Türk İdare Hukukunda Mücbir Sebep Dr. Zeynep Çelik Gülseven  - Kitap

Türk İdare Hukukunda Mücbir Sebep

1. Baskı, 
Ekim 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
335
Barkod:
9786253231514
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
920,00₺
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
"Türk İdare Hukukunda Mücbir Sebep" başlığını taşıyan bu çalışmada, bilimsel ve teknolojik gelişmeler karşısında mücbir sebebin konumunu belirlemek ve mücbir sebebin idarenin sorumluluğu üzerindeki etkilerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu çerçevede, mücbir sebebin idare hukukuna etki eden dört farklı boyutu, ortaya çıkardığı sorular ve bu sorulara verilebilecek cevaplar, mevzuat, yüksek yargı kararları ve öğreti görüşlerinden hareketle değerlendirilmiştir.
Mücbir sebep, başka kavramlarla benzerliği, mevzuattaki belirsizliği ve tarihsel geçmişi nedeniyle tarifi zor bir kavramdır. Öte yandan mücbir sebebin İdarenin işlem ve faaliyetlerine etkisi ile sorumluluk hukukundaki mücbir sebebe dair genellemeler, mücbir sebebin kendiliğinden olma özelliğiyle bağdaşmayan sabitliktedir. Ayrıca mücbir sebebin sadece illiyet bağı üzerinden ele alınması ve değerlendirmelerin klasik sorumluluk hukukuyla sınırlı kalması, konunun incelenmesi ihtiyacını ortaya çıkarmıştır.
Diğer yandan mücbir sebep, yaşadığımız coğrafyanın özellikleri gereği sıklıkla gündeme gelen ve bilindiği varsayılan bir kavramdır. Konuyla doğrudan ilgili olarak vergi hukuku ve özel hukuk alanlarında kaleme alınmış eserler bulunmakla birlikte, yakın dönemde yaşanan ağır olaylar ile öngörülemez ve önlenemez yeni dışsal gelişmelerin, "sorumluluğu mutlaka kaldıran bir mücbir sebep" anlayışıyla açıklanamadığı çözülemediği görülmüştür. Bu nedenle konunun yeniden ele alınması, güncellenmesi ve tartışılmasının faydalı olacağı düşünülmüştür. Nitekim çalışmanın hazırlık ve yazım sürecinde yaşanan Covid-19 pandemisi ve eşine az rastlanır nitelikteki Pazarcık depremi de konu seçiminin isabetini doğrular niteliktedir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Mevzuatta Mücbir Sebep: Anlama ve Tarif Etme Çabası
.
Mücbir Sebebin Unsurları ve Diğer Özellikleri
.
Mücbir Sebebin Görünümü
.
Bir Kerteriz Noktası Olarak: "Mücbir Sebep"
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
7
ÖZET 
9
İÇİNDEKİLER 
11
KISALTMALAR 
15
GİRİŞ 
17
BİRİNCİ BÖLÜM
MEVZUATTA MÜCBİR SEBEP: ANLAMA VE TARİF ETME ÇABASI
I. TANIMLAMAK YERİNE TARİF EDİL(ME)MİŞ BİR MÜCBİR SEBEP 
21
II. MEVZUATTA MÜCBİR SEBEP 
22
A. Mevzuatta “Kavram Olarak” Genel Görünüm Halleri 
22
B. Mevzuatta Mücbir Sebebin Görünümü 
27
1. Bir Tercih Olarak: Tanımlama Yerine Tarif Etme 
27
2. Sayma Usulüyle Mücbir Sebep Belirleme 
28
