ KİŞİ STATÜSÜNÜN ÇERÇEVESİ 
169
I. Genel Olarak 
169
II. Sosyal Kişi 
170
A. Tüzel Kişi 
170
B. Teknolojik Kişi 
170
1. Tanımı 
171
2. Kişiliğin Başlaması ve Sona Ermesi 
172
a. Kişilik Kazanma 
172
b. Sona Erme ve Tasfiye 
176
3. Kişinin Ehliyetleri 
177
a. Hak Ehliyeti 
177
b. Fiil Ehliyeti 
178
aa. Koşulları 
178
bb. Dereceleri 
179
4. Kişilik Hakkı 
181
§13. ÖNERİNİN HÜKÜM VE SONUÇLARI 
181
§14. ÖNERİNİN GERÇEKLEŞMESİ İÇİN YAPILMASI GEREKEBİLECEK TEMEL MEVZUAT DEĞİŞİKLİKLERİ 
186
I. T.C. Anayasası 
186
II. Türk Medenî Kanunu 
186
Sonuç 
189
Kaynakça 
197
Kavram Dizini 
233