II. Konunun İçeriği ve Sınırları
19
TRAFİK KAZASININ TANIM VE UNSURLARI İLE TÜRLERİ
I. TRAFİK KAZASI TANIMI VE UNSURLARI
23
A. Trafik Kazası Sayılan Durumlar
25
B. Trafik Kazası Olarak Nitelendirilmeyen Durumlar
27
II. TRAFİK KAZASI TÜRLERİ
28
A. Kanun Hükümleri’ne Göre Trafik Kazaları
28
B. Sorumluluklarına Göre Kaza Türleri
29
1. Kusura Dayalı Sorumluluk
29
2. Tehlike (Objektif) Sorumluluğu ve İşletenin Sorumluluğu
32
3. Adam Çalıştıranın Sorumluluğu
33
4. Müteselsil Sorumluluk
33
5. Sigortacının Sorumluluğu
35
6. Hakkaniyet Sorumluluğu
35
III. İLLİYET BAĞININ KESİLMESİ
35
IV. TAZMİNAT TALEPLERİNDE SORUMLULUĞUN KALDIRILMASI VEYA SINIRLANDIRILMASI
37
A. Hukukî Nitelik ve Geçerlilik Şartları
38
B. Kamu Düzeni ve Hakkaniyet Sınırları
38
C. Tazminat Taleplerine Etkisi
39
ARAÇ DEĞER KAYBI TANIMI– ŞARTLARI– HUKUKİ MAHİYETİ VE HUKUK SİSTEMİMİZDEKİ YERİ
II. ARAÇ DEĞER KAYBI KAVRAMI VE TANIMI
41
III. ARAÇ DEĞER KAYBININ OLUŞMASI İÇİN GEREKLİ ŞARTLAR
44
IV. ARAÇ DEĞER KAYBININ HUKUKİ NİTELİĞİ
47
V. ARAÇ DEĞER KAYBININ HUKUK SİSTEMİMİZDEKİ YERİ
48
A. Türk Borçlar Kanunu (TBK)
48
B. Türk Ticaret Kanunu (TTK)
55
C. Karayolları Trafik Kanunu (KTK)
57
D. Sigortacılık Kanunu
67
E. İlgili Yönetmelikler ve Tebliğler
70
KUSUR TANIMI – HUKUKÎ NİTELİĞİ VE
I. KUSUR KAVRAMI VE TANIMI
71
II. KUSURUN HUKUKÎ NİTELİĞİ VE DEĞER KAYBINA ETKİSİ
72
A. İşletilme Hâlinde Olan Araçlar Açısından Sorumluluk
73
B. İşletilme Hâlinde Olmayan Araçlar Açısından Sorumluluk
74
C. Kazadan Sonra Müdahale Edenlerin Kazadan Sorumluluğu
76
D. İşletenin Genel Hükümlere Tabi Sorumluluk Hâlleri
79
1. Hatır Taşıması Hâlinde Sorumluluk (KTK m. 87/1)
79
2. Yolcu Eşyalarına Gelen Zararlardan Doğan Sorumluluk (KTK m. 87/2)
79
3. Çalınmış veya Gasp Edilmiş Araca Binen Kişilere Karşı Sorumluluk (KTK m. 107/2)
79
4. Motorlu Bisiklet Sürücüsünün Sorumluluğu (KTK m. 103)
80
5. Manevî Tazminat Sorumluluğu (KTK m. 90)
80
6. Aracın Uğradığı Zarardan Doğan Sorumluluk (KTK m. 87)
80
III. ZORUNLU TRAFİK VE KASKO SİGORTALARINDA KUSURUN DEĞER KAYBI TAZMİNATINA ETKİSİ
82
A. Zorunlu Trafik Sigortasında Kusurun Değer Kaybı Tazminatındaki Rolü
82
B. Kasko Sigortasında Değer Kaybı Talebinde Kusurun Rolü ve Başvuru Sırası
83
I. ARAÇ KAZALARINDAN DOĞAN MADDİ TAZMİNAT TÜRLERİNİN DEĞER KAYBI TAZMİNATI İLE KARŞILAŞTIRILMASI
87
A. Maddi Tazminat Türlerinin Tanımı ve Kapsamı
87
B. Değer Kaybı Tazminatı ile Hasar Tazminatının Karşılaştırılması
88
C. Araçtan Yoksun Kalma (Mahrumiyet) ve Kazanç Kaybı Tazminatlarının Karşılaştırılması
89
1. Araçtan Yoksun Kalma (Mahrumiyet) Tazminatı
89
2. Kazanç Kaybı Tazminatı
90
D. Değer Kaybı Tazminatı ile Birlikte Talep Edilebilecek Diğer Kalemler
91
1. Yargılama Giderleri:
91
2. Ekspertiz Ücretleri:
91
II. ARAÇ DEĞER KAYBI HESAPLAMA YÖNTEMİ VE YARGITAY UYGULAMALARI
96
A. Hesaplamaya İlişkin Genel İlkeler
96
B. Araç Değer Kaybı Hesaplanırken Dikkate Alınan Faktörler
97