a. Benzer Kavramlarla Bir Arada Sayma 
29
b. Mücbir Sebep Hallerini Sayarak Belirleme 
32
C. Mücbir Sebebin Görünümlerini “Ne–Neden–Nasıl” Odaklı Anlama
Denemesi 
38
1. Süreye Dair Görünümün Çok Yönlü İncelenmesi 
38
a. Yapma–Yapmama Çerçevesinde “Süre” 
39
i. Kişiler Açısından 
40
ii. İdare Açısından 
47
b. Sürenin Mali Sonuçlara Dair Görünümü “Çakışma Alanı” 
52
c. Özellikli Bir Durum: Dava Açma Süresi ve İdari Başvuru
Sürelerine Mücbir Sebep Etkisi 
57
d. Mücbir Sebebin Süreye Etkisine İlişkin Kanuni
Düzenlemelerde “Doğrudan ve Sadece Süre” 
69
2. Mücbir Sebebin Doğrudan Görünümü 
72
a. Mali Boyutu Etkileyen Hallere İlişkin Düzenlemeler 
72
b. Mücbir Sebebin Kanuni Düzenlemelerde Diğer Görünüm
Halleri 
76
D. Mevzuattaki Görünümden Yola Çıkarak: Hakiki ve İlmi Manada
“Objektif” Anlam Arayışı 
80
1. Kanunların Kendi İçinde ve Harici Kanunlarda Tutarlılık
Değerlendirmesi 
80
2. Kanun Koyucunun Niyeti ve Yeniliğe Açıklık 
82
3. Kanunun Tutarlı ve Mücbir Sebep Özelinde Gelişime Açık Olma
Önerisi 
84
E. “Mevzuat Etkisinde” İsimlendirme Farklılıkları ve Benzer Kavram:
“Kaza” 
86
İKİNCİ BÖLÜM
MÜCBİR SEBEBİN UNSURLARI ve DİĞER ÖZELLİKLERİ
I. SÖZLÜK VE ÖĞRETİDE “ANLAM OLARAK” MÜCBİR SEBEP 
95
A. Sözlük Karşılığı Olarak “Mücbir Sebep” 
95
B. Öğretinin Mücbir Sebep Tarifi 
99
II. UNSUR, KRİTER, ŞART ÜÇGENİNDE TERİM TERCİHİ 
108
III. MÜCBİR SEBEBİN OLUŞUM TEORİLERİ VE GÜNCEL YETERLİLİKLERİ 
110
IV. ÖĞRETİDE VE YARGI KARARLARINDA KABUL EDİLMİŞ “KÖK”
UNSURLAR 
114
A. Öngörülemezlik /Sezilemezlik 
121
1. Terim Tercihine Dair Açıklamalar 
121
2. Olayın Meydana Gelme Sıklığı Açısından Sık Karşılaşılan Olaylar 
124
3. Olayın Daha Önce, Yer ve Zamanı Belirlenebilir Şekilde Görülmüş
Olması 
125
4. Olayın Yoğunluk ve Süresi 
129
B. Önlenemezlik/Kaçınılmazlık/Karşı Konulmazlık 
132
1. Terim Tercihine Dair Açıklamalar 
132
2. Olayın Sonucu Üzerinden Önlenemezlik Değerlendirmesi 
135
3. Faaliyet Yerinin Seçimi 
136
4. İcrada “Etkililik” ile Uyarı ve Düzenlemelerin Yapılması 
138
C. Dışsallık/ Haricilik 
143
D. Unsurların Etkisiyle Karışıklığa Sebep Olan: Kaza 
146
V. “KENDİLİĞİNDEN” OLMA VE ZORUNLU BİRLİKTELİK UNSURUNUN
MÜCBİR SEBEP SAYILMA HUSUSUNDAKİ İŞLEVLERİ 
150
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MÜCBİR SEBEBİN GÖRÜNÜMÜ
I. İDARİ FAALİYETİN TÜRÜNE GÖRE GÖRÜNÜMLERİ 
155
A. Kamu Hizmeti Kapsamında Mücbir Sebep 
155
1. Kamu Hizmeti Ekseninde Mücbir Sebep ve Mevzuatta Görünümü 
155
2. Kamu Hizmetinin Görülüş Usulleri Açısından Mücbir Sebep 
162
B. Kolluk Faaliyeti Açısından Mücbir Sebep 
167
1. Kolluk Faaliyetinde Mücbir Sebebin Görünümü 
167
2. Mücbir Sebebin Kolluk Faaliyetine Etkisinin Mevzuatta
Görünümü 
169
3. Mücbir Sebep Halinde Kolluk Yetkileri: Tek Yanlılık, Zorlayıcılık ve
Kanunilik 
