§ I. BİR SOSYOLOJİK OLGU OLARAK TRAFİK
29
§ II. CEZA HUKUKUNUN KARAYOLLARI TRAFİĞİNDEKİ ROLÜ
31
§ III. KRİMİNOLOJİK YÖNDEN TRAFİK SUÇLULUĞU
31
I. Genel Olarak Suçluluğu Açıklayan Teoriler
31
II. Karayolu Trafiğinde İşlenen Suçların Nedenleri
34
A. Kasten İşlenen Suçlar
34
B. Taksirle İşlenen Suçlar ve Kabahatler
36
C. Trafik Güvenliği Sistemi
38
§ IV. TRAFİK CEZA HUKUKUNDA KULLANILAN KAVRAMLAR
40
I. Karayoluna İlişkin Olanlar
40
II. Araçlara İlişkin Olanlar
43
III. Trafiğe Katılan Kişilere İlişkin Olanlar
45
IV. Karayolu Çevresine İlişkin Olanlar
46
V. Karayolundaki Eylemlere İlişkin Olanlar
46
VI. Taşımaya İlişkin Olanlar
47
VII. Trafik İşaretlerine İlişkin Olanlar
48
VIII. Belgelere İlişkin Olanlar
48
§ V. TRAFİK CEZA HUKUKU KAYNAKLARI
49
III. Karayolu Trafik Suçlarının Cezalandırılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi
51
VI. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK)
53
VII. Karayolları Trafik Yönetmeliği
54
VIII. Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmelik
54
CEZA ÖZEL HUKUKU: TRAFİKTE İŞLENEN SUÇLAR
§ I. KORUNAN HUKUKİ DEĞERE ETKİSİNE GÖRE SUÇLAR
57
III. Karma Nitelikli Tehlike Suçları
61
§ II. TRAFİK GÜVENLİĞİNİ TEHLİKEYE SOKMA SUÇU (m.179)
62
I. Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçuna İlişkin Kanuni Düzenleme
62
II. Maddede Yer Alan Suçların Unsurları
62
A. Ulaşımı Düzenleyen İşaretlere ve Teknik İşletim Sistemine Müdahale
62
1. Suçla Korunan Hukuki Değer
62
2. Tipe Uygunluk Unsuru
63
ccc. Nedensellik Bağlantısı ve Objektif İsnadiyet
66
3. Hukuka Aykırılık Unsuru
67
4. Suçun Özel Görünüş Şekilleri
67
5. Yaptırım ve Muhakeme
68
B. Ulaşım Araçlarını Tehlikeli Olabilecek Şekilde Sevk Etme
68
1. Suçla Korunan Hukuki Değer
68
2. Tipe Uygunluk Unsuru
69
4. Suçun Özel Görünüş Şekilleri
75
5. Yaptırım ve Muhakeme
75
C. Alkol ve Uyuşturucu Madde Etkisi Altında Araç Sevk Etme Suçu
75
1. Suçla Korunan Hukuki Değer
75
2. Tipe Uygunluk Unsuru
76
3. Hukuka Aykırılık Unsuru
80
4. Suçun Özel Görünüş Şekilleri
80
5. Yaptırım ve Muhakeme
86
§ III. TRAFİK GÜVENLİĞİNİ TAKSİRLE TEHLİKEYE SOKMA SUÇU (TCK m.180)
87
B. Tipe Uygunluk Unsuru
88
a. Taksirli Suçta Hareket: Objektif Özen Yükümlülüğünün İhlali
88
2. Manevi Unsur: Neticenin Sübjektif Olarak Öngörülebilir Olması
90
3. Suçun Özel Görünüş Şekilleri
91
§ IV. KASTEN ÖLDÜRME VE YARALAMA SUÇLARI
91
§ V. TAKSİRLE ÖLDÜRME SUÇU (TCK m.85)
93
I. Suçla Korunan Hukukî Değer
93
II. Tipe Uygunluk Unsuru
93
4. Eylem (Hareket– Netice– Nedensellik Bağlantısı)
94
a. Taksirli Suçlarda Hareket: Objektif Özen Yükümlülüğü İhlali
94
bb. Objektif Özen Yükümlülüğünü Sınırlandıran Bir Unsur Olarak Güven İlkesi
97
c. Nedensellik Bağlantısı– Objektif İsnadiyet
100
aa. Nedensellik Bağlantısı
100
bbb. Şart Teorisi (Şartların Eşitliği Teorisi)