1. Aracın kazadan önceki piyasa değeri ve segmenti:
97
2. Aracın kaza öncesi hasar kaydı:
97
4. Aracın kilometresi:
98
5. Hasarın büyüklüğü ve onarım durumu:
98
6. Aracın yaşı, markası ve modeli:
98
7. Aracın toplam onarım bedeli:
98
8. Aracın kullanım amacı (ticari veya özel):
98
C. Araç Değer Kaybı Hesaplamasında Dönemsel Uygulamalar
101
2. 2015–2020 Arası Dönem
102
3. 04.12.2021 Sonrası Dönem
102
III. YARGITAY UYGULAMALARI AÇISINDAN KONUYA BAKIŞ
103
DEĞER KAYBI TALEPLERİNDE SİGORTA BAŞVURUSU VE UYGULAMA ESASLARI
I. DEĞER KAYBI BAŞVURUSU VE SİGORTA ŞİRKETİNİN SORUMLULUĞU
107
A. Sigorta Türleri ve Kapsamı
108
1. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS)
108
2. Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası (İMMS)
109
4. Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası
111
5. Güvence Hesabının Sorumluluğu
111
B. Sigorta Türlerinin Karşılaştırılması
114
C. Araç Değer Kaybı Tazminatında Başvuru Şartları ve Usul
115
D. Sigorta Başvuru Süreci
116
E. Başvuruya Eklenecek Belgeler ve Süreler
117
F. Başvurunun Değerlendirilmesi ve Ödeme Süresi
118
G. Eksik Başvuru ve Belgelerin Tamamlanması
118
H. Sigorta Şirketinin Başvuruya İlişkin İşlemleri ve Sonuçları
119
1. Sigortacının Tazminat Ödemesi ve Sorumluluğun Sınırı
119
2. Başvurunun Sigortacı Tarafından Kısmen veya Tamamen Reddedilmesi
120
3. Sigorta Şirketinin Temerrüdü ve Faizin Başlangıcı
122
a. ZMSS (Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) Yönünden
124
b. İMM (İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası) Yönünden
125
c. Temerrüt (Faiz Başlangıcı) Tarihi Yönünden
125
SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU SÜRECİ
II. Tahkimin Hukuki Niteliği
128
III. Sigorta Tahkim Komisyonunun Yapısı ve Görev Alanı
130
IV. Başvuru Ön Koşulları ve Usul Aşamaları
131
B. Sigorta Tahkiminde Başvuru Usulü
138
1. Başvuru Yapabilecek Kişiler
139
c. İşleten Gibi Sorumlu Olan Kişiler:
139
e. Aracı Fiilen Elinde Bulunduran Diğer Kişiler:
140
2. Başvurunun Muhatapları
140
a. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı (ZMSS)
140
b. İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortacısı (İMMS)
141
d. Teşebbüs Sahibi veya Tüzel Kişi
141
3. Başvuru Yeri ve Şekli
141
5. Ön İnceleme ve Raportör Aşaması
142
V. Sigorta Tahkiminde Yargılama Süreci
143
VI. Tahkim Kararlarının Niteliği ve Sonuçları
143
A. Tahkim Kararlarının Hukukî Niteliği
144
B. Karar Verme Süreci
144
C. Kararların Kesinliği ve Parasal Sınırlar
145
D. Sigorta Tahkiminde İtiraz Usulü
146
E. Tahkim Kararlarının İcrası
150
F. Sigorta Tahkiminde İptal Davası ve Yargı Denetimi
150
1. Yargı Denetiminin Amacı
151
2. İptal Davası Açılabilecek Haller
151
3. Görevli Mahkeme ve Süre
153
4. Mahkeme İncelemesinin Kapsamı
153
5. İptal Davasının Sonuçları
153
ARABULUCULUK VE SİGORTA HUKUKUNDAKİ YERİ
I. ARABULUCULUK KAVRAMI VE HUKUKÎ ÇERÇEVE
165
II. ARABULUCULUĞUN NORMATİF DAYANAKLARI