172
4. Kolluk Faaliyeti Kapsamında Genel Sağlığa İlişkin Özel Haller:
Covid–19 Pandemisi 
175
a. Covid–19 Pandemisini Mücbir Sebep Unsurlarıyla
Değerlendirmek 
175
b. Covid–19 Tedbirleri ve Mücbir Sebep 
179
5. Mücbir Sebep ve “Olağanüstülük” 
185
C. İdarenin Diğer Faaliyetleri ve Ortak Alanlar Açısından Mücbir Sebep 
190
D. Özendirme ve Destekleme Faaliyeti Açısından Mücbir Sebep 
195
1. Özendirme ve Destekleme Faaliyeti–Mücbir Sebep 
195
2. Mevzuat Özelinde: Özendirme ve Destekleme Faaliyeti–Mücbir
Sebep 
199
II. KULLANILAN HUKUKİ ARAÇTAN KAYNAKLANAN GÖRÜNÜMDE
MÜCBİR SEBEP 
203
A. İdarenin İki Yanlı İşlemleri: Sözleşmelerde Mücbir Sebep 
203
1. İdarenin Sözleşmeleri Açısından Genel Anlamda Mücbir Sebep
Etkisi 
203
2. Mücbir Sebep ve Sözleşmenin Mali Dengesini Sağlamaya Yönelik
Usuller 
206
a. Fait du prince/Bey’in Eylemi 
207
b. Emprevizyon (Imprévision) Usulü 
210
3. Mücbir Sebebin Sözleşmelere Etkisi 
219
a. Mücbir Sebebin Özel Hukuk Sözleşmelerine Etkisi 
219
b. Mücbir Sebebin İdari Sözleşmelere Etkisi ve Özellikli Haller 
224
c. Sözleşmede Kararlaştırma Halinin Mücbir Sebep Olarak
Açıklanamayışı 
235
B. İdarenin Tek Yanlı Eylem ve İşlemleri 
246
1. Tek Yanlılık –Mücbir Sebep 
246
2. Tek Yanlı İşlem ve Eylem Örneklerinde Mücbir Sebep 
247
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
BİR KERTERİZ NOKTASI OLARAK: “MÜCBİR SEBEP”
I. TEORİK OLARAK: İDARENİN SORUMLULUĞUNA MÜCBİR SEBEBİN ETKİSİ 
251
A. Özel Hukuktan Farklı Olarak Genel Hatlarıyla İdare Hukukunda
Sorumluluk 
252
B. Mücbir Sebep Öncesi ve Sonrası (Meşruiyete Engel): Kusur
Sorumluluğu 
255
C. Kusursuz Sorumluluk Teorileri Özelinde Mücbir Sebep 
263
II. MÜCBİR SEBEBİN SOMUT OLAYLAR ÖZELİNDE SORUMLULUĞA ETKİSİ 
269
A. İdarenin Mücbir Sebep Öncesi ve Sonrası Görev ve Sorumlulukları 
269
B. İdarenin Yükselen Standarda Uygun Davranma Sorumluluğu–Mücbir
Sebep İlişkisi 
276
1. Yargı Kararlarına Konu Olan Doğal Afetler Özelinde 
276
2. Mücbir Sebep Olarak Kabul Görmesi Gelişim İçinde
Değerlendirilecek Beşerî Olaylar 
284
III. İDARENİN SORUMLULUĞU ÇERÇEVESİNDE İLLİYET BAĞI VE
MÜCBİR SEBEP 
289
A. İlliyet Bağını Mücbir Sebep Özelinde Anlamak 
289
B. Mücbir Sebepten Farklı Olarak İlliyet Bağı ve Sorumluluğa Etkisi ile
“Kaza” 
293
C. Mücbir Sebep Her Halde Sorumluluğu Kaldırır Mı? 
297
1. Genel Kabul: Mücbir Sebep Sorumluluğu Kaldırır Teorisinin
Yeterliliğini Değerlendirme 
297
2. İlliyet Bağı Özelinde: Sosyal Risk Kuramı–Mücbir Sebep 
301
IV. MÜCBİR SEBEP ÖNCESİ VE SONRASI İDARENİN “YENİ” İŞLEVİ 
307
A. Sebepleri ve Sonuçlarıyla Yeni Bir Faaliyet 
307
B. Mali Sonuçlar Özelinde “Garantörlük” ve Yasal Çerçeve Önerisi 
312
C. Şimdinin ve Geleceğin Mücbir Sebebi İçin Sorumluluk Nerede? 
318
SONUÇ 
323
KAYNAKÇA 
333