Taşınmaz Hukukunda Taşınmazların Haricen Satışı ve Sonuçları

Türkiye'de tapusuz taşınmazların varlığı ve tapulu taşınmazlar açısından tapudaki işleyişin çok yavaş ve masraflı olması tarafların resmi şekil kuralına uymadan devir işlemi yapmalarına sebep olmuştur. Uygulamada ortaya çıkan bu sorun esasen eşya hukukunun temel prensipleri ile borçlar hukukunun sözleşme özgürlüğü ilkesinin çatışmasından kaynaklanmaktadır. Taraflar vergi harç gibi bazı mali yükümlülüklerinden kaçınmak ve zamandan tasarruf etmek amacıyla veya başkaca saiklerle resmi şekle uymadan devir işlemini gerçekleştirmektedirler. Dolayısıyla resmi şekle aykırı yapılan işlemleri geçersiz kabul etmek sorunu çözmekte yeterli değildir. Bu durum devamında başka sorunlar getirmektedir. Taraflardan birinin ya da tamamının aralarında yaptıkları sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmiş olmaları halinde iadenin hangi hususlar dikkate alınarak yapılacağı düzenlenmemiştir. Tarafların sebep olduğu fiili durum ile resmi senetler arasında da bir çatışma söz konusu olmaktadır.

Türk hukukunda kronik bir problem haline gelen haricen satış konusu içtihatlarla ve yapılan bazı özel düzenlemelerle çözülmeye çalışılsa da bu yeterli değildir. Tüm bu sorunlar kapsamlı bir şekilde değerlendirilmeye ve çözüme kavuşturulmaya muhtaçtır.

Sicile kaydedilen ve devri resmi şekle tabi birçok eşya bulunmaktadır. Her sicilin kendine özgü fonksiyonları bulunduğundan çözümler de farklılaşabileceğinden her biri için haricen satış konusunu incelemek mümkün değildir. Uygulamada daha sık karşılaşılması sebebiyle çalışmada taşınmazların devri kapsamında haricen satış kavramı incelenmiştir.