167
C. İkincil Mevzuat ve Kurumsal Düzenlemeler
168
D. Uluslararası ve Avrupa Birliği Dayanakları
169
III. TÜRK HUKUKUNDA ARABULUCULUĞUN EVRİMİ VE UYGULAMA ALANLARININ GENİŞLEMESİ
169
A. Arabuluculuk Fikrinin Ortaya Çıkışı ve Yasal Altyapının Hazırlanması
169
B. Gönüllü Arabuluculuk Dönemi (2013–2018)
171
C. Zorunlu Arabuluculuk Dönemi ve Kurumsal Yaygınlaşma Süreci (2018–2022)
171
D. Arabuluculuğun Kurumsallaşması, Uygulama Alanları
172
IV. ARABULUCULUK VE SİGORTA HUKUKU ARASINDAKİ İLİŞKİ
173
B. Arabuluculuğun Sigorta Uyuşmazlıklarındaki İşlevi
174
C. Yargı İçtihatları Işığında Uygulama ve Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar
174
V. SİGORTA UYUŞMAZLIKLARINA İLİŞKİN ARABULUCULUK BAŞVURU SÜRECİ
181
A. Arabuluculuk Başvurusu ve Ön Koşullar
181
B. Uyuşmazlığın Niteliği (Arabuluculuğa Elverişlilik Değerlendirmesi)
184
C. Başvuru Usulü ve Yetkili Büro
185
D. Başvuruda Sunulması Gereken Belgeler
187
E. Sürecin Aşamaları ve Süreler
189
1. Sürecin Başlangıcı
190
2. Müzakere ve Görüşme Aşaması
191
3. Sonuçlandırma ve Süre Sınırı
192
F. Tarafların Temsili
193
1. Tüzel Kişilerde Temsil Usulü ve Vekalet
193
2. Gerçek Kişilerde Temsil ve Vekâlet
194
3. Sigorta Şirketlerinde Kurumsal Temsil Usulü
194
G. Arabuluculuk Görüşmesine Katılma Yükümlülüğü ve Katılmamanın Sonuçları
195
VI. ARABULUCULUĞA HÂKİM İLKELER
197
D. Tarafsızlık ve Bağımsızlık İlkesi
199
E. İrade Serbestisi İlkesi
200
F. Hız ve Usul Ekonomisi İlkesi
200
VII. Arabuluculuk Sürecinin Sonuçları
200
A. Anlaşma Sağlanamaması Durumu
201
B. Anlaşma Sağlanması Durumu ve Dava Açılamaması
203
1. Arabuluculuk Anlaşmasının İcra Edilebilirliği
206
2. Şerh Verme Yetkisi ve Usul
207
3. Şerhin Hukukî Niteliği ve Etkileri
208
4. Şerh Talebinin Reddi ve Yargısal Denetim
208
5. Sigorta Uyuşmazlıklarında İcra Edilebilirlik Şerhinin Önemi
209
C. Kısmi Anlaşma Durumu
214
VIII. TAHKİM VE ARABULUCULUK ETKİLEŞİMİ / UYGULANABİLİRLİĞİ
215
A. Tahkim ve Arabuluculuk Arasındaki Benzerlikler
215
B. Tahkim ve Arabuluculuk Arasındaki Farklar
216
IX. ARABULUCULUKTA KARŞILAŞILAN SORUNLAR VE YAPTIRIMLARI
216
A. Taraf Belirleme Sorunu
216
B. Teknik Bilgi Eksikliği
217
C. Sigorta Şirketlerinin Katılım Sorunu:
217
X. ARABULUCULUK TUTANAK ÖRNEKLERİ
217
ARAÇ DEĞER KAYBI DAVALARINDA YARGILAMA USULÜ VE YARGISAL SÜREÇ
I. GENEL ÇERÇEVE VE HUKUKÎ DAYANAK
227
II. YARGILAMANIN AMACI VE ÖNEMİ
228
III. Araç Değer Kaybı Davalarının Hukukî Niteliği
230
IV. İlgili Mevzuat ve Temel İlkeler
231
V. Araç Değer Kaybı Davalarında Görevli Mahkemenin Belirlenmesi
232
A. Görev Kavramı ve Hukukî Niteliği
232
B. Trafik Kazalarına İlişkin Davalarda Görev Sistematiği
233
C. Sigorta Şirketine Karşı Açılan Davalarda Görev
234
D. İşleten veya Sürücüye Karşı Açılan Davalar
236
E. Tüketici Mahkemesi’nin Görev Alanı
238
F. Sigorta Tahkim Komisyonu ile Görev İlişkisi
242
G. Görevsizlik Kararının Hukukî Etkileri
243
