Eğitim Unsuru İçeren Suçların Hak Temelli Değerlendirilmesi

Birey, doğumla birlikte hayatın doğal sonucu olarak "kendisi için yeni" bilgiler edinmektedir. Bu öğrenme süreci, doğal süreçte, bireyin yaşamı sonlanana kadar devam etmektedir. Bu eğitim sürecine zorunlu, ihtiyari ve keyfi olarak "katkı"‘da bulunanlar olmaktadır. Bu katkı; aile üyeleri, arkadaşlar, eğitmenler, öğreticiler, eğitim ortamı veya zorunlu olarak bulunulan yerler üzerinden veya bireyin kontrol ve gözetim alanı dışındaki etkenler tarafından farklı zaman ve mekanlarda sürece "müdahale" ile gerçekleşmektedir. Her zaman olumlu yönde olmayan katkı ve müdahaleler bir eylem veya eylemsizlik yoluyla gerçekleştirilebilmektedir. Bireyin eğitim sürecine, dolayısıyla eğitim hakkına yönelen ve olumsuzluk içeren aktif ve pasif eylemlere karşı bireyin eğitim hakkının korunması gerekmekte, suç teşkil eden eylemlerin cezalandırılması önem arz etmektedir. Amacı kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve güvenliğini, hukuk devletini, kamu sağlığını ve çevreyi, toplum barışını korumak ve suç işlenmesini önlemek olan Türk Ceza Kanunu bu noktada devreye girmektedir. Türk Ceza Kanununda eğitim hakkına yönelik gelebilecek müdahaleler göz ardı edilmemiş, eğitim hak ve özgürlükleri koruyacak birçok madde ve fıkra düzenlenmiştir.

Çalışmamız da bu doğrultuda Türk Ceza Kanununda doğrudan eğitim hak ve özgürlüklerine yönelik müdahaleleri koruyan, eğitim unsurları (öğrenen-öğrenci-çırak gibi, öğreten-öğretmen-usta gibi, eğitim ortamı-okul-staj yeri gibi) üzerinden düzenlenen madde ve fıkralardır. Eğitim ile bağdaştırılabilecek diğer maddeler kapsam dışı bırakılarak açık bir şekilde eğitim hakkıyla beraber fail, mağdur ve eğitim ortamına yönelik düzenlenen madde ve fıkralar uluslararası kriterler çerçevesinde incelenmiş, ulusal ve uluslararası yargı kararları ile birlikte değerlendirilerek Türk Ceza Kanununun eğitim hakkına yaklaşımı, ilgili düzenlemelerin uygulanışı ve koruyuculukları irdelenmiştir. Bu değerlendirmeler yapılırken, eğitim hakkının unsurlarını ortaya koyan Birleşmiş Milletler sistemi içerisinde geliştirilen 4-A (Availability, Accessibility, Acceptability, Adaptability) kriterleri (Mevcudiyet, Erişilebilirlik, Kabul Edilebilirlik, Uyarlanabilirlik) esas alınmıştır.