101
ccc. Uygun Sebep Teorisi
102
bb. Objektif İsnadiyet Teorisi
104
bbb. Objektif İsnadiyet Kriterleri
106
bbbb. Riskin Hukuken Önemli Derecede Yükseltilmiş Olması
106
cccc. Neticenin Normun Koruma Alanı Dışında Gerçekleşmiş Olması
108
dddd. Yükümlülüğe Aykırılık İlişkisinde Eksiklik Bulunmaması
108
eeee. Neticeye Failin Hükmedebilir Olması (Hükmedebilirlik)
109
aaaaa. Atipik Nedensel Gelişmenin Söz Konusu Olması
110
bbbbb. Mağdur veya Üçüncü Kişinin Neticeye Neden Olması
111
bbbbbb. Mağdurun veya Mağdurdaki Hastalıkların Neticeye Neden Olması
112
cccccc. Üçüncü Kişinin Hareketinin Neticeye Neden Olması
117
dddddd. Değerlendirme
119
1. Manevî Unsur İçerisinde Taksir
124
2. Basit Taksir– Bilinçli Taksir Ayrımı
126
3. Örnek Olaylar Üzerinden Taksirin Tespiti
128
a. Hızlı Araç Kullanımı ve Hız Yarışına İlişkin Örnekler
128
aa. Alman Federal Yüksek Mahkemesi’nin “Berlin’deki Hız Yarışı” Kararı
128
aaa. Alman Federal Yüksek Mahkemesi’nin Bu Olayla İlgili Verdiği İlk Karar (1 Mart 2018)
128
bbb. Alman Federal Yüksek Mahkemesi’nin Bu Olayla İlgili Verdiği İkinci Karar (18 Haziran 2020)
130
bb. İsviçre Federal Yüksek Mahkemesi’nin “Gelfingen’deki Hız Yarışı” Kararı
132
cc. Yargıtay’ın Hız Yarışı Kararı
134
b. Alkollü Araç Kullanımına İlişkin Örnekler
137
c. Hızlı Alkollü ve Sürücü Belgesi Olmaksızın Araç Kullanımına İlişkin Örnekler
139
d. Hızlı, Alkollü ve Makas Atma Olarak Tabir Edilen Şekilde Araç Kullanma Örneği
141
e. Karayolundaki Kontrol Yükümlülüğünü İhlal Eden Personele İlişkin Örnekler
145
f. Yayaların Gerçekleştirdiği Eylemlere İlişkin Örnekler
146
g. Hatalı Sollama Fiiline İlişkin Örnekler
150
h. Geri Manevra ile İlgili Örnekler
152
ı. Hızlı Araç Kullanma Örnekleri
153
i. Diğer Özen Yükümlülüğü İhlallerine İlişkin Örnekler
154
V. Hukuka Aykırılık Unsuru
157
B. İlgilinin Rızası ve Mağdurun Kendisini Tehlikeye Soktuğu Haller
157
B. Kusur Yeteneği ve Sebebinde Serbest Hareket Kuramı (ALIC)
159
VII. Cezayı Kaldıran Şahsî Sebep (TCK m.22/6)
162
A. Hukuki Niteliğinin Tespiti Sorunu
162
B. Fail ile Mağdur Arasında Ailevî Bir Bağın Bulunmadığı Durumlar
164
C. Uygulamada Ortaya Çıkan Sorunlar
165
VIII. Suçun Özel Görünüş Şekilleri
167
B. Trafikte İşlenen Suçlarda Cezanın Belirlenmesi Sorunu
171
1. TCK m. 61’e Dayalı Olarak Cezanın Belirlenmesi
171
2. Taksirli Suçlarda Cezanın Belirlenmesinde Özel Norm TCK m.22/4–5 ve Asli Kusur–Tali Kusur Ayrımı
174
C. Uygulanacak Güvenlik Tedbiri
178
§ VI. TAKSİRLE YARALAMA SUÇU (TCK m.89)
180
I. Suçla Korunan Hukukî Değer
180
II. Tipe Uygunluk Unsuru
180
3. Eylem (Hareket– Netice– Nedensellik Bağlantısı)
180
a. Taksirli Suçlarda Hareket: Objektif Özen Yükümlülüğü İhlali
180
c. Nedensellik Bağlantısı– Objektif İsnadiyet
183
bb. TCK m.89/2’deki Nitelikli Haller
185