H. Değer Kaybı Davaları Bakımından Görevli Mahkemenin Tayini
249
VI. Yetkili Mahkeme (HMK m.6–10)
251
A. Yetki Kavramı ve Hukukî Niteliği
251
B. Trafik Kazalarına İlişkin Davalarda Yetki Sistemi
252
C. Haksız Fiil Davalarında Yetkili Mahkeme
258
D. Sigorta Şirketine Karşı Açılacak Davalarda Yetki
259
E. Tüketici Davalarında Yetki (TKHK m. 73/2)
266
1. Tüketici Sıfatının Belirlenmesi
266
2. Kesin Yetki ve Taraf İradesinin Sınırı
269
3. Tüketici Mahkemesi’nde Yetki Kurallarının Sözleşmeyle Düzenlenmesi
269
F. Yetki Sözleşmeleri ve Geçerlilik Şartları
271
1. Tanım ve Hukukî Çerçeve
271
2. Geçerlilik Şartları
271
3. Geçersizlik Hâlleri ve Sınırlar
272
4. Sigorta Sözleşmelerinde Yetki Klozları
272
a. Poliçe Türüne Göre Farklılık
273
b. Yabancı Mahkeme Klozları
273
c. Tahkim Klozları ile İlişkisi
273
d. Poliçe Teminatının Kapsamı ile Yetki Arasındaki Etkileşim
273
G. İçtihat Uygulamaları Yönünden
273
VII. Sigorta Tahkiminde Yetki
274
A. Sigorta Tahkiminde Yetki Kurallarının Özelliği
275
B. Sigorta Tahkiminde Yetki ve Mahkeme Yolu Arasındaki İlişki
276
1. Derdestlik ve Usulî Etkisi
277
VIII. GÖREV VE YETKİ İTİRAZLARININ İNCELENMESİ
289
A. Görev ve Yetki İtirazlarının Hukukî Niteliği
289
B. Yetki İtirazının Süresi ve Niteliği (HMK m.19)
290
C. Görevsizlik veya Yetkisizlik Kararlarının Sonuçları (HMK m.20)
290
D. Uygulamadaki Sorunlar, İçtihatlar ve Değerlendirme
292
DAVA EHLİYETİ, TARAF TEŞKİLİ VE DAVAYA KATILMA İLE DAVANIN KONUSU VE TÜRÜ
A. Davacı Taraf (Aktif Husumet Ehliyeti)
297
3. Fiilî zilyet / ekonomik menfaat sahibi
297
4. Tüzel kişi adına işletilen araçlar
297
B. Davalı Taraf (Pasif Husumet Ehliyeti)
298
3. Teşebbüs sahibi (işletenin bağlı olduğu tüzel kişi)
298
4. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortacısı (ZMSS)
298
C. Dava Ehliyeti ile Taraf Sıfatı Arasındaki İlişki
299
D. Sigortacı– Sigortalı İlişkisi ve Rücu Hakkı
299
A. Zorunlu Dava Arkadaşlığı
301
B. İhtiyarî Dava Arkadaşlığı
302
C. Husumet Düzeltmesi (HMK m.124)
302
A. Fer’î Müdahale (HMK m.66–68)
302
B. Asli Müdahale (HMK m.65)
302
C. Müdahale ile Taraf Değişikliği Arasındaki Fark
303
IV. Davanın Konusu ve Türü (Belirsiz veya Kısmi Alacak Davası Niteliği)
303
A. Belirsiz Alacak Davası (HMK m.107)
303
B. Kısmi Dava (HMK m.109)
303
V. Tazminat Miktarının Belirlenmesi
304
A. Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler
304
B. Faiz Talebi ve Başlangıç Tarihi
305
C. Tazminatın Hukukî Sonuçları
305
YARGILAMA AŞAMALARI VE DELİLLERİN EĞERLENDİRİLMESİ
I. Ön İnceleme ve Tahkikat Aşamaları
307
II. Bilirkişi İncelemesi ve Teknik Delillerin Değerlendirilmesi
307
III. Yargılama ve Hüküm Aşaması
308
IV. Yargılama Giderleri ve Vekâlet Ücreti
308
V. Hüküm, Kanun Yolları ve Yargısal Denetim
308
A. Karar Türleri ve Hükmün Kesinleşmesi
308
B. Kanun Yolları: İstinaf ve Temyiz Süreci
309
1. İstinaf (Bölge Adliye Mahkemesi Aşaması)
309
2. Temyiz (Yargıtay Aşaması)
309