Yapay Zeka Destekli Kolluk Uygulamalarında İdarenin Sorumluluğu Dr. Aytaç Çetinkaya  - Kitap

Yapay Zeka Destekli Kolluk Uygulamalarında İdarenin Sorumluluğu

1. Baskı, 
Haziran 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
365
Barkod:
9786253779412
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
820,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Devletin zor ve silah kullanma yetkisine sahip kolluk kuvvetlerine vatandaşların güven ve saygı duyması, ancak toplum destekli kolluk anlayışının benimsenmesi ve bireylerin temel hak ve özgürlüklerine saygılı uygulamaların hayata geçirilmesiyle mümkün olabilecektir. Bu bağlamda, kolluk faaliyetlerinin meşruiyeti yalnızca hukuki yetkilerden değil, aynı zamanda insan haklarına duyarlı bir uygulama pratiğinden beslenmektedir.
Teknolojik gelişmeler, sundukları imkânların yanı sıra öngörülebilir risklerin ötesinde, belirsizlikler ve öngörülemeyen sonuçlar da barındırmaktadır. Özellikle algoritmaların ayrımcı sonuçlar üretebilme ihtimali, verilerin işlenmesine ilişkin ilkelere aykırılık riski ve karar alma süreçlerinin insan unsurundan giderek uzaklaşması, bu alandaki kaygıları derinleştirmektedir. Duygusal ve etik değerlendirmelerden arındırılmış makine temelli karar mekanizmalarının kolluk uygulamalarında belirleyici hale gelmesi, insan merkezli yaklaşımın zayıflaması riskini de beraberinde getirmektedir.
Kolluk kuvvetlerinin faaliyetleri doğası gereği temel hak ve özgürlüklere müdahale potansiyeli taşımaktadır. Yapay zekâ modellerinin bu süreçlere entegre edilmesi ise söz konusu müdahalelerin etkisini artırabilecek bir çarpan etkisi yaratma ihtimalini gündeme getirmektedir. Bu durum, yapay zekâ destekli kolluk uygulamalarının yol açabileceği zararların ve bu zararlar karşısında idarenin sorumluluğunun yeniden ele alınmasını gerekli kılmaktadır.
Bu çalışma, yapay zekâ kullanan kolluk kuvvetlerinin faaliyetlerinden doğabilecek zararları ve buna bağlı olarak idarenin sorumluluğunu inceleyerek literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın, kolluk kuvvetlerinin kurumsal bakış açısına katkı sunması ve bu alanda yapılacak yeni araştırmalara yol gösterici olması temenni edilmektedir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Genel Olarak Yapay Zekâ ve Kolluk Uygulamalarında Kullanılan Yapay Zekâ Sistemleri
.
Kolluk Uygulamalarında Kullanılan Yapay Zekâ Sistemleri Sebebiyle Oluşabilecek Hak İhlalleri
.
İdarenin Sorumluluğu
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
5
ÖZET 
7
İÇİNDEKİLER 
9
ŞEKİLLER LİSTESİ 
13
KISALTMALAR 
13
GİRİŞ 
17
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL OLARAK YAPAY ZEKÂ ve KOLLUK UYGULAMALARINDA KULLANILAN YAPAY ZEKÂ SİSTEMLERİ
I. YAPAY ZEKÂ KAVRAMI 
21
II. YAPAY ZEKÂ TÜRLERİ 
31
A. Fonksiyonlarına Göre YZ 
31
1. Dar YZ (Zayıf/ Narrow AI) 
31
2. Genel YZ (Güçlü/ General AI) 
32
3. Süper YZ (Super AI) 
32
B. Yeteneklerine Göre YZ 
33
1. Reaktif Makineler (Tepkisel/ Reactive Machines AI) 
33
2. Sınırlı Hafızalı (Limited Memory Capacity) 
33
3. Zihin Teorisi (Theory of Mind) 
34
4. Öz Farkındalığa Sahip (Self Aware) 
34
C. Risk Seviyelerine Göre YZ 
35
1. Yasaklı YZ (Prohibited AI Practices) 
35
2. Yüksek Riskli YZ (High Risk AI Systems) 
36
3. Sınırlı Riskli (Limited Risk) 
37
4. Risksiz (Minimal Risk) 
37
III. YAPAY ZEKÂNIN AVANTAJLARI VE DEZAVANTAJLARI 
38
IV. MEVZUAT DÜZENLEMELERİ 
43
A. Otonom Silah Sistemleri Hakkındaki Düzenlemeler 
51
B. Ülkemizdeki Mevzuat Çalışmaları 
52
V. YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ NİTELİĞİ 
54
VI. KOLLUK ALANINDA KULLANILAN YAPAY ZEKÂ SİSTEMLERİ 