cc. TCK m.89/3’teki Nitelikli Haller
187
dd. TCK m.89/4’teki Nitelikli Hal
188
III. Hukuka Aykırılık Unsuru
193
V. Cezayı Kaldıran Şahsî Sebep (TCK m.22/6)
194
A. Uygulanacak Ceza ve Güvenlik Tedbiri
195
B. Cezanın Belirlenmesi
197
2. Nitelikli Haller Bakımından
198
§ VII. İHMAL SURETİYLE KASTEN ÖLDÜRME SUÇU (TCK m.83)
199
I. Suçla Korunan Hukukî Değer
199
II. Tipe Uygunluk Unsuru
199
2. Eylem (Hareket – Netice – Nedensellik Bağlantısı)
200
a. Hareket: Kişinin Yükümlü Olduğu İcraî Davranışı Yerine Getirmemiş Olması
200
c. Nedensellik Bağlantısı– Objektif İsnadiyet
204
1. İhmalî Hareketin Ölüm Neticesine Yönelik Kasten Gerçekleştirilmiş Olması Gerekir
205
2. Failin Gerçekleştirmekle Yükümlü Olduğu Yardım Mağdurun Ölümüne Engel Olmaya Elverişli Olmalıdır
207
III. Hukuka Aykırılık Unsuru
208
V. Suçun Özel Görünüş Şekilleri
211
§ VIII. YARDIM VEYA BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜ İHLAL SUÇU (TCK m.98)
213
§ IX. RESMİ BELGENİN DÜZENLENMESİNDE YALAN BEYAN SUÇU (TCK m.206)
216
§ X. BAŞKASINA AİT KİMLİK VEYA KİMLİK BİLGİLERİNİN KULLANILMASI SUÇU (TCK m.268)
221
§ XI. GÖREVİ YAPTIRMAMAK İÇİN DİRENME SUÇU (TCK m.265)
223
B. Suçla Korunan Hukuki Değer
223
a. Objektif (Maddi) Unsur
224
aaa. Cebir Kullanmak veya Tehdit Etmek
224
bbb. Görevin Yapılmasını Engellemek
226
b. Sübjektif (Manevi) Unsur
228
D. Suçun Özel Görünüş Şekilleri
229
§ XII. İZİNSİZ PARK ÜCRETİ ALMA VEYA TALEP ETME SUÇU (KTK m.79/2)
230
I. Suçla Korunan Hukukî Değer
230
II. Tipe Uygunluk Unsuru
231
2. Eylem (Hareket– Netice– Nedensellik Bağlantısı)
232
b. Karayolu Üzerinde Bulunan Park Yerlerindeki Araçlar
232
c. Yetkili İdare Tarafından Verilen İzin Olmadan Park Ücreti Almak
233
aa. Yetkili İdare Tarafından Verilen İzin
233
bb. Park Ücretinin Alınması
234
cc. Park Ücretinin Mağdur Tarafından Herhangi Bir Zorlama Olmadan Gönüllü Olarak Verilmiş Olmasının Önemsizliği
235
d. Yetkili İdare Tarafından Verilen İzin Olmadan Park Ücreti Almaya Teşebbüs Etmek
235
III. Hukuka Aykırılık Unsuru
236
V. Suçun Özel Görünüş Şekilleri
238
KABAHATLER HUKUKU VE İDARİ CEZALAR
§ II. İDARİ PARA CEZASI
244
I. İdari Para Cezası ve Adli Para Cezası Ayrımı
244
II. Kusur ve Cezaların Şahsiliği Prensiplerinin İdari Para Cezası Sorumluluğuna Etkisi
246
III. Kabahatlerde Manevî Unsur
250
IV. Kabahatlerde Kusuru Etkileyen Haller
253
V. İdari Para Cezalarının Ödenmesi
254
VI. İdari Para Cezalarında Zamanaşımı
255
VII. Şirket Araçlarına Trafik Cezası Uygulanması
256
VIII. Trafik Cezası Uygulanmasında “Kişiye Özgü” Uygulamalar
256
IX. Fahri Trafik Müfettişlerinin Uyguladıkları İdari Para Cezaları
257
X. Ceza Tutanağı Zorunlu İçeriği
260
§ III. SÜRÜCÜ BELGESİNİN GERİ ALINMASI
262
§ IV. TRAFİKTE İŞLENEN KABAHATLERDEN BAZILARI
266
I. Alkollü ve Uyuşturucu Madde Etkisinde Araç Kullanma