64
A. Silah Sistemleri, Hedef Seçme ve Radar 
65
B. Biyometrik Tanıma Sistemleri 
70
1. Yüz Tanıma Sistemleri 
71
2. Parmak İzi Eşleştirme Sistemleri 
78
3. Ses Tanıma Sistemleri 
79
4. Diğer Biyometrik Tanıma Sistemleri 
80
C. Biyolojik Eşleştirme Sistemleri 
81
D. Nesne ve Plaka Tanıma Sistemleri 
83
E. Öngörücü Polislik (Predictive Policing) 
84
F. Büyük Veri (Big Data) 
88
G. İhbar Hattı ve Sohbet Botları 
90
H. Sınır Güvenliği Uygulamaları 
93
I. Siber Güvenlik Sistemleri 
95
J. CCTV, Video Çözümleme ve DeepFake Tespit Sistemleri 
99
K. Trafik Uygulamaları 
101
L. Robot Görevliler 
104
M. Diğer Uygulamalar 
106
İKİNCİ BÖLÜM
KOLLUK UYGULAMALARINDA KULLANILAN YAPAY ZEKÂ SİSTEMLERİ SEBEBİYLE OLUŞABİLECEK HAK İHLALLERİ
I. KOLLUK ALANINDA KULLANILAN YAPAY ZEKÂ SİSTEMLERİNİN AVRUPA
BİRLİĞİ YAPAY ZEKÂ YASASI KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ 
109
A. Yasaklı Sistemler 
111
B. Yüksek Riskli Sistemler 
117
1. Biyometrik Sistemler 
119
2. Kolluk Destek Sistemleri 
121
3. Göç, iltica ve Sınır Yönetim Sistemleri 
124
4. Acil Çağrı Merkezi Sistemleri 
126
5. Yükümlülükler 
128
C. Sınırlı Riskli Sistemler 
130
1. Kişilerle İletişime Giren Modeller 
131
2. Yapay İçerikler 
132
3. Duygu Tanıma ve Biyometrik Kategorizasyon Yapan Modeller 
133
4. Derin Sahte İçerikler 
134
D. Risksiz (Minimum Riskli) Sistemler 
135
II. GENEL AMAÇLI YZ MODELLERİ 
137
III. KARŞILAŞILABİLECEK HUKUKİ PROBLEMLER 
139
A. Yaşam Hakkı İhlali 
142
B. Kişisel Veri İhlali 
148
C. Özel Hayatın Gizliliğinin İhlali 
158
D. Masumiyet Karinesi ve Adil Yargılanma Hakkı İhlali 
165
E. Kanun Önünde Eşitlik Hakkı İhlali (Ayrımcılık Yasağı) 
171
F. İfade Özgürlüğü, Düşünce ve Kanaat Hürriyeti İhlali 
176
G. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme Hakkı İhlali 
181
H. Unutulma Hakkı İhlali 
184
I. Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkı 
188
J. Yerleşme ve Seyahat Hürriyeti İhlali 
191
K. Haberleşme Hürriyeti İhlali 
194
L. Adalete ve Demokrasiye Duyulan Güvende Azalma 
197
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İDARENİN SORUMLULUĞU
I. İDARİ İŞLEM 
201
A. Yetki 
202
B. Şekil 
204
C. Sebep 
205
D. Konu 
206
E. Amaç 
206
II. İDARİ EYLEM 
209
III. İDARENİN SORUMLULUĞU 
212
A. Kusur Sorumluluğu 
215
1. Görev Kusuru 
220
a. Mahkemelerin Değerlendirmesi 
221
b. Yapay Zekâ Modelleri Bakımından Görev Kusuru 
223
2. Salt Kişisel Kusur 
226
B. Kusursuz Sorumluluk 
227
1. Risk İlkesi 
229
2. Fedakârlığın Denkleştirilmesi İlkesi 
232
IV. İDARENİN SORUMLULUĞUNU AZALTAN VEYA KALDIRAN HALLER 
234
A. Mücbir Sebep 
235
B. Beklenmeyen Hal 
238
C. Zarar Görenin Kusuru 
240
D. Üçüncü Kişinin Kusuru 
241
V. GÖREVLİ YARGI YERİ 
244
A. Koruma Tedbirleri Nedeniyle Zarar Halinde 
244
B. Hizmet Kusuru ve Kusursuz Sorumluluk Halinde 
246
C. Rücu ve Salt Kişisel Kusur Halinde 
247
D. Karayolları Trafik Kanunu Kapsamındaki Zararlar Halinde 
249
VI. MEYDANA GELEBİLECEK OLAYLAR ÜZERİNDEN İDARENİN
SORUMLULUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ 
250
A. Otonom Silahın Neden Olduğu Zarar 
252
B. Acil Çağrı Merkezinin Hatalı Çalışması 
258
C. İlkelere Aykırı Veri İşleme 
262
D. Öngörücü Polislik Hatası 
268
E. Haksız Gözaltı 
272
F. Ölçüsüz Arama Yapılması 
278
G. Şartlar Oluşmadan Erişim Engelleme 
282
H. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü İptali 
287
I. Unutulmama 
292
J. Sanal Gözetim 
297
K. Sınır Güvenlik Uygulamaları Müdahalesi 
302
L. Yüz Tanıma Sistemlerinin Kusurlu Çalışması 
307
M. Yapay Zekâ Modüllerinin Yerleşik Uygulama Halini Alması 
313
SONUÇ 
319
KAYNAKÇA 
329