266
II. Trafik Kazalarına Karışanlar ile İlgili Kabahatler
270
III. Sürücü Belgesi Olmaksızın Araç Kullanımı
271
IV. Hız Sınırının Aşılması
272
V. Elektrikli Skuter (E–Scooter) Kullanımından Kaynaklanan Kabahatler
276
A. KTK’da Düzenlenen Elektrikli Skuter (E–Scooter) Kullanımı Şartları
276
B. Kurallara Aykırı Şekilde Elektrikli Skuter (E–Scooter) Kullanımında Uygulanabilecek Yaptırımlar
278
VI. Motorlu Bisiklet (Moped) Kullanımından Kaynaklanan Kabahatler
279
A. KTK ve KTY’de Düzenlenen Motorlu Bisiklet (Moped) Kullanımı Şartları
279
B. Kurallara Aykırı Şekilde Motorlu Bisiklet (Moped) Kullanımında Uygulanabilecek Yaptırımlar
279
§ V. TESCİL PLAKASINA GÖRE TUTANAK DÜZENLENMESİ (KTK m.116)
280
§ VI. CEZA PUANI UYGULAMASI
283
§ VII. TRAFİKTE İŞLENEN KABAHATLERDE İÇTİMA
283
§ VIII. İDARİ YAPTIRIM KARARLARINA KARŞI BAŞVURULACAK KANUNYOLLARI
285
I. Adli Yargı Kolunda Başvurulacak Kanunyolları
285
A. Sulh Ceza Hakimliğine Başvuru (Kabahatler Kanunu m.27)
285
2. Başvurunun İncelenmesi
286
3. Başvuru Üzerine Verilecek Kararlar
287
B. İtiraz (Kabahatler Kanunu m.29)
288
II. İdarî Yargı Kolunda Başvurulacak Kanunyolu
289
IV. Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru Yolu
291
TRAFİKTE İŞLENEN SUÇLARA İLİŞKİN CEZA MUHAKEMESİ
§ I. SORUŞTURMA EVRESİ
295
I. Delillerin Toplanması
295
A. Olay Yeri İnceleme
295
B. Alkol ve Uyuşturucu Maddenin Tespiti
297
C. Trafikte Önleme Araması
302
D. Tüm Delillerin Eksiksiz Toplanması
305
A. Görüntü Kaydeden Cihazlardan Elde Edilen Kayıtlar
307
1. Hakim Tarafından Görüntülerin İncelenmesi
307
2. Kayıtların Hukuki Dayanağı Sorunu
308
3. Görüntülerin Delil Değeri
310
B. Trafik Kaza Tespit Tutanağı
314
III. Trafik Bilirkişiliği
318
IV. Trafik Suçlarında Tutuklama Tedbiri
323
V. Seri Muhakeme Usulü
324
B. Bilgilendirme ve Teklif aşaması:
325
C. Yaptırımın Belirlenmesi
326
D. Yaptırımın Bireyselleştirilmesi
326
F. Kanun Yolu: İtiraz
328
§ II. KOVUŞTURMA EVRESİ
328
I. Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
328
A. Kuşkudan Sanık Yararlanır İlkesi
329
B. Nedensellik Bağlantısının İspatı
331
III. Ceza Mahkemesinin Hükmünün Özel Hukuk Yargılamasına Etkisi
332
IV. Elkoyma ve Müsadere
333
B. Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Kullanılan Taşıtlar
334
D. Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda Yer Alan Suçlarda Kullanılan Taşıtların Müsaderesi
340
TRAFİK CEZA HUKUKUNUN GELECEĞİ: SÜRÜCÜSÜZ ARAÇLAR
§ II. SÜRÜCÜSÜZ ARAÇLAR VE CEZAİ SORUMLULUK
346
II. Aracın (Robotun) Kendisinin Cezai Sorumluluğu
347
A. Cezai Sorumluluğun Genel Gereklilikleri
347
B. Kast ve Taksirin Alternatifleri
350
III. Aracın Sahibinin veya İşleticisinin Cezai Sorumluluğu
351
IV. Üretici Firmanın, Sahibinin veya Çalışanlarının Cezai Sorumluluğu
355
Trafik Kaza Tespit Tutanağı
361